Στωϊκή Φιλοσοφία: Αντίδοτο στο άγχος #1

«Σήμερα ξέφυγα απ’ όλες τις δύσκολες καταστάσεις. Μάλλον, έδιωξα όλες τις δύσκολες καταστάσεις. Γιατί δεν βρίσκονταν έξω από εμένα, μα μέσα μου, στην ιδέα που σχηματίζω για τα πράγματα»

 – Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Βιβλίο Θ’, 13.

Στις μέρες μας, έχουμε την τάση να θεωρούμε τη φιλοσοφία σαν μια καθαρά διανοητική δραστηριότητα, στην οποία μπορούμε κάλλιστα να επιδοθούμε από την άνεση της πολυθρόνας μας. Αντίθετα, για τους αρχαίους η φιλοσοφία ήταν μια πρακτική άσκηση.

Οι Στωϊκοί, για παράδειγμα, διακήρυτταν κατηγορηματικά ότι η φιλοσοφία δεν συνίσταται στο να διδάσκεις αφηρημένες θεωρίες, αλλά είναι κυρίως μια τέχνη του να ζεις. Είναι μια σοβαρή αντιμετώπιση και ένας καθορισμένος τρόπος ζωής, στον οποίο μετέχει ολόκληρη η ύπαρξη. Η φιλοσοφική πράξη δεν τοποθετείται απλά στο νοητικό επίπεδο, αλλά σε εκείνο του εαυτού και της ύπαρξης. Είναι μια διαδικασία προόδου που μας επιτρέπει να είμαστε πιο ολοκληρωμένοι, όπως και το να γίνουμε καλύτεροι. Είναι μια μετατροπή που αλλάζει ριζικά τη ζωή μας, αλλάζει τη ζωή αυτού που τη διασχίζει. Υψώνει το άτομο από έναν ευτελή τρόπο ζωής, από την «κόλαση» της ασυνειδησίας και την εξουθένωση της στενοχώριας, σε μια αυθεντικότερη στάση ζωής, μέσα στην οποία επιτυγχάνει αυτοεπίγνωση, ακριβέστερη οπτική του κόσμου, εσωτερική γαλήνη και ελευθερία. 

Σύμφωνα με την οπτική όλων των φιλοσοφικών σχολών, η πρωταρχική αιτία για τα δεινά, τις διαταραχές και την ασυνειδησία της ανθρωπότητας ήταν τα πάθη, που σημαίνει αχαλίνωτες επιθυμίες και υπερβολικές φοβίες. Διδασκόταν ότι οι άνθρωποι τοποθετούν εμπόδια στο δρόμο που οδηγεί στην αληθινή φύση τους, διότι κυριεύονται από τις ανησυχίες ή τα άγχη τους. Έτσι, λοιπόν, η φιλοσοφία μπορεί να είναι ένα θεραπευτικό μέσο για την ίαση των παθών. Κάθε σχολή είχε τη δική της μέθοδο «θεραπείας», ωστόσο όλες τους συνέδεσαν τις θεραπευτικές τους τεχνικές σε μια πρωτοφανή μεταμόρφωση στον τρόπο αντίληψης και υπόστασης του ατόμου.

Μια από τις πιο πρακτικές σχολές φιλοσοφίας ήταν αυτή του Στωικισμού. Για τους Στωϊκούς, όλες οι συμφορές της ανθρωπότητας προέρχονται από το γεγονός ότι ο άνθρωπος επιζητεί διαρκώς την απόκτηση ή και διατήρηση πραγμάτων στην κατοχή του, τα οποία μοιραία είτε θα χάσει είτε δεν θα είναι σε θέση να διατηρήσει, καθώς και από το γεγονός ότι προσπαθεί να αποφύγει δυσάρεστες ή αγχωτικές καταστάσεις, οι οποίες όμως είναι αναπόφευκτες. Επομένως, η αποστολή της φιλοσοφίας είναι να εκπαιδεύσει τους ανθρώπους, ώστε να αναζητούν μόνο τα θετικά στοιχεία, τα οποία μπορούν να διατηρηθούν, όπως και να προσπαθήσουν να αποφεύγουν μόνο εκείνα τα αρνητικά, τα οποία πρακτικά μπορούν να αποφύγουν.

Αν μπορέσουμε να εφαρμόσουμε στη ζωή μας κάποιες από τις συμβουλές των Στωϊκών, θα δούμε μια σαφή βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας. Χωρίς μια φιλοσοφία, που να καθοδηγεί το έργο και τη ζωή μας, θα μπαίνουμε διαρκώς στον πειρασμό να υποκύπτουμε  στις δικαιολογίες και τους περισπασμούς μας. Θα κάνουμε το λάθος να ενεργούμε σύμφωνα με τις διαθέσεις μας και όχι με τις αρχές μας.

Η Συνέχεια στο ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ 

https://www.filosofikilithos.gr