Στωϊκή Φιλοσοφία: Αντίδοτο στο άγχος #3

Συνέχεια από το ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

Υπενθυμίστε στον εαυτό σας: δεν υπάρχει λόγος για να αναβάλλετε τα πράγματα

Η κάθε μας μέρα θα ξεκινούσε πολύ καλύτερα, αν διαβάζαμε το παρακάτω απόσπασμα από τον Μάρκο Αυρήλιο:

«Όταν σηκώνεσαι με κακή διάθεση το πρωί, έχε πρόχειρη την σκέψη: «Σηκώνομαι για να επιτελέσω το έργο του ανθρώπου. Και στεναχωριέμαι ακόμη, που πάω να κάνω αυτό για το οποίο γεννήθηκα και βγήκα στον κόσμο; Ή μήπως γεννήθηκα για να μένω ξαπλωμένος και να ζεσταίνομαι μες στα στρώματα;

 – «Μα αυτό με ευχαριστεί περισσότερο!»

– Γεννήθηκες, λοιπόν, μόνο για την ευχαρίστηση; Μόνο για να παθαίνεις και όχι για να ενεργείς; Δε βλέπεις τα μικρά φυτά, τα σπουργίτια, τα μυρμήγκια, τις αράχνες, τις μέλισσες, που το καθένα τους επιτελεί το έργο του συμβάλλοντας, στο μέτρο που του αναλογεί, στην τάξη του κόσμου; Κι εσύ από την άλλη δε θες να κάνεις αυτά που αναλογούν στους ανθρώπους. Δε βιάζεσαι να κάνεις αυτό που υπαγορεύει η φύση σου.

– «Ναι, μα πρέπει να αναπαυόμαστε κιόλας».

– Πρέπει, συμφωνώ. Ακόμα και γι ‘αυτό η φύση έχει δώσει το σωστό μέτρο, όπως μας έδωσε και το μέτρο του φαγητού και του πιοτού. Εσύ όμως πας να ξεπεράσεις το μέτρο, προχωράς πέρα από το αρκετό -στις πράξεις όχι ακόμη, αλλά μέχρι εκεί που σε παίρνει. Είναι που δεν αγαπάς τον εαυτό σου, αλλιώς, και τη φύση σου θα αγαπούσες και τη βούλησή της. Εδώ, άλλοι άνθρωποι αγαπούν την τέχνη τους τόσο πολύ που τα δίνουν όλα γι’ αυτήν και μένουν νηστικοί και άλουστοι. Εσύ την φύση σου την εκτιμάς λιγότερο απ’ ότι ο χαράκτης εκτιμά τη χαρακτική, ο χορευτής το χορό, ο φιλάργυρος τα λεφτά, και ο ματαιόδοξος τα ψίχουλα της δόξας. Ετούτοι, πάνω στην προσπάθειά τους, προτιμούν να μη φάνε και να μη κοιμηθούν, παρά να μείνουν στάσιμα αυτά που τους ενδιαφέρουν.»  

Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Βιβλίο E,1.

Να είστε παρόντες σε ό,τι κάνετε

« …κλαίμε και οδυρόμαστε επειδή, τάχα, η ζωή είναι πάρα πολύ μικρή κι επειδή, σα να μην έφτανε μόνον αυτό, τα χρόνια που μας είναι γραμμένο να ζήσουμε περνούν με μεγάλη ταχύτητα – χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. […] ξοδεύουμε τα χρόνια μας όχι απολαμβάνοντας τη ζωή, αλλά σπαταλώντας την σε προετοιμασίες οι οποίες υποτίθεται πως θα μας επιτρέψουν να τη χαρούμε στο απώτερο μέλλον. […] στην πραγματικότητα, η ζωή κάθε άλλο παρά μικρή είναι σ’ εμάς φαίνεται μικρή, επειδή ένα μεγάλο μέρος της το ξοδεύουμε άσκοπα.» 

– Σενέκας, Περί βραχύτητας του βίου.

Δεν είναι ότι ζούμε σε μια εποχή που πολλά πράγματα μας αποσπούν την προσοχή, αλλά μάλλον σε μια εποχή όπου εμείς αφηνόμαστε να μας αποσπάσουν πολλά πράγματα. Αντί να είμαστε συνειδητά παρόντες σε ό,τι κάνουμε, προτιμάμε να είμαστε «κολλημένοι» στην οθόνη του κινητού μας, «κοινωνικά δικτυωμένοι», αλλά όχι ζώντας ουσιαστικά. 

Κατά τη διάρκεια της ημέρας αφιερώστε λίγες στιγμές, για να ηρεμήσετε. Δεν έχει σημασία πού είστε. Απλά κλείστε το κινητό σας τηλέφωνο, πάρτε μερικές βαθιές ανάσες και σκεφτείτε τη σειρά των γεγονότων που συνέβησαν καθ ‘όλη τη διάρκεια της ημέρας. Γιατί, όπως έλεγε ο Σωκράτης, «Η ζωή που δεν εξετάζεται δεν αρμόζει σε άνθρωπο».

Να θυμάστε ότι ο χρόνος είναι η πιο πολύτιμη πηγή

«Μη συμπεριφέρεσαι σαν να πρόκειται να ζήσεις χιλιάδες χρόνια. Το μοιραίο έχει κιόλας γαντζωθεί πάνω σου. Όσο ζεις, κι όσο είναι στο χέρι σου, γίνε άνθρωπος καλός.» 

Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Βιβλίο Δ,17.

Ο θάνατος για τους Στωϊκούς ήταν στην πρώτη γραμμή των σκέψεών τους. Συνειδητοποίησαν την εφήμερη φύση των ανθρώπων και πως αυτό επηρεάζει σχεδόν όλες τις όψεις της ζωής μας. Είναι αγχωτικό να συνειδητοποιείς ότι έχεις ζήσει συγκεκριμένο αριθμό ωρών και ότι οι ώρες που θα έρθουν, δεν είναι εγγυημένα όσες αυτές που έχεις ζήσει. Όταν το σκεφτούμε αυτό, μπορεί να συνειδητοποιήσουμε ότι η κάθε μέρα είναι πραγματικά  μια ευκαιρία, για να μάθουμε να εκτιμούμε ειλικρινά τι είμαστε ικανοί να επιτύχουμε και το πώς εμείς είμαστε οι κύριοι υπεύθυνοι για την ποιότητα της ζωής μας.

Μια τέτοια συνειδητοποίηση μπορεί να μας κινητοποιήσει να βάλουμε καθημερινά σε πρώτη προτεραιότητα τον αυτοσεβασμό, την ευγένεια, την ηθική, τη γενναιοδωρία, την αυτογνωσία, την προσοχή μας.

Επιστροφή στο ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

1. Επίκτητος, Εγχειρίδιον, Εκδ. ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, 2005

2. Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Εκδ. ΘΥΡΑΘΕΝ, 2008

3. Σενέκας, Περί της συντομίας της ζωής, Εκδ. Πατάκης, 2005

4. Pierre Hadot, Philosophy as a Way of Life – Spiritual Exercises From Socrates to Foucault, Εκδ. John Wiley and Sons Ltd, 1995

https://www.filosofikilithos.gr