ΕΙΚΟΝΑ:
Χρύσιππος, δεύτερος ιδρυτής
του Στωικισμού. Μαρμάρινο,
ρωμαϊκό αντίγραφο ενός χαμένου
ελληνιστικού πρωτοτύπου του τέλους του
-3ου αι.
Ο φιλόσοφος Χρύσιππος(-280
με -206), γιος του Απολλωνίου από την Ταρσό,
υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους
της Στωικής σχολής, θεωρούμενος ως ένας από τους
θεμελιωτές της. Γεννήθηκε στουςΣόλουςή
στηνΤαρσό της Κιλικίας.
Στα νιάτα του είχε ασχοληθεί με τον
αθλητισμό. Αργότερα πήγε στην Αθήνα,
όπου πήρε μαθήματα από τονΖήνωνα,
τον ιδρυτή της στωικής σχολής, και μετά
από τονΚλεάνθη,
τον διάδοχο του Ζήνωνα. Επίσης φοίτησε
στη «Νέα Ακαδημία», που είχε ιδρύσει
στην Αθήνα οΑρκεσίλαος.
Μετά τον θάνατο και του Κλεάνθη, ο
Χρύσιππος τον διαδέχθηκε ως ο επικεφαλής
της σχολής των Στωικών.
Ο
Χρύσιππος συνετέλεσε τόσο στη διάδοση,
όσο και στη συστηματοποίηση της στωικής
φιλοσοφίας, συμπληρώνοντας τα κενά που
άφησαν ο Ζήνωνκαι οΚλεάνθης. Σύμφωνα
με τη φιλοσοφία του Χρυσίππου, οι άνθρωποι
οφείλουν να συμμορφώνονται με τους
νόμους της Λογικής και να ασκούν
την αρετή, η οποία είναι το μόνο αληθινό
καλό.
Εκτός
από φιλόσοφος, ο Χρύσιππος υπήρξε
και αξιόλογος γραμματικός. Πολυγραφότατος. Λέγεται ότι δεν περνούσε
μέρα κατά την οποία να μην έγραφε
τουλάχιστον 500 γραμμές κειμένου. Συνέγραψε
περίπου 750 ως 800 έργα (ή αντίστοιχα 705
ρολά παπύρων)
Ο κόσμος είναι ζωντανός (εμψυχος): «Ζήνων ... καί Χρύσιππος ἐν
τῷ πρώτῳ περὶ θεῶν ... τόν ὅλον κόσμον
καί τόν οὐρανόν [θεόν είναι] ... ὅλον τόν
κόσμον ζῷον ὄντα καί θεόν» (Διογένης
Λαέρτιος, VII 148, SVF II 1021).
Σύμφωνα με τον Χρύσιππο, ο Θεός είναι η κοινή φύση των πάντων, και η δύναμη που διαπερνά τα πάντα. Υποστηρίζει ότι ο Ζεύς είναι ο Λόγος του κόσμου, ο οποίος ταυτίζεται με το «πυρ» και τον «αιθέρα». Aναφέρει ότι ο Δίας είναι το πνεύμα/πυρ και η Ήρα ο αήρ. Για
τον Χρύσιππο, οι θεοί αποτελούμενοι από
αιθέριο πυρ, διαποτίζουν τον κόσμο ως
λογική (Λόγος) και δημιουργική δύναμη.
Περί
της κατά Πλάτωνα Θεολογίας
Ο Πρόκλος
εξηγεί ότι οι θεοί είναι αυτοτελείς και
υπερκόσμιες δυνάμεις που διακρίνονται
σε “νοητούς”, “νοερούς” και
“υπερκόσμιους”. Ακολουθούν αναφορές
σε κείμενα του Πρόκλου κυρίως από τη
Στοιχείωσις Θεολογική.
"Πᾶς
θεὸς ἀμέθεκτος" (Κάθε θεός είναι
αμέθεκτος - υπερβατικός). Επειδή ο
θεός είναι αμέθεκτος (δεν περιορίζεται),
δεν μπορεί να είναι υλικός, καθώς η ύλη
είναι πάντα "μεθεκτή" (περιορίζεται
σε τόπο).
"Πᾶσα θεία
τάξις ἀσώματός ἐστι καὶ ἀμέριστος."
(Κάθε θεϊκή τάξη είναι ασώματη και
αμέριστη - ενιαία). Το σώμα/η ύλη είναι
διαιρετό και σύνθετο, άρα φθαρτό. Οι
θεοί, όντες ενιαίοι (αμέριστοι), είναι
αναγκαίως άυλοι.
"Πᾶν
τὸ θεῖον ἑαυτὸ ἐπιστρέφει." (Κάθε
θεϊκό ον επιστρέφει στον εαυτό του). Μόνο
τα άυλα (νοητά) όντα έχουν την ικανότητα
της αυτο-επιστροφής. Τα υλικά σώματα
διασπώνται από τις εξωτερικές επιδράσεις
και δεν έχουν ενιαία αυτοσυνειδησία.
"Πᾶς θεὸς ἀΐδιός ἐστιν, ἀμέτοχος
χρόνου καὶ αἰῶνος." (Κάθε θεός είναι
αιώνιος, αμέτοχος χρόνου). Η ύλη είναι
υποκείμενη στον χρόνο και την αλλαγή.
Το αιώνιο δεν μπορεί να περιέχει ύλη, η
οποία φθείρεται.
Πλατωνική Θεολογία: Στο
έργο αυτό, ο Πρόκλος αναλύει ότι οι θεοί
είναι "υπέρ τα σώματα" (πέρα από τα
σώματα): "Επειδή οι θεοί είναι η
πρώτη αιτία των πάντων, είναι ανώτεροι
από κάθε υλική σύνθεση".
Σχόλια
στον Τίμαιο
Στον Τίμαιο του Πλάτωνα,
ο Πρόκλος σχολιάζει ότι ο Δημιουργός
δημιουργεί τα πάντα ασώματα, και η ύλη
είναι απλώς ένας "υποδοχέας"
(δεχόμενον).
Ο Πρόκλος υποστηρίζει
ότι η ύλη, καθαυτή, είναι αόριστη και
«κακό» (με την έννοια της αμετρίας), και
επομένως, δεν μπορεί να είναι μέρος της
θεϊκής φύσης, η οποία είναι το απόλυτο
«Πέρας» (όριο) και «Αγαθό».
Αν και οι
θεοί "παρουσιάζονται" στην ύλη
(μέσω της θεουργίας), οι ίδιοι παραμένουν
αμετάβλητοι και άυλοι, ενώ το υλικό
μέρος της δημιουργίας είναι αυτό που
υφίσταται τη φθορά. Για τον Πρόκλο,
οτιδήποτε υλικό φθείρεται και είναι
«μεθεκτό» (συμμετέχει σε κάτι άλλο), ενώ
οι θεοί είναι αυτοτελείς (αμέθεκτοι),
αδιαίρετοι και συνεπώς, καθαρά άυλοι.
«Αν
ο Θεός γινόταν ορατός στους ανθρώπους,
θα επέλεγε το φως για σώμα του και την
αλήθεια για ψυχή του»
ΘΑΛΗΣ
Οι
απόψεις του Θαλή του Μιλησίου μας είναι
γνωστές,
κυρίως μέσω του Αριστοτέλη, του Αέτιου και
του Διογένη Λαέρτιου.
Οι Αρχαίες
πηγές αποδίδουν στον Θαλή αντιλήψεις
που υποδηλώνουν ότι η θεότητα είναι μια
άυλη, κινούσα δύναμη (ψυχή) που διαπερνά
τα πάντα.
«Πάντα
πλήρη θεῶν εἶναι» (Αριστοτέλης, Περί
Ψυχής, 411α 7): Αυτή είναι η πιο διάσημη
φράση του. Ο Θαλής εννοούσε ότι ο κόσμος
είναι έμψυχος, γεμάτος από θεότητες με
κινούσα ενέργεια.
«Πρεσβύτατον
τῶν ὄντων ὁ Θεός. Ἀγέννητον γάρ»
(Διογένης Λαέρτιος, Βίοι Φιλοσόφων): Ο
Θεός είναι η αρχαιότερη ύπαρξη, επειδή
είναι αγέννητος.
«Νοῦν τοῦ κόσμου
τὸν θεόν» (Αέτιος): Ο Θαλής θεωρούσε τον
Θεό ως τον "Νου" του κόσμου, μια
νοητική και όχι υλική οντότητα.
«...αὐτὸν
[τον Θαλή] ἐοικέναι κινητικόν τι τὴν
ψυχὴν ὑπολαβεῖν, εἴπερ τὸν λίθον ἔφη
ψυχὴν ἔχειν ὅτι τὸν σίδηρον κινεῖ»
(Αριστοτέλης, Περί Ψυχής): Εδώ ο Αριστοτέλης
εξηγεί ότι ο Θαλής συνέδεε την «ψυχή»
(και άρα τη θεότητα) με τη δύναμη της
κίνησης.
«Τοῖς δὲ ἀψύχοις μεταδιδόναι
ψυχάς»: Ο Θαλής θεωρούσε ότι η θεϊκή
δύναμη διαπερνά ακόμη και τα άψυχα,
υποδηλώνοντας μια έμψυχη "άυλη"
αρχή πίσω από την ύλη.
Για τον Θαλή,
το Θείον είναι μια άυλη αρχή κίνησης
και ζωής (ψυχή), που είναι αιώνια (αγέννητη)
και νοητή (νους).
Οι
απόψεις του Δημόκριτου αναφέρονται από
μεταγενέστερους (Σέξτος ο Εμπειρικός,
Διογένης ο Λαέρτιος).
Ο Δημόκριτος
σύμφωνα με τις πηγές, θεωρούσε ότι οι
θεοί είναι όντα εξαιρετικά λεπτοφυή,
αόρατα και άυλα (με την έννοια ότι δεν
αποτελούνται από πυκνή ύλη όπως τα
ανθρώπινα σώματα). Δίδασκε ότι οι θεοί
είναι όντα που αποτελούνται από λεπτοφυή
άτομα, τα οποία κινούνται στον αέρα.
Σύμφωνα
με τον Σέξτο τον Εμπειρικό, ο Δημόκριτος
πίστευε ότι οι θεοί είναι αθάνατα,
«αδιάφθορα» όντα που κατοικούν στον
αέρα και δεν είναι ορατά με τα ανθρώπινα
μάτια, παρά μόνο όταν οι ενέργειες τους
«εμπίπτουν» στις αισθήσεις μας.
«Μούνοι
θεοφιλέες, όσοι εχθρόν το αδικέειν»
Μόνο
όσοι μισούν την αδικία είναι αγαπητοί
στους θεούς.
