Όταν ο νομπελίστας φυσικός Ρίτσαρντ Φάινμαν διατύπωνε τη διάσημη αυτή φράση το 1974 σε ομιλία του στο Caltech, δεν αναφερόταν μόνο στα αυστηρά εργαστηριακά πρωτόκολλα. Μιλούσε για μια θεμελιώδη ανθρώπινη αδυναμία. Την τάση μας να ωραϊοποιούμε την πραγματικότητα μας για να προστατεύσουμε τον εγωισμό μας, τις πεποιθήσεις μας ή τις επιθυμίες μας.
Στην επιστήμη, αν ένας ερευνητής ερωτευτεί την υπόθεσή του, θα βρει ασυνείδητα τρόπο να ερμηνεύσει τα δεδομένα έτσι ώστε να την επιβεβαιώσει. Στην καθημερινή ζωή, η ίδια νοητική παγίδα ονομάζεται μεροληψία επιβεβαίωσης. Είναι ο μηχανισμός που μας κάνει να αγνοούμε τα προειδοποιητικά σημάδια σε μια κακή σχέση, να δικαιολογούμε μια αποτυχημένη οικονομική επένδυση ή να καταναλώνουμε αποκλειστικά ειδήσεις που συμφωνούν με τις πολιτικές ή ιδεολογικές μας απόψεις.
Ο εαυτός μας είναι το πιο εύκολο θύμα χειραγώγησης, διότι γνωρίζει ακριβώς ποια «κουμπιά» να πατήσει. Ξέρει τις ανασφάλειές μας, τις επιθυμίες μας και κυρίως, την ανάγκη μας να έχουμε πάντα δίκιο. Η αυτοεξαπάτηση προσφέρει μια στιγμιαία, γλυκιά ανακούφιση από τη γνωστική ασυμφωνία. Το δυσάρεστο δηλαδή συναισθηματικό κενό που δημιουργείται όταν η πραγματικότητα συγκρούεται με αυτό που θα θέλαμε να ισχύει.
Για να προστατευτεί κάποιος από τον ίδιο του τον μυαλό χρειάζεται με ειλικρίνεια να διαχωρίσει τις επιθυμίες του από τα πραγματικά δεδομένα. Η μεγάλη επιθυμία να πετύχει ένα εγχείρημα δεν κάνει τους αριθμούς να βγαίνουν.
Μελέτησε σκόπιμα την αντίθετη άποψη και τα επιχειρήματα που καταρρίπτουν τη δική σου θέση. Αν η θεωρία σου είναι ισχυρή, θα αντέξει στην αμφισβήτηση.
Η αποδοχή του λάθους και η αλλαγή γνώμης μπροστά σε νέα δεδομένα δεν είναι δείγμα αδυναμίας, αλλά γνώρισμα πνευματικής ωριμότητας και προόδου.
Συχνά η ανάγκη του ατόμου να έχει πάντα δίκιο είναι ισχυρότερη από την αλήθεια και την πραγματικότητα με αποτέλεσμα να δικαιολογεί κάποιος τα αδικαιολόγητα απλά και μόνο για να μην παραδεχτεί ένα λάθος. Η ικανότητα να κοιτάς τον καθρέφτη και να αναρωτιέσαι «μήπως κάνω λάθος;» είναι η μόνη άμυνα απέναντι στην ψευδαίσθηση.
Επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.)
--------------------------
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου