ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ

Πηγή εικόνας: https://corfulibrary.gr/paideia-poliths/

Παλατινή Ανθολογία ή «Ελληνική ή Παλατινή Ανθολογία» είναι συλλογή Αρχαίων και βυζαντινών Ελληνικών επιγραμμάτων της περιόδου από τον -7ο αιώνα μέχρι το 950, που βρέθηκε σε χειρόγραφο το 1606. 

Πρόκειται για πλουσιότατη ποιητική ανθολογία από 3.700 επιγράμματα 370 και πλέον ποιητών καταχωρισμένων σε δεκαπέντε κεφάλαια («βιβλία»).

Όπως γράφει ο αείμνηστος Λεντάκης στην κατατοπιστικότατη εισαγωγή του: «Η Παλατινή ή Ελληνική Ανθολογία είναι μία από τις πολυτιμότερες πηγές για τη γνωριμία μας όχι μόνο με την Αρχαία Ελληνική ποίηση αλλά με την Ποίηση γενικότερα. Περισσότερα: ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ - H ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΠΟΥ ΦΩΤΙΣΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

------------------------

Μεταφράσεις της Παλατινής, Γιάννης Κυριαζής

Ανώνυμου, V 91

Πέμπω σοι μύρον ηδύ,μύρω παρέχων χάριν,ου σοί.

αυτή γάρ μυρίσαι καί τό μύρον δύνασαι.

Σου στέλνω μύρο δυνατό-στο μύρο κάνω χάρη,

τη μυρωδιά από σένανε το άρωμα να πάρει.

Ποσείδιππος, XII 131

Ά Κύπρον,ά τε Κύθηρα,καί ά Μίλητον εποιχνείς,

καί καλόν Συρίης ιπποκρότου δάπεδον,

έλθοις ίλαος Καλλιστίω, ή τόν εραστήν

ουδέ ποτʼ οικείων ώσεν από προθύρων.

Θεά, που ζεις στη Μίλητο, στα Κύθηρα, στην Κύπρο

και στη Συρία που αντηχεί απʼ των οπλών τον χτύπο,

έλα και βόηθα την Καλλίστη ,που ποτές της

δεν έδιωξε μπρος απʼ την πόρτα εραστές της.

Ασκληπιάδης, V 84

Είθε ρόδον γενόμην υποπόρφυρον, όφρα με χερσίν

αρσαμένη χαρίση στήθεσι χιονέοις.

Σαν ρόδο υποπόρφυρο στα χέρια να με πιάνεις

και στα χιονάτα στήθια σου χάρισμα να με κάνεις.

Αγνώστου, V98

Όπλιζευ,Κύπρι,τόξα, καί εις σκοπόν ήσυχος ελθέ

άλλον. εγώ γάρ έχω τραύματος ουδέ τόπον.

Τα τόξα, Κύπρι, όπλιζε και βρες ένʼ άλλο στόχο.

Ούτε για ένα τραύμα εγώ δεν έχω άλλο τόπο.

Αγνώστου, V 304

Όμφαξ ουκ επένευσας.ότʼ ής σταφυλή,παρεπέμψω.

μή φθονέσης δούναι κάν βραχύ τής σταφίδος.

Κι όταν σταφύλι ήσουνα και όταν αγουρίδα,

μʼ αρνήθης-μα μη μʼ αρνηθείς τώρα λίγη σταφίδα.

Παρμενίωνος,V33

Ες Δανάην έρρευσας,Ολύμπιε, χρυσός ίνʼ η παίς

ως δώρω πεισθή, μη τρέση ως Κρονίδην.

Μες στη Δανάη έρρευσες, χρυσός, Ολύμπιε Δία,

από το δώρο να πεισθεί κι όχι απʼ τη φοβία.

Φιλόδημος, ΧΙ 30

Εξήκοντα τελεί Χαριτώ λυκαβαντίδας ώρας,

αλλʼ έτι κυανέων σύρμα μένει πλοκάμων

κην στέρνοις έτι κείνα τά λύγδινα κώνια μαστών

έστηκεν,μίτρης γυμνά περιδρομάδος,

καί χρώς αρρυτίδωτος έτʼ αμβροσίην,έτι πειθώ

πάσαν,έτι στάζει μυριάδας χαρίτων.

αλλά πόθους οργώντας όσοι μή φεύγετʼ ερασταί,

δεύρʼ,ίτε,τής ετέων ληθόμενοι δεκάδος.

Η Χαριτώ,εξήντα χρόνων

έχει μαλλιά μαύρα και μόνον.

Και των βυζιών στητοί οι κώνοι

στηθόδεσμος κι ας μην τα υψώνει.

Πόροι αρυτίδωτοι, που στάζουν

συν αμβροσία,μύρα μυριάδες.

Μπρος εραστές, και μη σας νοιάζουν

της ηλικίας οι δεκάδες.

Παύλος Σιλεντιάριος, V 252

Ρίψωμεν, χαρίεσσα,τά φάρεα. γυμνά δέ γυμνοίς

εμπελάσει γυίοις γυία περιπλοκάδην.

μεδέν έοι τό μεταξύ. Σεμιράμιδος γάρ εκείνο

tείχος εμοί δοκέει λεπτόν ύφασμα σέθεν.

στήθεα δʼ εζεύχθω,τά τε χείλεα. τάλλα δέ σιγή

κρυπτέον. εχθαίρω τήν αθυροστομίην.

Γδύσου κι άσε τα μέλη μου τα μέλη σου να βρούνε

κι ανάμεσά μας, τίποτε-τα πάντα ας ενωθούνε.

Ακόμη και το αραχνωτό υφαντό που σʼ αγκαλιάζει

με τείχος αδιαπέραστο της Βαβυλώνας μοιάζει.

Τα στήθη μου στα στήθη σου,τα χείλη μου στα χείλη,

μα τʼ άλλα ας κρύψει η σιωπή-μʼ αυτήν είμαστε φίλοι.

ΑΓΝΩΣΤΟΥ,V83

Είθʼ άνεμος γενόμην, σύ δʼ επιστείχουσα παρʼ αγάς

στήθεα γυμνώσαις,καί με πνέοντα λάβοις.

Αέρας στην ακρογιαλιά που περπατάς αν γίνω,

πνοή στα στήθη τα γυμνά εμένα θα σου δίνω.

ΑΓΝΩΣΤΟΥ, XVI 168

(στο άγαλμα της Αφροδίτης της Κνίδου)

Γυμνήν είδε Πάρις με, και Αγχίσης, και Άδωνις.

τούς τρείς οίδα μόνους. Πραξιτέλης δέ πόθεν;

Πάρις, Αγχίσης κι Άδωνις : γυμνή δεν μʼ είδε άλλος.

Ο Πραξιτέλης από πού μου μάντεψε το κάλλος;…

ΠΛΑΤΩΝ, V 670

Αστέρας εισαθρείς αστήρ εμός. είθε γενοίμην

Ουρανός,ως πολλοίς όμμασιν εις σε βλέπω.

Τʼ άστρα κοιτάς, αστέρι μου-σαν ουρανός ας ζούσα,

τα μάτια σου με άπειρα μάτια να τα κοιτούσα…

ΜΕΛΕΑΓΡΟΣ,V 171

Το σκύφος αδύ γέγηθε, λέγει δ’ ότι τάς φιλέρωτος

Ζηνοφίλας ψαύει τού λαλιού στόματος.

όλβιον.είθ’ υπ’ εμοίς νύν χείλεσι χείλεα θείσα

απνευστί ψυχάν τάν εν εμοί προπίοι.

Τι τυχερό το κύπελλο που της φιλά τα χείλη

όπως το στόμα με κρασί βρέχει η Ζηνοφίλη…

Ας ήτανε τα χείλη της ν’ αγγίξουν τα δικά μου

και μονορούφι ας έπινε όλα τα σωθικά μου!

Απόδοση Γιάννης Κυριαζής

https://www.poiein.gr

--------------------------

Επίγραμμα για τον Ηράκλειτο, από τη Παλατινή ανθολογία

«Είμαι ο Ηράκλειτος· τι με τραβάτε πάνω κάτω, άμουσοι; Κόπιαζα όχι για σας αλλά γι’ αυτούς που με εννοούν. Ο ένας άνθρωπος είναι για μένα τρεις μυριάδες, και οι αμέτρητοι είναι κανένας. Τούτα θα πω και στην Περσεφόνη».

