Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης καταδικάστηκε από το Πατριαρχείο τον 18ο αιώνα, γιατί δίδασκε Φιλοσοφία και Μαθηματικά.

ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΕΥΚΛΕΙΔΗ: Ο ΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΙΤΗ.

Εικόνα: Συλλογή Γ. Ζαβίρα, από την εισαγωγή στη λογική του Μεθοδίου Ανθρακίτη.

Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης (Καμινιά Ιωαννίνων, 1660 - Ιωάννινα, 1736 ή 1749) ήταν Έλληνας κληρικός, θεολόγος, παιδαγωγός και μαθηματικός. Κατέχει διαπρεπή θέση στον πρώιμο Νεοελληνικό Διαφωτισμό κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας στην Ελλάδα και είναι από τους πρώτους που δίδαξε νεότερα μαθηματικά.

 Ο Κωνσταντίνος Κούμας αναφέρει: «Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης έφερε περί το 1708 από την Ιταλία τας γεωμετρικάς επιστήμας, ικανάς να ανάψωσι το φως του Λόγου και να διερεθίσωσιν επί πλέον την έμφυτον του ανθρώπου φιλομάθειαν...»

Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης συνέβαλλε αποφασιστικά στον νέο προσανατολισμό της Ελληνικής Παιδείας του 18ου αιώνα. Δίδαξε αυτός για πρώτη φορά φιλοσοφία και σύγχρονα μαθηματικά κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα  εντός ελλαδικού χώρου. Δεν διστάζει να κρίνει με αυστηρότητα τη συμπεριφορά του κλήρου, και με σκληρή γλώσσα επικρίνει την κατάχρηση του αφορισμού. Ο Μανουήλ Γεδεών αναφέρει τον Μεθόδιο Ανθρακίτη ως προδρομική φυσιογνωμία και συμπληρώνει «...ούτος δε εραδιουργείτο προς το Πατριαρχείον... Είναι η απαρχή του νεοελληνικού διαφωτισμού».

Η προσπάθειά του όμως για εκσυγχρονισμό της Ελληνικής Παιδείας συνάντησε αντιδράσεις. Ο Μακάριος ο Πάτμιος έγραφε «...ο κύρ Μεθόδιος τρίγωνα και τετράγωνα διδάσκει τους μαθητάς του και την άλλην πολυάσχολον ματαιοπονίαν της Μαθηματικής». Κατηγορήθηκε ακόμη και ως αιρετικός και εξαιτίας αυτών των συκοφαντικών κατηγοριών, η Σύνοδος του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως τον κάλεσε σε απολογία.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως το 1723 υπό τον Πατριάρχη Ιερεμία Γ΄ συνήλθε σε Σύνοδο και καταδίκασε τον Ανθρακίτη, αφορίζοντάς τον, με αποτέλεσμα ο Ανθρακίτης αρχικά να εγκαταλείψει την Καστοριά το 1719, και να μεταβεί στη Σιάτιστα όπου επρόκειτο να διδάξει για τα επόμενα δύο περίπου χρόνια. Τελικά πάρθηκε απόφαση να καούν τα φιλοσοφικά του δοκίμια, καθώς και οποιοδήποτε αντίγραφο που τυχόν θα βρισκόταν, και επιπλέον τού απαγόρευσαν να διδάσκει. Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης καταδικάστηκε από το Πατριαρχείο τον 18ο αιώνα, γιατί δίδασκε Φιλοσοφία και Μαθηματικά.

Σε επιστολή του προς τους προκρίτους των Ιωαννίνων, που έγραψε μετά τη δίκη του, αναφέρει:

«Γενομένης συνόδου παρεστάθηκα έμπροσθέν τους. Πόσοι ήσαν δέν δύναμαι να μετρήσω. Μού παρουσίασαν τα τετράδια διδασκαλίας μου με γνώμες από αρχαίους φιλοσόφους και την Γεωμετρίαν τού Ευκλείδου. “Είναι δικά σου;”... “Δέν είναι δικές μου γνώμες, είναι γνώμες των φιλοσόφων.” Τα κατεδίκασαν και τα έκαυσαν. Την άλλην Κυριακήν άναψαν φωτιά εις τρία μέρη της αυλής των Πατριαρχείων. Ολόγυρα, δια να ευχαριστηθούν το σωτήριον θέαμα, ευρίσκοντο κληρικοί και λαός άπειρος, γεμιτζήδες, παπουτσήδες, ραφτάδες. Συναθροίζουν Λογικές, Φυσικές, Ευκλείδην και έτερα Μαθηματικά και τα ρίπτουν στις πυρές. Οι φλόγες αντιφέγγισαν στα πρόσωπά τους, όχι όμως το φως μα τα σκοτάδια... Μού ζήτησαν να ομολογήσω, ότι παρεκινήθην από σατανικήν συνεργίαν, εθελοκακίαν και φρενοβλάβειαν και να τα αναθεματίσω ως δυσσεβή και γέμοντα πάσης βλασφημίας και ότι ουδέποτε πλέον θα διδάξω, ειδάλλως θα είμαι υπόδικος τω αιωνίω αναθέματι.»

(Δ. Φωτιάδης, «Η Επανάσταση του ’21», τ. Α , σελ. 160. Το επίσημο κείμενο τής καθαίρεσης τού Μεθοδίου τού Ανθρακίτου, Ιερεμίου Γ’, «Καθαίρεσις διεξοδική τού κακοΜεθοδίου, του όντος από την επαρχίαν Αχρίδος, δια τα μιαρά και ασεβείας γέμοντα συγγράμματα αυτού», εκδ. 1720, τ. 3, σελ. 868-873).

https://blogger.googleusercontent.com/ - ΕΙΚΟΝΑ , https://el.wikipedia.org/

[σ.σ.: Τα Μαθηματικά μέχρι τότε η Εκκλησία τα ανεχόταν ή και τα χρησιμοποιούσε, π.χ. για τον υπολογισμό του Πάσχα. Όμως, την εποχή του Ανθρακίτη τον 18ο αιώνα, τα Μαθηματικά και η Φυσική άλλαξαν χαρακτήρα. Η νέα αυτή προσέγγιση έλεγε: «Για να θεωρήσω κάτι αληθινό, πρέπει να το αποδείξω με τη λογική και τα μαθηματικά, όχι επειδή το είπε κάποιος κάποτε, μια αυθεντία ή ένα παλιό βιβλίο».

Αυτό ακριβώς τρομοκράτησε το Πατριαρχείο. Αν ένας μαθητής μαθαίνει να αμφισβητεί κάτι, μέχρι να το αποδείξει μαθηματικά, αύριο θα αμφισβητήσει τα δόγματα. Αυτός ήταν ο πραγματικός φόβος. Βάφτισαν λοιπόν τη γνώση «Αίρεση» και κατηγόρησαν τον Ανθρακίτη όχι ως μαθηματικό, αλλά ως «αιρετικό» επειδή έφερνε ξένα δυτικά δόγματα, που στην ουσία ήταν Αρχαία Ελληνική γνώση που κάποτε διώχθηκε και για αιώνες ξεχάστηκε. Γιατί η γνώση θα οδηγούσε στην «αθεΐα» και στην απώλεια της ψυχής.....

Τα Μαθηματικά και η Φυσική δεν ήταν απλά μαθήματα. Ήταν το όχημα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Ο Ανθρακίτης, ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο Ιώσηπος Μοισιόδακας και αργότερα ο Αδαμάντιος Κοραής δεν δίδασκαν μαθηματικά μόνο για να λύνουν εξισώσεις οι μαθητές. Τα δίδασκαν για να γυμνάσουν την κριτική σκέψη, να διώξουν τις δεισιδαιμονίες και τις προλήψεις και να προετοιμάσουν το Γένος για την πνευματική και εθνική του απελευθέρωση.

Η εξουσία φοβήθηκε την αμφισβήτηση που γεννά η ορθολογική σκέψη και τα Μαθηματικά ήταν η πιο κοφτερή λεπίδα αυτού του ορθολογισμού. Ήταν το εργαλείο της αφύπνισης.]

----------------------------------

Οι πατάτες για τους εχθρούς του Καποδίστρια, ήσαν απηγορευμένος καρπός,

Tα γεγονότα που οδήγησαν στο κλείσιμο του Ανώτερου Παρθεναγωγείου του Βόλου το 1911

Εναλλακτική Πληροφόρηση

Σύμφωνα με τη σύγχρονη επιστήμη, οι άνθρωποι εξελίχθηκαν φυσικά στη Γη από πιθηκόμορφους προγόνους για να γίνουν το πιο έξυπνο είδος σε αυτόν τον πλανήτη και πιθανώς σε αυτό το σύμπαν, καθώς δεν έχουν υπάρξει στοιχεία για νοήμονα ζωή αλλού.

Αλλά η αλήθεια είναι εντελώς αντίθετη: οι άνθρωποι δεν είναι μόνοι στο σύμπαν, δεν είναι το πιο έξυπνο είδος και δεν εξελίχθηκαν φυσικά στη Γη. Αμέτρητοι εξωγήινοι πολιτισμοί κατοικούν σε αυτόν τον γαλαξία. Πολλοί είναι εκατομμύρια χρόνια παλαιότεροι από τον δικό μας. Προηγμένοι εξωγήινοι επισκέπτονται τη Γη εδώ και πολύ καιρό. Μερικοί είναι υπεύθυνοι για τη σπορά της ανθρώπινης ζωής στη Γη και σε άλλους κατάλληλους πλανήτες. Αυτό σημαίνει ότι η ανθρωπότητα δεν προήλθε καν από τη Γη, οπότε τεχνικά μιλώντας είμαστε κι εμείς εξωγήινοι, αλλά έχουμε ζήσει εδώ τόσο καιρό που πιστεύουμε το αντίθετο.

