Τζορντάνο Μπρούνο, Ένας από τους πιο Τολμηρούς Στοχαστές της Αναγέννησης

Ο φιλόσοφος, αστρονόμος, μαθηματικός και ιερέας Τζορντάνο Μπρούνο (1548–1600) θανατώθηκε ως αιρετικός στις 17 Φεβρουαρίου 1600, με εντολή του Πάπα Κλήμη Η΄. Βρέθηκε νεκρός στην πυρά στο Κάμπο ντε Φιόρι στη Ρώμη, όπου σήμερα βρίσκεται ένα άγαλμά του. Ο Μπρούνο θεωρείται ευρέως ως ένας από τους πιο τολμηρούς στοχαστές της Αναγέννησης.

Ο Τζορντάνο Μπρούνο, ο οποίος στα νεανικά του χρόνια ήταν γνωστός με το όνομα «Φίλιππος», γεννήθηκε στη Νόλα το 1548, γιος επαγγελματία στρατιώτη. Από την ηλικία των δεκατριών ετών, έλαβε εκπαίδευση στην κοντινή πόλη της Νάπολης. 

Το 1565, εντάχθηκε σε ένα Δομινικανό μοναστήρι στη Νάπολη, όπου υιοθέτησε το όνομα «Τζορντάνο». Λόγω της φιλελεύθερης στάσης του, σύντομα θεωρήθηκε ύποπτος για αιρετικές απόψεις. Παρ' όλα αυτά, ο Μπρούνο χειροτονήθηκε ιερέας το 1572. Μετά από αυτό, ωστόσο, συνέχισε να χαράζει τη δική του πορεία. Για παράδειγμα, προς δυσαρέσκεια άλλων κληρικών, μιλούσε ελεύθερα για τον Αρειανισμό.

Λόγω των δηλώσεών του, υπήρχαν σχέδια να ξεκινήσει μια δίκη για αίρεση εναντίον του φιλελεύθερου ιερέα. Ο Μπρούνο αποφάσισε στη συνέχεια να ετοιμάσει τις βαλίτσες του και να εγκαταλείψει το τάγμα των Δομινικανών. Λίγο αργότερα, οι αρχές στη Νάπολη βρήκαν στην κατοχή του Μπρούνο απαγορευμένα σχόλια του ουμανιστή Ντεσιντέριους Έρασμου. Για να αποφύγει τις διώξεις, έφυγε για άλλη μια φορά. Ο Μπρούνο άφησε τα ιερατικά του άμφια και εντάχθηκε στους Καλβινιστές στη Γενεύη για κάποιο χρονικό διάστημα, αλλά και εκεί τελικά αντιμετώπισε προβλήματα λόγω των φιλελεύθερων ιδεών του.

Ένα άπειρο σύμπαν

Ποιες ακριβώς ήταν οι «αιρετικές ιδέες» του Giordano Bruno; Είναι σημαντικό ότι, σε κάθε περίπτωση, ο Ιταλός προσκολλήθηκε στην ηλιοκεντρική θεωρία. Σύμφωνα με αυτή τη διδασκαλία, ο Ήλιος αποτελεί το κέντρο του ηλιακού συστήματος και επομένως όχι η Γη. Ο Μπρούνο υποστήριξε επίσης ότι ο Ήλιος ήταν, επιπλέον, «απλά» ένα αστέρι, όπως όλα τα άλλα. Αυτό ερχόταν εντελώς σε αντίθεση με τις διδασκαλίες της Εκκλησίας, η οποία υποστήριζε ότι η Γη αποτελούσε το κέντρο του σύμπαντος, το λεγόμενο «γεωκεντρικό μοντέλο».