----------------------------

ΣΙΜΩΝΙΔΗΣ Ο ΚΕΙΟΣ

Η Ήριννα της Άνοιξης, η ποιήτρια της Τήλου 

Μελέαγρος - ερωτικός ποιητής, επιγραμματοποιός

ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ - H ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΠΟΥ ΦΩΤΙΣΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Τα Αρχαία Μυστικά που Έχουν Ξεχαστεί!

Η ψυχή είναι αθάνατη ή απλώς μια προσωρινή ύπαρξη; Οι Αρχαίοι φιλόσοφοι, όπως ο Πλάτωνας και ο Πρόκλος, άφησαν πίσω τους βαθιά διδασκαλία για τη φύση της ψυχής, τη μετενσάρκωση και τη σύνδεσή της με το θείο. Ανακαλύψτε τα μυστικά της Ελληνικής Φιλοσοφίας και πώς αυτά επηρεάζουν τη ζωή μας σήμερα! 

Από το κανάλι HellenicVibesGr

ΤΟ ΔΑΙΜΟΝΙΟ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ (ανάλυση)

Όπως εξηγεί ο Πρόκλος, στο «Εις τον Πλάτωνος πρώτον Αλκιβιάδη, βιβλίο Α’, 78.11 – 83.21», για το δαιμόνιο του Σωκράτη τρία ξεχωριστά πράγματα μπορούμε να πούμε:

Πρώτον, ότι δεν πρόκειται μόνο για δαίμονα αλλά και για θεό. Άλλωστε, και στον υπό εξέταση διάλογο, προχωρόντας παρακάτω ο Σωκράτης λέει καθαρά : «ο δικός μου επίτροπος, Αλκιβιάδη, είναι καλύτερος από τον Περικλή, τον θείο σου. Είναι ο θεός, ο οποίος δεν με άφηνε να σου μιλήσω – ἐπίτροπος ἐμὸς βελτίων ἐστὶν ἢ Περικλῆς ὁ σὸς θεῖος, Ἀλκιβιάδη, θεός, ὅσπερ σοί με οὐκ εἴα διαλέγεσθαι». Τον ίδιο λοιπόν τον χαρακτηρίζει δαίμονα και θεό, διότι αυτόν για τον οποίον είπε παραπάνω «ένα εμπόδιο δαιμόνιο, τη δύναμη του οποίου θα καταλάβεις αργότερα – δαιμόνιον ἐναντίωμα, οὗ σὺ τὴν δύναμιν καὶ ὕστερον πεύσῃ», αυτόν ακριβώς τον αποκάλεσε θεό, διότι τούτος είναι που του έδωσε την αιτία της σιωπής την οποία τήρησε κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα. 

Αλλά και στην «Απολογία» ο Σωκράτης δίνει πιο σαφείς ενδείξεις για την βαθμίδα του και για το ότι του έλαχε θεϊκή υπεροχή λόγω της δαιμόνιας φύσης του. Τούτο είναι το ότι οι δαίμονες των ψυχών οι οποίες είναι θεϊκές και έχουν επιλέξει τον νοητικό και ανυψωτικό βίο είναι θεϊκοί και εδρεύουν πάνω από όλο το γένος των δαιμόνων, μετέχοντας πρωταρχικά στους θεούς. Όπως δηλ. υπάρχει και μεταξύ των θεών δαίμων, έτσι υπάρχει και μεταξύ των δαιμόνων θεός. Στην πρώτη περίπτωση όμως η ύπαρξη είναι θεϊκή και η αναλογία δαιμόνια, ενώ μεταξύ των δαιμόνων ισχύει το αντίθετο, ο ιδιαίτερος χαρακτήρας εμφανίζεται ως προς την ουσία του δαιμόνιος, ενώ η αναλογία αρμόζουσα προς τους θεούς. Διότι, λόγω της υπεροχής τους έναντι των άλλων δαιμόνων, δίνουν συχνά την εντύπωση που είναι θεοί. Δικαιολογημένα, συνεπώς, ο Σωκράτης αποκαλεί και θεό τον δαίμονα του, διότι ανήκει στους πρωταρχικούς και κορυφαίους δαίμονες. Για τούτο και ο Σωκράτης ήταν απολύτως τέλειος, αφού τον κυβερνούσε τέτοιος προστάτης κι αφού μέτραγε τον εαυτό του σε παραβολή με έναν τέτοιο ηγεμόνα και φύλακα της ζωής του. Τα παραπάνω λοιπόν είναι το πρώτο τέτοιο ξεχωριστό πράγμα που μαρτυρεί ο διάλογος σχετικά με το δαιμόνιο του Σωκράτη.

Το δεύτερο είναι ότι αισθανόταν να βγαίνει από μέσα του κάποια φωνή. Πράγματι, τούτα είναι δικά του λόγια από τον «Φαίδρο» : «κι εκείνη την ώρα, καλέ μου, που πήγαινα να περάσω το ποτάμι, παρουσιάστηκε το δαιμόνιο σημάδι, αυτό που μου εμφανίζεται συνήθως και πάντα με εμποδίζει από αυτό που θέλω να κάνω. Μου φάνηκε μάλιστα πως άκουσα και κάποια φωνή να έρχεται από εκεί, η οποία δεν με αφήνει να φύγω επειδή έχω κατά κάποιο τρόπο αμαρτήσει απέναντι στη θεότητα – ἡνίκα ἔμελλον, ὠγαθέ, τὸν ποταμὸν διαβαίνειν, τὸ δαιμόνιον καὶ τὸ εἰωθὸς σημεῖόν μοι γίνεσθαι ἐγένετο· ἀεὶ δέ με ἐπίσχει ἃ ἂν μέλλω πράττειν· καί τινα καὶ φωνὴν ἔδοξα αὐτόθεν ἀκοῦσαι, ἥ με οὐκ ἐᾷ ἀπιέναι ὡς δή τι ἡμαρτηκότα εἰς τὸ θεῖον». 

Τι δείχνει λοιπόν ο Σωκράτης με τα λόγια του αυτά, και ποια είναι η φωνή με την οποία, λέει, το δαιμόνιο του δηλώνει τη βούληση του;; Πρέπει λοιπόν να πούμε ότι, πρώτα, σύμφωνα με τη διάνοια του και την των όντων επιστήμη, ο Σωκράτης δέχεται την επίνοια (θεϊκή έμπνευση) του δαίμονα που τον κινούσε προς τον θεϊκό έρωτα, και, κατά δεύτερο λόγο, τον υποστήριζε στα ζητήματα της ζωής και οργάνωνε την πρόνοιά του για τους ατελέστερους, και στην εκδήλωση της ενέργειας αυτής του δαίμονα υποδεχόταν το από εκεί ερχόμενο φως όχι μόνο με τη διάνοια του ή με τις δοξαστικές δυνάμεις, αλλά και με το πνεύμα, καθώς η δαιμόνια έκλαμψη διαπερνούσε ξαφνικά ολόκληρη τη ζωή του κι αμέσως έθετε σε κίνηση την αίσθηση του. 

Είναι προφανές ότι, και όταν η εκδήλωση μιας ενέργειας είναι η ίδια, διαφορετικά δέχεται την παροχή ο λόγος, διαφορετικά η φαντασία, διαφορετικά η αίσθηση, και ότι κάθε στοιχείο μας δέχεται τα ερεθίσματα και κινείται από τον δαίμονα με τον δικό του διαφορετικό τρόπο. Η φωνή λοιπόν δεν έπεφτε επάνω στον Σωκράτη σαν ένα εξωτερικής προελεύσεως ερέθισμα που υφίστατο, αλλά η επίνοια (έμπνευση), ερχόμενη «ἔνδοθεν διὰ πάσης φοιτήσασα τῆς ψυχῆς καὶ μέχρι τῶν αἰσθητικῶν ὀργάνων διαδραμοῦσα», γινόταν εν τέλει φωνή που μπορούσες να την αναγνωρίσεις με την συναίσθηση περισσότερο παρά με την αίσθηση. Τέτοιου είδους είναι, στα αλήθεια, οι εκλάμψεις των αγαθών δαιμόνων και των θεών.