Η
θεότητα για τον Ηράκλειτο ταυτίζεται
με τον Λόγο (την κοσμική τάξη) το αείζωον
πυρ και περιγράφεται ως μια ανώτερη,
νοητική, ενιαία δύναμη. Δεν είναι συγκεκριμένη μορφή, αλλά η ενότητα των αντιθέτων, μια άυλη/νοητική διεργασία.
Απόσπασμα
102: «Ὁ θεὸς ἡμέρη εὐφρόνη, χειμὼν
θέρος, πόλεμος εἰρήνη, κόρος λιμός·
ἀλλοιοῦται δὲ ὅκωσπερ <πῦρ>, ὁπόταν
συμμιγῇι θυώμασιν, ὀνομάζεται καθ᾽
ἡδονὴν ἑκάστου.»
Απόδοση: «Ο θεός
είναι μέρα-νύχτα, χειμώνας-καλοκαίρι,
πόλεμος-ειρήνη, κορεσμός-πείνα. Αλλάζει,
όπως ακριβώς το [πυρ], όταν ανακατευτεί
με αρώματα, ονομάζεται με βάση το άρωμα
του καθενός.».
Απόσπασμα DK 22 B30: «κόσμον
τόνδε, τὸν αὐτὸν ἁπάντων, οὔτε τις
θεῶν οὔτε ἀνθρώπων ἐποίησεν, ἀλλ᾽
ἦν ἀεὶ καὶ ἔστιν καὶ ἔσται πῦρ
ἀείζωον...»
Απόδοση: «Αυτόν τον κόσμο,
τον ίδιο για όλους, δεν τον έφτιαξε
κανένας θεός ούτε άνθρωπος, αλλά ήταν
πάντα, είναι και θα είναι πυρ αείζωο...».
Το
«πυρ» εδώ είναι η κοσμική ενέργεια και
ο Λόγος που διέπει τα πάντα.
ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ
Ο
Επίκτητος περιγράφει τους θεούς ως
λογικές, θεϊκές δυνάμεις που είναι
πανταχού παρούσες, αόρατες και ταυτισμένες
με τη φύση του σύμπαντος. Στα κείμενά
του («Διατριβαί») τονίζει την αόρατη,
νοητή και πανταχού παρούσα φύση τους και διδάσκει ότι ο Θεός δεν
βρίσκεται εξωτερικά, αλλά μέσα μας.
«Γιατί
εσύ, άνθρωπε, είσαι ένα απόσπασμα του
Θεού. Έχεις μέσα σου ένα μέρος του...»
(Διατριβαί, Α 14.6).
«Παντού κουβαλάς
μαζί σου έναν Θεό, ταλαίπωρε και το
αγνοείς. Νομίζεις ότι μιλάω για εξωτερικό
Θεό, από ασήμι ή χρυσό; Όχι, μέσα σου τον
κουβαλάς και δεν καταλαβαίνεις ότι τον
βεβηλώνεις...» (Διατριβαί, Β
8.11-14).
Ο Παρμενίδηςστο ποίημά του«Περί Φύσεως» περιγράφει το
Αληθινό Ον (το οποίο ταυτίζεται με τη
θεϊκή/νοητή πραγματικότητα) ως κάτι που
δεν έχει σώμα (με την έννοια της μεταβολής),
δεν φθείρεται, είναι αγέννητο, αιώνιο
και νοητό.
Η βασική ιδέα ότι ό,τι είναι
υλικό/αισθητό φθείρεται και άρα είναι
«δόξα» (ψευδαίσθηση, γνώμη πίστη), ενώ
το Ον είναι αιώνιο.
Αναπτύσσεται
κυρίως στο Απόσπασμα 8 (Fr. 8 ), όπου η θεά
διδάσκει τον Παρμενίδη:
Απόδοση:
...όντας αγέννητο είναι και ανώλεθρο, /
όλο, μοναδικό, ακίνητο και τέλειο. / Ούτε
ήταν ποτέ ούτε θα είναι, αφού τώρα είναι
όλο μαζί, / ένα, συνεχές.)
Ο Παρμενίδης
εξηγεί ότι αν κάτι έχει «γένεση» ή
«φθορά», τότε υπόκειται στον χρόνο και
την αλλαγή, άρα δεν είναι το αληθινό,
αιώνιο Ον. Το Ον, όπως το περιγράφει,
είναι ακίνητο, χωρίς αρχή και χωρίς
τέλος.
Για
τον Πλάτωνα η μουσική παιδεία διαμορφώνει
χαρακτήρες και ήθος, εκπαιδεύει το
συναίσθημα, καλλιεργεί την πειθαρχία
ή .....την αταξία. Για
τον Πλάτωνα οι αλλαγές στη μουσική δεν
είναι ποτέ «αθώες». Αλλάζουν
τον τρόπο που σκέφτονται και αισθάνονται
οι άνθρωποι, και τελικά μεταμορφώνουν
την ίδια την πόλη (την κοινωνία).
Στην
πλατωνική σκέψη, αν η μουσική γίνει
υπερβολικά χαοτική, επιδεικτική ή μόνο
ηδονιστική, τότε και η κοινωνία τείνει
προς την αποσύνθεση των αξιών, τον
υπερβολικό ατομικισμό, την αποδυνάμωση
της παιδείας και την σύγχυση ανάμεσα
στην ελευθερία και την ασυδοσία.
Απόδοση:
«Γιατί ποτέ δεν αλλάζουν οι τρόποι της
μουσικής χωρίς να αλλάζουν μαζί και οι
σπουδαιότεροι νόμοι της πολιτείας».
Σε
ελεύθερη απόδοση: «Όταν αλλάζει η
μουσική, αλλάζουν και τα θεμέλια της
κοινωνίας».
Άλλο
πολύ σημαντικό απόσπασμα (401d–e) σε
νεοελληνική απόδοση:«Ο
ρυθμός και η αρμονία εισχωρούν πιο βαθιά
από καθετί μέσα στην ψυχή».
Εδώ φαίνεται καθαρά γιατί ο Πλάτων θεωρούσε
τη μουσική τόσο κρίσιμη. Όχι ως απλή
διασκέδαση, αλλά ως δύναμη που διαμορφώνει
τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου.
ΕΙΚΟΝΑ:
Μούσα που παίζει πανδουρίδα. Ανάγλυφη
πλάκα από την επονομαζόμενη Βάση της Μαντινείας, Εργαστήριο του Πραξιτέλη,
περ. -330. Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό
Μουσείο, αρ. 216.
Στην
Αρχαιότητα,
υπήρχε η αντίληψη ότι «πάντα πλήρη θεών
είναι» (τα πάντα είναι γεμάτα από θεούς),
και
κάθε πτυχή της ζωής καθοδηγείται από αόρατες δυνάμεις.
Το
θείο δεν γίνεται αντιληπτό με τις
αισθήσεις (όραση, αφή), αλλά μέσω των
αποτελεσμάτων του στον κόσμο. Οι θεοί
«φαίνονται» μέσα από τη ροή της φύσης,
τις συμπτώσεις, την έμπνευση ή την ηθική
τάξη των πραγμάτων.
Οι
Θεοί είναι Αόρατοι αλλά Ενεργοί
Ο
Σωκράτης, κυρίως μέσα από τα έργα του
Ξενοφώντα και του Πλάτωνα, παρουσιάζεται να αντιλαμβάνεται τους θεούς ως αόρατες και ασώματες (άυλες)
δυνάμεις που διέπουν τον κόσμο.
Τα
σημαντικότερα αποσπάσματα που αναδεικνύουν
αυτή την άποψη προέρχονται από τα
Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα (Βιβλίο
Α', 4), όπου ο Σωκράτης συζητά με τον
Ευθύδημο:
«...ὁ μέντοι μεγαλείως
ἐπιμελούμενος, οὐδὲ τοῦτο, ὅτι οὐχ
ὁρᾶται, ἀφροντιστί ποιεῖται· ἀλλὰ
καὶ αὐτὸς ὁ τὰ πάντα συντάττων καὶ
συνέχων... δῆλος μέν ἐστι τὰ μέγιστα
πράττων, ἀλλὰ... οὐχ ὁρᾶται...»
Απόδοσις:
«...αυτός όμως που επιμελείται το σύμπαν
με μεγαλοπρέπεια, δεν αμελεί ούτε αυτό,
ότι δεν φαίνεται (δεν είναι ορατός)...
Αυτός που τα πάντα συντάσσει και
συνέχεται... είναι φανερό ότι ενεργεί
τα μέγιστα, αλλά... δεν είναι ορατός...»
[Ξεν. Απομν. 4.3.13-14]
Απόδοσις:
«...γιατί ούτε αυτή η ίδια η φρόνηση
(νόηση) του θεού... δεν εμφανίζεται (με
σώμα)...» [Ξεν. Απομν. 4.3.13] -
Εδώ
ο Σωκράτης ταυτίζει το θείο με την
ανώτερη νόηση, όχι με μια υλική μορφή.
Στο
ίδιο πλαίσιο, ο Σωκράτης υποστηρίζει
ότι οι θεοί πρέπει να είναι άυλοι για
να μπορούν να είναι πανταχού παρόντες
και να επιβλέπουν τα πάντα, κάτι που ένα
υλικό σώμα δεν θα μπορούσε να κάνει
[Ξεν. Απομν. 1.4].
Η
πλατωνική φιλοσοφία παρουσιάζει το
Θείον ως μια ανώτερη, υπερβατική
πραγματικότητα, άρρηκτα συνδεδεμένη
με την αλήθεια, την ηθική και την
οντολογία.Ο
Πλάτων, μέσα από τη φιλοσοφική του
θεολογία, απεγκλωβίζει το θείο από την
υλική μορφή, παρουσιάζοντας τους θεούς
ως άυλα, αιώνια, τέλεια και νοητικά όντα.
Η ουσία του θεϊκού είναι η ψυχή και ο
νους.
Ακολουθούν
βασικά αποσπασματα όπου αναφέρεται η
άυλη ή υπερβατική φύση του θείου:
Πολιτεία,
380d-381c: «Οὐκοῦν ὅ γε τέλεος (θεός)
[...] ἥκιστα μεταβάλλει... [...] Οὐδὲ ἄρα
ἀλλοιοῦται οὐδὲ μεταβάλλει εἰς ἄλλας
ἰδέας ὁ θεός.»
Απόδοσις: Επομένως, ο
τέλειος (θεός) [...] καθόλου δεν αλλάζει...
[...] Ούτε λοιπόν αλλοιώνεται, ούτε
μεταβάλλεται σε άλλες μορφές ο θεός.