Εντός της Καθολικής Εκκλησίας, θεωρήθηκε επίσης προσβλητικό το γεγονός ότι ο Μπρούνο ισχυριζόταν ότι, εκτός από τον Θεό, υπήρχε κάτι άπειρο, δηλαδή το σύμπαν. Επιπλέον, σύμφωνα με τον μελετητή, εκεί μπορούσαν να βρεθούν αμέτρητα άλλα ηλιακά συστήματα. Ο ίδιος ο Μπρούνο πίστευε ότι οι επιστημονικές του απόψεις δεν συγκρούονταν με τη Βίβλο.

Δημοσιεύσεις

Το 1581, χάρη στην προστασία του Γάλλου βασιλιά Ερρίκου Γ΄, ο Μπρούνο μπόρεσε να δημοσιεύσει αρκετά επιστημονικά έργα με σχετική ειρήνη στη Γαλλία . Έγραψε όχι μόνο σχόλια για τις διδασκαλίες του Κοπέρνικου και κριτικές της αριστοτελικής φυσικής φιλοσοφίας, αλλά και, για παράδειγμα, ένα βιβλίο για την εκπαίδευση της μνήμης (μνημονικό) και μια κωμωδία: *Il Candeloia *. Ιδιαίτερη επιστημονική σημασία είχαν οι *Διάλογοι * του: τρεις κοσμολογικοί και ηθικοί διάλογοι που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, το άπειρο του σύμπαντος, την εκτίμηση της Βίβλου και τη σχέση μεταξύ της παγκόσμιας και της ατομικής ψυχής.

Την άνοιξη του 1583, ο Μπρούνο ταξίδεψε στο Λονδίνο εκ μέρους του Γάλλου βασιλιά για να παραδώσει μια επιστολή σε έναν πρέσβη. Ο μελετητής άδραξε την ευκαιρία να επισκεφθεί την Οξφόρδη, όπου έδωσε αρκετές διαλέξεις σε θέματα όπως η ηλιοκεντρική θεωρία του Κοπέρνικου. 

(σ.σ.: Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος (-3ος αι.) ήταν ο πρώτος αστρονόμος που πρότεινε το ηλιοκεντρικό σύστημα. Αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία ο Κοπέρνικος, περίπου 1.800 χρόνια αργότερα, θεμελίωσε τη σύγχρονη αστρονομία, έχοντας μελετήσει τις αναφορές του Αρίσταρχου.)

Στην Αγγλία, ο Μπρούνο έκανε σημαντικές επαφές. Επισκέφτηκε την αυλή της Βασίλισσας Ελισάβετ Α΄ , μεταξύ άλλων , και γνώρισε σημαντικές προσωπικότητες όπως ο Ρόμπερτ Ντάντλεϊ και ο Φίλιπ Σίντνεϊ. Μετά από πρόσκληση του Άγγλου ποιητή και πολιτικού Φούλκε Γκρέβιλ, συζήτησε την κίνηση της γης με αρκετούς μελετητές της Οξφόρδης το 1584. Ωστόσο, η συζήτηση κλιμακώθηκε σε διαμάχη. Αυτό οφειλόταν εν μέρει στο γεγονός ότι ο Μπρούνο επέκρινε την αγγλική κοινωνία και κατήγγειλε την σχολαστικότητα του κοινού του.

Με την επιστροφή του στο Παρίσι το 1585, ο Μπρούνο σύντομα αντιμετώπισε ξανά προβλήματα. Το πολιτικό κλίμα στη Γαλλία είχε πλέον αλλάξει εντελώς, αναγκάζοντας τον φιλελεύθερο Ιταλό να ενεργήσει προσεκτικά. Ωστόσο, αυτό αποδείχθηκε ότι δεν ήταν για αυτόν. Ο Μπρούνο ενεπλάκη σε κάθε είδους συζητήσεις με Καθολικούς μελετητές και δεν μασούσε τα λόγια του. Τελικά, αυτό τον έβαλε σε τέτοια προβλήματα που αποφάσισε να προχωρήσει για άλλη μια φορά. Το 1585, αναχώρησε για τα γερμανικά εδάφη για μια περιοδεία σε διάφορες πανεπιστημιακές πόλεις. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Μπρούνο δημοσίευσε αρκετά μικρότερα έργα, συμπεριλαμβανομένου του * Articuli centum et sexaginta* (1588). Σε αυτό το έργο, μίλησε εναντίον διαφόρων σύγχρονων φιλοσόφων και μαθηματικών και υποστήριξε την θρησκευτική ανοχή. Κατά την άποψή του, οι διαφορετικές θρησκείες θα έπρεπε να μπορούν να συνυπάρχουν ειρηνικά.

Τον Αύγουστο του 1591, ο Μπρούνο δέχτηκε μια πρόσκληση να ζήσει στη Βενετία, την εποχή εκείνη ένα από τα πιο φιλελεύθερα ιταλικά κράτη. Πιθανώς, ο μελετητής ήλπιζε να εξασφαλίσει την κενή έδρα των μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας. Αυτή η αποστολή απέτυχε. Η έδρα πήγε στον διάσημο σύγχρονό του, Γαλιλαίο Γαλιλέι, ο οποίος επίσης διώχθηκε από την Εκκλησία .

Δικαστική υπόθεση

Το 1592, ο Μπρούνο συνελήφθη στη Βενετία από την Ιερά Εξέταση για φερόμενα αιρετικά σχόλια. Στη συνέχεια, η Ρώμη απαίτησε την έκδοσή του. Στις 27 Ιανουαρίου 1593, ξεκίνησε εκεί μια δίκη που θα διαρκούσε τουλάχιστον επτά χρόνια. Κατά τη διάρκεια των ανακρίσεών του, ο Τζορντάνο Μπρούνο συνέχισε να υποστηρίζει ότι, κατά την άποψή του, οι επιστημονικές του προτάσεις δεν συγκρούονταν με τις διδασκαλίες της Εκκλησίας. Τόνισε επίσης ότι ενδιαφερόταν κυρίως για φιλοσοφικά ζητήματα και πολύ λιγότερο για θεολογικά ζητήματα. Οι ανακριτές του δεν έμειναν ικανοποιημένοι με αυτό. Η Εκκλησία απαίτησε από τον Μπρούνο να αποκηρύξει πλήρως τις προηγούμενες δηλώσεις του. Διαφώνησαν, μεταξύ άλλων, με τις δηλώσεις του σχετικά με το σύμπαν, τον Χριστό, την Τελική Κρίση και την ψυχή.

Ο ακαδημαϊκός, ωστόσο, αρνήθηκε κατηγορηματικά να αποστασιοποιηθεί από τις δηλώσεις του και έκανε γνωστό ότι, κατά την άποψή του, δεν υπήρχε απολύτως τίποτα να αμφισβητηθεί. Ο Πάπας Κλήμης Η΄ στη συνέχεια ανακήρυξε επίσημα τον Τζορντάνο Μπρούνο αιρετικό και διέταξε την θανατική του καταδίκη. 

Όταν του αναγνώστηκε η θανατική ποινή στις 8 Φεβρουαρίου 1600, λέγεται ότι απάντησε ως εξής:

Ίσως ο φόβος σου να βγάλεις αυτή την ετυμηγορία είναι μεγαλύτερος από τον δικό μου να την ακούσω.

Στις 17 Φεβρουαρίου, μεταφέρθηκε στο Κάμπο ντε Φιόρι και κάηκε ζωντανός ανάποδα. Είναι αδύνατο να προσδιοριστεί ακριβώς γιατί η Εκκλησία καταδίκασε τον μελετητή ως αιρετικό, καθώς ο φάκελός του λείπει από τα αρχεία. Από το 1889, ένα άγαλμα βρίσκεται στον τόπο όπου πέθανε ο Μπρούνο. Κάθε χρόνο, στην επέτειο του θανάτου του, επιστήμονες συγκεντρώνονται εδώ για να ζητήσουν την αποκατάσταση του μελετητή. Ένας κρατήρας στη σελήνη έχει πάρει το όνομά του από τον Τζορντάνο Μπρούνο.

Μερικά αποσπάσματα του Giordano Bruno:

Η άγνοια είναι η μητέρα της ευτυχίας και της αισθησιακής ευδαιμονίας.

Μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το κέντρο του σύμπαντος είναι παντού και η περιφέρεια δεν είναι πουθενά. 

Δείχνει κατώτερο μυαλό να συμφωνεί κανείς με τις μάζες απλώς και μόνο επειδή οι μάζες αποτελούν την πλειοψηφία. Η αλήθεια δεν αλλάζει με το να γίνεται αποδεκτή ή όχι από την πλειοψηφία της ανθρωπότητας.

https://historiek.net

---------------------------------------

ΤΖΟΡΝΤΑΝΟ ΜΠΡΟΥΝΟ. ΣΑΝ ΝΕΟΣ ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΠΕΘΑΝΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΙΔΕΕΣ ΤΟΥ

Ο πνευματικός σκοταδισμός και η ιδεολογική τρομοκρατία αποτελούν κεντρικά χαρακτηριστικά της αντίληψης για τον Μεσαίωνα. Αυτή η εποχή σφραγίστηκε από την απόλυτη κυριαρχία της θεοκρατίας, η οποία, νέκρωσε την Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία και την ελεύθερη σκέψη. Ο Μεσαίωνας, στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζεται ως μια περίοδος όπου ο πνευματικός σκοταδισμός, μέσω της ιδεολογικής τρομοκρατίας, επιβλήθηκε ως μέσο διατήρησης της εξουσίας, αναστέλλοντας την πνευματική και επιστημονική εξέλιξη. 

Ο πνευματικός σκοταδισμός και η ιδεολογική τρομοκρατία του Μεσαίωνα

Ο Τζορντάνο Μπρούνο για την Κοσμική και Πνευματική Σημασία της Αγάπης

ΕΙΚΟΝΑ: Άγαλμα του Τζορντάνο Μπρούνο στον τόπο όπου σκοτώθηκε ( CCBY-SA 2.0 – daryl_mitchell – wiki) https://historiek.net

Ο Τζορντάνο Μπρούνο ήταν μια από τις μεγαλύτερες πνευματικές προσωπικότητες της Αναγέννησης και έγραψε με φιλοσοφική και λυρική διορατικότητα για την αγάπη...

Ο Μπρούνο είδε στην αγάπη την ενοποιητική δύναμη του κόσμου και ενσωμάτωσε στην κοσμολογία του μια πλατωνική κατανόηση της αγάπης, ασκώντας τόσο τη φιλοσοφία όσο και την κοσμολογική εικασία (σ.σ.: Η «κοσμολογική εικασία» ή συχνότερα κοσμολογική αρχή είναι μια θεμελιώδης παραδοχή στη σύγχρονη αστροφυσική και κοσμολογία, η οποία υποστηρίζει ότι, σε μεγάλη κλίμακα, το Σύμπαν είναι ομοιογενές και ισότροπο. Η αρχή αυτή καταρρίπτει την ιδέα ότι η Γη ή οποιοδήποτε άλλο σημείο αποτελεί το κέντρο του Σύμπαντος).

Ο Τζορντάνο Μπρούνο πίστευε ότι η αγάπη είναι ο δεσμός των δεσμών που συγκρατεί ολόκληρο το σύμπαν ενωμένο και ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προσελκύσει οτιδήποτε. Όπως οι πλατωνικοί φιλόσοφοι, θεωρούν τον Έρωτα ως τον «δαίμονα», το υπέρτατο πνεύμα που μαγνητίζει τον κόσμο και ο πρώτος μεταξύ των θεοτήτων.

Στο βιβλίο του DELA MAGIA DE LOS VÍNCULOS EN GENERAL (Η ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΓΕΝΙΚΑ), ο Μπρούνο γράφει:

«Σε όλα τα πράγματα υπάρχει μια θεϊκή δύναμη, δηλαδή η αγάπη, ο ίδιος ο πατέρας, η πηγή, ο θεϊκός ωκεανός όλων των δεσμών».