Το τρίτο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του δαίμονα του Σωκράτη είναι ότι «Ποτέ δεν προτρέπει, αλλά πάντοτε με αποτρέπει – προτρέπει μὲν οὐδέποτε, ἀποτρέπει δὲ ἀεί». Ας αναγάγουμε όμως πάλι την ζωή του Σωκράτη και το στοιχείο αυτό, διότι δεν είναι κάτι που ισχύει γενικά για τους δαίμονες που μας έλαχαν, αλλά ιδιαίτερο στοιχείο της επιστασίας του Σωκράτη. Λέμε λοιπόν ότι «τὸ ἀγαθοειδὲς τῆς τοῦ Σωκράτους ζωῆς καὶ τὸ κοινὸν καὶ τὸ φιλάνθρωπον» και η «διαχυτικότητα», όπως λέει κάπου ο ίδιος, δεν χρειαζόταν την προτροπή του δαίμονα για τη μετάδοση των αγαθών, γιατί έσπευδε προς αυτό από μόνος του και προσφερόταν στους πάντες με προθυμία για την κοινωνία της άριστης ζωής. 

Επειδή όμως πολλοί από αυτούς που τον πλησίαζαν δεν ήταν κατάλληλοι να μεταλάβουν τα έργα της αρετής και την επιστήμης στο σύνολό της, ο επιτροπεύων αγαθός δαίμων τον σταματούσε ώστε να μην εκδηλώνει πρόνοια για τέτοιους ανθρώπους. Είναι σαν ένας επιδέξιος ηνίοχος που έχει ένα ίππο ικανό από τη φύση του για αγώνες δρόμου να του ανακόβει την ορμή του μόνο όσο λίγο χρειάζεται και να μην τον κεντρίζει άλλο, καθώς τρέχει από μόνος του κατά εμπρός και δεν έχει ανάγκη από το «κέντρισμα του ηνιόχου» αλλά από χαλινάρια. 

Καθώς λοιπόν και ο Σωκράτης είχε έντονη τη τάση να κάνει καλό σε όσους τον πλησίαζαν (όπως λέει ο Πλάτων στον «Θεαίτητο, 183.d», «όταν προκαλείς τον Σωκράτη στα λόγια, είναι σαν να προκαλείς το ιππικό στην πεδιάδα – ἱππέας ἐς πεδίον προκαλεῖ Σωκράτη προκαλούμενος εἰς λόγους») είναι λογικό ότι πιο πολύ χρειαζόταν κάποιον που να τον αποτρέπει κυρίως παρά να τον προτρέπει. Πράγματι, η ακαταλληλότητα εκείνων που μας πλησιάζουν, επειδή κατά μεγάλο μέρος δεν γίνεται αντιληπτή από την ανθρώπινη διάνοια, χρειάζεται να κριθεί από το δαιμόνιο, που είναι και το μόνο ικανό να μας υπαγορεύει με ακρίβεια τη διαπίστωση της καταλληλότητας των περιστάσεων. 

Για τον σκοπό αυτό βέβαια έχουν επινοήσει και οι άνθρωποι κάποιες μεθόδους ή τέχνες, αλλά τα συμπεράσματα που εξάγονται και από αυτές είναι ασαφή και υστερούν κατά πολύ σε σχέση με την υπόδειξη των αγαθών δαιμόνων. Αφού συνεπώς η ανθρώπινη διάνοια αστοχεί στα ζητήματα αυτά, είναι λογικό ότι ο Σωκράτης χρειαζόταν αποτροπή μόνο όσο αφορά την καταλληλότητα της περίστασης για την εκδήλωση της τάσης του, αφού η παρακίνηση προς το αγαθό ήταν σύμφυτη του. Και αυτά λοιπόν είναι αληθινά σχετικά με το ότι το δαιμόνιο ποτέ δεν προέτρεπε τον Σωκράτη, αλλά πάντοτε τον απέτρεπε. 

Ακόμη περισσότερο πρέπει να πούμε για τους δαίμονες ότι σε άλλους έλαχε δύναμη καθαρτήρια και άχραντη, σε άλλους δύναμη γεννητική, σε άλλους τελειοποιητική, σε άλλους δημιουργική, και ότι γενικά η διαίρεση τους γίνεται με κριτήριο τις ιδιότητες των θεών και τις δυνάμεις υπό τις οποίες ετάχθησαν. Επίσης όλοι, ο καθένας σύμφωνα με την ύπαρξη του, συμβάλλουν στο να κερδίσουν την ευδαίμονα ζωή οι άνθρωποι προς τους οποίους κατευθύνουν την πρόνοιά τους, άλλοι με τον παρακινούν προς την επιμέλεια των υποδεέστερων και άλλοι με το να στέκονται εμπόδιο στις πράξεις και στην ενέργεια που ρέπει προς τα εξωτερικά πράγματα. 

Φαίνεται λοιπόν και το σωκρατικό δαιμόνιο, στο οποίο έλαχε τέτοια τοιαύτη ιδιότητα – εννοώ καθαρτήριος και περιεκτικός της άχραντης ζωής -, και το οποίο είναι ταγμένο υπό την ιδιότητα εκείνη του Απόλλωνα που εν είδει μονάδος προΐσταται της όλης καθάρσεως, αν αποτρέπει τον Σωκράτη από την σχέση με τους πολλούς και από την ζωή που απευθύνεται προς το πλήθος, και να το οδηγεί «εἰς τὸ εἴσω τῆς ψυχῆς» και την ενέργεια που μένει αμόλυντη από τα υποδεέστερα, και τούτος είναι ο λόγος για τον οποίο «ποτέ δεν τον προτρέπει, αλλά πάντοτε τον αποτρέπει – προτρέπειν μὲν αὐτὸν οὐδέποτε, ἀποτρέπειν δὲ ἀεί». 

Τι άλλο δηλ. είναι η αποτροπή παρά η προβολή εμποδίου από το πλήθος των ενεργειών που κατατείνουν προς τα εξωτερικά πράγματα. Και αυτό ποιανού άλλου είναι έργο αν όχι της καθαρτήριας ιδιότητας;; Μάλιστα, όπως ο Ορφέας θέτει επικεφαλής του βασιλιά Διονύσου την Απολλωνιακή μονάδα, η οποία τον αποτρέπει από την πρόοδο στο Τιτανικό πλήθος και από την απομάκρυνση του από τον βασιλικό θρόνο και τον φρουρεί «ἄχραντον ἐν τῇ ἑνώσει», έτσι και ο δαίμων του Σωκράτη τον οδηγεί στο νοητική περιωπή (παρατηρητήριο) και τον κρατά μακριά των προς τους πολλούς συναναστροφών. 

Διότι ο δαίμων είναι ανάλογος προς τον Απόλλωνα, όντας ακόλουθος του, και ο λόγος του Σωκράτη ανάλογος προς τον Διόνυσο, αφού ο «ἐν ἡμῖν νοῦς τῆς τοῦ θεοῦ τούτου» δυνάμεως είναι γέννημα.

Πηγή: φιλοσοφοῦμεν γνησίως τε καὶ ἱκανῶς

------------------------------------------

ΣΥΝΟΔΟΣ ΟΝΤΟΤΗΤΑ

ΤΟ ΔΑΙΜΟΝΙΟ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΔΑΙΜΩΝ και ΤΥΧΗ

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ, ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ ΔΑΙΜΟΝΙΟΥ

ΔΑΙΜΩΝ. ΠΩΣ Η ΙΕΡΟΤΕΡΗ ΛΕΞΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΓΙΝΕ ΣΥΝΩΝΥΜΟ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΑΙΜΟΝΙΟ ΣΤΗΝ  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ - ΤΟ ΔΑΙΜΟΝΙΟ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ 

Όπως μας λέει η Διοτίμα στο Συμπόσιο του Πλάτωνα, η επαφή με τους θεούς δεν είναι δυνατή παρά μόνον μέσω των δαιμόνων.