Ο
Πλάτων θεωρεί ότι το άυλο και τέλειο
δεν μπορεί να αλλάξει, καθώς οποιαδήποτε
αλλαγή θα σήμαινε ατέλεια..
Πολιτεία
(ΙII, 379a-c) – Ο Θεός είναι μόνο Αγαθός
Ο
Θεός δεν είναι υπεύθυνος για όλα τα
πράγματα, αλλά μόνο για τα καλά. Η ύλη
συχνά συνδέεται με το κακό ή το ατελές
στον Πλάτωνα.
Κείμενο:«Οὐκ ἄρα, ἦν
δ᾽ ἐγώ, ὁ θεὸς πάντων ἂν εἴη αἴτιος...
ἀλλὰ τῶν μὲν ἀγαθῶν ὀλίγοις αἴτιος
ἀνθρώποις, τῶν δὲ κακῶν ἀναίτιος.» Το θείο ταυτίζεται με την Ιδέα του
Αγαθού, η οποία είναι νοητή, όχι
αισθητή.
Φαίδων (78d-80b) – Η Συγγένεια
Ψυχής και Θεού. Ο Σωκράτης περιγράφει
τα θεία όντα ως αόρατα και νοητά.
Ο θεός ανήκει
στην τάξη των αοράτων (ἀειδές) και
αδιαλύτων πραγμάτων, σε αντίθεση με τα
υλικά σώματα που είναι «πολυειδή» και
διαλυτά.
Νόμοι (X, 896a-899d) – Η Ψυχή ως
Πρωταρχική Κίνηση. Ο Πλάτων ορίζει
τη θεότητα ως «ψυχή» που κινεί τον εαυτό
της, η οποία προηγείται των υλικών
σωμάτων. Η ψυχή είναι η αιτία
της κίνησης, ενώ το σώμα είναι αυτό που
κινείται. Συνεπώς, η θεϊκή ουσία είναι
ψυχική, όχι υλική.
Τίμαιος (30a-b) – Ο
Νους και η Ψυχή. Στη δημιουργία του
κόσμου, ο Δημιουργός (Θεός) τοποθετεί
τον νου μέσα στην ψυχή, και την ψυχή μέσα
στο σώμα.
Στον
Πλάτωνα, το θείο (Νους) έχει προτεραιότητα
και είναι η αρχή που οργανώνει την ύλη,
όντας το ίδιο άυλο.
Για τον Πλάτωνα,
οι θεοί είναι ακίνητοι (από άποψη
αλλαγής ή φθοράς), μονοειδείς (απλοί),
νοητοί (συλλαμβάνονται με το νου) και
αόρατοι, ταυτιζόμενοι με την ανώτατη
πραγματικότητα των Ιδεών.
Σκοπός
της ανθρώπινης ζωής είναι, σύμφωνα με
τον Πλάτωνα, η «ομοίωσις τῷ θεῷ» (η
ομοίωση με το Θείο) στο μέτρο του δυνατού,
η οποία επιτυγχάνεται μέσω της αρετής,
της δικαιοσύνης και της φιλοσοφικής
ενατένισης.
Η
πλατωνική θεολογία, λοιπόν, αποτελεί
μια από τις πρώτες απόπειρες ορθολογικής
θεμελίωσης του θείου, παρουσιάζοντάς
το ως την απόλυτη καλοσύνη, τάξη και
ομορφιά που διέπει το σύμπαν.
Γιατί
η κοσμοκράτειρα Αγγλία με τις τόσες
κατακτήσεις διάλεξε την ελληνική για
τους δανεισμούς της;
Ο πρώτος λόγος
είναι ο πλούτος των ρημάτων μας που
παρέχει τη δυνατότητα να επιλέξεις
μεταξύ πολλών συνωνύμων για να εκφραστείς
με επάρκεια και εννοιολογική ακρίβεια.
Δεν είναι τυχαίο αυτό που λένε οι
Αμερικανοί όταν αντιμετωπίζουν πρόβλημα
κυριολεξίας: “οι Έλληνες έχουν τη λέξη
για αυτό”.
Δεύτερο στοιχείο, είναι
η πλαστικότητα των λέξεων από τις οποίες
μπορούν να βγουν πολλά παράγωγα. Τα 394
λήμματα της ιατρικής ορολογίας,
δημιουργούν 17.000 παράγωγα. Ο Λαβουαζιέ,
χρησιμοποίησε την ελληνική, για να δώσει
ονομασία σε χημικά στοιχεία, όπως το
χλώριο.
Τρίτο στοιχείο, είναι η μαγεία
της ιστορίας, και της ετυμολογίας της.
Συχνά πίσω από μια λέξη, κρύβεται μια
ολόκληρη ιστορία. Όπως στη λέξη λακωνικός,
κρύβεται όλη η απλότητα της ζωής των
Σπαρτιατών.
Η ελληνική χαρακτηρίζεται
ως η γλώσσα των επιστημών, αφού λέξεις
που υπάρχουν στην αγγλική, δε
χρησιμοποιούνται και όταν πρόκειται
για επιστημονικούς όρους, π.χ. ελληνικά
η έρημος, αγγλικά desert, αλλά λένε
erimology. Υπάρχει θα λέγαμε ένας διαχωρισμός
δημώδους και λογίας γλώσσας, με μόνη
διαφορά, ότι τη θέση της λογίας,
καταλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό, η ελληνική
γλώσσα, είτε γιατί θέλουν να προσδώσουν
κύρος στο αντικείμενο της μελέτης του
κλάδου, είτε γιατί υπάρχει η παράδοση
υιοθέτησης ελληνικών λέξεων, εδώ και
αιώνες. Όλα αυτά, δεν αποτελούν ένα
μακρινό παρελθόν, αλλά σημερινή ζώσα
πραγματικότητα.
Η επιστημονική γλώσσα
είναι αγγλική και λίγα κράτη όπως η
Γαλλία, η Σουηδία και η Ιταλία, προσπαθούν
να αντισταθούν. Οι
περισσότερες χώρες, χρησιμοποιούν
αυτούσιους τους αγγλικούς όρους. Έτσι
η ελληνική, με φορέα την αγγλική, έχει
διεισδύσει σε πολλές λατινογενείς
γλώσσες.
Η
Ελληνική Γλώσσα έχει ακολουθήσει τη
δική της δυναμική πορεία και έχει διεισδύσει
σε πολλές γλώσσες.
Να είμαστε περήφανοι
για τον ανεκτίμητο θησαυρό μας και να
το καταλάβουν αυτό (κι εμείς) και τα
παιδιά μας.
Σήμερα,
η αγγλική γλώσσα έχει λέξεις από τον
Όμηρο, τον Ησίοδο, τον Πλάτωνα, τον
Αριστοτέλη, τον Ηρόδοτο, τον Ιπποκράτη,
τον Θουκυδίδη, τον Γαληνό.
Το
1991, στο βιβλίο του ο κ. Κωνσταντινίδης “οι ελληνικές λέξεις στην αγγλική γλώσσα”, περιελάμβανε 20.600 ελληνικές
λέξεις. Καλύπτει όλες τις λέξεις της
καθομιλουμένης και τις λέξεις όλων των
επιστημονικών κλάδων, πλην της
βοτανολογίας, χημείας και ζωολογίας.
Εάν προσθέσουμε σε αυτές τις αμιγώς
ελληνικές λέξεις, αυτές που κατά το
ήμισυ είναι ελληνικές ως προς το πρώτο
ή το δεύτερο συνθετικό τους, τότε το
ποσοστό ανέρχεται σε 68%.
Στην
ονοματολογία των ζώων, όλων των κλάδων,
που περιλαμβάνει όλα τα γένη των ζώων,
που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι το 1975, η
ελληνική συμμετοχή, ανέρχεται σε 181.102
αμιγώς ελληνικές λέξεις. Εάν
προσθέσουμε και τις κατά το ήμισυ
ελληνικές λέξεις, τότε το 74,48% είναι
ελληνικές λέξεις.
Όλες
αυτές οι λέξεις, που έχουν καταγραφεί,
στην έρευνα του κ. Κωνσταντινίδη, είναι
λέξεις που οι Άγγλοι και οι Αμερικανοί,
στα εγκυρότερα λεξικά τους, αναγνωρίζουν
και παραδέχονται, ότι έχουν ελληνική
προέλευση.
Αλλά πολλά
λεξικά πλην αυτό της Οξφόρδης σταματούν
δυστυχώς στη λατινική ρίζα και δεν
αναφέρουν για διαφόρους λόγους, εάν
προήλθε από την ελληνική η συγκεκριμένη
λατινική ρίζα π.χ. η λέξη Electric, ηλεκτρισμός,
αναφέρεται ότι προέρχεται από το λατινικό
electrum, δε γίνεται όμως αναφορά ότι αυτό
προήλθε από το ελληνικό ήλεκτρον, το
κεχριμπάρι.
Το λεξικό της Οξφόρδης,
περιλαμβάνει 10.500 ελληνικές λέξεις, που
αντιστοιχεί στο 21,6% αυτού του λεξικού.
Αξίζει
να σημειωθεί, ότι η αγγλική, με βάση το
λεξικό του Ουέμπστερ, έχει δανειστεί
57 λέξεις από την Τουρκική γλώσσα και 34
λέξεις από όλες τις σλαβικές γλώσσες
ενώ η
ελληνική, έχει δώσει 41.614 λέξεις.
Το
θέμα της ελληνικής δεν είναι μόνο η
ποσότητα των λέξεων που υπάρχουν στην
αγγλική, αλλά ένα θέμα ποιοτικό.
Οι
βασικές έννοιες, σκέψης και έκφρασης
στην αγγλική, άρα και στις άλλες ευρωπαϊκές
γλώσσες είναι λέξεις που έχουν παρθεί
αυτούσιες από την ελληνική. Λέξεις όπως
ανάλυση, σύνθεση, πρόβλημα, μέθοδος,
θεωρία, μουσική, ορχήστρα, μελωδία,
ρυθμός, δράμα, κωμωδία-τραγωδία. Oι
βασικές έννοιες της επιστημονικής
ορολογίας είναι επίσης ελληνικές. Η
επίδραση της ελληνικής επεκτείνεται
σε 190 ονόματα ανδρών και γυναικών. Επιπλέον,
διατηρούν τους κανόνες της γραμματικής,
ως προς τη δημιουργία σύνθετων λέξεων. Στις
δασυνόμενες λέξεις της ελληνικής,
προσθέτουν το αγγλικό Η.
