Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης καταδικάστηκε από το Πατριαρχείο τον 18ο αιώνα, γιατί δίδασκε Φιλοσοφία και Μαθηματικά.

ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΕΥΚΛΕΙΔΗ: Ο ΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΙΤΗ.

Εικόνα: Συλλογή Γ. Ζαβίρα, από την εισαγωγή στη λογική του Μεθοδίου Ανθρακίτη.

Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης (Καμινιά Ιωαννίνων, 1660 - Ιωάννινα, 1736 ή 1749) ήταν Έλληνας κληρικός, θεολόγος, παιδαγωγός και μαθηματικός. Κατέχει διαπρεπή θέση στον πρώιμο Νεοελληνικό Διαφωτισμό κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας στην Ελλάδα και είναι από τους πρώτους που δίδαξε νεότερα μαθηματικά.

 Ο Κωνσταντίνος Κούμας αναφέρει: «Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης έφερε περί το 1708 από την Ιταλία τας γεωμετρικάς επιστήμας, ικανάς να ανάψωσι το φως του Λόγου και να διερεθίσωσιν επί πλέον την έμφυτον του ανθρώπου φιλομάθειαν...»

Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης συνέβαλλε αποφασιστικά στον νέο προσανατολισμό της Ελληνικής Παιδείας του 18ου αιώνα. Δίδαξε αυτός για πρώτη φορά φιλοσοφία και σύγχρονα μαθηματικά κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα  εντός ελλαδικού χώρου. Δεν διστάζει να κρίνει με αυστηρότητα τη συμπεριφορά του κλήρου, και με σκληρή γλώσσα επικρίνει την κατάχρηση του αφορισμού. Ο Μανουήλ Γεδεών αναφέρει τον Μεθόδιο Ανθρακίτη ως προδρομική φυσιογνωμία και συμπληρώνει «...ούτος δε εραδιουργείτο προς το Πατριαρχείον... Είναι η απαρχή του νεοελληνικού διαφωτισμού».

Η προσπάθειά του όμως για εκσυγχρονισμό της Ελληνικής Παιδείας συνάντησε αντιδράσεις. Ο Μακάριος ο Πάτμιος έγραφε «...ο κύρ Μεθόδιος τρίγωνα και τετράγωνα διδάσκει τους μαθητάς του και την άλλην πολυάσχολον ματαιοπονίαν της Μαθηματικής». Κατηγορήθηκε ακόμη και ως αιρετικός και εξαιτίας αυτών των συκοφαντικών κατηγοριών, η Σύνοδος του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως τον κάλεσε σε απολογία.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως το 1723 υπό τον Πατριάρχη Ιερεμία Γ΄ συνήλθε σε Σύνοδο και καταδίκασε τον Ανθρακίτη, αφορίζοντάς τον, με αποτέλεσμα ο Ανθρακίτης αρχικά να εγκαταλείψει την Καστοριά το 1719, και να μεταβεί στη Σιάτιστα όπου επρόκειτο να διδάξει για τα επόμενα δύο περίπου χρόνια. Τελικά πάρθηκε απόφαση να καούν τα φιλοσοφικά του δοκίμια, καθώς και οποιοδήποτε αντίγραφο που τυχόν θα βρισκόταν, και επιπλέον τού απαγόρευσαν να διδάσκει. Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης καταδικάστηκε από το Πατριαρχείο τον 18ο αιώνα, γιατί δίδασκε Φιλοσοφία και Μαθηματικά.

Σε επιστολή του προς τους προκρίτους των Ιωαννίνων, που έγραψε μετά τη δίκη του, αναφέρει:

«Γενομένης συνόδου παρεστάθηκα έμπροσθέν τους. Πόσοι ήσαν δέν δύναμαι να μετρήσω. Μού παρουσίασαν τα τετράδια διδασκαλίας μου με γνώμες από αρχαίους φιλοσόφους και την Γεωμετρίαν τού Ευκλείδου. “Είναι δικά σου;”... “Δέν είναι δικές μου γνώμες, είναι γνώμες των φιλοσόφων.” Τα κατεδίκασαν και τα έκαυσαν. Την άλλην Κυριακήν άναψαν φωτιά εις τρία μέρη της αυλής των Πατριαρχείων. Ολόγυρα, δια να ευχαριστηθούν το σωτήριον θέαμα, ευρίσκοντο κληρικοί και λαός άπειρος, γεμιτζήδες, παπουτσήδες, ραφτάδες. Συναθροίζουν Λογικές, Φυσικές, Ευκλείδην και έτερα Μαθηματικά και τα ρίπτουν στις πυρές. Οι φλόγες αντιφέγγισαν στα πρόσωπά τους, όχι όμως το φως μα τα σκοτάδια... Μού ζήτησαν να ομολογήσω, ότι παρεκινήθην από σατανικήν συνεργίαν, εθελοκακίαν και φρενοβλάβειαν και να τα αναθεματίσω ως δυσσεβή και γέμοντα πάσης βλασφημίας και ότι ουδέποτε πλέον θα διδάξω, ειδάλλως θα είμαι υπόδικος τω αιωνίω αναθέματι.»

(Δ. Φωτιάδης, «Η Επανάσταση του ’21», τ. Α , σελ. 160. Το επίσημο κείμενο τής καθαίρεσης τού Μεθοδίου τού Ανθρακίτου, Ιερεμίου Γ’, «Καθαίρεσις διεξοδική τού κακοΜεθοδίου, του όντος από την επαρχίαν Αχρίδος, δια τα μιαρά και ασεβείας γέμοντα συγγράμματα αυτού», εκδ. 1720, τ. 3, σελ. 868-873).

https://blogger.googleusercontent.com/ - ΕΙΚΟΝΑ , https://el.wikipedia.org/

[σ.σ.: Τα Μαθηματικά μέχρι τότε η Εκκλησία τα ανεχόταν ή και τα χρησιμοποιούσε, π.χ. για τον υπολογισμό του Πάσχα. Όμως, την εποχή του Ανθρακίτη τον 18ο αιώνα, τα Μαθηματικά και η Φυσική άλλαξαν χαρακτήρα. Η νέα αυτή προσέγγιση έλεγε: «Για να θεωρήσω κάτι αληθινό, πρέπει να το αποδείξω με τη λογική και τα μαθηματικά, όχι επειδή το είπε κάποιος κάποτε, μια αυθεντία ή ένα παλιό βιβλίο».

Αυτό ακριβώς τρομοκράτησε το Πατριαρχείο. Αν ένας μαθητής μαθαίνει να αμφισβητεί κάτι, μέχρι να το αποδείξει μαθηματικά, αύριο θα αμφισβητήσει τα δόγματα. Αυτός ήταν ο πραγματικός φόβος. Βάφτισαν λοιπόν τη γνώση «Αίρεση» και κατηγόρησαν τον Ανθρακίτη όχι ως μαθηματικό, αλλά ως «αιρετικό» επειδή έφερνε ξένα δυτικά δόγματα, που στην ουσία ήταν Αρχαία Ελληνική γνώση που κάποτε διώχθηκε και για αιώνες ξεχάστηκε. Γιατί η γνώση θα οδηγούσε στην «αθεΐα» και στην απώλεια της ψυχής.....

Τα Μαθηματικά και η Φυσική δεν ήταν απλά μαθήματα. Ήταν το όχημα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Ο Ανθρακίτης, ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο Ιώσηπος Μοισιόδακας και αργότερα ο Αδαμάντιος Κοραής δεν δίδασκαν μαθηματικά μόνο για να λύνουν εξισώσεις οι μαθητές. Τα δίδασκαν για να γυμνάσουν την κριτική σκέψη, να διώξουν τις δεισιδαιμονίες και τις προλήψεις και να προετοιμάσουν το Γένος για την πνευματική και εθνική του απελευθέρωση.

Η εξουσία φοβήθηκε την αμφισβήτηση που γεννά η ορθολογική σκέψη και τα Μαθηματικά ήταν η πιο κοφτερή λεπίδα αυτού του ορθολογισμού. Ήταν το εργαλείο της αφύπνισης.]

----------------------------------

Οι πατάτες για τους εχθρούς του Καποδίστρια, ήσαν απηγορευμένος καρπός,

Tα γεγονότα που οδήγησαν στο κλείσιμο του Ανώτερου Παρθεναγωγείου του Βόλου το 1911