Πώς να καταλάβουν και πώς να καταλάβουμε έναν άνθρωπο της όποιας εποχής, που ήταν μη δογματικός και αναζητούσε μέσα του, στο πνεύμα του δηλαδή και μόνο, στο «δαιμόνιο» του, την θεία του φύση, την αλήθεια;

Πλάτων: Η πρώτη και μεγαλύτερη νίκη από όλες για κάθε άνθρωπο είναι εκείνη που μπορεί να πετύχει πάνω στον εαυτό του.

Ο Κρίτων, παιδικός φίλος του Σωκράτη, µη βλέποντας τον για πολλές εβδοµάδες ούτε στην αγορά ούτε στα γυµναστήρια, ανησύχησε και πήγε στο πλιθόχτιστο πατρικό του σπίτι.

Καθώς προχώρησε στο υπνοδωµάτιο, είδε το Σωκράτη να κάθεται ακίνητος µπροστά στο ανοιχτό παράθυρο, και µολονότι βασίλευε κι' εδώ ακαταστασία, τούτη η κάµαρα, η φτωχική, ανάδινε ένα παράξενο άρωµα γαλήνης κι' ευδαιµονίας. Πλησίασε το φιλόσοφο, µα κείνος δεν ένιωσε την παρουσία του. Ανάβλεπε, πέρα, µακριά, προς το γαλάζιο βουνό της Πεντέλης.

— « Σωκράτη . . . », κάλεσε ο Κρίτων σιγαλά. Δεν έλαβε απάντηση. Ο φίλος του έµοιαζε να ονειρεύεται ξύπνιος. Το σφιχτά κλειστό στόµα και τα βαθουλωµένα µάτια φανέρωναν πως είχε συγκεντρωθή ολότελα στον εαυτό του, βασανισµένος από κάποιαν έµµονη σκέψη, που δεν έβρισκε διέξοδο. Τον άγγιξε στον ώµο και τότε ο Σωκράτης στράφηκε και τον κοίταξε. Ο Κρίτων τον βρήκε πολύ αλλαγµένο· το άσκηµο πρόσωπο του είχεν ασκηµήνει περισσότερο, τα µάτια του είχανε χάσει την αναλαµπή τους και το φαρδύ του μέτωπο έδειχνε ρυτίδες. Τα λίγα µαύρα μαλλιά που φύτρωναν πάνω από τ' αφτιά, πέφτοντας πλάγια στα ρηχά μάγουλα, έδειχναν το πρόσωπο ωχρότατο.

Ο Σωκράτης στήλωσε το βλέµµα του αφηρηµένα, χωρίς να βγάλη µιλιά. Η µεγάλη µέσα του σιωπή απλωνότανε γύρω και σκορπούσε ηρεµία.

— «Τι έγινες; Τι κάνεις;» ρώτησε ο Κρίτων.

Ο φιλόσοφος του χαµογέλασε κι' επειδή γνώριζε την αφοσίωση του, έπιασε το χέρι του κι' ανασηκώθηκε. Κατάλαβε από την έκφραση του Κρίτωνος το σάστισµα που τον κατείχε και γέλασε µε κείνο το νεανικό γέλιο που συνήθιζε, γέλιο γεµάτο καλωσύνη.

— «Μη µε βλέπης έτσι κουρελή, του είπε, ποτέ δεν ήµουνα καλύτερα. Πιο ευτυχισµένος κι' από βασιλιά».

— «Μα τι κάνεις;»

— «Γυµνάζοµαι».

— «Καθιστός κι' ακίνητος;»

— «Ναι. Όπως εσύ, που ήσουν αθλητής, γύµναζες το σώµα σου πριν από τους αγώνες, έκανες αυστηρή δίαιτα και δεν ξενυχτούσες, έτσι κι' εγώ γυµνάζω την ψυχή µου».

— «Γιά ν' αγωνιστής εναντίον τίνος;»

— «Ενός µεγάλου θεριού, του εαυτού µου».

Από το βιβλίο του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ

ΣΩΚΡΑΤΗΣ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΔΕΚΑΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ Ι. Δ. ΚΟΛΛΑΡΟΥ & ΣΙΑΣ Α. Ε

-------------------------------  

Γράφει ο Πλάτων στους Νόμους :

«Κλεινίας: Η πρώτη και μεγαλύτερη νίκη από όλες για κάθε άνθρωπο είναι εκείνη που μπορεί να πετύχει πάνω στον εαυτό του. Αντίθετα, πολύ χειρότερο και ταπεινωτικό είναι να νικιέται κανείς από τον ίδιο του τον εαυτό. Αυτό δείχνει ότι μέσα στον κάθε άνθρωπο γίνεται ένας πόλεμος ενάντια στον εαυτό του.

Κλεινίας: Κἀνταῦθα, ὦ ξένε, τὸ νικᾶν αὐτὸν αὑτὸν πασῶν νικῶν πρώτη τε καὶ ἀρίστη, τὸ δὲ ἡττᾶσθαι αὐτὸν ὑφ᾽ ἑαυτοῦ πάντων αἴσχιστόν τε ἅμα καὶ κάκιστον. ταῦτα γὰρ ὡς πολέμου ἐν ἑκάστοις ἡμῶν ὄντος πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς σημαίνει».

(Βλ. Πλάτων «Νόμοι, 626.e.  2 – 5»)

Μάταιος είναι ο φιλοσοφικός λόγος που δεν θεραπεύει κανένα ανθρώπινο πάθος· ακριβώς όπως η ιατρική δεν ωφελεί παρά μόνο σαν θεραπεύει τις αρρώστιες του σώματος, έτσι και η φιλοσοφία δεν προσφέρει τίποτε αν δεν απαλλάσσει την ψυχή από τα πάθη της. (Επίκουρος)

-------------------------------

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΙΖΟΜΕΝΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ  

Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΝΙΚΗ ΚΑΘΕ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (ΠΛΑΤΩΝ)

Ο ΑΘΛΟΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΟΝΥΚΤΙΑΣ ΟΡΘΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΙΝΗΣΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ

Υπατία η Αλεξανδρινή (370 - 8 Μαρτίου 415)

Η Υπατία (Αλεξάνδρεια, 370 - Αλεξάνδρεια, 8 Μαρτίου 415)  ήταν Ελληνίδα νεοπλατωνική φιλόσοφος, αστρονόμος και μαθηματικός, διευθύντρια της νεοπλατωνικής σχολής στην Αλεξάνδρεια όπου δίδαξε φιλοσοφία και αστρονομία.

Το λεξικό του Σουίδα αποκαλύπτει το γεγονός πως η Υπατία έγραψε ένα τόμο με τίτλο Ο αστρονομικός κανών, καθώς επιδίωκε να μελετήσει και να εμβαθύνει περισσότερο στους τομείς των μαθηματικών του πατέρα της, απ’ ότι έκανε αυτός. Μερικοί μελετητές πιστεύουν ότι ο Αστρονομικός κανών ήταν απλώς μια συλλογή από αστρονομικούς πίνακες άλλοι πάλι θεωρούν ότι ήταν ένα σχόλιο σχετικά με τον Πτολεμαίο. Ένα από τα σημαντικά βιβλία του Πτολεμαίου είναι η Αλμαγέστη.

Σχόλια πάνω στο Βιβλίο Τρία έχει κάνει ο Θέων, όπου λέει ότι το έργο είναι «…στην κριτική αναθεώρηση της φιλοσόφου Υπατίας, της κόρης μου». Υπάρχει η υπόθεση ότι η Υπατία είχε γράψει μέρη από αυτά τα Σχόλια.

Επιπλέον σημείωμα στο λεξικό του Σουίδα αναφέρει τους τίτλους των έργων της Υπατίας, ενώ έχουν χαθεί τμήματα αυτών όπου η Υπατία ανέλυε τους κώνους του Απολλωνίου και την αριθμητική του Διόφαντου. Και τα δύο έργα αντιμετωπίζουν παραστάσεις της ανώτερης τάξης των εξισώσεων αλλά επειδή η προσέγγιση του Απολλωνίου ήταν γεωμετρική και του Διόφαντου αριθμητική, καταλαβαίνουμε ότι η Υπατία ήταν εξοικειωμένη τόσο με τις αλγεβρικές όσο και με τις γεωμετρικές αναπαραστάσεις υψηλότερης τάξης εξισώσεων.