Ενώ υπάρχουν τουλάχιστον πενήντα διαφορετικά είδη εξωγήινων στη γη, μόνο λίγα είναι εξαιρετικά αρνητικά ή εξαιρετικά θετικά. Οι ουδέτεροι εξωγήινοι είναι εδώ κυρίως για να παρατηρούν να ερευνούν και να μαθαίνουν. Οι θετικοί εξωγήινοι θέλουν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να ξεφύγουν από το ενεργειακό αγρόκτημα και να αναπτυχθούν. Στην πραγματικότητα, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα, καθώς οποιαδήποτε μεμονωμένη εξωγήινη φατρία μπορεί να έχει πολλαπλούς σκοπούς, αλλά το θέμα είναι ότι οι αρνητικοί επιδιώκουν βασικά να μας χρησιμοποιήσουν, οι θετικοί επιδιώκουν να μας βοηθήσουν.

Αυτοί οι εξωγήινοι δεν είναι σωματικά ίδιοι με εμάς. Μπορούν να αποϋλοποιηθούν και να περάσουν μέσα από τοίχους, να ταξιδέψουν πίσω στο χρόνο, να αιωρηθούν, να μετακινήσουν αντικείμενα με το μυαλό τους, να μας εμφανιστούν σε αιθερική κατάσταση χωρίς τα φυσικά τους σώματα, να μας μιλήσουν τηλεπαθητικά, να εισέλθουν στα όνειρά μας και να γίνουν αόρατοι. Αυτές είναι δυνάμεις που συνοδεύουν την υπεράνθρωπη φύση τους και πράγματι είναι ιδιαίτερα προηγμένη επειδή ζουν σε μια ανώτερη διάσταση που διαπερνά τη δική μας (τέταρτη πυκνότητα, υπερδιάστατα όντα, υπεργήινοι, υπερδιάστατες οντότητες).

Για να εισέλθουν στον κόσμο μας, τα όντα ανώτερων διαστάσεων πρέπει να εστιάσουν σε ένα στενό εύρος δόνησης για να συντονιστούν με τη διάστασή μας, διαφορετικά παραμένουν αόρατα σε εμάς. Είμαστε σαν ψάρια που δεν αντιλαμβάνονται ότι τα παρακολουθούν άνθρωποι έξω από το ενυδρείο, άνθρωποι που μπορούν να επιλέξουν να κάνουν αισθητή την παρουσία τους χτυπώντας το γυαλί ή βάζοντας τα δάχτυλά τους στο νερό.

Περισσότερα στο βιβλίο του Τομ Μόνταλκ "Περιορισμένη γνώση για αρχάριους"

-------------------------------

Κόσμος

ΝΟΜΙΖΟΥΜΕ ΟΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ.... 

ΑΠΛΑ, ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΥΜΕ ΟΤΙ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΟΥΜΕ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ…

Κρίσπος - Ένα νόμισμα είναι το μόνο που έμεινε στην ιστορία με τη μορφή του

O Κρίσπος ήταν ο πρωτότοκος γιος του Μεγάλου Κωνσταντίνου. 

Παρ' όλες τις προσπάθειες να γίνει χριστιανός, με δάσκαλο τον σημαντικότερο χριστιανό ρήτορα της εποχής Λακτάντιο, ο Κρίσπος έμεινε σταθερός στις παραδόσεις μη δείχνοντας καμιά συμπάθεια για την θρησκεία τής ανατολής. 

Ήταν η χρυσή ελπίδα όλων των Πολυθεϊστών τής αυτοκρατορίας. Ένα σπάνιο σε ικανότητες παιδί και ευγενούς χαρακτήρα άνδρας. Από δεκαέξι χρονών στρατηγός, έμεινε αήττητος σε όλες τις μάχες πού έδωσε στην σύντομη ζωή του κι επέστρεψε θριαμβευτής από τα βόρεια σύνορα της αυτοκρατορίας, στα οποία τον είχε στείλει ο πατέρας του για να ατιμαστεί.

Ο Κρίσπος εκτελέστηκε -βράστηκε σε καζάνι- από τον αιμοσταγή πατέρα του Κωνσταντίνο. Υπέστη «damnatio memoriae», δηλαδή το όνομά του σβήστηκε από όλα τα επίσημα έγγραφα της αυτοκρατορίας και τα μνημεία στα οποία είχε χαραχτεί τιμής ένεκεν. Απαγορεύτηκε ακόμη και η απλή αναφορά σε αυτόν. Τα αγάλματά του γκρεμίστηκαν και δεν έχει σωθεί καμιά πληροφορία για το τι απέγινε η γυναίκα και το παιδί του, προκειμένου ο Κρίσπος να λησμονηθεί από τους ανθρώπους. 

Ήταν 21 ετών.

https://ermioni3.blogspot.com , Περισσότερα: wikipedia - Κρίσπος

Η Ιστορία Χωρίς Φίλτρα - Χριστιανισμός και Αρχαία Ελλάδα

Ο Μέγας Βασίλειος και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος όπως και ο Νύσσης ήταν κάτοχοι της κλασικής παιδείας. Σπούδασαν στην Αθήνα, την πρωτεύουσα της φιλοσοφίας, δίπλα στους κορυφαίους δασκάλους της εποχής, όπως ο Προαιρέσιος στην Αθήνα, ενώ είχαν στενή επαφή με το έργο κορυφαίων εθνικών ρητόρων όπως ο Λιβάνιος και γνώριζαν άριστα τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη και τους Στωικούς. Αλλά η σχέση τους με τη φιλοσοφία και η μετέπειτα στάση τους κρύβει μια βαθιά πολυπλοκότητα που ξεπερνά τον όρο του απλού «διώκτη» του Αρχαίου Ελληνικού πνεύματος. Ας δούμε πώς διαχειρίστηκαν αυτή την αντίφαση ανάμεσα στην επιστήμη/φιλοσοφία και το βιβλικό αφήγημα.

Όταν ο Μέγας Βασίλειος γράφει την Εξαήμερον, χρησιμοποιεί τις γνώσεις του από τη φυσική του Αριστοτέλη και την κοσμολογία της εποχής. Για παράδειγμα απορρίπτει την ιδέα ότι ο Θεός έχει ανθρώπινα χέρια ή φωνή. Εξηγεί ότι το «φως» της πρώτης ημέρας δεν ήταν ο ήλιος αφού ο ήλιος έγινε την τέταρτη, αλλά μια διάχυτη κοσμική ενέργεια, μια προσέγγιση που θυμίζει φιλοσοφική κοσμογονία. Για εκείνους, η φιλοσοφία ήταν το εργαλείο το «ένδυμα» για να εκφράσουν τη θεολογία τους με τρόπο επιστημονικά αξιοπρεπή για τα δεδομένα του 4ου αιώνα.

Οι Καππαδόκες δεν δίωξαν τη φιλοσοφία ως γνώση ή ως επιστήμη, αλλά πολέμησαν τη φιλοσοφία ως θρησκευτικό ανταγωνιστή. Στον 4ο αιώνα, η φιλοσοφία, ειδικά ο Νεοπλατωνισμός δεν ήταν άθεη επιστήμη. Ήταν η πνευματική ραχοκοκαλιά της Εθνικής θρησκείας. Όταν ο αυτοκράτορας Ιουλιανός ο Παραστάτης του Ελληνισμού προσπάθησε να επαναφέρει την Ελληνική θρησκεία, χρησιμοποίησε τη φιλοσοφία ως όπλο και απαγόρευσε στους Χριστιανούς να διδάσκουν τα Ελληνικά γράμματα.

Οι Καππαδόκες αντέδρασαν έντονα. Η στρατηγική τους δεν ήταν να κάψουν τα βιβλία του Πλάτωνα, αλλά να τα οικειοποιηθούν.

Ο Βασιλείος στο διάσημο έργο του «Προς τους νέους, όπως αν εξ ελληνικών ωφελοίντο λόγων», προτρέπει τους χριστιανούς μαθητές να σπουδάζουν τους Αρχαίους Έλληνες συγγραφείς και φιλοσόφους! Χρησιμοποιεί τη μεταφορά της μέλισσας. Όπως η μέλισσα κάθεται σε όλα τα λουλούδια αλλά ρουφάει μόνο το νέκταρ και αφήνει το δηλητήριο, έτσι και οι Χριστιανοί πρέπει να κρατούν τη σοφία, την ηθική και τη λογική των Ελλήνων, απορρίπτοντας τη λατρεία των δώδεκα θεών.

Κινδύνευε το αφήγημα τους και το ήξεραν καλά πως αν άφηναν τη φιλοσοφία ελεύθερη να αμφισβητεί τα δόγματα, όπως την Αγία Τριάδα ή τη Δημιουργία, το οικοδόμημα της Εκκλησίας, που τότε ακόμα διαμορφωνόταν, θα κατέρρεε. Η λύση που έδωσαν ήταν ο υποβιβασμός της φιλοσοφίας σε «θεραπαινίδα». Την έκαναν υπηρέτρια της θεολογίας. Είπαν δηλαδή πως «Η φιλοσοφία είναι εξαιρετική για να ακονίζει το μυαλό και να κατανοεί τη φύση, αλλά σταματά εκεί που ξεκινά η Θεία Αποκάλυψη».

Το τελικό παράδοξο και η πραγματική ιστορική ειρωνεία είναι διπλή. Από τη μία, η στάση τους περιόρισε την ελευθερία της σκέψης και προετοίμασε το έδαφος για τις μετέπειτα βίαιες διώξεις κατά των εθνικών και το κλείσιμο των φιλοσοφικών σχολών όπως έκανε ο Ιουστινιανός το +529. Από την άλλη, όμως, εξαιτίας του ότι ο Βασίλειος και ο Γρηγόριος αγαπούσαν και υπερασπίστηκαν την Ελληνική Παιδεία, διασώθηκαν τα κείμενα του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη και του Ομήρου. Αν είχαν επικρατήσει οι πιο φανατικοί και αμόρφωτοι Χριστιανοί της εποχής που ήθελαν να εξαφανίσουν καθετί Ελληνικό ως διαβολικό, η Αρχαία Γραμματεία, αυτή που έχουμε σήμερα, θα είχε χαθεί για πάντα.

Ήταν μια κυνική πολιτική κίνηση για να σωθεί το αφήγημα, ή μια ειλικρινής προσπάθεια να παντρέψουν δύο κόσμους; Ίσως και τα δύο. Η λέξη «πάντρεμα» όμως ακούγεται σαν κακόγουστο αστείο. Είναι η ωραία θεωρία των μετέπειτα ιστορικών. Στην πραγματικότητα, ο όρος που περιγράφει καλύτερα αυτό που συνέβη είναι η πολιτισμική υποταγή και αφομοίωση.

Όταν μιλάμε για «πάντρεμα», εννοούμε ότι πήραν τη μορφή, δηλαδή τη γλώσσα, τη λογική, τη ρητορική και πέταξαν το περιεχόμενο, την ελευθερία της σκέψης, την αμφισβήτηση, την κοσμοθεωρία.

Η ιστορική πραγματικότητα του 4ου και 5ου αιώνα ήταν σκληρή, γεμάτη βία και φανατισμό που... όποιος σήμερα μελετήσει την μη συμβατική ιστορία, και προσπαθήσει νοερά να μεταφερθεί αλλά με ενσυναίσθηση σε εκείνη την εποχή, ίσως νιώσει έστω στο ελάχιστο τι έζησαν εκείνοι οι πρόγονοι μας. Χαρακτηριστικοί οι στίχοι που μας άφησε ο Παλλαδάς ο Αλεξανδρεύς +5ος αι.

Είμαστε αλήθεια ζωντανοί, ώ Έλληνες,

καθώς μας πήρε τώρα η συμφορά

κι έγινε η ζωή μας εφιάλτης;

Ή μήπως ζούμε εμείς κι έχει η ζωή πεθάνει;

Ας δούμε τα πράγματα με το όνομά τους. Η βία δεν ήταν μόνο πνευματική, ήταν σωματική και υλική. Φανατισμένοι καλόγεροι και χριστιανικοί όχλοι συχνά με την ανοχή ή την παρότρυνση των αρχών, γκρέμισαν μνημεία που σήμερα θεωρούνται παγκόσμια κληρονομιά. Το Σεραπείο της Αλεξάνδρειας, ένας από τους μεγαλύτερους ναούς και βιβλιοθήκες του Αρχαίου κόσμου ισοπεδώθηκε το +391. Ναοί μετατράπηκαν σε εκκλησίες ή χρησιμοποιήθηκαν ως «λατομεία» για οικοδομικά υλικά. Αγάλματα αποκεφαλίστηκαν ή χαράχτηκαν με σταυρούς στο μέτωπο (βλ. εικόνες) για να «εξαγνιστούν» από τα δαιμόνια.

Οι Καππαδόκες Πατέρες μπορεί να μην κρατούσαν οι ίδιοι βαριοπούλες, αλλά η θεολογία τους, που παρουσίαζε την Αρχαία θρησκεία ως «λατρεία των δαιμόνων», έδινε το ιδεολογικό πράσινο φως, για αυτές τις πράξεις.

Η ελεύθερη σκέψη δέχτηκε θανάσιμο πλήγμα. Η φιλοσοφία, από εκεί που ήταν μια ζωντανή αναζήτηση της αλήθειας χωρίς όρια, μετατράπηκε σε εργαλείο απολογητικής. Μπορούσες να χρησιμοποιήσεις τη λογική του Αριστοτέλη για να αποδείξεις το δόγμα της Αγίας Τριάδας, αλλά αν χρησιμοποιούσες την ίδια λογική για να αμφισβητήσεις την Ανάσταση ή τη Δημιουργία, ήσουν αιρετικός ή παγανιστής. Και η ποινή δεν ήταν απλά ακαδημαϊκή. Σήμαινε εξορία, δήμευση περιουσίας ή και θάνατο, με αποκορύφωμα τη φρικτή δολοφονία της φιλοσόφου Υπατίας στην Αλεξάνδρεια το +415.

Πώς προκύπτει λοιπόν το «πάντρεμα» που λένε οι ιστορικοί; Αυτό που επιτεύχθηκε ήταν μια πολιτισμική μίξη, αλλά με τους όρους του νικητή. Ο Χριστιανισμός κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να κυβερνήσει μια αυτοκρατορία με αμόρφωτους φανατικούς. Χρειαζόταν τη διοίκηση, τον νόμο και την παιδεία των Ελλήνων. Έτσι, έκαναν μια ιδιοφυή επιλογή. Κράτησαν τα γράμματα. Την ορθογραφία, τη γραμματική, τη ρητορική, τη γεωμετρία. Αφαίρεσαν το δικαίωμα της φιλοσοφικής αμφισβήτησης και ο Πλάτωνας έγινε αποδεκτός μόνο επειδή κάποιες ιδέες του όπως η αθανασία της ψυχής ή ο «Δημιουργός» μπορούσαν να παρερμηνευθούν ως προαναγγελία του Χριστιανισμού.

Η ωμή αλήθεια. Ανέφερα πριν ότι χάρη σε αυτούς διασώθηκαν τα κείμενα. Αυτό είναι αλήθεια, αλλά έγινε ως παρενέργεια, όχι από καθαρό αλτρουισμό. Τα κείμενα διασώθηκαν επειδή οι Βυζαντινοί χρειάζονταν τα Αρχαία Ελληνικά για να γράφουν τα δικά τους θεολογικά κείμενα και τους νόμους τους. Τα αντέγραφαν στα μοναστήρια σαν σχολικά εγχειρίδια γλώσσας, κρατώντας τα κλειδωμένα σε μια πνευματική «καραντίνα». Δεν ήταν ένας ισότιμος γάμος αγάπης. Ήταν ένας αναγκαστικός συμβιβασμός όπου ο Χριστιανισμός πήρε την Αρχαία Ελληνική Παιδεία, της έκοψε τα φτερά της ελεύθερης έρευνας και την ανάγκασε να υπηρετεί το δικό του αφήγημα για τους επόμενους αιώνες.

Όποιος προσπαθούσε να χρησιμοποιήσει την Αρχαία φιλοσοφία για να αμφισβητήσει την Εκκλησία, αντιμετώπιζε βαριές συνέπειες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Ιωάννης Ιταλός. Ήταν κορυφαίος Βυζαντινός φιλόσοφος του 11ου αιώνα (περίπου 700 χρόνια μετά τον Μέγα Βασίλειο), ο οποίος αγαπούσε τόσο πολύ τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα, που άρχισε να διδάσκει ότι η φιλοσοφία μπορεί να λύσει θεολογικά προβλήματα και ότι ο κόσμος μπορεί να είναι αιώνιος όπως έλεγαν οι Αρχαίοι (Ηράκλειτος, πυρ αείζωον) και όχι κτισμένος από το μηδέν. Η αντίδραση του κράτους και της Εκκλησίας ήταν αμείλικτη. Το 1082 καταδικάστηκε επίσημα, αφορίστηκε και κλείστηκε σε μοναστήρι. 

Μάλιστα, προστέθηκε ένα ειδικό άρθρο στο «Συνοδικό της Ορθοδοξίας», ένα κείμενο που διαβάζεται μέχρι σήμερα στις εκκλησίες την Κυριακή της Ορθοδοξίας, το οποίο λέει, «Ανάθεμα σε όσους ακολουθούν τις ανόητες γνώμες των Ελλήνων φιλοσόφων και δεν δέχονται τις ιδέες τους απλώς ως μέρος της εγκυκλοπαιδικής μόρφωσης (διά παιδείαν μόνον), αλλά τις πιστεύουν ως αλήθεια». Αυτό το «ανάθεμα» συμπυκνώνει απόλυτα τη γραμμή που ξεκίνησε τον 4ο αιώνα. Επιτρέπεται να διαβάζεις τους Αρχαίους φιλοσόφους μόνο για να μαθαίνεις γράμματα («διά παιδείαν μόνον»), αλλά απαγορεύεται να τους παίρνεις στα σοβαρά ως προς την ουσία της σκέψης τους. Και αυτή η πνευματική καραντίνα, επιβλήθηκε με σιδηρά πυγμή για έντεκα ολόκληρους αιώνες, μέχρι το τέλος του Βυζαντίου.

Το σύστημα αυτό όμως ισχύει αυτούσιο μέχρι σήμερα. Το δόγμα, εξ ορισμού, θεωρείται από την Εκκλησία «αιώνια και αμετακίνητη αλήθεια» που αποκαλύφθηκε από τον Θεό. Επομένως, οι κανόνες και οι περιορισμοί που τέθηκαν τον 4ο αιώνα δεν έληξαν το 1453. Αν κοιτάξουμε γύρω μας σήμερα, θα δούμε ότι αυτή η «βυζαντινή καραντίνα» της σκέψης επιβιώνει ανέπαφη.

Το παράδειγμα που αναφέραμε με τον Ιωάννη τον Ιταλό δεν είναι μια ξεχασμένη ιστορία σε κάποιο σκονισμένο αρχείο. Το κείμενο αυτό (το Συνοδικό της Ορθοδοξίας) διαβάζεται ζωντανά σε όλους τους ορθόδοξους ναούς την Κυριακή της Ορθοδοξίας (την πρώτη Κυριακή των Νηστειών της Μεγάλης Σαρακοστής) κάθε χρόνο. Ακόμη και σήμερα, το 2026, η Εκκλησία αναθεματίζει επίσημα από τον άμβωνα όσους δέχονται τις ιδέες των Αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων ως πραγματική αλήθεια και όχι απλώς ως «εγκυκλοπαιδική μόρφωση».

Στο Βυζάντιο ο κίνδυνος για το αφήγημα ήταν η Φιλοσοφία, αλλά σήμερα, ο κίνδυνος είναι και η Επιστήμη. Αν και η επίσημη Εκκλησία συχνά τηρεί μια πιο διπλωματική στάση λέγοντας ότι η Βίβλος δεν είναι βιβλίο βιολογίας, στην πράξη, ένα τεράστιο κομμάτι του εκκλησιαστικού σώματος, των θεολόγων και των μοναστηριών απορρίπτει κατηγορηματικά τον Δαρβίνο. Γιατί; Γιατί αν ο άνθρωπος προήλθε από την εξέλιξη των ειδών, τότε δεν υπήρξε ποτέ ο Αδάμ, άρα δεν υπήρξε Προπατορικό Αμάρτημα και έτσι κλονίζεται ολόκληρη η θεολογική ανάγκη για την ανθρώπινη σωτηρία.

Η σύγχρονη αστροφυσική και γεωλογία αποδεικνύουν ότι το σύμπαν είναι περίπου 13,8 δισεκατομμυρίων ετών. Το αφήγημα της Δημιουργίας, ακόμα και αν το δει κανείς συμβολικά, πιέζεται ασφυκτικά από την επιστημονική πραγματικότητα.

Ακόμα και στο σύγχρονο Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, η σχέση μας με την Αρχαιότητα είναι βαθιά επηρεασμένη από αυτό το βυζαντινό φίλτρο. Στα σχολεία διδασκόμαστε τους Αρχαίους Έλληνες κυρίως για τη γλώσσα τους, τη γραμματική τους και για μια γενική «υπερηφάνεια», αλλά σπάνια εμβαθύνουμε στο πόσο αμφισβητιακή ήταν η σκέψη πολλών από αυτούς όπως των Προσωκρατικών, του Δημόκριτου ή των Επικούρειων.

Το κράτος της Ανατολικής Ρωμαικής Αυτοκρατορίας (Βυζάντιο) δεν υπάρχει σήμερα, αλλά ο πνευματικός μηχανισμός που έστησε για να προστατεύσει το αφήγημά του παραμένει ενεργός, αμετακίνητος και σε πλήρη λειτουργία μέχρι τις μέρες μας.

Η αλήθεια είναι ότι η Ιστορία που δεν διδάσκεται, είναι γεμάτη αντιφάσεις, σκοτάδια, κυνισμό και πολιτική σκοπιμότητα και όπως έχω ξανα πει, εκεί βρίσκονται οι περισσότερες αιτίες της παρακμης...

Το «ναι μεν αλλά» είναι συχνά το καταφύγιο όσων θέλουν να κρατήσουν τις ισορροπίες για να μην ξεβολευτεί κανείς. Όμως, αν θέλουμε να καταλάβουμε πώς φτάσαμε στο σήμερα, το να «χαϊδεύουμε αυτιά» είναι το χειρότερο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε.

Η ιστορία της σύγκρουσης του Χριστιανισμού με τον Αρχαίο κόσμο δεν ήταν ένας ειρηνικός, πνευματικός διάλογος. Ήταν ένας αδυσώπητος πόλεμος επικράτησης. Όταν μια νέα ιδεολογία παίρνει την εξουσία, το πρώτο πράγμα που κάνει είναι να υποτάξει την προηγούμενη. Το ότι το Βυζάντιο επέβαλε μια πνευματική λογοκρισία που επιβιώνει μέχρι σήμερα είναι ένα ιστορικό γεγονός, καταγεγραμμένο στις δικές του πηγές, στους δικούς του νόμους (Ιουστινιάνειος & Θεοδοσιανός κώδικας) και στα δικά του αναθέματα. Το να το κρύβουμε πίσω από ωραίες λέξεις απλώς μας εμποδίζει να σκεφτούμε ελεύθερα.

Η ελεύθερη σκέψη, άλλωστε, ξεκινά ακριβώς εκεί που σταματά ο φόβος να δούμε την πραγματικότητα κατάματα, χωρίς φίλτρα και ωραιοποιήσεις.

Έρευνα επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.)

-----------------------------

Ήταν οι Αρχαίοι Έλληνες ειδωλολάτρες;;; Προσκυνούσαν πράγματι πέτρες;;; 

Ο Χρησμός των Δελφών προς τον Ιουλιανό: Γεγονός ή Μεταγενέστερη Κατασκευή;

Σύμφωνα με την ιστορία που διδάσκεται σήμερα, ο τελευταίος χρησμός που δόθηκε από το Μαντείο των Δελφών, διά στόματος Πυθίας, συνέβη το 362 μ.Χ. και αποδέκτης ήταν ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου, ο Ιουλιανός (ο «Παραβάτης» κατά την εκκλησία), ο οποίος όταν αποφάσισε να εκστρατεύσει κατά των Περσών έστειλε ανθρώπους να ρωτήσουν το μαντείο των Δελφών αν θα έπρεπε να κάνει αυτή την εκστρατεία. 

Ο υποτιθέμενος αυτός χρησμός που σήμερα όλοι γνωρίζουμε, είναι ο εξής: «Εἴπατε τῷ βασιλῆι, χαμαὶ πέσε δαίδαλος αὐλά, οὐκέτι Φοῖβος ἔχει καλύβαν, οὐ μάντιδα δάφνην, οὐ παγὰν λαλέουσαν, ἀπέσβετο καὶ λάλον ὕδωρ». Δηλαδή: «Πείτε στον βασιλιά πως έπεσε κατάχαμα το περίτεχνο οίκημα. Ο Φοίβος (Απόλλων) δεν έχει πια κατοικία, ούτε προφητική δάφνη, ούτε πηγή που να μιλάει, στέρεψε και το νερό που κελαηδούσε.»

Η Ψευδεπίγραφη Πηγή και η Ιστορική Αμφισβήτηση

Η ιστορικότητα αυτού του χρησμού αμφισβητείται από την πρώτη ως την τελευταία του λέξη. Είναι ένα χριστιανικό εφεύρημα που επινοήθηκε 700 χρόνια αργότερα, από τον Βυζαντινό χρονογράφο και μοναχό, Γεώργιο Κεδρηνό, ο οποίος έζησε προς το τέλος του 11ου και στις αρχές του 12ου αιώνα μ.Χ. (https://www.pare-dose.net/2672). Έγινε γνωστός (ο χρησμός) μέσα από το βιβλίο του «Σύνοψις ιστοριών, από Κτίσεως Κόσμου και μέχρι της βασιλείας Ισαακίου του Κομνηνού», το οποίο γράφτηκε 700 χρόνια αργότερα από το “γεγονός” που καταμαρτυρεί.

Υπάρχουν νύξεις ότι ο Κεδρηνός αντλεί τις πληροφορίες του από τον ιστορικό Αγαθία. Σε ένα σημείο που μιλάει για το μαντείο και το χρησμό του Ιουλιανού για την περσική εκστρατεία, λέει «Ἰουλιανὸς δὲ μαντείαις καὶ θυσίαις καὶ ἐπῳδαῖς δαιμόνων καὶ ἀπάταις φραξάμενος, ὡς φησὶν Ἀγαθίας, κατὰ Περσῶν ἐστράτευσεν, ὅτε καὶ χρησμὸν ἔλαβεν». Υπάρχουνε δηλαδή υπόνοιες ότι ο Κεδρηνός αντλεί τις πληροφορίες του από τον Αγαθία (ο οποίος παρεμπιπτόντως γράφει δύο αιώνες μετά τον υποτιθέμενο χρησμό).

Ο Κεδρηνός (11ος-12ος αι.) χρησιμοποιεί το όνομα του έγκριτου ιστορικού Αγαθία (6ος αι.) για να προσδώσει κύρος στο κείμενό του και να ενισχύσει μια θεολογική αφήγηση. Στην πραγματικότητα, ο Κεδρηνός αντέγραφε το ανώνυμο χειρόγραφο Codex Parisinus graecus 1712 του 10ου αιώνα. Το χειρόγραφο αυτό απείχε ήδη 600 χρόνια από την εποχή του Ιουλιανού και αναπαρήγαγε εκκλησιαστικούς θρύλους. Όπως ορθά επισημαίνει ο Walter Kaegi, η ιστορική αξία αυτών των πηγών για τα γεγονότα του 4ου αιώνα είναι πρακτικά μηδενική, καθώς πρόκειται για μεταγενέστερη χριστιανική χρονογραφική παράδοση.

Αλλά ο Cameron στο έργο του «Agathias and Cedrenus on Julian» απέδειξε ότι όχι μόνο δεν αντλεί τις πληροφορίες του ο Κεδρηνός απ’ ευθείας από τον Αγαθία, αλλά τις παίρνει από το ανώνυμο χρονικό του «Cod. Par. gr. 1712» το οποίο γράφτηκε τον 10ο αιώνα και έχει περιορισμένη έως μηδαμινή ιστορική αξία για τα γεγονότα που διαδραματίζονται στον 4ο αιώνα (σε αυτό συμφωνεί και ο Kaegi). O Cameron με ενάργεια και σαφήνεια προτείνει επίσης ότι όλοι αυτοί οι χρησμοί δεν είναι τίποτα άλλο παρά χριστιανικά χαλκεύματα.

Το όνομα της Πυθίας που έδωσε τον εν λόγω “χρησμό” στα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ. δεν έχει διασωθεί στις ιστορικές πηγές και πως να διασωθεί, αφού επί Ιουλιανού, το Μαντείο των Δελφών, ΔΕΝ χρησμοδοτούσε ενεργά όπως άλλοτε, καθώς είχε περιέλθει σε παρακμή (https://www.ysee.gr). Την εποχή του Ιουλιανού (361–363 μ.Χ.), το Μαντείο είχε ουσιαστικά πάψει να λειτουργεί εδώ και δεκαετίες. Το ιερό βρισκόταν σε κατάσταση ερείπωσης, λεηλατημένο και εγκαταλελειμμένο.

Η σύγχρονη ιστορική έρευνα θεωρεί τον συγκεκριμένο χρησμό ψευδεπίγραφο (κατασκευασμένο) και προϊόν της χριστιανικής γραμματείας των επόμενων αιώνων, και όχι ένα πραγματικό ιστορικό γεγονός του 362 μ.Χ.

Η απόλυτη σιωπή των πηγών της εποχής

Ο σημαντικότερος ιστορικός της εποχής και υποστηρικτής του Ιουλιανού, ο Αμμιανός Μαρκελλίνος, περιγράφει αναλυτικά τη ζωή του αυτοκράτορα. Αναφέρει την αποστολή στους Δελφούς, αλλά δεν γράφει λέξη για έναν τέτοιο δραματικό χρησμό.

Ο ίδιος ο Ιουλιανός στα πολλά διασωθέντα κείμενα και τις επιστολές του δεν αναφέρει ποτέ ότι έλαβε μια τόσο απογοητευτική απάντηση. Τέλος, ο χρησμός δεν καταγράφηκε από σύγχρονους ιστορικούς της εποχής του Ιουλιανού.

Αντίθετα, ο χριστιανός ιστορικός Φιλοστόργιος (4ος-5ος αιώνας) αναφέρει μια εντελώς διαφορετική ιστορία για τον Ιουλιανό, η οποία δεν περιλαμβάνει τέτοιο χρησμό, επιβεβαιώνοντας πως η ιστορία του Κεδρηνού δεν προέρχεται από επίσημα αρχεία της εποχής.

Πολλοί σύγχρονοι ιστορικοί πιστεύουν ότι ο “χρησμός” αυτός μπορεί να μην ειπώθηκε ποτέ από την ίδια την Πυθία. Θεωρείται πιθανό να αποτελεί χριστιανικό κατασκεύασμα της εποχής, προκειμένου να τονιστεί η οριστική επικράτηση του Χριστιανισμού έναντι της Ελληνικής Θρησκείας. Η μελέτη του Alan Cameron (1969) αποτελεί σημείο αναφοράς στην ιστορική έρευνα για την αποδόμηση της εγκυρότητας του Κεδρηνού. Η Ιστορική Αλυσίδα της Παραχάραξης φωτίζει το πώς κατασκευαζόταν η «ιστορία» κατά τον Μεσαίωνα. Η χριστιανική γραμματεία χρειαζόταν έναν «θρίαμβο» επί του Ιουλιανού, ο οποίος είχε επιχειρήσει να ανατρέψει τον Χριστιανισμό. Η κατασκευή ενός χρησμού, όπου το ίδιο το “είδωλο” (ο Απόλλων) ομολογεί την ήττα του, ήταν το ιδανικότερο θεολογικό και πολιτικό επιχείρημα.

Για την πρώιμη Εκκλησία, οι θεοί των εθνικών ήταν υπαρκτές οντότητες. Ήταν έκπτωτοι άγγελοι (δαίμονες) που παραπλανούσαν την ανθρωπότητα. Οι χριστιανοί συγγραφείς δεν θεωρούσαν τους χρησμούς απλώς «ψεύτικους» με την έννοια της ανυπαρξίας, αλλά δαιμονικούς. Αλλά αφού οι χρησμοί της Πυθίας για τους χριστιανούς, είναι μια καθαρά "παγανιστική πλάνη", ο "τελευταίος" γιατί δεν είναι; 

Η αποδοχή του συγκεκριμένου «τελευταίου χρησμού» ως αληθινού εξυπηρετούσε συγκεκριμένες θεολογικές και πολιτικές σκοπιμότητες. Οι χριστιανοί συγγραφείς όπως ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς ή ο Ευσέβιος, συχνά χρησιμοποιούσαν στοιχεία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας (π.χ. Πλάτων, Σίβυλλες) υποστηρίζοντας ότι η Αρχαία σοφία είχε κάποιες «εκλάμψεις αλήθειας» που δήθεν προμήνυαν τον Χριστιανισμό. Ο τελευταίος χρησμός εντάχθηκε σε αυτή τη λογική.

Συνεπώς, δεν πρόκειται για αντίφαση, αλλά για ρητορικό ελιγμό. Οι χριστιανοί χρησιμοποίησαν το κύρος του ίδιου του Μαντείου των Δελφών ως όπλο για να το καταστρέψουν οριστικά στη συνείδηση των ανθρώπων.

Επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.)

Ιουλιανός ο Παραστάτης του Ελληνισμού και της Αρχαίας Παράδοσης

EIKONΑ: Άγαλμα του Ιουλιανού. Μουσείο του Κλουνύ, στο Παρίσι.

[σ.σ.: Σύμφωνα με τον Γάλλο φιλόσοφο Βικτόρ Κουζέν (Cousin, (1792 – 1867): Ολόκληρος ο κόσμος της Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας τερματίσθηκε ουσιαστικά με τον θάνατο του Ιουλιανού.]

Ο Αυτοκράτορας Ιουλιανός (βασίλεψε από το 361 έως το 363) ο Παραστάτης του Ελληνισμού, είχε σπουδάσει φιλοσοφία στην Αθήνα, ήταν λάτρης του Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού και πίστευε ακράδαντα στην Αρχαία πολυθεϊστική παράδοση.

Στα φιλοσοφικά του έργα και τις επιστολές, παρουσιάζει τους θεούς ως αιώνιες, άυλες δυνάμεις και πνευματικές οντότητες που διαχέουν το φως και την τάξη στο σύμπαν, λειτουργώντας ως ευεργέτες της ανθρωπότητας.

Τα πιο εμβληματικά ρητά και αποσπάσματα του Ιουλιανού για τους θεούς:

«Κράτησα, νομίζω, την Ψυχή μου αμόλυντη, πιστεύοντας ότι η Ψυχή του ανθρώπου συγγενεύει με τους θεούς».

«Οι επουράνιοι θεοί μου έδωσαν ως αποστολή να αντιστέκομαι ακόμη και σε μεγάλες δυσκολίες και να μην υποκύπτω».

«Ημίν ανήκουσιν η ευγλωττία και αι τέχναι της Ελλάδος και η των Θεών αυτής λατρεία, υμέτερος δε κλήρος εστί η αμάθεια και η αγροικία και ουδέν πλέον. Αύτη εστίν η σοφία υμών».

«Τα γαρ των θεών λαμπρά και μεγάλα και κρείττονα πάσης μεν ευχής, πάσης δε ελπίδος...».

Ανέγνων, έγνων, κατέγνων.

Το διάβασα, το κατάλαβα, το απέρριψα (όταν διάβασε βιβλίο με χριστιανικό περιεχόμενο).

«Η φύση αγαπά να κρύβεται και δεν ανέχεται να φτάνουν στα αυτιά των ασεβών λόγια ξεκάθαρα πάνω στην απόκρυφη ουσία των θεών». (Οι μύθοι ως σύμβολα)

«Όταν ο Ζεύς εκόσμει τα πάντα και ιδιαίτερα την Ελλάδα, σταγόνες ιερού αίματος (Ιχώρ) πέφτοντας από τον ουρανό είς τον Ελλαδικό χώρο, εβλάστησαν το γένος των ανθρώπων».

Αυτοκράτωρ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ, Επιστολή Δ'

«Είθε οι ύπατοι θεοί να μου δώσουν την εύνοια τους, να υμνήσω και να τελέσω τα μυστήρια αυτών, ιδιαιτέρως ο βασιλεύς των όλων ήλιος Απόλλων»

«Και τα αγάλματα και οι βωμοί και η διατήρηση της άσβεστης φωτιάς και γενικά όλα εκείνα που καθιερώθηκαν από τους πατέρες μας, σύμβολα της παρουσίας των θεών, όχι βεβαίως για να πιστέψουμε ότι όλα τούτα είναι θεοί αλλά για να λατρέψουμε τους θεούς μέσα από αυτά. Και επειδή φυσικά εμείς έχουμε σώμα, για αυτό η λατρεία προς τους θεούς πρέπει να είναι σωματική, παρόλο που αυτοί είναι ασώματοι. Όταν λοιπόν αντικρίζουμε τα αγάλματα των θεών ας μην τα θεωρούμε ούτε πέτρες ούτε ξύλα αλλά ούτε σαν τους ίδιους τους θεούς». 

(Ιουλιανός, Επιστολή 89β, απόσπασμα 293)

metron-ariston.gr , gnomikologikon.gr , Τα Έργα του Αυτοκράτορα Ιουλιανού / Ύμνος στον Βασιλιά Ήλιο

---------------------------------

Παλαιότερα Αφιερώματα στον ΙΟΥΛΙΑΝΟ

Ορφέας - Εκείνος που Θυσιάστηκε για να Αποκτήσει η Ανθρωπότητα τη Σοφία των Θεών

[ΕΙΚΟΝΑ: Ζωγραφικη του Πολύγνωτου. Θράκες ακούν μαγεμένοι τον δαφνοστεφανωμένο Ορφέα  να παίζει λύρα. Λεπτομέρεια από αθηναϊκό ερυθρόμορφο αγγείο, περίπου το -450. Berlin, Staatliche Museen 3172. Staatliche Museen, Berlin License Plate 11 UK 1007 177. Ο Πολύγνωτος ήταν σημαντικός Αθηναίος αγγειογράφος του -5ου αιώνα, ο οποίος εργάστηκε με την ερυθρόμορφη τεχνική.]

----------------

Ο Ορφέας, ο Θράκας βάρδος, ο μεγάλος εμπνευστής των Ελλήνων, έπαψε να είναι γνωστός ως άνθρωπος και γιορταζόταν ως θεότητα αρκετούς αιώνες πριν από τη Χριστιανική Εποχή.

