ΕΝΝΕΑ ΕΤΗ ΦΩΤΟΣ: ΘΕΡΙΝΟ ΗΛΙΟΣΤΑΣΙΟ - Ο ΚΛΗΔΟΝΑΣ - ΠΑΝΑΡΧΑΙΟΝ ΕΘΙΜΟΝ

Το έθιμο του Κλήδονα έχει βαθιές ρίζες στην Αρχαία Ελλάδα. Η ίδια η λέξη προέρχεται από την Αρχαία Ελληνική «κληδών» (ή κλήδων), που σήμαινε φωνή, ψίθυρος, προφητικός ήχος ή οιωνός.

ΚΛΗΔΟΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΕΤΟ Ο ΔΙΔΟΜΕΝΟΣ ΧΡΗΣΜΟΣ

Στην Αρχαιότητα, «κληδονισμό» ονόμαζαν μια μέθοδο μαντείας κατά την οποία οι άνθρωποι προσπαθούσαν να προβλέψουν το μέλλον ακούγοντας τυχαίες λέξεις ή φράσεις που λέγονταν στον δρόμο, έξω από τον ναό, αμέσως μετά από μια προσευχή. Μάλιστα, ο Δίας και ο Ερμής είχαν και την προσωνυμία «Κληδόνιος», ως οι θεοί που έστελναν αυτούς τους μαντικούς ψιθύρους στους θνητούς.

Το έθιμο δεν είναι απλώς μια θεωρία των λαογράφων, αλλά καταγράφεται σε σπουδαία Αρχαία κείμενα.

Στην Οδύσσεια του Ομήρου, ο Οδυσσέας χρησιμοποιεί μια μορφή αυτής της μαντικής και ζητά ένα σημάδι από τον Δία για να καταλάβει αν θα πετύχει η εξόντωση των μνηστήρων.

Ο περιηγητής Παυσανίας στα Βοιωτικά του, αναφέρει χαρακτηριστικά ότι στη Θήβα, κοντά στον βωμό του Απόλλωνα, υπήρχε η συνήθεια να ασκείται η «μαντική από κληδόνων», κάτι που συνήθιζαν πολύ και οι Σμυρνιοί.

Ο Αισχύλος στον "Προμηθέα Δεσμώτη", αναφέρει τον κλήδονα με όσα λέγει στο χορό των ωκεανίδων νυμφών: Τρόπους δε μαντικής εστοίχισα κάκρινα πρώτος εξ ονειράτων α χρη ύπαρ γενέσθαι κληδόνας δε δυσηκρίτους εγνώρισ' αυτοίς...

Στην Αρχαιότητα, οι τελετές αυτές μαζί με το άναμμα των φωτιών που συνοδεύει τον Κλήδονα γίνονταν κατά το Θερινό Ηλιοστάσιο. Ήταν μια περίοδος "μετάβασης" του Ήλιου, όπου οι άνθρωποι πίστευαν ότι οι πύλες του αόρατου κόσμου άνοιγαν και η μαγεία ή η μαντεία είχαν μεγαλύτερη δύναμη.

Όταν επικράτησε ο Χριστιανισμός, η Εκκλησία προσπάθησε να σταματήσει τα Αρχαιοελληνικά έθιμα. Επειδή όμως και αυτό το έθιμο ήταν πολύ βαθιά ριζωμένο στον λαό, τελικά "μετατοπίστηκε" ημερολογιακά στις 24 Ιουνίου, ημέρα που η Εκκλησία γιορτάζει τη Γέννηση του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου (εξού και Άι-Γιάννης ο Κλήδονας ή Ριγανάς). Πρόκειται για μια από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις Αρχαίων λατρευτικών και μαντικών παραδόσεων που κατάφεραν να επιβιώσουν ανά τους αιώνες, "ντυμένες" με χριστιανικό μανδύα.

Στην Αρχαιότητα ο Κλήδονας χρησιμοποιούνταν για γενικότερες προβλέψεις και χρησμούς. Στο πέρασμα των αιώνων όμως περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην ερωτική μαντεία με το «αμίλητο νερό» και τα «ριζικάρια», όπου οι ανύπαντρες κοπέλες προσπαθούν να μάθουν ποιον θα παντρευτούν.

"ΕΘΗ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΕ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΑ".

Πανελλήνιο έθιμο. Στη Θράκη, Μακεδονία, Θεσσαλία, Στερεά, Νησιά, Κρήτη και Πελοπόννησο παντού τελείται το έθιμο με φωτιές και πηδήματα. Ο Ζωναράς (12ος αι.) βυζαντινός χρονογράφος, θεολόγος και νομικός που έζησε στην Κωνσταντινούπολη, αποκαλεί τις αναπτόμενες φωτιές και τα πηδήματα "έθη Ελληνικά τε και Εθνικά".

Σείριος