Οι Τρεις Τύποι Ανθρώπων κατά τον Πλωτίνο

Ο πρώτος αφορά τους ανθρώπους εκείνους που θεωρούν την επίγεια ζωή σαν την αρχή και το τέλος.

Ο δεύτερος αφορά αυτούς που είναι ικανοί σε κάποιο βαθμό να στρέφουν τη ψυχή τους σε πιο υψηλές αξίες.

Και τέλος υπάρχουν οι σοφοί άνθρωποι των οποίων τα μάτια στρέφονται προς το Φως.

(Πλωτίνος - Εννέαδες)

Η περιγραφή αυτή συνδέεται άμεσα με τη φιλοσοφία του Πλωτίνου στις Εννεάδες, και συγκεκριμένα με τον τρόπο που διακρίνει τις ανθρώπινες ψυχές και την πνευματική τους εξέλιξη. Στο νεοπλατωνικό του σύστημα, ο Πλωτίνος περιγράφει μια σταδιακή άνοδο της ψυχής από τον υλικό κόσμο προς τις ανώτερες βαθμίδες της πραγματικότητας. Αυτοί οι τρεις τύποι ανθρώπων αντιστοιχούν στις εξής φάσεις:

Ο πρώτος τύπος είναι οι άνθρωποι της ύλης που αντιστοιχεί σε εκείνες τις ψυχές που έχουν «βυθιστεί» πλήρως στο σώμα και τον αισθητό κόσμο. Για αυτούς, η υλική πραγματικότητα είναι η μόνη αλήθεια. Ζουν μέσα στην ψευδαίσθηση ότι η επίγεια ζωή είναι η αρχή και το τέλος, αγνοώντας την πραγματική, θεϊκή τους προέλευση.

Ο δεύτερος τύπος είναι οι αναζητητές, οι άνθρωποι της αρετής που αρχίζουν να «ξυπνούν» και είναι ικανοί να στρέψουν την ψυχή τους προς τα μέσα και προς τα πάνω, καλλιεργώντας τις αρετές. Αναγνωρίζουν τον κόσμο των ιδεών και των ανώτερων αξιών, αλλά βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της ανάβασης.

Ο τρίτος τύπος είναι οι σοφοί οι θεϊκοί άνθρωποι. Οι «σπουδαίοι» ή «θείοι» άνδρες όπως τους αποκαλεί, οι οποίοι έχουν κατορθώσει να απαλλαγούν από τα δεσμά της ύλης. Τα μάτια τους είναι στραμμένα προς το Φως του Νοός και, τελικά, προς την ένωση με το Αγαθό, που αποτελεί την υπέρτατη πηγή των πάντων.

Η ίδια η δημιουργία περιγράφεται από τον Πλωτίνο ως ακτινοβολία φωτός που πηγάζει από το Ένα, περνάει στον Νου, μετά στην Ψυχή και εξασθενεί όσο πλησιάζει στην ύλη. Η επιστροφή του σοφού προς το Φως είναι η πορεία της ψυχής πίσω στην Πηγή την αληθινή πατρίδα.

Η θεωρία αυτή αναπτύσκεται με απόλυτη ακρίβεια στην Πέμπτη Εννεάδα, Ένατο Βιβλίο, Κεφάλαιο 1 (Εννεάδες, V.9.1). Στην πραγματεία που φέρει τον τίτλο «Περὶτοῦ νοῦ καὶ τῶν ἰδεῶν καὶ τοῦ ὄντος». Στο εναρκτήριο αυτό κεφάλαιο, ο Πλωτίνος χρησιμοποιεί μια εξαιρετική παρομοίωση με πουλιά για να περιγράψει ακριβώς τους τρεις τύπους ανθρώπων.

Οι Άνθρωποι της Ύλης είναι τα βαριά πουλιά. Ο Πλωτίνος αναφέρει ότι όλοι οι άνθρωποι από τη γέννησή τους ξεκινούν από τις αισθήσεις. Ο πρώτος τύπος επιλέγει να παραμείνει εκεί σε όλη του τη ζωή, θεωρώντας τις επίγειες ηδονές και λύπες ως το μοναδικό καλό και κακό. Τους παρομοιάζει με βαρύτατα πουλιά που έχουν μαζέψει τόσο πολύ βάρος από τη γη, ώστε είναι αδύνατο να πετάξουν ψηλά, παρά τα φτερά τους.

Οι Άνθρωποι της Αρετής είναι τα πουλιά που καταφέρνουν να υψωθούν λίγο πάνω από τα γήινα, καθώς η ψυχή τους είναι ικανή να στραφεί από το αισθητό προς το νοητό. Έχουν τη δύναμη να αποκολληθούν από την ύλη και να αναζητήσουν ανώτερες αξίες. Αλλά επειδή είναι δύσκολο να αντικρίσουν την απόλυτη αλήθεια, μπορεί εύκολα να ξαναπέσουν χαμηλά.

Οι Θεϊκοί Σοφοί Άνθρωποι είναι αυτοί που με οξυδερκή όραση φτάνουν στο Φως. Υψώνονται πάνω από τα «σύννεφα και την ομίχλη» του υλικού κόσμου και κατορθώνουν να σταθεροποιήσουν το βλέμμα τους στον νοητό κόσμο, επιστρέφοντας στην αληθινή τους πατρίδα, όπως ένας ταξιδιώτης που επιστρέφει σπίτι του μετά από μακρά περιπλάνηση.

https://www.loebclassics.com/display/plotinus-enneas/1966/pb_LCL444.287.xml

Επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.) 

------------------------------------------

Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΟΡΑΣΗ - ΠΛΩΤΙΝΟΣ

ΠΛΩΤΙΝΟΣ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΟΥ ΕΡΑΣΤΗ

ΠΛΩΤΙΝΟΣ: ΦΩΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΓΙΝΕ

ΤΟ ΣΩΜΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΛΗΘΗΣ. Η ΜΝΗΜΗ ΑΝΗΚΕΙ ΜΟΝΟ ΣΤΗΝ ΨΥΧΗ. (ΠΛΩΤΙΝΟΣ)

ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΠΛΩΤΙΝΟ, ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΤΡΕΙΣ ΟΔΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΕΛΘΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΙΣΘΗΤΟ ΣΤΟΝ ΥΠΕΡΒΑΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ 

Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΕΑΣΗΣ ΤΟΥ ΩΡΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΑΘΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ "ΜΑΤΙ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ" ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