Ο Τόμας Τέιλορ (1758 – 1835) [ήταν Άγγλος μεταφραστής και νεοπλατωνιστής, ο πρώτος που μετέφρασε στα αγγλικά τα πλήρη έργα του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα , καθώς και τα ορφικά αποσπάσματα] στο έργο του “Οι Μυστικοί Ύμνοι του Ορφέα”, γράφει:

«Όσο για τον ίδιο τον Ορφέα, μόλις ένα ίχνος της ζωής του μπορεί να βρεθεί ανάμεσα στα τεράστια ερείπια του χρόνου. Κάποτε ζούσε ένα άτομο ονόματι Ορφέας, ο οποίος ήταν ο ιδρυτής της θεολογίας στους Έλληνες. Ο θεμελιωτής της ζωής και της ηθικής τους. Ο πρώτος των προφητών και ο πρίγκιπας των ποιητών. Ο ίδιος απόγονος μιας Μούσας, που δίδαξε στους Έλληνες τις ιερές τελετουργίες και τα μυστήριά τους και από τη σοφία του οποίου, σαν από μια αέναη και άφθονη πηγή, έρεε η θεϊκή μούσα του Ομήρου και η υπέροχη θεολογία του Πυθαγόρα και του Πλάτωνα».

Ο Ορφέας ήταν ο ιδρυτής του Ελληνικού μυθολογικού συστήματος, το οποίο χρησιμοποίησε ως μέσο για τη διάδοση της Φιλοσοφίας του. Μυήθηκε στα Μυστήρια των Καβείρων στη Σαμοθράκη, τα οποία αναμφίβολα συνέβαλαν στις γνώσεις του για την ιατρική και τη μουσική.

Ο Έρωτας του Ορφέα και της Ευρυδίκης είναι ένα από τα τραγικά επεισόδια της Ελληνικής Μυθολογίας και προφανώς αποτελεί το εξέχον χαρακτηριστικό του Ορφικού Τελετουργικού. Η Ευρυδίκη, στην προσπάθειά της να ξεφύγει από έναν κακό που προσπαθούσε να την αποπλανήσει, πέθανε από το δηλητήριο ενός φιδιού που την τσίμπησε στη φτέρνα. Ο Ορφέας, διεισδύοντας στην καρδιά του κάτω κόσμου, γοήτευσε τόσο πολύ τον Πλούτωνα και την Περσεφόνη με την ομορφιά της μουσικής του που συμφώνησαν να επιτρέψουν στην Ευρυδίκη να επιστρέψει στη ζωή, αν ο Ορφέας μπορούσε να την οδηγήσει πίσω στη σφαίρα των ζωντανών χωρίς να κοιτάξει ούτε μια φορά γύρω του για να δει αν την ακολουθούσε. Τόσο μεγάλος ήταν ο φόβος του μήπως ξεμακρύνθηκε από αυτόν που, γύρισε το κεφάλι του και η Ευρυδίκη με μια συντετριμμένη κραυγή παρασύρθηκε πίσω στη γη του θανάτου.

Ο Ορφέας περιπλανήθηκε στη γη για λίγο απαρηγόρητος, και υπάρχουν αρκετές αντικρουόμενες εκδοχές για τον τρόπο του θανάτου του. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι σκοτώθηκε από κεραυνό. Άλλοι, ότι αποτυγχάνοντας να σώσει την αγαπημένη του Ευρυδίκη, αυτοκτόνησε. Η γενικά αποδεκτή εκδοχή του θανάτου του, ωστόσο, είναι ότι τον διέσχισαν Κίκονες γυναίκες, των οποίων τις προτάσεις είχε απορρίψει.

Στο δέκατο βιβλίο της Πολιτείας του Πλάτωνα αναφέρεται ότι, λόγω της θλιβερής του μοίρας στα χέρια γυναικών, η ψυχή που κάποτε ήταν ο Ορφέας, όταν προοριζόταν να ζήσει ξανά στον φυσικό κόσμο, προτίμησε να επιστρέψει στο σώμα ενός κύκνου παρά να γεννηθεί από γυναίκα.

Το κεφάλι του Ορφέα, αφού αποσπάστηκε από το σώμα του, ρίχτηκε με τη λύρα του στον ποταμό Έβρο, από όπου και έπλευσε στη θάλασσα, όπου, σφηνώνοντας σε μια σχισμή σε έναν βράχο, έδινε χρησμούς για πολλά χρόνια. Η λύρα, αφού κλάπηκε από το ιερό της και κατέστρεψε τον κλέφτη, πάρθηκε από τους θεούς και διαμορφώθηκε σε αστερισμό.

Ο Ορφέας έχει από καιρό τραγουδηθεί ως ο προστάτης της μουσικής. Με την επτάχορδη λύρα του έπαιζε τόσο τέλειες αρμονίες που οι ίδιοι οι θεοί συγκινήθηκαν και επαίνεσαν τη δύναμή του. Όταν άγγιζε τις χορδές του οργάνου του, τα πουλιά και τα ζώα συγκεντρώνονταν γύρω του, και καθώς περιπλανιόταν μέσα στα δάση, οι μαγευτικές του μελωδίες έκαναν ακόμη και τα Αρχαία δέντρα να κάνουν μεγάλη προσπάθεια να τραβήξουν τις δύσβατες ρίζες τους από τη γη και να τον ακολουθήσουν.

Ο Ορφέας είναι ένας από τους πολλούς Αθανάτους που έχουν θυσιαστεί για να αποκτήσει η ανθρωπότητα τη σοφία των θεών.

Με τον συμβολισμό της μουσικής του, μετέδωσε τα θεϊκά μυστικά στην ανθρωπότητα, και αρκετοί συγγραφείς έχουν δηλώσει ότι οι θεοί, αν και τον αγαπούσαν, ανησυχούσαν ότι θα ανέτρεπε το βασίλειό τους και γι' αυτό απρόθυμα περιέλαβαν την καταστροφή του.

Με την πάροδο του χρόνου, ο ιστορικός Ορφέας έγινε το σύμβολο της Ελληνικής Σχολής της Αρχαίας Σοφίας. Έτσι, ο Ορφέας ανακηρύχθηκε γιος του Απόλλωνα, της θεϊκής και τέλειας αλήθειας, και της Καλλιόπης, της Μούσας της αρμονίας και του ρυθμού. Με άλλα λόγια, ο Ορφέας είναι η μυστική διδασκαλία (Απόλλωνας) που αποκαλύπτεται μέσω της μουσικής (Καλλιόπη).

Η Ευρυδίκη είναι η ανθρωπότητα νεκρή από το τσίμπημα του φιδιού της ψευδούς γνώσης και φυλακισμένη στον κάτω κόσμο της άγνοιας. Σε αυτή την αλληγορία, ο Ορφέας συμβολίζει τη θεολογία, η οποία την κερδίζει από τον βασιλιά των νεκρών, αλλά αποτυγχάνει να επιτύχει την ανάστασή της επειδή εκτιμά λανθασμένα και δεν εμπιστεύεται την έμφυτη κατανόηση μέσα στην ανθρώπινη ψυχή.

Οι Κικόνιες γυναίκες που έσκισαν τον Ορφέα άκρο με άκρο συμβολίζουν τις διάφορες αντιμαχόμενες θεολογικές παρατάξεις που καταστρέφουν το σώμα της Αλήθειας. Δεν μπορούν να το πετύχουν αυτό, ωστόσο, μέχρι οι ασύμφωνες κραυγές τους να πνίξουν την αρμονία που αντλεί ο Ορφέας από τη μαγική του λύρα.

Το κεφάλι του Ορφέα συμβολίζει τις εσωτερικές διδασκαλίες της λατρείας του.

Η λύρα είναι η μυστική διδασκαλία του Ορφέα. Οι επτά χορδές είναι οι επτά θεϊκές αλήθειες που είναι τα κλειδιά για την παγκόσμια γνώση.

Οι διαφορετικές αφηγήσεις για τον θάνατό του αντιπροσωπεύουν τα διάφορα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για την καταστροφή των μυστικών διδασκαλιών: η σοφία μπορεί να πεθάνει με πολλούς τρόπους ταυτόχρονα.

Η αλληγορία του Ορφέα που ενσαρκώνεται στον λευκό κύκνο απλώς σημαίνει ότι οι πνευματικές αλήθειες που διακήρυξε θα συνεχιστούν και θα διδαχθούν από τους φωτισμένους μυημένους όλων των μελλοντικών εποχών. Ο κύκνος είναι το σύμβολο των μυημένων των Μυστηρίων. Είναι επίσης σύμβολο της θεϊκής δύναμης που είναι ο πρόγονος του κόσμου.