Αν νομίζετε ότι πρόκειται για λίγες λέξεις, τονίζεται ότι μόνο στην ιατρική, υπάρχουν 23.000 δασυνόμενες λέξεις, και στη ζωολογία, ένας επίσης μεγάλος κλάδος υπάρχουν 11.000 ελληνικές δασυνόμενες λέξεις.
Οι
αμφισβητήσεις για το μέγεθος της
επίδρασης της ελληνικής,
προέρχονται κυρίως από τον ελλαδικό
χώρο, όπου ελλείψει
συγκεκριμένων και ολοκληρωμένων
εργασιών, υποβαθμίζονται οι δανεισμοί
που έχουν λάβει οι άλλες γλώσσες από
την ελληνική. Παρά
την εκπληκτική αυτή συμμετοχή,η
ελληνική αδράνεια,έχει
επιτρέψει να έχει καθιερωθεί διεθνώς,
η άποψη, ότι στη ζωολογία, επικρατεί
δήθεν λατινική ορολογία.
Οι
επόμενες γενιές, δεν θα μπορούν να
αναγνωρίσουν λέξεις της γλώσσας τους,
που δανείστηκαν άλλες γλώσσες και
δυστυχώς θα είναι εξευτελιστικό, να μην
ξέρουν και το πως γράφεται η ίδια τους
η πατρίδα.Θα
γράφουν το Ελλάς με λατινικούς χαρακτήρες
χωρίς το Η. Η απομάκρυνση από την ετυμολογία των λέξεων, δεν θα οδηγήσει μόνο στη στρέβλωση της γλώσσας μας αλλά και στη μείωση της γλωσσοπλαστικής μας ικανότητας.
Ορισμένοι δεν καταλαβαίνουν
ότι η παραμέληση της πολιτιστικής μας
κληρονομιάς σήμερα, θα σημαίνει αύριο
αμφισβήτηση της εθνικής μας ταυτότητας,
που δεν θα είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί
με διαδηλώσεις και συλλαλητήρια.
Μια
ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο
του Cambridge πέτυχε μια σημαντική ανακάλυψη
στην αποκρυπτογράφηση δύο μυστηριωδών
σημείων της Γραμμικής Β, του διοικητικού
συστήματος που χρησιμοποιούσε ο
μυκηναϊκός πολιτισμός πριν από περισσότερα
από 3.300 χρόνια. Τα αποτελέσματα,
που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Kadmos, προτείνουν νέες
ερμηνείες για σύμβολα που παρέμεναν
ανεξήγητα για δεκαετίες, τα οποία
σχετίζονται άμεσα με τη βιομηχανία
αρωμάτων των μυκηναϊκών ανακτόρων.
Οι
Ester Salgarella, Laura Bellinato και Silvia Ferrara ανέλυσαν
λεπτομερώς πήλινες πινακίδες που
βρέθηκαν στο Παλάτι της Πύλου, στη
νοτιοδυτική Ελλάδα, στις οποίες
καταγράφονταν οι πρώτες ύλες για την
παραγωγή αρωματικών ελαίων. Οι πινακίδες
αυτές, που χρονολογούνται περίπου στο
1200 π.Χ., είναι εξαιρετικά σύντομες και
αινιγματικές, γεγονός που δυσχέραινε
την πλήρη κατανόησή τους για χρόνια.
Οι
Μυκηναίοι, που άκμασαν μεταξύ 1450 και
1200 π.Χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα και την
Κρήτη, ήταν διάσημοι για την παραγωγή
αρωματισμένου ελαιόλαδου. Τα αρχεία
που βρέθηκαν στα παλάτια της Πύλου, στη
Μεσσηνία, και της Κνωσού, στην Κρήτη,
αποκαλύπτουν μια πολύπλοκη βιομηχανία
με εξειδικευμένους εργάτες που δούλευαν
σε εργαστήρια αφιερωμένα στην παραγωγή
και τον εξευγενισμό μπαχαρικών και
ελαίων.
Αυτό
το εμπόριο αρωμάτων δεν ήταν μια ασήμαντη
δραστηριότητα. Σύμφωνα με ανακατασκευές
που βασίζονται σε εμπορικά μοντέλα, το
μεγαλύτερο μέρος του αρωματισμένου
ελαίου διοχετευόταν σε εμπορικά δίκτυα
που συνέδεαν την ηπειρωτική Ελλάδα με
την Κύπρο και διάφορες περιοχές στην
ανατολική ακτή της Μεσογείου. Για τις
μυκηναϊκές ελίτ, αυτή η βιομηχανία ήταν
ένα μοναδικό εξαγωγικό προϊόν και πηγή
πλούτου και κύρους.
Η
Βακχική Τελετή επικεντρώνεται στην
αλληγορία του νεαρού Βάκχου (Διόνυσου
ή Ζαγρέα) που κατασπαράσσεται από τους
Τιτάνες. Αυτοί οι γίγαντες κατάφεραν
να καταστρέψουν τον Βάκχο κάνοντας τον
να γοητευτεί από την εικόνα του σε έναν
καθρέφτη και τον διαμέλισαν.
Η
Αθηνά Παλλάδα έσωσε την καρδιά του
διαμελισμένου θεού και με αυτή την
προφύλαξη ο Βάκχος (Διόνυσος) μπόρεσε
να αναδυθεί σε όλη την παλιά του δόξα.
Ο Δίας βλέποντας το έγκλημα των Τιτάνων,
έριξε τους κεραυνούς του και έκαψε τα
σώματά τους σε στάχτη με ουράνια φωτιά.
Από τις στάχτες των Τιτάνων, οι οποίες
περιείχαν επίσης ένα μέρος της σάρκας
του Βάκχου, δημιουργήθηκε η ανθρώπινη
φυλή. Έτσι,
λέγεται ότι η εγκόσμια ζωή κάθε ανθρώπου
περιέχει ένα μέρος της βακχικής ζωής.
Γι' αυτό οι Αρχαίοι έλεγαν ότι ο άνθρωπος
δεν γνωρίζει τους θεούς με τη λογική,
αλλά αντιλαμβάνεται την παρουσία τους μέσα στον εαυτό του.
Για
αυτόν τον λόγο, τα Ελληνικά Μυστήρια
προειδοποιούσαν κατά της αυτοκτονίας.
Όποιος επιχειρεί να καταστρέψει τον
εαυτό του, σηκώνει το χέρι του ενάντια
στη φύση του Βάκχου που βρίσκεται μέσα
του, αφού το σώμα του ανθρώπου είναι
έμμεσα και σώμα αυτού του θεού και κατά
συνέπεια πρέπει να διατηρείται με τη
μέγιστη προσοχή.
Ο
Βάκχος (Διόνυσος) αντιπροσωπεύει την
ορθολογική ψυχή του κατώτερου κόσμου,
των εγκόσμιων σφαιρών. Η Βακχική κατάσταση
δηλώνει την ενότητα της ορθολογικής
ψυχής σε μια κατάσταση αυτογνωσίας.
Ο
καθρέφτης στον οποίο κοιτάζει ο Βάκχος
και ο οποίος είναι η αιτία της πτώσης
του είναι η μεγάλη θάλασσα της ψευδαίσθησης,
ο κατώτερος κόσμος που διαμορφώθηκε
από τους Τιτάνες.
Αφού
ο Βάκχος κοίταξε στον καθρέφτη και
ακολούθησε την αντανάκλασή του στην
ύλη, η λογική ψυχή του κόσμου διασπάστηκε
και διανεμήθηκε από τους Τιτάνες σε όλη
την εγκόσμια σφαίρα της οποίας αποτελεί
την ουσιαστική φύση, αλλά την καρδιά ή
την πηγή της δεν μπορούσαν να διασκορπίσουν.
Όταν
ο Δίας, ο πατέρας του Βάκχου, είδε ότι
οι Τιτάνες εμπλέκουν απελπιστικά την
ορθολογική ή θεϊκή ιδέα διασκορπίζοντας
τα μέλη της στα συστατικά μέρη του
κατώτερου κόσμου, σκότωσε τους Τιτάνες
για να μην χαθεί εντελώς η θεϊκή ιδέα.
Από τις στάχτες των Τιτάνων σχημάτισε
την ανθρωπότητα, της οποίας ο σκοπός
ύπαρξης ήταν να διατηρήσει και τελικά
να απελευθερώσει τη Βακχική ιδέα, ή την
ορθολογική ψυχή, από την Τιτανική
κατασκευή.
Ο
άνθρωπος είναι ένα σύνθετο πλάσμα. Η
κατώτερη φύση του αποτελείται από τα
θραύσματα των Τιτάνων και η ανώτερη
φύση του την ιερή, αθάνατη ζωή του
Βάκχου. Επομένως, ο άνθρωπος είναι ικανός
είτε για μια Τιτανική (παράλογη) είτε
για μια Βακχική (λογική) ύπαρξη.
Η καρδιά
του Βάκχου, η οποία σώθηκε από την Αθηνά
Παλλάδα, ανυψώθηκε από τα τέσσερα
στοιχεία που συμβολίζονται από το
διαμελισμένο σώμα του και τοποθετήθηκε
στον Αιθέρα.
Η καρδιά του Βάκχου είναι
το αθάνατο κέντρο της Λογικής Ψυχής. Αφού
η Λογική Ψυχή έχει κατανεμηθεί σε όλη
τη δημιουργία και τη φύση του ανθρώπου,
τα Βακχικά Μυστήρια θεσπίστηκαν με
σκοπό την αποσύνδεσή της από την παράλογη
Τιτανική φύση. Αυτή η αποσύνδεσή της
ήταν η διαδικασία ανύψωσης της ψυχής
από την κατάσταση της χωριστικότητας
σε αυτήν της ενότητας.Τα διάφορα μέρη
και μέλη του Βάκχου συγκεντρώθηκαν από
τις διάφορες γωνιές της γης.
Όταν
συγκεντρωθούν όλα τα λογικά μέρη, ο
Βάκχος ανασταίνεται.
Αγάλματα
του Διονύσου μεταφέρονταν στα Ελευσίνια
Μυστήρια, ειδικά στους κατώτερους
βαθμούς. Ο Βάκχος, που αντιπροσωπεύει
την ψυχή της εγκόσμιας σφαίρας, είναι
ικανός για μια άπειρη πολλαπλότητα
μορφών και ονομασιών. Ο Διόνυσος προφανώς
είναι η ηλιακή του όψη.
(σ.σ.:
Ο
Διόνυσος και ο Βάκχος είναι
ο ίδιος θεός.
Διόνυσος
είναι το κύριο όνομα του θεού του κρασιού,
της γονιμότητας, του θεάτρου και της
διονυσιακής έκστασης.
