Αυτές τις αντιλήψεις τις συναντάμε συχνά στον δημόσιο λόγο και την παραφιλολογία οι οποίες τείνουν να δαιμονοποιούν συλλήβδην την Αρχαία Ελληνική θρησκεία και Κοσμοθέαση, βλέπουν κάθε πολυθεϊστική λατρεία και κυρίως την Αρχαιοελληνική ως υποκινούμενη από τον Σατανά ενώ στερούνται οποιασδήποτε επιστημονικής, ιστορικής ή αρχαιολογικής βάσης.
Επειδή τα Ελευσίνια Μυστήρια ήταν απόρρητα για του αμύητους, χρησιμοποιούν το πέπλο του μυστηρίου και της μυστικότητας για να προβάλουν αυθαίρετα σενάρια όπως «λατρεία του διαβόλου» ή «όργια επικλήσεων δαιμόνων».
Τα Ιερά Ελευσίνια Μυστήρια ήταν αφιερωμένα στη Δήμητρα και την Περσεφόνη και το κεντρικό τους θέμα (από όσα ξέρουμε) ήταν ο κύκλος της ζωής, η αναγέννηση της φύσης, η απαλλαγή από τον φόβο του θανάτου και η ψυχοπνευματική άνοδος για το κοινό καλό. Στα Μυστήρια μπορούσαν να μυηθούν όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως φύλου ή κοινωνικής τάξης, με μοναδική προϋπόθεση να μην έχουν διαπράξει φόνο.
Σπουδαίοι φιλόσοφοι και τραγικοί όπως ο Πλάτωνας, ο Πίνδαρος και ο Κικέρων εξυμνούσαν τα Μυστήρια για την ηθική και πνευματική ανύψωση που προσέφεραν στον άνθρωπο. Οι ισχυρισμοί περί σατανισμού στα Αρχαία Μυστήρια, Ελευσίνια και άλλα, αποτελούν αναχρονισμό και προϊόν προκατάληψης που σκοπό έχουν να τρομάξουν ή να εντυπωσιάσουν το κοινό, διαστρεβλώνοντας την ιστορική πραγματικότητα ενός από τους πιο σεβάσμιους θεσμούς του Αρχαίου κόσμου.
Για το «Δαιμόνιον» του Σωκράτη, άκουσα ο ίδιος, να λέγεται ότι του Σωκράτη του μιλούσε ο δαίμονας, με τη σημερινή αρνητική σημασία της λέξης. Στην Αρχαία Ελλάδα η λέξη «Δαίμων» δεν είχε καμία σχέση με το «κακό πνεύμα» ή τον διάβολο. Σε αυτό το ιστολόγιο, αυτά έχουν εξαντληθεί.
Ο Σωκράτης έλεγε ότι το «δαιμόνιον» ήταν μια εσωτερική φωνή που τον απέτρεπε από το να κάνει κάτι λάθος. Δέν του έλεγε τι να κάνει, αλλά τι να μην κάνει. Σήμερα, θα μπορούσαμε να το ερμηνεύσουμε ως μια μορφή εσωτερικής καθοδήγησης, διαίσθησης ή ηθικής προειδοποίησης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι γνωρίζουμε με βεβαιότητα πώς ακριβώς το αντιλαμβανόταν ο ίδιος ο Σωκράτης.
Η λέξη δαίμων (όπως και πολλές άλλες λέξεις) απέκτησε κακή σημασία αιώνες αργότερα, με την σταδιακή επικράτηση και θεσμική επιβολή του Χριστιανισμού, όταν οι θεοί των Ελλήνων χαρακτηρίστηκαν ως «δαίμονες». Βλέπουμε να εφαρμόζονται αναχρονιστικά, σύγχρονες, χριστιανοκεντρικές ή μεταγενέστερες έννοιες όπως ο «Σατανάς», σε εποχές που δεν υπήρχαν καν αυτές οι ιδέες και κρίνεται μια Αρχαία λέξη με βάση τη σημερινή της αρνητική σημασία. Αυτό είναι σημασιολογική μεταβολή. Προσεγγίζεται η Αρχαία ιστορία με δογματική καχυποψία ή πανικό, βλέποντας «σκοτεινές δυνάμεις» πίσω από καθετί το ακατανόητο ή το μυστηριακό και η άγνοια της ετυμολογίας και της ιστορίας, οδηγεί σε τέτοιες αυθαίρετες ερμηνείες.
Η μισαλλοδοξία ο φανατισμός και η άγνοια, αποτελούν τις κύριες κινητήριες δυνάμεις πίσω από αυτές τις θεωρίες. Όταν ο φόβος για το διαφορετικό υπερισχύει της κριτικής σκέψης, η ιστορική έρευνα υποχωρεί μπροστά στις προκατασκευασμένες αντιλήψεις. Καλλιεργείται η αντίληψη ότι οτιδήποτε βρίσκεται εκτός του δικού μας δογματικού πλαισίου είναι αυτόματα κακό, διαβολικό ή επικίνδυνο. Έτσι, μια Αρχαία φιλοσοφική ή λατρευτική παράδοση δεν εξετάζεται ως προϊόν της εποχής της, αλλά δαιμονοποιείται για να ενισχυθεί το αίσθημα υπεροχής της «δικής μας» πίστης διότι η κατανόηση του διαφορετικού απαιτεί πνευματικό κόπο και αυτοκριτική.
Όταν η πίστη ή μια ιδεολογία μετατρέπεται σε φανατισμό, ο άνθρωπος παύει να αναζητά την αλήθεια και αναζητά μόνο επιβεβαίωση των προκαταλήψεών του. Και το εύφορο έδαφος πάνω στο οποίο ριζώνουν και γιγαντώνονται ο φανατισμός και η μισαλλοδοξία είναι η άγνοια. Όταν κάποιος αγνοεί την ιστορική εξέλιξη των εννοιών (όπως η λέξη δαίμων), γίνεται εύκολα χειραγωγήσιμος από όσους χρησιμοποιούν τον φόβο για να επιβληθούν. Η άγνοια από μόνη της είναι απλώς έλλειψη γνώσης. Όταν όμως συνδυαστεί με τον φανατισμό, μετατρέπεται σε επίμονη άρνηση της αλήθειας και ο άνθρωπος αρνείται να μάθει επειδή η νέα γνώση απειλεί τις βεβαιότητές του.
Με την ιστορική γνώση οι φανατικές αφηγήσεις καταρρέουν, διότι δεν αντέχουν μπροστά στην αλήθεια της ιστορίας. Η καλύτερη απάντηση είναι η ψύχραιμη παράθεση των ιστορικών δεδομένων και η διάκριση ανάμεσα στο πώς χρησιμοποιούνταν οι λέξεις τότε και πώς χρησιμοποιούνται σήμερα. Το να βαφτίσει κανείς οτιδήποτε άγνωστο ή αλλότριο ως «σατανικό», προσφέρει μια γρήγορη, εύκολη αλλά παντελώς στρεβλή απάντηση, αλλά η μελέτη της ιστορίας απαιτεί χρόνο, διάβασμα, μελέτη και κριτική σκέψη.
«Εν μόνον αγαθόν είναι, την επιστήμην, και εν μόνον κακόν, την αμαθίαν.» — Σωκράτης (Διογένης Λαέρτιος, Βίοι Φιλοσόφων, II.31) Υπάρχει μόνο ένα καλό, η γνώση, και μόνο ένα κακό, η άγνοια.
Επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