Αυτές οι διδασκαλίες συνεχίζουν να ζουν και να μιλούν ακόμη και μετά την καταστροφή του σώματός του (της λατρείας). 

bibliotecapleyades.net

---------------------------------

Ο ΘΕΙΟΣ ΟΡΦΕΑΣ , ΟΡΦΙΣΜΟΣ  , ΟΡΦΕΑΣ ΚΑΙ ΕΥΡΥΔΙΚΗ , Η ΑΣΤΡΙΚΗ ΛΥΡΑ ΤΟΥ ΟΡΦΕΩΣ

ΟΡΦΕΑΣ-ΑΡΓΟΝΑΥΤΙΚΑ: ΜΙΑ ΑΠΡΟΣΜΕΝΗ ΑΛΗΘΕΙΑ; , Η ΔΡAΣΗ ΤΟΥ ΟΡΦEΩΣ ΚΑΙ Η ΠΗΓH ΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΟΥ

Ο ΟΡΦΕΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΦΟΡΜΙΓΓΑ ΘΑΜΠΩΣΕ ΤΙΣ ΣΕΙΡΗΝΕΣ, ΚΙ ΑΥΤΕΣ, ΣΑΝ ΔΙΣΚΟΙ ΕΠΕΣΑΝ ΣΤΟΝ ΒΥΘΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ

Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΡΦΕΩΣ ΚΑΙ Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΟΥ - Ο ΟΡΦΕΥΣ ΔΕΝ ΕΦΕΡΕ ΤΙΣ ΤΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΑΠΟ ΕΞΩ

Ο ΟΡΦΕΑΣ ΚΑΙ Ο ΌΜΗΡΟΣ ΕΖΗΣΑΝ 16.500 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΣΗΜΕΡΑ! ΝΕΩΤΕΡΗ ΜΕΛΕΤΗ ΒΑΣΕΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 

ΕΑΝ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΑΚΟΜΗ ΝΑ ΚΑΚΟΔΑΙΜΟΝΕΙ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΓΕΝΟΣ ΚΑΙ ΝΑ ΒΑΔΙΖΕΙ ΜΕ ΑΣΤΑΘΕΣ ΒΗΜΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥ ΖΩΗ, ΑΥΤΟ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ ΣΤΟ ΟΤΙ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕ ΤΗΝ ΥΨΙΣΤΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΟΧΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΓΕΝΟΥΣ

Καταστροφές και κλείσιμο Αρχαίων Ελληνικών ναών στην εποχή του Θεοδοσίου Α’

«Ο ίδιος ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος τη χρονιά αυτή [+383] κατεδάφισε τους τρεις ναούς στην Κωνσταντινούπολη, εκεί που πρώτα ήταν γνωστό ως Ακρόπολη. Μετέτρεψε τον ναό του Ηλίου σε αυλή, περιτριγυρισμένη από σπίτια και τη δώρισε στη μεγάλη εκκλησία [Αγία Σοφία] της Κωνσταντινούπολης. Αυτή η αυλή ονομάζεται Αυλή του Ηλίου μέχρι σήμερα. Τον ναό της Άρτεμης τον μετέτρεψε σε αίθουσα παιχνιδιών για τους ταβλαδόρους […]. Τον ναό της Αφροδίτης τον μετέτρεψε σε καρόσπιτο… κι εκεί κοντά οικοδόμησε σπίτια και διέταξε να μένουν σ’ αυτά δωρεάν οι πολύ φτωχιές πόρνες.»

«Ο δε αυτός βασιλεύς Θεδόσιος εν τω αυτώ χρόνω [383 μ.Χ.] τους τρεις ναούς τους όντας εν Κωνσταντινουπόλει εις την πρώην λεγομένην Ακρόπολιν καταλύσας, εποίησε τον Ηλίου ναόν αυλήν οικημάτων, και εδωρήσατο αυτήν τη μεγάλη εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως, ήτις αυλή κέκληται έως του νυν του Ηλίου. Το δε της Αρτέμιδος ναόν εποίησε ταβλοπαρόχιον τοις κοττίζουσιν […]. Το δε της Αφροδίτης ναόν εποίησε καρουχαρείον… κτίσας πέριξ οσπήτια και κελεύσας δωρεάν μένειν εν αυτοίς τας πάνυ πενιχράς πόρνας» (13.39).
(Ιωάννης Μαλάλας)

(Νωρίτερα) Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΕΙΧΕ ΚΑΤΑΣΤΡΕΨΕΙ ΤΑ ΩΡΑΙΟΤΕΡΑ ΙΕΡΑ

«τα τε των ιερών επιφανέστατα καταστρέφων» και αφού έφτιαξε χριστιανικές εκκλησίες («και τα χριστιανών ανεγείρων οικήματα»), κατόπιν πήρε ανθρώπους από άλλες πόλεις και τους έφερε μέσα στο Βυζάντιο («τας άλλας χηρώσας πόλεις ανθρώπων, εις το Βυζάντιον μετέστησε»), κάνοντας το πολυεθνικό. (Μαλάλας)

Πηγή: https://ermioni3.blogspot.com/

Ο Ιωάννης Μαλάλας (περ. 491 - 578), ήταν Βυζαντινός χρονογράφος και αναφέρει καταστροφές και κλείσιμο Αρχαίων Ελληνικών ναών, κυρίως στην εποχή του Θεοδοσίου Α΄. Δίνει το αποτέλεσμα της εποχής του με την καταστροφή Ελληνικών Ιερών και την επικράτηση του χριστιανισμού.

«Καταργήθηκαν οι θυσίες και έκλεισαν οι ναοί των Ελλήνων, και η χριστιανική πίστη επικράτησε.»

Ο Μαλάλας παρουσιάζει αυτά τα γεγονότα όχι ουδέτερα, αλλά ως θετική εξέλιξη και μέρος της «νίκης» του χριστιανισμού επί της παλαιάς θρησκείας.

Για την Αντιόχεια, πόλη με κεντρική θέση στο έργο του, αναφέρει ότι: Καταστράφηκαν ή έκλεισαν ναοί των «Ελλήνων», αγάλματα θεών απομακρύνθηκαν ή καταστράφηκαν και στη θέση τους ιδρύθηκαν εκκλησίες.

Για την εποχή του Θεοδοσίου Α΄, περιγράφει μέτρα εναντίον της Αρχαίας Ελληνικής θρησκείας, όπως απαγόρευση θυσιών, κλείσιμο ιερών, μετατροπή ή κατεδάφιση ναών.

Οι πληροφορίες του επιβεβαιώνονται και από άλλους συγγραφείς της εποχής.

Σωζόμενος (Εκκλησιαστική Ιστορία)

Ο Σωζόμενος δίνει πιο αναλυτικές αφηγήσεις: Περιγράφει καταστροφές ναών σε διάφορες πόλεις της Ανατολής. Αναφέρει ότι μετά τα διατάγματα του Θεοδοσίου Α΄, σταμάτησαν οι θυσίες, πολλοί ναοί έκλεισαν και πολλοί καταστράφηκαν από χριστιανούς με τη στήριξη ή ανοχή των αρχών. Παρουσιάζει τα γεγονότα ως θρίαμβο του χριστιανισμού, αλλά δίνει και πρακτικές λεπτομέρειες (π.χ. ποιοι συμμετείχαν).

Ο Σωζόμενος αναφέρει τα μέτρα κατά των εθνικών επί Θεοδοσίου Α΄: «Δόθηκαν διατάγματα ώστε να σταματήσουν οι θυσίες και να κλείσουν οι ναοί και πολλοί από αυτούς καταστράφηκαν, ενώ άλλοι αφιερώθηκαν σε ιερούς (χριστιανικούς) σκοπούς».

Για την Αίγυπτο και την Αλεξάνδρεια: «Οι ναοί των Ελλήνων γκρεμίστηκαν και οι τόποι αυτοί καθαρίστηκαν από την παλαιά πλάνη.»

Θεοδώρητος Κύρου (Εκκλησιαστική Ιστορία)

Είναι ακόμη πιο έντονος: Περιγράφει ενεργές καταστροφές ναών και αγαλμάτων. Τονίζει τον ρόλο επισκόπων και μοναχών. Δίνει συγκεκριμένα παραδείγματα, όπως, καταστροφή ιερών στη Συρία, μετατροπή Αρχαίων ναών σε εκκλησίες. Η αφήγησή του είναι «θριαμβευτική» και ιδεολογικά φορτισμένη και είναι έντονος και «ζωντανός» στην περιγραφή: 

«Οι ναοί των δαιμόνων κατεδαφίστηκαν, τα αγάλματα συντρίφτηκαν και στη θέση τους υψώθηκαν ναοί των μαρτύρων.»

Για τη δράση των μοναχών: «Με ζήλο κατέστρεφαν τα ιερά των ειδώλων και μετέβαλλαν τους τόπους σε οίκους του αληθινού Θεού».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Σεραπείο της Αλεξανδρείας. Ένα από τα πιο γνωστά περιστατικά που αναφέρουν αυτοί οι συγγραφείς είναι η καταστροφή του. Σύμφωνα με τους εκκλησιαστικούς ιστορικούς, ήταν σημαντικό κέντρο της παλαιάς θρησκείας, καταστράφηκε στα τέλη του 4ου αιώνα και το γεγονός συμβολίζει τη μετάβαση στην νέα θρησκεία.

Οι πηγές μιλούν για καταστροφές ναών. Όλοι συμφωνούν ότι στα τέλη 4ου αιώνα, ιδιαίτερα επί Θεοδοσίου Α΄, υπήρξε κλείσιμο και καταστροφή Ελληνικών ναών κάτι που όλοι παρουσιάζουν ως θετική εξέλιξη. 

-------------------------------------

ΘΕΟΔΟΣΙΑΝΕΙΟΣ & ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΕΙΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ

ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ – Κατὰ Γαλιλαίων 53-55

Η Υπεροχή της Ελληνικής Παιδείας

ΕΙΚΟΝΑ: Άγαλμα του Ιουλιανού, 361-400, Μουσείο του Κλουνύ, στο Παρίσι.