Βάκχοςείναι η λατρευτική προσωνυμία του
Διονύσου, που συνδέεται ιδιαίτερα με
τις εκστατικές τελετές και τις βακχικές
γιορτές.
Για
παράδειγμα, στις Βάκχες του Ευριπίδη,
ο θεός εμφανίζεται ως Διόνυσος αλλά
αποκαλείται συχνά και Βάκχος.)
[ΕΙΚΟΝΑ:
Ζωγραφικη του Πολύγνωτου. Θράκες ακούν
μαγεμένοι τον δαφνοστεφανωμένο Ορφέα
να παίζει λύρα. Λεπτομέρεια από
αθηναϊκό ερυθρόμορφο αγγείο, περίπου
το -450. Berlin, Staatliche Museen 3172. Staatliche Museen, Berlin
License Plate 11 UK 1007 177.ΟΠολύγνωτος
ήταν σημαντικός Αθηναίος αγγειογράφος
του -5ου αιώνα, ο οποίος εργάστηκε με την
ερυθρόμορφη τεχνική.]
----------------
Ο
Ορφέας, ο Θράκας βάρδος, ο μεγάλος
εμπνευστής των Ελλήνων, έπαψε να είναι
γνωστός ως άνθρωπος και γιορταζόταν ως
θεότητα αρκετούς αιώνες πριν από τη
Χριστιανική Εποχή.
Ο Τόμας Τέιλορ (1758 – 1835) [ήταν Άγγλος
μεταφραστής και νεοπλατωνιστής,
ο πρώτος που μετέφρασε στα αγγλικά τα
πλήρη έργα του Αριστοτέλη και
του Πλάτωνα , καθώς και
τα ορφικά αποσπάσματα] στο
έργο του “Οι
Μυστικοί Ύμνοι του Ορφέα”, γράφει:
«Όσο
για τον ίδιο τον Ορφέα, μόλις ένα ίχνος
της ζωής του μπορεί να βρεθεί ανάμεσα
στα τεράστια ερείπια του χρόνου. Κάποτε
ζούσε ένα άτομο ονόματι Ορφέας, ο οποίος
ήταν ο ιδρυτής της θεολογίας στους
Έλληνες. Ο θεμελιωτής της ζωής και της
ηθικής τους. Ο πρώτος των προφητών και
ο πρίγκιπας των ποιητών. Ο ίδιος απόγονος
μιας Μούσας, που δίδαξε στους Έλληνες
τις ιερές τελετουργίες και τα μυστήριά
τους και από τη σοφία του οποίου, σαν
από μια αέναη και άφθονη πηγή, έρεε η
θεϊκή μούσα του Ομήρου και η υπέροχη
θεολογία του Πυθαγόρα και του Πλάτωνα».
Ο
Ορφέας ήταν ο ιδρυτής του Ελληνικού
μυθολογικού συστήματος, το οποίο
χρησιμοποίησε ως μέσο για τη διάδοση
της Φιλοσοφίας του. Μυήθηκε στα Μυστήρια
των Καβείρων στη Σαμοθράκη, τα οποία
αναμφίβολα συνέβαλαν στις γνώσεις του
για την ιατρική και τη μουσική.
Ο
Έρωτας του Ορφέα και της Ευρυδίκης είναι
ένα από τα τραγικά επεισόδια της Ελληνικής
Μυθολογίας και προφανώς αποτελεί το
εξέχον χαρακτηριστικό του Ορφικού
Τελετουργικού. Η Ευρυδίκη, στην προσπάθειά
της να ξεφύγει από έναν κακό που
προσπαθούσε να την αποπλανήσει, πέθανε
από το δηλητήριο ενός φιδιού που την
τσίμπησε στη φτέρνα. Ο Ορφέας, διεισδύοντας
στην καρδιά του κάτω κόσμου, γοήτευσε
τόσο πολύ τον Πλούτωνα και την Περσεφόνη
με την ομορφιά της μουσικής του που
συμφώνησαν να επιτρέψουν στην Ευρυδίκη
να επιστρέψει στη ζωή, αν ο Ορφέας
μπορούσε να την οδηγήσει πίσω στη σφαίρα
των ζωντανών χωρίς να κοιτάξει ούτε μια
φορά γύρω του για να δει αν την ακολουθούσε.Τόσο μεγάλος ήταν ο φόβος του μήπως ξεμακρύνθηκε από αυτόν που, γύρισε
το κεφάλι του και η Ευρυδίκη με μια
συντετριμμένη κραυγή παρασύρθηκε πίσω
στη γη του θανάτου.
Ο
Ορφέας περιπλανήθηκε στη γη για λίγο
απαρηγόρητος, και υπάρχουν αρκετές
αντικρουόμενες εκδοχές για τον τρόπο
του θανάτου του. Κάποιοι υποστηρίζουν
ότι σκοτώθηκε από κεραυνό. Άλλοι, ότι
αποτυγχάνοντας να σώσει την αγαπημένη
του Ευρυδίκη, αυτοκτόνησε. Η γενικά
αποδεκτή εκδοχή του θανάτου του, ωστόσο,
είναι ότι τον διέσχισαν Κίκονες γυναίκες,
των οποίων τις προτάσεις είχε απορρίψει.
Στο
δέκατο βιβλίο της Πολιτείας του
Πλάτωνα αναφέρεται ότι, λόγω της θλιβερής
του μοίρας στα χέρια γυναικών, η ψυχή
που κάποτε ήταν ο Ορφέας, όταν προοριζόταν
να ζήσει ξανά στον φυσικό κόσμο, προτίμησε
να επιστρέψει στο σώμα ενός κύκνου παρά
να γεννηθεί από γυναίκα.
Το
κεφάλι του Ορφέα, αφού αποσπάστηκε από
το σώμα του, ρίχτηκε με τη λύρα του στον
ποταμό Έβρο, από όπου και έπλευσε στη
θάλασσα, όπου, σφηνώνοντας σε μια σχισμή
σε έναν βράχο, έδινε χρησμούς για πολλά
χρόνια. Η
λύρα, αφού κλάπηκε από το ιερό της και
κατέστρεψε τον κλέφτη, πάρθηκε από τους
θεούς και διαμορφώθηκε σε αστερισμό.
Ο
Ορφέας έχει από καιρό τραγουδηθεί ως ο
προστάτης της μουσικής. Με την επτάχορδη
λύρα του έπαιζε τόσο τέλειες αρμονίες
που οι ίδιοι οι θεοί συγκινήθηκαν και
επαίνεσαν τη δύναμή του. Όταν άγγιζε
τις χορδές του οργάνου του, τα πουλιά
και τα ζώα συγκεντρώνονταν γύρω του,
και καθώς περιπλανιόταν μέσα στα δάση,
οι μαγευτικές του μελωδίες έκαναν ακόμη
και τα Αρχαία δέντρα να κάνουν μεγάλη
προσπάθεια να τραβήξουν τις δύσβατες
ρίζες τους από τη γη και να τον ακολουθήσουν.
Ο
Ορφέας είναι ένας από τους πολλούς
Αθανάτους που έχουν θυσιαστεί για να
αποκτήσει η ανθρωπότητα τη σοφία των
θεών.
Με
τον συμβολισμό της μουσικής του, μετέδωσε
τα θεϊκά μυστικά στην ανθρωπότητα, και
αρκετοί συγγραφείς έχουν δηλώσει ότι
οι θεοί, αν και τον αγαπούσαν, ανησυχούσαν
ότι θα ανέτρεπε το βασίλειό τους και
γι' αυτό απρόθυμα περιέλαβαν την
καταστροφή του.
Με
την πάροδο του χρόνου, ο ιστορικός Ορφέας
έγινε το σύμβολο της Ελληνικής Σχολής
της Αρχαίας Σοφίας. Έτσι,
ο Ορφέας ανακηρύχθηκε γιος του Απόλλωνα,
της θεϊκής και τέλειας αλήθειας, και
της Καλλιόπης, της Μούσας της αρμονίας
και του ρυθμού. Με άλλα λόγια, ο Ορφέας
είναι η μυστική διδασκαλία (Απόλλωνας)
που αποκαλύπτεται μέσω της μουσικής
(Καλλιόπη).
Η
Ευρυδίκη είναι η ανθρωπότητα νεκρή από
το τσίμπημα του φιδιού της ψευδούς
γνώσης και φυλακισμένη στον κάτω κόσμο
της άγνοιας. Σε αυτή την αλληγορία, ο
Ορφέας συμβολίζει τη θεολογία, η οποία
την κερδίζει από τον βασιλιά των νεκρών,
αλλά αποτυγχάνει να επιτύχει την ανάστασή
της επειδή εκτιμά λανθασμένα και δεν
εμπιστεύεται την έμφυτη κατανόηση μέσα
στην ανθρώπινη ψυχή.
Οι
Κικόνιες γυναίκες που έσκισαν τον Ορφέα
άκρο με άκρο συμβολίζουν τις διάφορες
αντιμαχόμενες θεολογικές παρατάξεις
που καταστρέφουν το σώμα της Αλήθειας.
Δεν μπορούν να το πετύχουν αυτό, ωστόσο,
μέχρι οι ασύμφωνες κραυγές τους να
πνίξουν την αρμονία που αντλεί ο Ορφέας
από τη μαγική του λύρα.
Το
κεφάλι του Ορφέα συμβολίζει τις εσωτερικές
διδασκαλίες της λατρείας του.
Η λύρα είναι η μυστική διδασκαλία του Ορφέα. Οι επτά χορδές είναι οι επτά θεϊκές αλήθειες που είναι τα κλειδιά για την παγκόσμια γνώση.
Οι διαφορετικές αφηγήσεις για τον θάνατό του αντιπροσωπεύουν τα διάφορα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για την καταστροφή των μυστικών διδασκαλιών: η σοφία μπορεί να πεθάνει με πολλούς τρόπους ταυτόχρονα.
Η αλληγορία του Ορφέα που ενσαρκώνεται στον λευκό κύκνο απλώς σημαίνει ότι οι πνευματικές αλήθειες που διακήρυξε θα συνεχιστούν και θα διδαχθούν από τους φωτισμένους μυημένους όλων των μελλοντικών εποχών. Ο κύκνος είναι το σύμβολο των μυημένων των Μυστηρίων. Είναι επίσης σύμβολο της θεϊκής δύναμης που είναι ο πρόγονος του κόσμου.
Αυτές
οι διδασκαλίες συνεχίζουν να ζουν και
να μιλούν ακόμη και μετά την καταστροφή
του σώματός του (της λατρείας).
Ύδωρ θολερόν και απαίδευτον ψυχήν ου δει ταράττειν.