Οι κώνοι του Απολλώνιου θεωρούνται από τα πιο δύσκολα έργα της Αρχαιότητας και ήταν αυτοί που έθεσαν τα θεμέλια για πολλά από αυτά που στο μέλλον έγιναν γνωστά ως προβολική Γεωμετρία.

Η Υπατία  δολοφονήθηκε στην Αλεξάνδρεια. από όχλο φανατικών χριστιανών στις 8 Μαρτίου του 415.

Περισσότερα: https://el.wikipedia.org

-----------------------------

Παλαιότερες σχετικές αναρτήσεις αφιερωμένες στην ΥΠΑΤΙΑ

Ο ΜΕΤΩΝ ΠΡΩΤΟΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΕΔΙΝΕ ΚΑΘΕ ΠΡΩΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΙΡΟΥ

Ο Μέτων έζησε τον -5ο αιώνα στην Αθήνα. Υπήρξε αστρονόμος, γεωμέτρης και μηχανικός. Επινόησε έναν ημερολογιακό κύκλο βασισμένο στις κινήσεις της Σελήνης, που είναι γνωστός ως Κύκλος του Μέτωνα ή Κύκλος της Σελήνης. Η δημιουργία ενός σταθερού συστήματος χρονολόγησης - το οποίο θα καθόριζε την περιοδικότητα των φαινομένων σε σχέση με κάποια σταθερά αριθμητικά δεδομένα - ήταν βασική προϋπόθεση για να υπάρξει πρακτική αστρονομία βασισμένη στα μαθηματικά.

Ο Μέτων παρατηρώντας την περιοδικότητα της Σελήνης και καταγράφοντας τους χρόνους εμφάνισης των πανσελήνων, για πολλά έτη, συνειδητοποίησε μια σειρά κανονικοτήτων και επαναλήψεων. Προσδιόρισε λοιπόν ότι ανά 19 έτη επαναλαμβάνεται η ίδια σειρά των πανσελήνων, παρατήρηση με την οποία ήταν δυνατό να προβλεφθούν ακριβώς οι μελλοντικές πανσέληνοι.

Τις αστρονομικές παρατηρήσεις του ο Μέτων τις πραγματοποιούσε με ένα αστρονομικό όργανο, τον γνώμονα ή ηλιοτρόπιο. Με την βοήθεια του γνώμονα ανακάλυψε ότι οι ισημερίες και οι τροπές δεν διαιρούσαν το έτος σε 4 εποχές ίσης διάρκειας, κάτι που λέγεται ότι είχε υποστηριχθεί παλαιότερα και από το Θαλή. Έφτιαξε επίσης ένα παρατηρητήριο στον Κολωνό, ηλιακό ρολόι στην Πνύκα.

Ο κύκλος του Μέτωνα χρησιμοποιήθηκε αργότερα ως παραλλαγή για το εβραϊκό ημερολόγιο, καθώς και από τη χριστιανική εκκλησία για τον προσδιορισμό των εορτών.

https://physics4u.wordpress.com

-------------------------

Ο Μέτων, µε σωστές παρατηρήσεις για τις τροπές του ήλιου, είχε κάνει το νέο ηµερολόγιο και καθόρισε τις ανατολές για τ' απλανή αστέρια, τα χρήσιµα στη γεωργία. Πρώτος στον κόσµο έδινε κάθε πρωί µετεωρολογική πρόγνωση του καιρού.

Η Οικουµενική Σύνοδος της Νικαίας (325 µ. Χ.), για να ορίζη την ηµέρα του Πάσχα, πήρε ως βάση τους υπολογισµούς του Μέτωνος για τις πανσέληνες του µέλλοντος.

ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ - ΣΩΚΡΑΤΗΣ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

-----------------------------

ΜΕΤΩΝ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Ο ΜΕΤΩΝΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

ΜΕΓΑ ΤΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΚΡΑΤΟΣ

Από το βιβλίο του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ

ΣΩΚΡΑΤΗΣ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

Ένα πρωί του Μάρτη 440 π.Χ. βγήκαν στην Αθήνα οι δηµόσιοι κήρυκες και, τριγυρίζοντας τις συνοικίες, µε τη φωνάρα τους καλούσαν τους νέους από 20 ως 35 χρονώ να µαζευτούν την εποµένη στο γυµναστήριο του Λυκείου έτοιµοι για πόλεµο και νάχη καθένας στο σάκκο του τροφές για τρεις ηµέρες. Όλες οι ελληνικές πόλεις, εκείνο τον καιρό, µπορούσαν να επιστρατευτούν µέσα σε λίγες ώρες, γιατί κάθε στρατιώτης κρατούσε ρουχισµό και όπλο σπίτι του, ακόµα κι οι καβαλάρηδες είχε καθένας τ' άλογο κοντά του. 

Ο Σωκράτης φόρεσε τη στρατιωτική χλαµύδα του, ρούχο χοντρό που άφηνε δεξιόν ώµο και µπράτσο γυµνό, λεύτερο για να χτυπάη, και ξηµερώµατα πήγε οπλισµένος στο Λύκειο, όπου οι ταξίαρχοι, µε το τριπλό λοφίο και τον κόκκινο µανδύα, χώριζαν τους στρατιώτες κατά φυλή. Από τις κλάσεις των πλούσιων, τους Ιππείς, διάλεξαν καβαλάρηδες, από τους φτωχότερους, που ανήκε κι' ο Σωκράτης, ξεχώρισαν λίγες χιλιάδες οπλίτες κι' από τους απόρους, τους θήτες, επήραν όλους τους χεροδύναµους για κωπηλάτες. Και ξεκίνησαν για τον Πειραιά. Μερικοί στρατιώτες ήτανε τυλιγµένοι σε κουρέλια, χλαµύδες που φορούσαν οι παππούδες τους στη µάχη του Μαραθώνα και που λογαριαζόταν τιµή να τις παρουσιάζουν σε κάθε νέο πόλεµο.

Έτσι πορεύτηκε δίχως τάξη τούτο το πολύµορφο ανθρωπολόι, ώσπου να φτάση στο λιµάνι. Εκεί χωρίστηκαν. Οι λίγοι καβαλάρηδες µπήκαν σ' ειδικά πλοία για τη µεταφορά ιππικού, oι θήτες στρώθηκαν στα θρανία µε τα κουπιά, κι' oι οπλίτες κάθησαν στο κατάστρωµα. Ο ταξίαρχος του Σωκράτη τόνε πήρε παράµερα και του είπε πως ο αρχιστράτηγος Περικλής πρόσταξε να τον ανεβάσουν στη ναυαρχίδα. Τον ήθελε συντροφιά, µαζί µε τους φιλοσόφους Αρχέλαο κι' Αναξαγόρα, το µηχανικό Αρτέµωνα και το δραµατικό ποιητή Σοφοκλή, που οι Αθηναίοι, από θαυµασµό για το δράµα του «Αντιγόνη», τόνε ψήφισαν συστράτηγο του Περικλή.

Αφού φορτώθηκαν τα εφόδια και βολεύτηκε ο στρατός, οι µάντεις ερεύνησαν τα σηµεία και, σαν τα ερµήνεψαν ευνοϊκά, σήµαναν οι σάλπιγγες σιωπητήριο, έγιναν οι κανονικές θυσίες, τραγούδησαν τον πολεµικό παιάνα, µοιράστηκε κρασί σ' όλους, έγιναν σπονδές από τα χρυσά κύπελλα των αρχόντων, κι' ύστερα ο Περικλής έδωσε το σήµα να ξεκινήση ο στόλος, ενώ το πλήθος από την παραλία καµάρωνε τις ψηλόπρυµες τριήρεις, καταστόλιστες, που όρµησαν όλες µαζί να παραβγούν ποια θα φτάση πρώτη στήν Αίγινα, όµοιες µε πελώριες σαρανταποδαρούσες. Πίσω τους κίνησαν τα βαριά φορτηγά που άλάργευαν σιγότερα, στρωτά σαν πάπιες.