Στο πολύμορφο έργο του Ιουλιανού (λόγοι, επιστολές, εριστικά συγγράμματα), το μεγαλύτερο μέρος του οποίου προέρχεται από την περίοδο άσκησης των αυτοκρατορικών καθηκόντων (361-363 μ.Χ.), ανακλάται η πνευματική του εξέλιξη που τον οδηγεί στην απόρριψη του Χριστιανισμού και στην προσήλωση στη νεοπλατωνική φιλοσοφία. Ανιχνεύεται επίσης η θεωρητική θεμελίωση των μεταρρυθμιστικών μέτρων που πήρε προς όφελος της παλαιάς θρησκείας και εις βάρος της καθολικής επικράτησης του Χριστιανισμού. Ως προς το ύφος το έργο του χαρακτηρίζεται από το πλήθος των απηχήσεων της κλασικής λογοτεχνίας, ενώ η αξία του ως ιστορικής πηγής έγκειται κυρίως στο γεγονός ότι παρέχει ζωντανή εικόνα των ιδεολογικών συγκρούσεων της εποχής. Τα αποσπάσματα του έργου Κατὰ Γαλιλαίων που γνωρίζουμε, προέρχονται από το Κατὰ Ἰουλιανοῦ σύγγραμμα του Κυρίλλου επισκόπου Αλεξανδρείας, ο οποίος γύρω στο 440 μ.Χ., επιχειρώντας να το αναιρέσει παράγραφο προς παράγραφο, παραθέτει μεγάλο μέρος του. Στο συγκεκριμένο κείμενο ο Ιουλιανός επιχειρεί εκτεταμένο λογικό έλεγχο των βιβλίων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, προκειμένου να επιτύχει τον βασικό του στόχο, δηλ. να δείξει την ανωτερότητα του ελληνικού πολιτισμού έναντι της χριστιανικής θρησκείας. Σχετική είναι και η επιδίωξή του στο απόσπασμα που ακολουθεί: να αποδείξει την υπεροχή των ελληνικών γραμμάτων έναντι των εβραϊκών.

---------------------------------------

[53] Αλλά μήπως η οργάνωση του κράτους και η μορφή των δικαστηρίων, η χρηστή και συνετή διοίκηση των πόλεων, η πρόοδος των επιστημών και η καλλιέργεια των ελευθερίων τεχνών, μήπως όλα αυτά δεν βρίσκονταν στους Εβραίους σε άγρια και βαρβαρώδη κατάσταση; Παρά ταύτα ο άθλιος Ευσέβιος1 διατείνεται πως έχουν και αυτοί κάποια ποιήματα σε εξάμετρους στίχους. Επιδιώκει μάλιστα με ζήλο να αποδείξει ότι αναπτύχθηκε στους Εβραίους και η μελέτη της λογικής, το όνομα της οποίας το έχει ακούσει από τους Έλληνες. Ποιο είδος όμως ιατρικής τέχνης έκανε την εμφάνισή του στους Εβραίους, όπως στους Έλληνες η ιατρική του Ιπποκράτη και μερικών άλλων σχολών που ακολούθησαν χρονικά; 

[54] Συγκρίνεται ο "σοφότατος" Σολομών με τον Φωκυλίδη ή τον Θέογνη ή τον Ισοκράτη2 από την πλευρά των Ελλήνων; Από πού και ώς πού; Αν συνέκρινες έστω τις παραινέσεις του Ισοκράτη με τις Παροιμίες εκείνου, θα κατέληγες, είμαι βέβαιος, στο συμπέρασμα ότι ο υιός του Θεοδώρου3 είναι ανώτερος από τον "σοφότατο" βασιλέα. «Ο Σολομών όμως», απαντά, «είχε εντρυφήσει και στη θεουργία».4 Και λοιπόν; Μήπως και αυτός δεν ελάτρευσε τους δικούς μας θεούς εξαπατημένος, καθώς λένε, από τη γυναίκα του;5 Οποία υπεροχή! Τι πλούτος σοφίας! Δεν κατανίκησε την ηδονή και τον παραπλάνησαν τα λόγια μιας γυναίκας! Όμως αν εξαπατήθηκε από μια γυναίκα, μην τον χαρακτηρίζετε σοφό. Αν πάλι είστε πεπεισμένοι ότι ήταν σοφός, μη θεωρείτε ότι εξαπατήθηκε6 από μια γυναίκα, αλλά ότι, ακολουθώντας τη δική του κρίση και σύνεση και τη διδασκαλία που του φανέρωσε ο θεός, ελάτρευσε και τους άλλους θεούς. Γιατί ο φθόνος και ο ζήλος ούτε καν τους πιο ενάρετους ανθρώπους δεν πλησιάζουν -πόσo μάλλον απέχουν από τους αγγέλους και τους θεούς. Ασχολείστε ως εκ τούτου με επιμέρους δυνάμεις,7 τις οποίες ασφαλώς και δεν θα έκανε λάθος κανείς, αν τις αποκαλούσε δαιμονικές. Γιατί σ᾽ αυτές βλέπει κανείς έπαρση και ματαιοδοξία, ενώ στους θεούς δεν υπάρχει τίποτα παρόμοιο.

[55] Για ποιο λόγο τρέφεστε από τις γνώσεις των Ελλήνων, αν ικανοποιεί τις ανάγκες σας η μελέτη των δικών σας γραφών; Θα ήταν όμως προτιμότερο να κρατάτε τους ανθρώπους μακριά από εκείνη τη γνώση παρά από το να τρώνε τα προσφερόμενα στους θεούς σφάγια. Γιατί από αυτά, όπως λέει και ο Παύλος,8 ουδόλως βλάπτεται εκείνος που τρώει· η συνείδηση όμως του αδελφού που τον βλέπει θα μπορούσε να σκανδαλισθεί, σύμφωνα με τα λεγόμενά σας, σοφότατοι και επηρμένοι. Η γνώση των Ελλήνων ήταν ωστόσο η αιτία που απείχε από την αθεΐα κάθε ευγενές πλάσμα που η φύση δημιούργησε σε σας. Όποιος λοιπόν είχε νου, έστω και λίγο, αυτός εγκατέλειψε πολύ γρήγορα την αθεΐα. Καλύτερα λοιπόν να κρατάτε τους ανθρώπους μακριά από τη γνώση9 παρά από τη βρώση των σφαγίων. Γνωρίζετε όμως, μου φαίνεται, και σεις τη διαφορετική επίδραση των δικών σας γραφών στο πνεύμα σε σχέση προς τις δικές μας, και ότι από τη μελέτη των δικών σας κανείς δεν θα μπορούσε να γίνει εξαίρετος άνδρας, ούτε καν ίσως απλώς καλός, ενώ από τη μελέτη των δικών μας καθένας θα γινόταν καλύτερος από πριν, έστω και αν στερούνταν εντελώς ευφυίας.

Ιδού σαφής απόδειξη: αφού επιλέξετε κάποια από το σύνολο των παιδιών σας, ωθήστε τα να μελετήσουν τις γραφές. Και αν, όταν ενηλικιωθούν, αποδειχθούν ανώτερα από ένα δούλο, να θεωρήσετε ότι λέω ανοησίες και ότι παραφρόνησα. Είστε, κατόπιν τούτου, τόσο δυστυχείς και ανόητοι, ώστε θεωρείτε θεϊκά τα κείμενα εκείνα από τα οποία κανένας δεν θα μπορούσε να γίνει συνετότερος, γενναιότερος ή καλύτερος από πριν, ενώ εκείνα από τα οποία μπορεί να αποκτήσει κανείς ανδρεία, σύνεση και δικαιοσύνη τα αποδίδετε στον σατανά και σ᾽ αυτούς που λατρεύουν τον σατανά!

 1 Ο Ευσέβιος επίσκοπος Καισαρείας (260-339 μ.Χ) στο έργο του Ευαγγελική Προπαρασκευή (11, 5, 5) αναφέρει ότι ο Μωυσής και ο Δαυΐδ έγραψαν στίχους σε δακτυλικούς εξαμέτρους, εννοώντας προφανώς ότι έγραψαν επική ποίηση.

2 Συγκρίνεται η ελληνική διδακτική ποίηση του 6ου αιώνα π.Χ. (Φωκυλίδης, Θέογνης) και η παραινετική ρητορεία (Ισοκράτης) με την διδακτική λογοτεχνία των Εβραίων, και συγκεκριμένα με τις Παροιμίες, έργο που αποτελείται από συλλογή συμβουλών και αποδίδεται στον βασιλιά Σολομώντα (10ος αι. π.Χ.).

3 Εννοεί τον Ισοκράτη, ο πατέρας του οποίου ονομαζόταν Θεόδωρος.

4 Ο όρος θεουργία δήλωνε στην ύστερη αρχαιότητα τις μαγικές πρακτικές με τις οποίες θεωρούσαν ότι μπορούσε να προκαλέσει κανείς την ενεργοποίηση θεϊκών δυνάμεων.

5 Πβ. Βασιλέων Α΄ 11, 4: «Όταν γέρασε (ο Σολομών), οι γυναίκες του του γύρισαν τα μυαλά και λάτρεψε άλλους θεούς».

6 Πβ. Βασιλέων Α᾽ 11, 4: και ἐξίκλιναν αἱ γυναῖκες αἱ ἀλλότριαι τὴν καρδίαν αὐτοῦ ὀπίσω θεῶν αὐτῶν. (= "οι γυναίκες τού γύρισαν τα μυαλά και λάτρεψε άλλους θεούς"). Το χωρίο ερμηνεύεται ως εξής: Ο Σολομών δεν είναι ανώτερος από τον Ισοκράτη λόγω των απόκρυφων, μαγικών δυνάμεων που κατέχει, όπως ισχυρίζονται οι Εβραίοι (πβ. την αμέσως προηγούμενη φράση), αφού και αυτός εξαπατήθηκε από την γυναίκα του και λάτρεψε τους θεούς των εθνικών, προδίδοντας την πίστη του.

7 Αναφέρεται μάλλον στη λατρεία των αγίων.

8 Πβ. Προς Κορινθίους Α΄ 8, 7-13.

9 Την ίδια περίπου εποχή (362 μ.Χ) ο Ιουλιανός εξέδωσε τον περὶ παιδείας νόμο, σύμφωνα με τον οποίο απαγορευόταν στους χριστιανούς δασκάλους να διδάσκουν τους εθνικούς συγγραφείς. Ο νόμος αυτός προκάλεσε την αντίδραση των χριστιανών, που αποτυπώνεται μεταξύ άλλων στους δύο Κατὰ Ἰουλιανοῦ λόγους του Γρηγορίου του Ναζιανζηνού.

Ανθολογία Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας

https://www.greek-language.gr

--------------------------------------

Σχετικές αναρτήσεις με θέμα: ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