(Το θολωμένο νερό και τον απαίδευτο άνθρωπο δεν πρέπει κανείς να τα ταράζει) - ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ
« ...τελειουμένοις δε δια του εθους».
«Ουτ’ άρα φύσει ούτε παρά φύσιν εγγίνονται αι αρεταί, αλλά πεφυκόσι μεν ημίν δέξασβαι αυτάς, τελειουμένοις δε δια του εθους».
[Oι αρετές δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως - ούτε όμως και είναι αντίθετη προς τη φύση μας η γένεσή τους μέσα μας, η φύση μας έκανε επιδεκτικούς στις αρετές, τέλειοι όμως σ' αυτές γινόμαστε με τη διαδικασία του έθους (1103a 25).] Αριστοτέλης «Ηθικά Νικομάχεια»
Σε κάθε σας επίσκεψη, εδώ εμφανίζονται διαφορετικές τυχαίες παλαιότερες αναρτήσεις.
Κάποιοι φίλοι του Σωκράτη γνώρισαν ένα διάσημο φυσιογνωμιστή. Του έδειξαν από μακριά τον Σωκράτη και του ζήτησαν να περιγράψει το χαρακτήρα του. Εκείνος, αφού τον κοίταξε καλά, απάντησε, ότι είναι ευέξαπτος και ανίκανος για αυτοέλεγχο, φιλήδονος, ψεύτης κ.λπ.. Κατάπληξη και γέλια των φίλων, που τα μετέφεραν όλα στον Σωκράτη. Έτσι ακριβώς ήμουν, τους απαντά· έκτοτε άλλαξα τον εαυτό μου, τα ελαττώματα όμως αυτά παρέμειναν χαραγμένα στο πρόσωπο μου.
(Κικέρων, Τusculanes, IV, 37).
ΟΙ ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΟ ΔΩΔΕΚΑΕΔΡΟ- ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ.
Η ΑΙΤΙΑ
Πεθαίνετε, διότι εσκοτώσατε το Πνεύμα. Ενόσω δεν αναστηθή και αναστηλωθή το Πνεύμα, αδύνατον να αρχίση η υπάρχουσα Ζωντανή Ελλάς. Περικλής Γιαννόπουλος (1870-1910)
Ου μετανοείν αλλά προνοείν χρη τον άνδρα τον σοφόν. (Ο φρόνιμος άνθρωπος δεν πρέπει να μετανοεί, αλλά να προνοεί) – ΕΠΙΧΑΡΜΟΣ
Η ΑΜΑΘΕΙΑ...
«Η αμάθεια γεννά πρώτον την οίησιν και την θρασύτητα, μετά ταύτα την αναισχυντίαν, όλα δε ταύτα αποκορυφούνται εις την ακόλαστον ελευθερίαν, η οποία πρώτον εκδηλώνεται με απείθειαν εις τους άρχοντας, έπειτα με ασέβειαν προς τους γονείς και τους πρεσβυτέρους, δια να καταλήξη εις την ασύστολον παράβασιν των νόμων και τέλος εις την εσχάτην αδιαφορίαν και περιφρόνησιν προς τους όρκους, τα συνθήκας και προς αυτούς ακόμη τους θεούς» Πλάτων στην «Πολιτεία» βιβλίο Η, 562-569 (Απόδοσις Ι. Πασσά)
Μεγάλην παιδείαν νόμιζε δι' ής δυνήση φέρειν απαιδευσίαν. (Να θεωρείς μεγάλη μόρφωση εκείνη, που θα σου δώσει την ικανότητα να υποφέρεις την αμορφωσιά) - ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ
...ΠΡΙΝ ΛΟΙΠΟΝ ΝΑ ΕΧΕΙ ΓΝΩΣΗ ΟΛΩΝ ΑΥΤΩΝ, ΔΕ ΘΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΧΕΙΡΙΣΤΕΙ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ...
Πριν να γνωρίζει κανείς την αλήθεια για το κάθε πράγμα, για το οποίο μιλάει ή γράφει, και να μπορεί να το ορίζει στο σύνολο του, και, πάλι, αφού το ορίσει κατά είδη, να ξέρει να τα χωρίζει μέχρι εκεί όπου δεν είναι πια δυνατή η διαίρεση, και πριν να μπορεί να διαβλέπει με τον ίδιο τρόπο τη φύση της ψυχής, έτσι ώστε να βρίσκει το είδος του λόγου που ταιριάζει σε κάθε ψυχή, και ανάλογα να στηρίζει και να διαμορφώνει το λόγο του, και στην πολυδιάστατη ψυχή να δίνει πολύμορφους και συνολικής αρμονίας λόγους, και στην απλή, απλούς, πριν λοιπόν να έχει γνώση όλων αυτών, δε θα του είναι δυνατό να χειριστεί το γένος των λόγων με τέχνη, στο βαθμό που υπαγορεύει η φύση, ούτε για να διδάξει ούτε για να πείσει.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – ΦΑΙΔΡΟΣ
Ο ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΦΑΚΕΣ
Μία μέρα ο Διογένης έτρωγε ένα πιάτο φακές καθισμένος στο κατώφλι ενός τυχαίου σπιτιού. Δεν υπήρχε σε όλη την Ελλάδα πιο φθηνό φαγητό από μία σούπα με φακές. Μ’ άλλα λόγια, αν έτρωγες φακές σήμαινε ότι βρισκόσουν σε κατάσταση απόλυτης ανέχειας.
Πέρασε ένας απεσταλμένος του άρχοντα και του είπε:
«Α! Διογένη, Αν μάθαινες να μην είσαι ανυπότακτος κι αν κολάκευες λιγάκι τον άρχοντα, δε θα ήσουν αναγκασμένος να τρως συνέχεια φακές.»
Ο Διογένης σταμάτησε να τρώει, σήκωσε το βλέμμα και κοιτάζοντας στα μάτια τον πλούσιο συνομιλητή του αποκρίθηκε:
«Α, φουκαρά αδελφέ μου! Αν μάθαινες να τρως λίγες φακές, δεν θα ήσουν αναγκασμένος να υπακούς και να κολακεύεις συνεχώς τον άρχοντα.»
Ο ΗΦΑΙΣΤΟΣ, Η ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΙ Ο ΑΡΗΣ
Ο ΗΦΑΙΣΤΟΣ, Η ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΙ Ο ΑΡΗΣ- Η ιδέα της αιθερικής πραγματικότητας που υφαίνει ως δίχτυ ο Ήφαιστος με το πυρ του, αποτελεί μια κορύφωση για την Ελληνική Μυθολογία– ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ
ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΘΕΩΝ
«Απόγονοι των θεών και παιδιά των θεών» ονομάζονται οι Έλληνες. (Πλάτωνας Τίμαιος 40β)
«Γεννήματα και θρέμματα θεών γεμάτοι αρετές» χαρακτηρίζονται οι Έλληνες. (Πλάτωνας Τίμαιος 24 d).
«Είναι φυτά τ' ουρανού οι Έλληνες, και όχι της γης, γιατί στον ουρανό Βρίσκονται οι ρίζες τους. Τους ανέθρεψε η Αθηνά.» (Πλάτωνας Τίμαιος 23 d - e).
«Θεοί και άνθρωποι έχουν την ίδια καταγωγή». (Ησίοδος: Έργα και Ημέρες και Πίνδαρος Ωδή Νεμεονίκου).
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ (ΚΥΡΙΑΙ ΔΟΞΑΙ)
ΤΟ ΜΑΚΑΡΙΟΝ ΚΑΙ ΑΦΘΑΡΤΟΝ ΟΥΤΕ ΑΥΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΧΕΙ ΟΥΤΕ ΑΛΛΩ ΠΑΡΕΧΕΙ, ΩΣΤΕ ΟΥΤΕ ΟΡΓΑΙΣ ΟΥΤΕ ΧΑΡΙΣΙ ΣΥΝΕΧΕΤΑΙ,ΕΝ ΑΣΘΕΝΕΙ ΓΑΡ ΠΑΝ ΤΟ ΤΟΙΟΥΤΟΝ.
Το μακάριο και άφθαρτο ον ούτε το ίδιο γνωρίζει ενοχλήσεις ούτε σε άλλους προξενεί ενοχλήσεις. Ώστε δεν επηρεάζεται ούτε από θυμούς ούτε από ευχαριστίες. Γιατί όλα αυτά είναι γνωρίσματα ενός αδύναμου όντος.
_____________
«Αποκλείεται ως πρώτη αρχή των όντων πάσα γνωστή ουσία, διότι εφ όσον θα ήταν γνωστή, αυτομάτως παύει να είναι Άπειρος»
ΑΝΑΞΙΜΑΝΔΡΟΣ
Το Άπειρο κατά τον Αναξίμανδρο, το οποίο είναι ποιοτικώς ακαθόριστο και ποσοτικώς απεριόριστο είναι αδύνατον να κατανοηθεί από την ανθρώπινη νοημοσύνη και τις ανθρώπινες αισθήσεις, οι οποίες έχουν περιορισμένες δυνατότητες με αρχή και τέλος.
ΑΘΑΝΑΤΟΙ
Για κείνους που πέθαναν στις Θερμοπύλες, ένδοξη η τύχη, ωραίος ο θάνατος, βωμός ο τάφος, μνήμη παντοτινή αντί για θρήνος, κι η μοίρα τους αντικείμενο εγκωμίων. Σάβανο σαν κι αυτό μήτε η σαπίλα μήτε ο χρόνος ο πανδαμάτορας θα αμαυρώσει των γενναίων ανδρών. Και το μνήμα την καλή φήμη της Ελλάδας διάλεξε για ένοικό του. Μάρτυρας είναι ο Λεωνίδας, ο βασιλιάς της Σπάρτης, που μέγα στολίδι άφησε πίσω του την αρετή και δόξα αιώνια.
Σιμωνίδης, λυρικός ποιητής
ΑΙΘΗΡ: ΤΟ ΚΟΣΜΙΚΟ ΡΕΥΣΤΟ ΠΟΥ ΠΛΗΡΕΙ ΤΑ ΠΑΝΤΑ - ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ.
ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ
ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟ ΕΒΔΟΜΟ
Πρόσωπα του συγκεκριμένου διαλόγου: Ο Σωκράτης και ο Γλαύκων γιός του Αρίστωνα, μεγαλύτερος αδερφός του Πλάτωνα.
