Στωϊκή Φιλοσοφία: Αντίδοτο στο άγχος #2

Συνέχεια από το ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

«Έχουμε δυο αυτιά και ένα στόμα, για να ακούμε διπλάσια από όσο μιλάμε» Επίκτητος

Δεν μπορούμε να ελέγξουμε όλα όσα συμβαίνουν σε εμάς, αλλά μπορούμε να ελέγξουμε τον τρόπο αντίδρασής μας

Ο Επίκτητος χώρισε όλη την ανθρώπινη εμπειρία σε δύο τομείς: στα πράγματα που μπορούμε να ελέγξουμε και στα πράγματα που είναι πέρα από τον έλεγχό μας. Δεν ελέγχουμε τους άλλους ανθρώπους, τον καιρό, τα οικονομικά μας, το σώμα και την υγεία μας, τη φήμη μας, τα περασμένα ή τα μελλοντικά γεγονότα. Το μόνο πράγμα στο οποίο μπορούμε να έχουμε πλήρη έλεγχο είναι οι πεποιθήσεις μας, αν επιλέξουμε να το κάνουμε. Αλλά, συχνά προσπαθούμε να ασκούμε τον πλήρη έλεγχο πάνω σε κάτι εξωτερικό και στη συνέχεια αισθανόμαστε ανασφαλείς και θυμωμένοι, όταν αποτύχουμε. Ή αδυνατούμε να αναλάβουμε την ευθύνη για τις δικές μας σκέψεις και πεποιθήσεις και χρησιμοποιούμε τις εξωτερικές συνθήκες σαν άλλοθι. Η εστίαση σε αυτά που μπορούμε να ελέγξουμε είναι ένας πολύ καλός τρόπος, για να μειώσουμε το άγχος και να ενισχύσουμε την αυτονομία μας στις χαοτικές καταστάσεις, όταν εμφανίζονται.

Αναγνωρίστε ότι όλα τα συναισθήματα  προέρχονται από το εσωτερικό σας

«Σήμερα ξέφυγα απ’ όλες τις δύσκολες καταστάσεις. Μάλλον, έδιωξα όλες τις δύσκολες καταστάσεις. Γιατί δεν βρίσκονταν έξω από εμένα, μα μέσα μου, στην ιδέα που σχηματίζω για τα πράγματα»  — Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Βιβλίο Θ’, 13.

Δεν είναι οι εξωτερικές δυνάμεις που μας κάνουν να νιώθουμε οτιδήποτε. Τα συναισθήματά μας δημιουργούνται από αυτά που λέμε οι ίδιοι στον εαυτό μας. Ένα λεωφορείο που δεν έρχεται στην ώρα του, πολλά αναπάντητα e-mails ή μια εξέταση που πρέπει να δώσουμε, όλα αυτά δεν είναι απαραίτητα πηγές άγχους. Είναι οι ίδιες οι σκέψεις μας, που τις κάνουν τέτοιες.

Πολλοί από εμάς θεωρούμε υπεύθυνα για το άγχος μας εξωτερικά αντικείμενα ή καταστάσεις, επειδή είναι εύκολο να το κάνουμε, αλλά η αλήθεια είναι ότι όλες οι συγκρούσεις αρχίζουν μέσα μας, στη σκέψη μας.

Την επόμενη φορά που θα συναντήσετε ένα εμπόδιο ή μια δύσκολη κατάσταση και θα αισθανθείτε άγχος, μην κοιτάξετε τι είναι γύρω σας. Αντίθετα, κοιτάξτε μέσα σας. Όπως είπε και ο Επίκτητος: «Τους ανθρώπους τους ταράζουν όχι τα πράγματα, αλλά οι δοξασίες τους για τα πράγματα».

Αναγνωρίστε ότι η ζωή συνεχίζεται και μετά την αποτυχία

«Μήπως αυτό που σου’ λαχε σε εμποδίζει να είσαι δίκαιος, μεγαλόψυχος, εγκρατής, γνωστικός, προσεκτικός στην κρίση σου, αψευδής, σεμνός, γενναιόδωρος, και τα’ άλλα, που όταν συνυπάρχουν, τότε η ανθρώπινη φύση διασφαλίζει ό,τι της ανήκει; Να θυμάσαι λοιπόν τούτη την αρχή, όταν κάτι σου προξενεί λύπη: ότι δεν πρόκειται για κακοτυχία, αντίθετα είναι ευτύχημα τ’ ότι το υπομένεις με γενναιότητα.»

Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Βιβλίο Δ’, 49. 

Μπορείτε να περάσετε μήνες ή και χρόνια αφοσιωμένοι σε ένα έργο και στο τέλος μπορεί να το επικρίνουν ή χειρότερα να το αγνοήσουν. Όμως, το να ξεπεράσει κανείς μια τέτοια αποτυχία μπορεί να είναι ένα μεγάλο μάθημα ζωής και να αποκομίσει τεράστια δύναμη. Στην ταινία Πόλεμος των Άστρων: Οι τελευταίοι Τζεντάι, λέει  ο δάσκαλος Yoda (στον μαθητή του Luke): «Να μεταβιβάσεις αυτά που έχεις μάθει. Τη Δύναμη, τη Γνώση. Αλλά και την αδυναμία, τη βλακεία και την αποτυχία επίσης. Ναι, κυρίως την αποτυχία. Ο μεγαλύτερος δάσκαλος είναι η αποτυχία».

Να μη βασανίζεστε για μικροπράγματα

«Να εξαλείφεις τις παραστάσεις που έρχονται να εντυπωθούν στο νου, λέγοντας συνεχώς στον εαυτό σου: Τώρα δα από μένα εξαρτάται το να μην υπάρξει μέσα σε τούτη την ψυχή καμία αχρειότητα, μήτε επιθυμία, μήτε ταραχή. Βλέπω τα πάντα ως έχουν, και χειρίζομαι το καθετί ανάλογα με την αξία του. Μην την ξεχνάς αυτή την εξουσία που σου ‘δωσε η Φύση.»  

Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Βιβλίο H, 29.

Από τις μεγαλύτερες πηγές άγχους για τον σύγχρονο άνθρωπο είναι ότι περνά το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής του, ανησυχώντας για τα πάντα. Πάρα πολλά μικροπράγματα διαρκώς τον «τρελαίνουν». Είναι πολύ σημαντικό να βρούμε τρόπους, να ξεχωρίζουμε τα σηµαντικά από τα ασήµαντα. Βλάπτουμε τον εαυτό μας, αν τον αφήνουμε να ταράζεται από πράγματα που, αν τα εξετάσουμε πιο προσεκτικά, δεν έχουν και τόσο μεγάλη σημασία. Σκεφτείτε, όταν για παράδειγμα οδηγάμε στο δρόμο, είναι τόσο σημαντική η παραμικρή παραβίαση του ΚΟΚ, ώστε να μας ταράζει και να μας βγάζει συχνά εκτός εαυτού; Υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα μικροπραγμάτων που εμφανίζονται κάθε μέρα στη ζωή μας. Μπορεί να χρειάζεται να περιμένουμε πολύ ώρα σε μια ουρά, να υποστούμε μιαν άδικη κριτική, να γρατζουνίσουν το αυτοκίνητό μας. Θα κερδίσουμε πάρα πολλά, αν μάθουμε να μην ανησυχούμε για πράγματα ελάχιστης σημασίας.

Η Συνέχεια στο ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ

https://www.filosofikilithos.gr