Ως το Σούνιο προχώρησε ο στόλος µε τα κουπιά, µα µόλις φύσηξε τ' αποµεσήµερο µπάτης, σήκωσαν τα τετράγωνα πανιά και ξεκουράστηκαν οι κωπηλάτες. Ωστόσο, πρίν νυχτώση, ο Περικλής πρόσταξε να πιάσουν πάλι τα κουπιά, για να προλάβη ν' άράξη στην Άνδρο. Ποτέ τη νύχτα δεν έπλεαν οι στόλοι, παρά σταµατούσαν σε µιαν από τις αµέτρητες ναυτικές αγκαλιές, που απαντάς στα ελληνικά παράλια. Πολυκοσµία σε στενό χώρο ανάγκαζε κάθε βράδυ τις τριήρεις, στενόµακρα ταχύτατα πλοία, να πιάνουν τη στεριά, για να µαγειρέψουν και να καλοκοιµηθούν οι 230 άντρες του πληρώµατος. 

Τη δεύτερη µέρα κωπηλάτησαν χωρίς διακοπή «ολοταχώς», µε το µονότονο ρυθµό που έδινε στους ερέτες ο αυλητής, κι' άφριζε η θάλασσα γύρω στα πλοία από τα δυνατά χτυπήµατα αµέτρητων κουπιών. Ο στόλαρχος βιαζόταν να ζώση αυθηµερόν τη Σάµο, πριν φτάση ο Περσικός στόλος, που πρόστρεχε να βοηθήση το µεγάλο νησί, το επαναστατηµένο εναντίον της µισητής Αθήνας. 

Τότε είδε ο Σωκράτης τη µεθοδικότητα, µε την οποία είχε ξαπλώσει ο Περικλής το «κράτος της θάλασσας» σ' όλα τα στρατηγικά σηµεία της Μεσογείου, είδε τη θαυµάσια αλυσίδα από ναυτικές βάσεις που είχε ιδρύσει και ό0 τριήρεις που περιπολούσαν ολοχρονίς το Αιγαίο κι' έφερναν πληροφορίες στο ναύαρχο απ' όλα τα σηµεία του ορίζοντα.

ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ

ΣΩΚΡΑΤΗΣ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΔΕΚΑΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ Ι. Δ. ΚΟΛΛΑΡΟΥ & ΣΙΑΣ Α. Ε 

ΤΟ ΕΠΑΘΛΟ ΠΟΥ ΔΙΝΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΝΙΚΗΤΗ ΕΙΝΑΙ ΣΤΕΦΑΝΙ ΑΠΟ ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΧΡΗΜΑΤΑ

«Μαρδόνιε, Μαρδόνιε, με τί άντρες μας έφερες να δώσουμε μάχη!»

[8.24.2] Κι όταν ο κήρυκας πέρασε απέναντι, στην Ιστιαία, συγκέντρωσε όλο το στρατόπεδο και τους μίλησε έτσι: «Άνδρες σύμμαχοι, ο βασιλιάς Ξέρξης δίνει άδεια σ᾽ όποιον από σας θέλει, ν᾽ αφήσει τη μονάδα του και να πάει να δει με τα μάτια του τί πόλεμο κάνει με ανόητους ανθρώπους, που έλπιζαν πως θα νικήσουν τη δύναμη του βασιλιά».

[8.25.1] Ύστερ᾽ απ᾽ αυτή τη διακήρυξη, όσο κι αν έψαχνες δεν μπορούσες να βρεις πλεούμενο· τόσο πολλοί ήθελαν να δουν με τα μάτια τους το θέαμα. Κι αφού διάβηκαν στη στεριά, περνούσαν ανάμεσ᾽ απ᾽ τα πτώματα και τα μελετούσαν· κι όλοι τους έμεναν με την εντύπωση πως οι νεκροί στο σύνολό τους ήταν Λακεδαιμόνιοι και Θεσπιείς, ενώ αντίκριζαν και τα πτώματα των ειλώτων. [8.25.2] Μ᾽ όλ᾽ αυτά όμως αυτοί οι επισκέπτες δε γελάστηκαν απ᾽ το κάμωμα του Ξέρξη με τα πτώματα των στρατιωτών του· γιατί οπωσδήποτε το θέαμα ήταν γελοίο: απ᾽ τη μια μεριά να βλέπεις να κείτονται (εδώ κι εκεί) χίλιοι νεκροί, κι από την άλλη, έναν σωρό, τέσσερις χιλιάδες πτώματα συναγμένα στον ίδιο τόπο. [8.25.3] Λοιπόν αυτή τη μέρα την πέρασαν με το θέαμα, αλλά την επομένη οι άλλοι γύρισαν στην Ιστιαία, στα καράβια, ενώ αυτοί που ακολουθούσαν τον Ξέρξη ξανάπιασαν την πορεία τους.

[8.26.1] Κι ήρθαν σ᾽ αυτούς κάτι λίγοι λιποτάκτες απ᾽ την Αρκαδία, φτωχολογιά, που ήθελαν να προσφέρουν υπηρεσίες. Οι Πέρσες λοιπόν τους έφεραν μπροστά στο βασιλιά και ρωτούσαν να μάθουν για τους Έλληνες, με τί καταγίνονταν· κι εκ μέρους όλων ένας τους υπέβαλε αυτή την ερώτηση. 

[8.26.2] Κι οι άλλοι τούς αποκρίθηκαν πως γιορτάζουν τα Ολύμπια κι απολαμβάνουν το θέαμα αγωνισμάτων και ιπποδρομιών. Κι ο άλλος τούς έκανε μια δεύτερη ερώτηση, ποιό βραβείο έχει αθλοθετηθεί για τους αγώνες αυτούς· κι εκείνοι αποκρίθηκαν, το στεφάνι από ελιά που δίνεται στο νικητή. Τότε ο Τριτανταίχμης, ο γιος του Αρταβάνου, με το να πει γνώμη γνήσιου ευπατρίδη, χαρακτηρίστηκε από τον βασιλιά δειλός. 

[8.26.3] Γιατί, ακούοντας πως το έπαθλο ήταν στεφάνι κι όχι χρήματα, δεν μπόρεσε να κρατήσει το στόμα του κλειστό και είπε έτσι που να τον ακούν όλοι τα εξής: «Μαρδόνιε, Μαρδόνιε, με τί άντρες μας έφερες να δώσουμε μάχη! Με άντρες που δεν αγωνίζονται για χρήματα, αλλά για να δείξουν τη λεβεντιά τους».

ΗΡΟΔΟΤΟΣ Ἱστορίαι - Ουρανία: (8.24.2 – 8.26.3) Απόδοση Η. Σπυρόπουλος 1995

https://www.greek-language.gr

Η ΚΑΛΤΣΑ ΤΗΣ ΝΩΕΝΑΣ

Του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (1907)

«–Και τα κουνούπια πώς να ηύραν τρόπον κ’ εσώθηκαν εις την Κιβωτόν; Κ’ η μυίγα; και τα μυιγαράκια; κ’ οι μουσίτσες;

–Και τα μικρόβια;

Αι δύο κυρίαι είχαν τον λόγον. Η πρώτη, ευτραφής, μεγαλόσωμος, και καλοκαμωμένη, όσο εφαίνετο υπό τας ακτίνας της σελήνης, μέσω του δένδρου, Και υπό το φως ενός φανού επί χαμηλού στύλου, έξωθεν του εξοχικού καφενείου, ήτο σύζυγος του παρακαθημένου αυτή υπερμεσήλικος κυρίου με την γενειάδα, όστις ήτο επαρχιώτης πολιτευόμενος. Η άλλη, νεαρά ακόμη, άγαμος, ήτο εν ενεργεία δασκάλα. Εις γνώριμός των, νεαρός κύριος, συνεπλήρου την τετράδα. Είχαν πίει τον καφέν των, την θερινήν εκείνην νύκτα, και ανεψύχοντο.

–Κι ο ψύλλος τάχα που να ετρύπωσε, και κατώρθωσε να γλυτώση; είπεν η δασκάλα.

–Δεν αμφιβάλλω ότι στην κάλτσα της Νώενας θα εχώθη, απήντησεν η μεγαλόσωμος.