Μετά από αυτά όμως, είπα, φαντάσου την ανθρώπινη φύση ως προς την παιδεία και την απαιδευσία, σαν μια εικόνα που παριστάνει μια τέτοια κατάσταση. Δες λοιπόν με τη φαντασία σου ανθρώπους που κατοικούν μέσα σε μια σπηλιά κάτω από τη γη, που να έχει την είσοδό της ψηλά στην οροφή, προς το φως, σε όλο το μήκος της σπηλιάς μέσα της να είναι άνθρωποι αλυσοδεμένοι από την παιδική ηλικία στα πόδια και στον αυχένα, έτσι ώστε να είναι καρφωμένοι στο ίδιο σημείο και να μπορούν να βλέπουν μόνο μπροστά τους και να μην είναι σε θέση, εξαιτίας των δεσμών, να στρέφουν τα κεφάλια τους ολόγυρα. Κι οι ανταύγειες της φωτιάς που καίει πίσω τους να είναι πάνω και μακριά από αυτούς. Και ανάμεσα στη φωτιά και στους δεσμώτες, προς τα πάνω, να υπάρχει ένας δρόμος που στο πλάι του να είναι χτισμένο ένα τοιχάκι, όπως τα παραπετάσματα που τοποθετούν οι θαυματοποιοί μπροστά από τους ανθρώπους, και πάνω απ' αυτά τους επιδεικνύουν τα ταχυδακτυλουργικά τους.
Βλέπω, είπε.
Φαντάσου λοιπόν κοντά σε τούτο το τοιχάκι, ανθρώπους να μεταφέρουν αντικείμενα κάθε είδους, που προεξέχουν από το τοιχάκι, καθώς και ανδριάντες και κάποια άλλα αγάλματα ζώων, πέτρινα και ξύλινα και κατασκευασμένα με κάθε είδους υλικό, και, όπως είναι φυσικό, από αυτούς που τα μεταφέρουν άλλοι μιλούν και άλλοι μένουν σιωπηλοί.
Παράδοξη εικόνα περιγράφεις, και παράδοξους συνάμα δεσμώτες, είπε.
Μα είναι όμοιοι με μας, είπα εγώ και πρώτα και κύρια, νομίζεις πως αυτοί έχουν δει κάτι άλλο από τους εαυτούς τους και τους υπόλοιπους που είναι μαζί, εκτός από τις σκιές που δημιουργεί η φωτιά, και που αντανακλούν ακριβώς απέναντί τους στον τοίχο της σπηλιάς;
Μα πως είναι δυνατόν, είπε, αφού είναι αναγκασμένοι να κρατάνε ακίνητα τα κεφάλια τους εφ' όρου ζωής;
Κι από αυτά που μεταφέρονται ; Δεν θα έχουν δει ακριβώς το ίδιο;
Τι άλλο;
Κι αν θα μπορούσαν να συνομιλούν μεταξύ τους, δεν νομίζεις πως σ' αυτά που βλέπουν θεωρούν πως αναφέρονται οι ονομασίες που δίνουν;
Αναγκαστικά.
Τι θα συνέβαινε, αν το δεσμωτήριο τους έστελνε αντίλαλο από τον απέναντι τοίχο, κάθε φορά που κάποιος από τους περαστικούς μιλούσε, νομίζεις πως θα θεωρούσαν πως αυτός που μιλάει είναι τίποτε άλλο από τη φευγαλέα σκιά;
Μα το Δία, όχι βέβαια, είπε.
Και σε κάθε περίπτωση, είπα εγώ, αυτοί δεν θα θεωρούν τίποτα άλλο σαν αληθινό, παρά τις σκιές των αντικειμένων.
Απόλυτη ανάγκη, είπε.
Σκέψου όμως, είπα εγώ, ποια θα μπορούσε να είναι η λύτρωσή τους και η θεραπεία τους και από τα δεσμά κι από την αφροσύνη, αν τους συνέβαιναν τα εξής: Αν κάθε φορά, δηλαδή, που θα λυνόταν κάποιος και θ' αναγκαζόταν ξαφνικά να σταθεί και να βαδίσει και να γυρίσει τον αυχένα του και να δει προς το φως,κι όλ' αυτά θα τα έκανε με μεγάλους πόνους και μέσα από τα λαμπυρίσματα δεν θα μπορούσε να διακρίνει εκείνα, που μέχρι τότε έβλεπε τις σκιές τους, τι νομίζεις πως θ' απαντούσε αυτός, αν κάποιος του έλεγε πως τότε έβλεπε φλυαρίες, ενώ τώρα είναι κάπως πιο κοντά στο ον και πως έχει στραφεί προς όντα που πραγματικά και βλέπει με σωστότερο τρόπο, και αν του έδειχνε το καθένα από αυτά που περνούσαν, ρωτώντας τον τι είναι και αναγκάζοντάς τον ν' αποκριθεί, δεν νομίζεις πως αυτός θ' απορούσε και θα νόμιζε πως αυτά που έβλεπε τότε ήταν πιο αληθινά από τα τωρινά που του δείχνουν;
Και πολύ μάλιστα, είπε.
Κι αν λοιπόν τον ανάγκαζε να βλέπει προς το ίδιο το φως, δεν θα πονούσαν τα μάτια του και δεν θα έφευγε για να ξαναγυρίσει σ' εκείνα που μπορεί να δει καλά, και δεν θα νόμιζε πως εκείνα στην πραγματικότητα είναι πιο ευκρινή από αυτά που του δείχνουν;
Έτσι, είπε.
Και αν, είπα εγώ, τον τραβούσε κανείς με τη βία από εκεί, μέσα από ένα δρόμο κακοτράχαλο κι ανηφορικό, και δεν τον άφηνε, πριν τον τραβήξει έξω στο φως του ήλιου, δεν θα υπέφερε τάχα και δεν θα αγανακτούσε όταν τον έπαιρναν, κι αφού θα έφτανε στο φως, δεν θα πλημμύριζαν τα μάτια του από τη λάμψη και δεν θα του ήταν αδύνατο να δει ακόμα κι ένα απ' αυτά που τώρα ονομάζονται αληθινά;
Όχι βέβαια, δεν θα μπορούσε έτσι ξαφνικά, είπε.
Έχω την εντύπωση πως θα χρειαζόταν να συνηθίσει, αν σκοπεύει να δει τα πράγματα που είναι πάνω. Και στην αρχή θα μπορούσε πολύ εύκολα να διακρίνει καλά τις σκιές, και μετά απ' αυτό, πάνω στην επιφάνεια του νερού τα είδωλα των ανθρώπων και των άλλων πραγμάτων, και κατόπιν αυτά τα ίδια. Και μετά από αυτά, τ' αντικείμενα που είναι στον ουρανό και τον ίδιο τον ουρανό θα μπορούσε να δει ευκολότερα τη νύχτα, βλέποντας το φως των άστρων και της σελήνης, παρά στη διάρκεια της μέρας, τον ήλιο και το ηλιόφως.
Πως όχι;
Τελευταίο θα μπορούσε νομίζω να δει τον ήλιο, όχι στην επιφάνεια του νερού ούτε σε κάποια διαφορετική θέση τα είδωλά του, αλλά θα μπορούσε να δει καλά τον ήλιο καθαυτό στο δικό του τόπο και να παρατηρήσει προσεκτικά τι είδους είναι.
Κατ' ανάγκη, είπε.
Και μετά θα συλλογιζόταν τότε για κείνον, πως αυτός είναι που ρυθμίζει τις εποχές και τους χρόνους και που κανονίζει τα πάντα στον ορατό κόσμο, καθώς και ο αίτιος, κατά κάποιο τρόπο, όλων εκείνων που έβλεπαν αυτοί.
Είναι φανερό, είπε, πως αυτά θα συμπεράνει ύστερα από τα προηγούμενα.
Τι λες λοιπόν; Όταν αναλογίζεται την πρώτη του κατοικία και την εκεί σοφία που είχε αυτός και οι τότε συνδεσμώτες του, δεν νομίζεις πως θα καλοτυχίζει τον εαυτό του για τούτη την αλλαγή και θα οικτίρει τους άλλους;
Και πολύ μάλιστα.
Κι αν υπήρχαν μεταξύ τους τότε κάποιες τιμές και έπαινοι και βραβεία γι' αυτόν που θα μπορούσε να διακρίνει πιο καθαρά αυτά που περνούσαν μπροστά από τα μάτια του και γι' αυτόν που θα μπορούσε να θυμηθεί περισσότερο ποια συνήθως περνούσαν πρώτα, ποια μετά και ποια ταυτόχρονα, και έτσι θα μπορεί να προβλέπει τι θα έρθει στο μέλλον, νομίζεις πως αυτός θα κατεχόταν από σφοδρή επιθυμία και θα ζήλευε τους τιμημένους από κείνους και τους μεταξύ εκείνων κυρίαρχους ή θα είχε πάθει αυτό που λέει ο Όμηρος, και πολύ θα επιθυμούσε "να ήταν ζωντανός στη γη κι ας δούλευε για άλλον, που είναι ο φτωχότερος" και θα προτιμούσε να έχει πάθει τα πάντα, παρά να νομίζει εκείνα που νόμιζε και να ζει έτσι εκεί;
Έτσι νομίζω τουλάχιστον, είπε, πως θα προτιμούσε να πάθει οτιδήποτε παρά να ζει έτσι.
Και τώρα βάλε στο μυαλό σου το εξής, είπα εγώ. Αν κατέβει αυτός πάλι και καθίσει στον ίδιο θρόνο, δεν θα ξαναγεμίσουν τάχα τα μάτια του σκοτάδι, αφού ήρθε ξαφνικά από τον ήλιο;
Και πολύ μάλιστα, είπε.
Αν χρειαζόταν ν' ανταγωνιστεί αυτός με κείνους τους παντοτινούς δεσμώτες, λέγοντας την άποψή του σχετικά με τις σκιές, καθόσον χρόνο η όρασή του είναι αμβλεία, πριν προσαρμοστούν τα μάτια του, και για να συνηθίσουν δεν θα χρειαζόταν και τόσο μικρός χρόνος, άραγε δεν θα προκαλούσε περιπαιχτικά γέλια και δεν θα έλεγαν γι' αυτόν πως με το ν' ανεβεί επάνω, γύρισε με καταστραμμένα τα μάτια του και πως δεν αξίζει ούτε να προσπαθήσουν καν να πάνε επάνω; Και αυτόν που θα επιχειρήσει να τους λύσει και να τους ανεβάσει, αν τους δινόταν κάπως η ευκαιρία να τον πιάσουν και να τον σκοτώσουν, δεν θα τον σκότωναν;
Αναμφίβολα, είπε.
