Τρίτη, 3 Ιανουαρίου 2017

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ: ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΩΝ ΟΝΤΩΝ

Ο Εμπεδοκλής και ο Αναξαγόρας, οι πιο σημαντικοί φιλόσοφοι της περιόδου, θα απαντήσουν στον Παρμενίδη με πανομοιότυπο τρόπο. Οι δύο φιλόσοφοι ζουν την ίδια ακριβώς εποχή (περίπου από το -500 ως το -430), αλλά είναι εντελώς διαφορετικές προσωπικότητες. Ο Εμπεδοκλής είναι επηρεασμένος από τον πυθαγόρειο μυστικισμό, ζει με τρόπο μυθιστορηματικό θεωρούμενος ως προφήτης από τους συμπατριώτες του, γράφει σε επικό και υποβλητικό ποιητικό λόγο δύο έργα, το Περί φύσεως και τους Καθαρμούς. Ο Αναξαγόρας από την άλλη μεριά είναι προάγγελος μιας νέας εποχής. Στο φιλοσοφικό ωστόσο επίπεδο υπάρχει μεταξύ τους συμφωνία.
Και οι δύο είναι πεπεισμένοι για το ότι δεν υπάρχει απόλυτη γέννηση και θάνατος. Τη θέση αυτή την εκφράζουν με απόλυτη βεβαιότητα, υιοθετώντας ακόμη και το λεξιλόγιο του Παρμενίδη:
Από όλα τα θνητά κανένα δεν γεννιέται ούτε χάνεται με τον επάρατο θάνατο. Υπάρχει μόνο ανάμειξη και ανταλλαγή των αναμεμειγμένων, και αυτό το ονομάζουν «γέννηση» οι άνθρωποι. Εμπεδοκλής, απόσπ. 8
Γιατί είναι αδύνατο να γεννηθεί κάτι από αυτό που δεν υπάρχει καθόλου, και είναι ακατόρθωτο και ανήκουστο να αφανίζεται αυτό που υπάρχει. Εμπεδοκλής, απόσπ. 12
Κανένα πράγμα δεν γεννιέται ούτε χάνεται, αλλά συντίθεται από πράγματα που υπάρχουν, και μετά αποσυντίθεται. Συνεπώς, θα είχαν δίκιο αν αποκαλούσαν τη γέννηση μείξη και τη φθορά διαχωρισμό. Αναξαγόρας, απόσπ.17
Η γέννηση και ο θάνατος εγκαταλείπονται, στη θέση τους όμως βλέπουμε να εμφανίζονται δύο καινούργιες φιλοσοφικές έννοιες: η ανάμειξη και ο διαχωρισμός. Τίποτε δεν μπορεί να γεννηθεί από κάτι που δεν υπάρχει (από το «μη ον» του Παρμενίδη) ούτε πάλι να αφανιστεί εντελώς. Γεννήσεις όμως και θανάτους βλέπουμε κάθε μέρα δίπλα μας. Τι συμβαίνει λοιπόν;
Η απάντηση του Εμπεδοκλή και του Αναξαγόρα είναι ότι στην πραγματικότητα προϋπάρχει πάντοτε κάποιο υλικό, το οποίο ανασυντίθεται με τέτοιο τρόπο ώστε η ανασύνθεση να εμφανίζεται στους αδαείς ως γέννηση και θάνατος. Για να μπορεί ωστόσο αυτό το προϋπάρχον υλικό να ανασυντίθεται, να αναμειγνύεται και να διαχωρίζεται, σημαίνει ότι δεν είναι κάτι το ενιαίο και μοναδικό αλλά αποτελεί ήδη μια πολλαπλότητα. Στον «μονισμό» των πρώτων Προσωκρατικών, στην αντίληψή τους ότι υπάρχει μια μοναδική πρωταρχική και αμετάβλητη αρχή των πάντων (το νερό του Θαλή, το άπειρο του Αναξίμανδρου, ο αέρας του Αναξιμένη), ο Εμπεδοκλής και ο Αναξαγόρας αντιπαραθέτουν περισσότερες από μία αρχές.
Ο Εμπεδοκλής ισχυρίζεται ότι οι αρχές αυτές είναι τέσσερις: η γη, το νερό, ο αέρας και η φωτιά. Τις τέσσερις αυτές αρχές ο ίδιος τις ονόμασε «ριζώματα», αργότερα όμως καθιερώθηκαν με την ονομασία «τα τέσσερα στοιχεία» και αποτέλεσαν μία από τις πιο γόνιμες ιδέες στην ιστορία της αρχαίας φιλοσοφίας. «Στοιχείο» σημαίνει ελάχιστη μονάδα, κάτι που δεν αναλύεται περισσότερο, και τέτοια ακριβώς είναι τα τέσσερα στοιχεία του Εμπεδοκλή: υπήρχαν πάντοτε και θα υπάρχουν πάντοτε, έχουν τη δυνατότητα να αναμειγνύονται μεταξύ τους και να διαχωρίζονται προκαλώντας όλες τις μεταβολές που παρατηρούνται στη φύση, ακόμη και τις φαινομενικές γεννήσεις και τους θανάτους. Γέννηση ενός όντος είναι στην πραγματικότητα η ανάμειξη των τεσσάρων στοιχείων σε κάποια δεδομένη αναλογία και θάνατος είναι ο διαχωρισμός τους. Μοιάζουν με τα ελάχιστα βασικά χρώματα που χρησιμοποιεί ένας ζωγράφος, για να δημιουργήσει τις άπειρες αποχρώσεις και τις διαφορετικές μορφές ενός πίνακα (Εμπεδοκλής, απόσπ. 23).
Ο Αναξαγόρας από τη μεριά του μιλά και αυτός για πολλές αρχές, αλλά δεν τις προσδιορίζει αριθμητικά. Η θέση του είναι ότι όλα τα βασικά υλικά που παρατηρούμε στο περιβάλλον μας υπήρχαν και θα υπάρχουν πάντοτε. Τα πάντα δημιουργούνται από αναμείξεις παλαιότερων υλικών, μεταβάλλονται από ανασυνθέσεις αυτών των υλικών και διαλύονται από τον διαχωρισμό τους. Κάθε σώμα λοιπόν αποτελεί στην πραγματικότητα ένα μείγμα, που αποτελείται από πολλά μικροσκοπικά υλικά ποικίλης μορφής.
Όλα τα πράγματα ήταν μαζί, άπειρα και στο πλήθος και στο μικρό τους μέγεθος. Αναξαγόρας, απόσπ.1
Στο κάθε πράγμα ενυπάρχει μέρος κάθε άλλου πράγματος. Αναξαγόρας, απόσπ. 12
Η βασική λοιπόν ιδέα είναι κοινή στον Εμπεδοκλή και τον Αναξαγόρα. Η μεταβολή στη φύση υπάρχει, όπως υπάρχει και το αιώνιο και αμετάβλητο παρμενίδειο ον. Μόνο που αυτό το ον δεν είναι ένα αλλά περισσότερα, και η φυσική μεταβολή δεν είναι τίποτε άλλο από ανάμειξη και διαχωρισμός υλικών που προϋπάρχουν.