Όλοι εκάγχασαν.

–Μα η ψείρα;

–Ω, η ψείρα; Χωρίς άλλο θα εκόλλησε στην γενειάδα του Νώε.

Ο γηραιός κύριος ακουσίως έψαυσε την γενειάδα του.

Εις ένα όμιλον αντικρινόν εκάθηντο τρεις λιμοκοντόροι. Οι δύο μόνον εφορούσαν στενά. Ο τρίτος, αμύστακος ακόμη, εφορούσε κομψά ρασάκια, και είχε την κοτσίδα του οπίσω δεμένην εις την μέσην με κορδέλαν. Ίσως ήτο Ριζαρείτης.

Κατά σύμπτωσιν, κ’ εκεί η ομιλία ήτο σχετική με την Παλαιάν Διαθήκην. Οι τρεις νέοι ωμιλούσαν εν εξάψει, κ’ εφαίνοντο ότι είχαν δειπνήσει εν αφθονία.

–Και τίνος τα πουλάς αυτά, βρε;... Πως μίλησεν η γαϊδάρα του Βαρλαάμ; Τίνος τα πουλάς αυτά, βρε;

Το βρε ο Ριζαρείτης το απηύθυνε βεβαίως εις τον αόρατον και απρόσωπον (τον) διευθυντήν συντάκτην της Ιεράς Γραφής, προς τον οποίον απέστρεφε ρητορικώς τον λόγον. Ίσως εις τον προφήτην Μωϋσέα.

–Τίνος τα πουλάς αυτά, επανέλαβε και τρίτην φοράν.

Ο νεαρός κύριος του γείτονος ομίλου, αν κ’ εγέλασε με τας ελαφράς ευφυολογίας των δύο γυναικών, φαίνεται ότι δεν ευηρεστήθη από την βαναυσότητα του μικρού ρασοφόρου. Και αποτεινόμενος προς την ιδίαν ομάδα του, αρκετά μεγαλοφώνως ώστε ν’ ακούεται και από τους γείτονας, είπε:

–Τίνος τα πουλά; ...Μ’ αυτά τα πράγματα, είναι είκοσιν αιώνες τώρα, εξακολουθούν να πουλούνται εις εκατομμύρια ανθρώπων, και μάλιστα αι Βιβλικαί Εταιρείαι τα πουλούν μεταφρασμένα εις τριακόσιες τόσες γλώσσες... Κ’ έπειτα, εκείνος που τα πουλά, ως θαύμα ζητεί να τα πουλήση και όχι ως κοινόν τι και σύνηθες. Ουδέ βιάζει κανένα να το πιστεύση.

–Και δεν είναι και πολύ παράξενο αν ωμίλησε μίαν φοράν η γαϊδάρα, είπεν ακάκως ο γηραιός κύριος. Πόσοι γαϊδάροι και γαϊδάρες πόσες μιλούν!

–Ας τ’ αφήσουμε αυτό, είπεν ο νέος. Μα ιδέτε πόσον καλά ο νεαρός αυτός ρασοφόρος μανθάνει τα «ιερά γράμματα», αφού τον Βαλαάμ, τον μάντιν, που έζησε χίλια χρόνια προ Χριστού, τον κάνει Βαρλαάμ, τον αιρετικόν της 13ης μετά Χριστόν εκατονταετηρίδος... Και το κάτω-κάτω, κύριε, επέφερεν οιονεί αποστρέφων τον λόγον προς τον Ριζαρείτην, αφού δεν σ’ αρέσει, κύριε, η Θρησκεία και το ιερατικόν στάδιον, διατί φορείς ράσα, και διατί οι φιλόστοργοι γονείς σου σε στέλνουν να φοιτάς εις την Ριζάρειον; Έως πότε θα είμεθα αχαρακτήριστοι Γραικύλοι;».

ΠΗΓΗ: ΛΙΑΝΤΙΝΗΣ: Ο Δάσκαλός μας

https://liantinis-o-daskalos-mas.blogspot.com/2011/12/blog-post_28.html

--------------------------------

Ἡ κάλτσα τῆς Νώενας (1907)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ

ΑΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Ν. Δ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΟΜΟΣ ΑΘΗΝΑ 1985

Σελ. 193-194

https://www.papadiamantis.org/works/58-narration/381-04-31-h-kaltsa-ths-nwenas-1907

ΚΟΥΔΟΥΝΟΦΟΡΟΙ ΣΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΤΟΥ ΣΟΧΟΥ

Καρναβάλι Σοχού: Η Παράδοση των Κουδουνοφόρων Πορεία στους Αιώνες 

του Γιώργου Τακάκη

Με αρχαίες ρίζες, το καρναβάλι του Σοχού είναι βαθιά ριζωμένο στον ιστό της κοινωνίας του. Οι ντόπιοι πιστεύουν ακράδαντα ότι η επιτυχία του καρναβαλιού επηρεάζει άμεσα τη γονιμότητα των καλλιεργειών τους και την τύχη του επόμενου έτους. Τα χαρακτηριστικά του απηχούν έντονα τα απομεινάρια των Διονυσιακών εορτών της Άνοιξης, που γιορτάζουν τη γονιμότητα και την αφθονία της γης. Κεντρικό σημείο αυτής της νατουραλιστικής αφήγησης βρίσκεται η μορφή του Διονύσου, που συμβολίζει τον κύκλο της ανάπτυξης και της καρποφορίας. Οι Κουδουνοφόροι του Σοχού, αποτελούν αρχέγονο κατάλοιπο της διονυσιακής λατρείας και του βακχικού γλεντιού.

Ο κουδουνοφόρος αυτός είναι τραγόμορφος, κατάλοιπο από την Διονυσιακή λατρεία και Βακχεία, αρχέγονο, καθαρά παγανιστικό – σήμερα με εμβόλιμα στοιχεία Χριστιανικά (μορφολογικά μόνο) – με δρώμενα που είναι τελετουργικό «ευετηρικών εκδηλώσεων», χθόνιο, από τον κόσμο του ενστίκτου και των συναισθημάτων, με τη λάμψη τη πρωτεϊκή των πραγμάτων. Μέσα του ενυπάρχει το «δέος» και η πρωτεϊκή ιερότητα. Ρίζες προχριστιανικές. Φολκλόρ έντονα λαϊκό (λαογραφικό).

Εκείνο που καθιστά ξεχωριστό το καρναβάλι του Σοχού από άλλες τραγόμορφες μεταμφιέσεις είναι το ερωτικό στοιχείο που επικρατεί. Τα παλαιότερα κυρίως χρόνια οι νέοι ντύνονταν έτσι, γιατί με αυτό τον τρόπο έβρισκαν την ευκαιρία να πλησιάσουν την κοπέλα που αγαπούσαν και να προκαλέσουν το ενδιαφέρον της.

Οι εκδηλώσεις του τραγόμορφου καρναβαλιού δένουν αρμονικά σε ένα σφιχτοδεμένο λαογραφικό σύνολο, με τον παραδοσιακό γάμο που αναβιώνει σε μια παρωδία γαμήλιας τελετής την Κυριακή της Αποκριάς. Σύμφωνα με την παράδοση, οι τραγόμορφοι χορεύουν στους δρόμους μαζί με όλους τους συγγενείς. Μια μεγαλόπρεπη γαμήλια πομπή μεταφέρει τα προικιά της νύφης, τα οποία είναι όλα χειροποίητα εξαιρετικής λαϊκής τέχνης, φορτωμένα πάνω σε άλογα. Οι ζουρνάδες και τα νταούλια παίζουν ασταμάτητα, ενώ το ρακί και το κρασί ρέουν άφθονα ζαλίζοντας μικρούς και μεγάλους. Περισσότερα στο: mavrogiannistravel.gr

Η κορύφωση του τελετουργικού συντελείται την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς και την Καθαρά Δευτέρα.