Αυτή την εικόνα λοιπόν, φίλε μου Γλαύκωνα, είπα εγώ, πρέπει να την προσαρμόσεις σε όλα όσα είπαμε πρωτύτερα και να παρομοιάσεις τον ορατό κόσμο με την κατοικία του δεσμωτηρίου, και τη φωτιά που αντιφέγγιζε μέσα σ' αυτή με τη δύναμη του ηλιακού φωτός. Αν όμως παρομοιάσεις την ανάβαση και τη θέα των αντικειμένων, που βρίσκονται στον επάνω κόσμο, με την άνοδο της ψυχής στον νοητό κόσμο, δεν θα σφάλεις ως προς τη δική μου άποψη, αφού επιθυμείς να την ακούσεις. Κι ο θεός τουλάχιστον ξέρει αν τυχαίνει να είναι αληθινή. Εμένα λοιπόν έτσι μου φαίνεται. Πως στην περιοχή του γνωστού η ιδέα του αγαθού είναι τελευταία και μετά βίας διακρίνεται, όταν όμως τη διακρίνει κανείς δεν μπορεί να μην συλλογιστεί πως αυτή είναι η αιτία για όλα γενικά τα σωστά και καλά πράγματα, γεννώντας μέσα στον ορατό κόσμο το φως και τον κύριο του φωτός, και γιατί μέσα στον νοητό κόσμο αυτή είναι που διευθύνει και παρέχει την αλήθεια και τον νου και πως πρέπει να την ατενίσει οπωσδήποτε αυτός που εννοεί να ενεργήσει φρόνιμα και στην ιδιωτική και στη δημόσια ζωή.
ΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ
Οι συμβολισμοί στην αλληγορία του σπηλαίου είναι :
Σπήλαιο = η αισθητή πραγματικότητα και η κοινωνία στην οποία δεν διοικούν οι πεπαιδευμένοι.
Οι δεσμώτες = οι απαίδευτοι άνθρωποι, αυτοί δηλαδή που βρίσκονται στα σκοτάδια της αμορφωσιάς, της αμάθειας και της αγνοίας.
Φωτιά = το φως του ήλιου της κοινωνίας μας.
Σκιές & αντίλαλοι ήχων = είδωλα των πραγματικών όντων, όχι τα πραγματικά αντικείμενα και οι ήχοι.
Αλυσίδες = οι αισθήσεις (μέσω των αισθητηρίων οργάνων γίνεται αντιληπτός ο αισθητός κόσμος, ενώ μέσω της νόησης προσεγγίζεται ο κόσμος των ιδεών)
Φωτεινός χώρος εκτός σπηλιάς = ο κόσμος των ιδεών, ο πραγματικός κόσμος που γίνεται αντιληπτός με την νόηση.
Οι άνθρωποι που κινούνται εκεί έξω, όσα κουβαλάνε, οι ήχοι που εκπέμπουν = τα αληθινά όντα, οι ιδέες.
Το φως του ήλιου = η πραγματική αλήθεια, η ιδέα του αγαθού.
Η ανηφορική οδός που οδηγεί στην έξοδο = διαδικασία Παιδείας.
Ο απελευθερωμένος δεσμώτης = φιλόσοφος
Σείριος
Η απόσταση του Σειρίου από την Γη είναι 2,76 Parsec* (όπου Parsec ισοδυναμεί με 3,26 έτη φωτός) ή 8,9976 έτη φωτός. Δηλαδή κατά προσέγγιση, περίπου ΕΝΝΕΑ ΕΤΗ ΦΩΤΟΣ. Η εννεάδα (9) ήταν το σήμα κατατεθέν των αρχαίων Ελλήνων.
Ο Θειοφόρος Ησίοδος μέσα από την Θεογονία του, κωδικοποιεί την απόσταση Σειρίου – Γης, με την περιγραφή της πτώσεως των υδάτων της Στυγός. Λέει λοιπόν πως 9 ολόκληρα ημερονύκτια πέφτει το νερό και την δέκατη ημέρα φτάνει στα Τάρταρα. Το φάως (=φως), ταξιδεύει από τον Σείριο στην Γη 9 ολόκληρα έτη και φτάνει στο δέκατο έτος. Λέει ακόμη, πως ο ιερότερος όρκος των Θεών, είναι το νερό της Στυγός και μάλιστα όχι τόσο τα 9/10 των τμημάτων αυτής, αλλά κυρίως το Δέκατο. Θέλοντας να υποδείξει την τοποθεσία αφίξεως του φωτός (σύμφωνα με τα παραπάνω) στον Σείριο. Να λοιπόν ο ιερότερος όρκος πάσης φύσεως ελλόγου όντος.
Το φάσμα του Σειρίου (α Μεγ. Κυνός) είναι περίπου 450 nm (νανόμετρα) ενώ του συνοδού, γύρω στα 550 nm. Το α είναι θερμό αστέρι και το φάσμα του του δίδει το κυανόλευκο χρώμα, ενώ ο συνοδός είναι ψυχρότερο άστρο έχοντας το πορτοκαλί χρώμα φάσματος. Ωστόσο, ως φαινομενικό οπτικό φάσμα, εμείς εισπράττουμε συνδυασμό και των δυο φασμάτων, δηλαδή το σμαραγδί (περίπου στα 500 nm).
Να λοιπόν, από πού πηγάζει και η λατρεία των Αρχαίων Ελλήνων για τους σμαράγδους λίθους!
Τέλος, θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο Σωκράτης έπαιρνε όρκο στον Αστερισμό του Κυνός , «Μα τον Κύνα…», λέγει στο έργο του Πλάτωνος «ΓΟΡΓΙΑΣ».
ΣΑΛΟΥΣΤΙΟΣ – ΠΕΡΙ ΘΕΩΝ και ΚΟΣΜΟΥ
Οι ουσίες των Θεών ποτέ δεν δημιουργήθησαν (διότι τα αιώνια όντα ποτέ δεν δημιουργούνται. Και υπάρχει αιώνια ότι κατέχει την πρωταρχική δύναμη και από τη φύση του δεν παθαίνει τίποτα). Ούτε συνίστανται οι ουσίες των Θεών από σώματα. Διότι πάντα οι δυνάμεις μέσα στα σώματα είναι ασώματες. Ούτε περιέχονται στο χώρο διότι αυτή είναι ιδιότητα των σωμάτων. Ούτε διαχωρίζονται από την Πρώτη Αιτία ούτε και μεταξύ τους, όπως ακριβώς και οι σκέψεις διαχωρίζονται από το νου, ούτε οι πράξεις γνώσης από την ψυχή. Ακολουθεί η γνώση για την Πρώτη Αιτία και οι συνακόλουθες προς αυτήν τάξεις των Θεών, καθώς και η φύση του Κόσμου, η ουσία του νου και της ψυχής, έπειτα η Πρόνοια, η Ειμαρμένη, και η Τύχη, μετά η Αρετή και η Κακία και οι διάφορες μορφές κοινωνικής οργανώσεως, καλές και κακές, που προέρχονται από αυτές, και η πιθανή προέλευση του Κακού στον Κόσμο. Καθένα από αυτά τα θέματα απαιτεί πολλές και μεγάλες συζητήσεις. Δεν θα έβλαπτε όμως, αν τα εκθέταμε εν συντομία, ώστε ο ακροατής να μην τα αγνοεί παντελώς. Αρμόζει στην Πρώτη Αιτία να είναι Μία -διότι η μονάδα προηγείται κάθε πλήθους - και να ξεπερνά τα πάντα σε δύναμη και αγαθότητα. Επομένως τα πάντα μετέχουν αυτής. Διότι λόγω της δύναμής της, τίποτα δεν γίνεται να την παρακωλύσει και λόγω της αγαθότητάς της είναι αδύνατον να παραγκωνισθεί. Αν η Πρώτη Αιτία ήταν Ψυχή, τα πάντα θα ήσαν Έμψυχα. Αν ήταν Νους, τα πάντα θα είχαν Νόηση. Αν ήταν Ύπαρξη, τα πάντα θα αποτελούνταν από την Ύπαρξη. Και βλέποντας αυτή την ιδιότητα στα πάντα, μερικοί άνθρωποι νόμισαν ότι ήταν η Πρώτη Αιτία η Ύπαρξη. Αν τα πράγματα απλώς υπήρχαν, χωρίς να είναι αγαθά, αυτό το επιχείρημα θα ήταν ορθό, αν όμως τα πράγματα που υπάρχουν, υπάρχουν λόγω της αγαθότητάς τους και μετέχουν του Αγαθού, η Πρώτη Αιτία πρέπει απαραιτήτως να είναι πέρα από την Ύπαρξη και από το Αγαθό. Σημαντική απόδειξη αυτού είναι ότι οι ευγενικές ψυχές περιφρονούν την Ύπαρξη προς χάριν του Αγαθού, όταν κινδυνεύουν για την πατρίδα τους ή τους φίλους τους ή για την αρετή. Μετά από αυτή την άρρητη δύναμη έχουμε πάντως τις τάξεις των Θεών.
«Οι μύθοι παρουσιάζουν τους ίδιους τους Θεούς και την αγαθότητα τους -σύμφωνα πάντα με τον διαχωρισμό ανάμεσα στο ρητό και το άρρητο, το αφανές και το φανερό, το σαφές και το κρυφό. Εφόσον, όπως ακριβώς οι Θεοί έχουν κάνει κοινά για όλους τα αγαθά των αισθήσεων, τα αγαθά όμως της νόησης τα έχουν δώσει μόνο στους σοφούς, έτσι και οι μύθοι λένε σε όλους ότι υπάρχουν οι Θεοί, αλλά ποιοί είναι αυτοί και ποιές οι δυνάμεις τους το φανερώνουν μόνο σε εκείνους που μπορούν να το κατανοήσουν. Παρουσιάζουν επίσης και τις ενέργειες των Θεών. Διότι μπορούμε να ονομάσουμε και τον Κόσμο Μύθο, όπου σώματα και πράγματα είναι ορατά, ΑΛΛΑ ΨΥΧΕΣ ΚΑΙ ΝΟΕΣ ΕΙΝΑΙ ΚΡΥΦΟΙ. Επιπλέον, αν θέλεις να διδάξεις σε όλους την αλήθεια για τους Θεούς, ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΑ ΟΙ ΑΝΟΗΤΟΙ ΘΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΟΥΝ ΕΠΕΙΔΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΘΕΣΗ ΝΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΝ, από την άλλη οι καλοί θα την βαρεθούν. ΕΝΩ ΑΝ ΚΡΥΨΕΙΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΥΘΟΥΣ, ΑΠΟΤΡΕΠΕΙΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΟΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΓΚΑΖΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΥΣ ΝΑ ΑΣΚΗΣΟΥΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ.»