1 σχόλιο:

ΓΛΑΥΚΩΨ είπε...

...είναι λογικό και το έχουν πει και άλλοι πως στην φύση δεν γίνεται κάτι να πεθαίνει και να αφανίζεται ή να πηγαίνει αλλού -το να φύγει κάτι, ό,τι και αν είναι αυτό, έξω από το παν είναι αδύνατον διότι παν είναι όλα όσα γνωρίζουμε και δεν γνωρίζουμε και όλα όσα έγιναν γίνονται και θα γίνουν ασχετως από το αν εμείς τα βλέπουμε. έτσι λογικό είναι να μην γίνεται το να βγεί κάτι έξω από όλα διότι όπως και αν το δούμε ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΟΛΑ και περισσότερα ή ολιγότερα δεν γίνεται να έχουμε ή να μην έχουμε όσα και αν είναι αυτά. έτσι κάθε πυκνότητα μετατρέπεται συνεχώς και επιστρέφει βελτιωμένη για να διατηρείται η νεότητα -κίνηση- του παντός και να αλλάζει κάθε φορά πάντα προς το να βελτιωθεί -ΜΑΡΚΟΣ ΑΥΡΗΛΙΟΣ -κάθε ένα θρέφει τα άλλα και όλα θυσιάζονται για να διατηρηθεί η νεότητα αυτή -το πως όλα αυτά υπακούουν σε αυτήν την τάξη, είναι κάτι το οποίο για να το εννοήσουμε πρέπει να εξελιχθούμε -αν δεν εξελιχθούμε εμείς πιθανότατα κάποιο άλλο είδος θα έχει ικανότητες να εννοήσει όλα αυτά -το εύλογο είναι πως όλα είναι προδηλα αλλά εμείς λόγω ανικανότητας δεν γνωρίζουμε τι σημαίνουν κάθε ένα αυτών και έτσι παραμένουν άδηλα αλλά τα βλέπουμε κάθε ημέρα και ώρα συνεχώς αλλά είμαστε ανίκανοι να δούμε την πραγματική τους αξία ... όλα αυτά μοιάζουν λίγο με μετεμψύχωση ή άλλες θεωρίες αλλά είναι τελείως διαφορετικά ....

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Αρχειοθήκη ιστολογίου