Πηγή, περισσότερα: https://www.mavrogiannistravel.gr/ , Εικόνα: https://parallaximag.gr/ , Βίντεο: euronews (στα ελληνικά)

-------------------------------------

ΤΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥΣ 

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΧΑΡΤΑΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΘΑΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ 

ΕΝΝΕΑ ΕΤΗ ΦΩΤΟΣ: Αποτελέσματα αναζήτησης για Ανθεστήρια

ΚΟΥΛΟΥΜΑ - ΜΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΒΓΑΛΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Καρναβάλι: Ένα πανάρχαιο έθιμο που αντιστέκεται στον χρόνο - Καλεσμένος ο Γιώργος Σοφοκλέους

Συζητάμε με τον ερευνητή λαογραφίας, δημοσιογράφο, σκηνοθέτη και ηθοποιό Γιώργο Σοφοκλέους για το καρναβάλι (και όχι μόνο) και το πως αντιστάθηκε στο χρόνο για να επιβιώσει μέχρι τις μέρες μας. Το καρναβάλι έχει τις ρίζες του στις διονυσιακές γιορτές της Αρχαίας Ελλάδας (ίσως και πιο παλιά στην Αίγυπτο), όπου οι άνθρωποι γιόρταζαν τη ζωή, τη γονιμότητα και την αναγέννηση της φύσης μέσα από μεταμφιέσεις, χορούς και θεατρικές παραστάσεις. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία διέδωσε παρόμοιες γιορτές (Σατουρνάλια), οι οποίες ενσωματώθηκαν στον χριστιανικό κόσμο ως Απόκριες. Στην Κύπρο, υπάρχουν αναφορές από την Ενετοκρατία (15ος-16ος αιώνας) για γιορτές με έντονο διονυσιακό χαρακτήρα στη Λεμεσό. Στην Ελλάδα, το καρναβάλι της Πάτρας έγινε το μεγαλύτερο της χώρας, ενώ πολλά τοπικά έθιμα (π.χ. Μπούλες στη Νάουσα, Κουδουνοφόροι στη Θράκη) κρατούν ζωντανή την Αρχαία παράδοση. Όπως και να χει, το καρναβάλι είναι μια "διονυσιακή" εκστατική γιορτή που λειτουργεί ως βαλβίδα αποσυμπίεσης των κοινωνιών, στην οποία όπως μας λέει και ο Αρχαίος ποιητής "γιορτάζουν πλούσιοι και φτωχοί..." 

Από το κανάλι: ΙΔΕΟΚΟΣΜΟΣ

Σφετερισμός

σφετερισμός ο: η ενέργεια του σφετερίζομαι, η οικειοποίηση δικαιώματος: Ο ~ της εξουσίας, κατάληψη της εξουσίας ύστερα από βίαιη συνήθ. απομάκρυνση του προσώπου που την κατείχε νόμιμα. https://www.greek-language.gr

σφετερισμός: η επιδίωξη απόκτησης ή / και οικειοποίησης ξένων πραγμάτων με αθέμιτο τρόπο https://el.wiktionary.org

Οι Έλληνες είχαν τη δική τους αντίληψη για το τι ήταν οι σφετεριστές, αποκαλώντας τους τύραννους. Στην αρχαία ελληνική χρήση, τύραννος ήταν ένα άτομο που ανέβηκε στην εξουσία με αντισυνταγματικά ή παράνομα μέσα, συνήθως μη κληρονόμος υπάρχοντος θρόνου. Τέτοια άτομα έγιναν αντιληπτά αρνητικά από πολιτικούς φιλοσόφους όπως ο Σωκράτης , ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης .

Οι σφετεριστές προσπαθούν συχνά να νομιμοποιήσουν τη θέση τους ισχυριζόμενοι ότι είναι απόγονοι ενός ηγεμόνα με τον οποίο μπορεί να έχουν σχέση ή όχι. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, αυτό έγινε από κάποιον που υποδύθηκε τον Σμέρδη για να καταλάβει τον θρόνο του Μεγάλου Κύρου μετά τον θάνατό του. https://en.wikipedia.org/wiki/Usurper

Ο Λεόντιος (σφετεριστής) (απεβ. 488) ήταν στρατηγός της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που διεκδίκησε τον θρόνο της Κωνστανινούπολης, ηγούμενος μίας εξέγερσης εναντίον του Ζήνωνα. https://el.wikipedia.org

Κατάλογος Βυζαντινών σφετεριστών

Σφετεριστές που έγιναν Αυτοκράτορες και Σφετεριστές που δεν επέτυχαν να γίνουν Αυτοκράτορες https://el.wikipedia.org

Σφετερίζομαι =οικειοποιούμαι, προερχόμενο από την κτητική αντωνυμια γ’ προσώπου σφέτερος = δικός τους.

Σφετεριστή χαρακτηρίζουμε αυτόν που οικειοποιείται με αθέμιτο τρόπο κάτι που δεν του ανήκει.

https://www.rodiaki.gr/article/424910/lexistorein-o-sfeterisths

ΧΕΛΙΔΟΝΙΣΜΑΤΑ

ΧΕΛΙΔΟΝΕΙΑ κατά την Αρχαιότητα

Έχει τις ρίζες του - που αλλού; - στην Αρχαία Ελλάδα, και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια, επειδή οι μύστες των Ελευσίνιων Μυστηρίων συνήθιζαν να δένουν μια κλωστή, την «Κρόκη», στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι.

Τον μήνα Βαδράμιο (σημερινό Μάρτιο) εορτή της Ρόδου σε άγνωστη ημέρα του τοπικού μήνα γινόταν τα "Χελιδόνεια" για την υποδοχή της άνοιξης και των χελιδονιών, της οποίας η ίδρυση αποδίδεται στον Λίνδιο Κλεόβουλο. Μικρά παιδιά τριγυρνούσαν από πόρτα σε πόρτα και ζητούσαν χρήματα και σύμφωνα με τον Αθήναιο, χρονολογείται στον -6ο αιώνα. Ο Αθήναιος σημειώνει ότι το χελιδονίζειν ήταν για τους Ροδίτες, ένα είδος αγερμού (συλλογή χρημάτων, όπως στα σύγχρονα κάλαντα) και διασώζει ένα τέτοιο τραγούδι μνημονευόμενο από τον Θέογνι στο δεύτερο βιβλίο του “Περί θυσιών” στη Ρόδο.

Παλάθαν συ προκύκλει........... Φέρε σύκα αρμαθιασμένα

εκ πίονος οίκου .........................απ' το πλούσιο το σπίτι

οίνου τε δέπαστρον ..................ένα κύπελλο κρασί

τυρού τε κανίστρου. .................και καλάθι με τυρί.

ΗΛΘ΄ ΗΛΘΕ ΧΕΛΙΔΩΝ, ΚΑΛΑΣ ΩΡΑΣ ΑΓΟΥΣΑ ΚΑΙ ΚΑΛΟΥΣ ΕΝΙΑΥΤΟΥΣ, ΕΠΙ ΓΑΣΤΕΡΙ ΛΕΥΚΑ, ΕΠΙ ΝΩΤΑ ΜΕΛΑΙΝΑ, ΑΝΟΙΓ ΆΝΟΙΓΕ ΤΑΝ ΘΥΡΑΝ ΧΕΛΙΔΟΝΕΙ, ΟΥ ΓΑΡ ΓΕΡΟΝΤΕΣ ΕΣΜΕΝ ΑΛΛΑ ΠΑΙΔΙΑ

{Κλεόβουλος ο Λίνδιος}.

Στα πρώτα βυζαντινά χρόνια, το Ελληνικό έθιμο της χελιδόνας θεωρήθηκε ειδωλολατρικό και απαγορεύτηκε από την εκκλησία.....

Απαγορεύθηκε από την "εν Τρούλλω" 6η Οικουμενική σύνοδο +939 ως κατάλοιπο του Ελληνικού εθνισμού.

Παρ' όλα αυτά όμως τα παιδιά συνέχιζαν να τραγουδούν τον ερχομό της Άνοιξης και έτσι το έθιμο διατηρήθηκε όπως ακριβώς και στην Αρχαιότητα.

Πηγές:

https://edu.klimaka.gr

http://30dim-athin.att.sch.gr

https://giodonkaranton.wordpress.com

-----------------------------------------

Περισσότερα ΧΕΛΙΔΟΝΙΣΜΑΤΑ