Τα Ορφικά και Πυθαγόρεια Κείμενα Αναγνώριζαν Πλήρως την Σφαιρικότητα της Γης

Απόσπασμα από τον Ορφικό Ύμνο Φύσεως

ὠκυλόχεια, μάκαιρα, πολύσπορος, ὡριὰς ὁρμή,

παντοτεχνές, πλάστειρα, πολύκτιτε, πότνιε δαῖμον,20

ἀιδίη, κινησιφόρος, πολύπειρε, περίφρων,

ἀενάῳ στροφάλιγγι θοὸν ῥύμα δινεύουσα,

πάνρυτε, κυκλοτερής, ἀλλοτριομορφοδίαιτε,

Εσύ που βοηθάς γρήγορα να παραχθούν τα προϊόντα, μακάρια, πολύσπορη, με ορμή την κατάλληλη ώρα,

παντοτεχνίτρα, δημιουργείς, πλάθεις τα πάντα, σεβάσμιε δαίμονα,

αιώνια, φορέα της κίνησης, με τεράστια πείρα, πάνσοφη,

που δινίζεις τη γρήγορη ροή με αέναη ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗ,

εσύ που ρέεις από παντού, ΟΛΟΣΤΡΟΓΓΥΛΗ, και συνέχεια αλλάζεις μορφή

Στον Ορφικό Ύμνο στη Φύση, οι λέξεις «στροφάλιγγι» «δινεύουσα» (περιστροφή δίνη) και «κυκλοτερής» (ολοστρόγγυλη σφαιρική) δεν είναι απλώς ποιητικά κοσμητικά επίθετα, αλλά εκφράζουν τη σαφή κοσμολογική αντίληψη των Ορφικών για τη σφαιρικότητα και την αέναη περιστροφή της Γης και του Σύμπαντος. Η λέξη «Κυκλοτερής» (Ολοστρόγγυλη / Σφαιρική) παράγεται από το κύκλος + τείρω (τορνεύω, στρογγυλεύω). Δηλώνει αυτό που είναι τέλεια διαμορφωμένο σε σφαιρικό ή κυκλικό σχήμα. «Αενάῳ στροφάλιγγι» (Αέναη περιστροφή / Δίνη). Η στροφάλιγξ είναι ο άξονας, ο στρόβιλος ή η τροχιά περιστροφής.

Στην Ορφική και Πυθαγόρεια φιλοσοφία, η σφαίρα θεωρείτο το τελειότερο από όλα τα γεωμετρικά σχήματα, επειδή είναι απόλυτα συμμετρικό και δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος. Αποδίδοντας στη Φύση τον χαρακτηρισμό κυκλοτερής, ο Ύμνος περιγράφει τόσο τη μορφή της ίδιας της Γης όσο και τη σφαιρική δομή του σύμπαντος κόσμου. Η Φύση παρουσιάζεται ως ουράνια και γήινη που περιστρέφεται ασταμάτητα και η κίνηση αυτή είναι κυκλική, σφαιρική. Οι εποχές εναλλάσσονται σε κύκλο, τα ουράνια σώματα περιστρέφονται σε σφαιρικές τροχιές, και η ίδια η Γη συμμετέχει σε αυτή τη δινική περιστροφική κίνηση.

Η Γη και όλη η Φύση είναι σφαιρική (κυκλοτερής) ακριβώς επειδή περιστρέφεται (στροφάλιγγι δινεύουσα) αιώνια γύρω από τον εαυτό της και γύρω από το κοσμικό κέντρο συνδέοντας την μορφή με την κίνηση. Στους ορφικούς ύμνους, η Φύση («Φύσις») ταυτίζεται συχνά με την ίδια τη συμπαντική τάξη. Επομένως, τονίζοντας την περιστροφή και τη σφαιρικότητα, τονίζεται η κοσμολογική σημασία στο κείμενο.

Aντίθετα με την μεταγενέστερη μεσαιωνική, θρησκευτική και λαϊκή αντίληψη περί "επίπεδης Γης", τα Ορφικά και Πυθαγόρεια κείμενα αναγνώριζαν πλήρως τη σφαιρικότητα της Γης.

Επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.)

----------------------------------

Ο Ορφικός Ύμνος στη Φύση