Μέσω αυτής της σύνδεσης, προσθέτει ο Μπρούνο, τα κατώτερα πράγματα γίνονται ανώτερα. Σε αυτό, ο Μπρούνο απηχούσε τη νεοπλατωνική έννοια μιας ιεραρχίας της ύπαρξης, σε έναν κόσμο, στον οποίο η ψυχή πρέπει να αναρριχηθεί και να πραγματοποιήσει μια επιστροφή οδηγούμενη από αγάπη και γνώση προς τη θεϊκή νοημοσύνη.

Ο Μαρσίλιο Φιτσίνο, (1433 – 1499) Ιταλός φιλόσοφος της Αναγέννησης, στο έργο του «Σχόλια στο Συμπόσιο του Πλάτωνα»,είχε γράψει: Η αγάπη δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια ορισμένη αρετή του συνδυασμού και της ένωσης, η οποία ωθεί τα ανώτερα πράγματα να προνοούν για τα κατώτερα πράγματα και συμφιλιώνει τα ίσα πράγματα σε αμοιβαία κοινωνία και επίσης αφυπνίζει τα κατώτερα πράγματα, έτσι ώστε να γίνουν ευγενέστερα.

Ο Μπρούνο διακρίνει την πνευματική αγάπη από τον απλό ζωώδη έρωτα. Δηλαδή την ηρωική αγάπη που τείνει προς το πνευματικό ή που παίρνει το υλικό ως μέσο προς το πνευματικό, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Φιλοσόφου Διοτίμας, της δασκάλας του Σωκράτη: Όλοι οι έρωτες, αν είναι ηρωικοί και όχι απλώς ζωώδεις, έχουν ως αντικείμενό τους τη θεότητα, τείνουν προς τη θεϊκή ομορφιά, η οποία αρχικά μεταδίδεται στις ψυχές και λάμπει μέσα τους. Και από τις ψυχές, ή καλύτερα να πούμε, μέσω αυτών, στη συνέχεια μεταδίδεται στα σώματα. Επομένως, η καλά οργανωμένη στοργή, αγαπά τα σώματα ή την σωματική ομορφιά, εξαιτίας της οποίας σε αυτά υπάρχει μια ένδειξη πνευματικής ομορφιάς.

Ακόμα περισσότερο: Αυτό που είναι σαγηνευτικό στο σώμα είναι μια συγκεκριμένη πνευματικότητα που βλέπουμε σε αυτό, η οποία ονομάζεται ομορφιά και η οποία δεν αποτελείται από μεγαλύτερες ή μικρότερες διαστάσεις, ούτε από συγκεκριμένα χρώματα ή σχήματα, αλλά από μια ορισμένη αρμονία και συνύπαρξη μελών και χρωμάτων.

Αυτή η αρμονία δείχνει μια ορισμένη συγγένεια με το πνεύμα, η οποία είναι αντιληπτή από τις πιο οξείες και διεισδυτικές αισθήσεις. Από αυτό προκύπτει ότι όσοι είναι προικισμένοι με τέτοιες αισθήσεις ερωτεύονται πιο εύκολα και έντονα, και ομοίως, χάνουν την αγάπη τους πιο εύκολα.

(Από GiordanoBruno: The Heroic Frenzies ('De Gli Eroici Furori')

Η αγάπη, στην περίπτωση του Φιτσίνο και του Μπρούνο έχει ήδη αναμειχθεί με τον Χριστιανισμό, ο οποίος λόγω της επιρροής των Αλεξανδρινών θεολόγων, ήταν γεμάτος με Πλατωνικό Λόγο.

Η αγάπη στους ανθρώπους είναι αυτό το θείο πράγμα, η ίδια η θεϊκή φλόγα που οδηγεί στην επιστροφή της προς τον εαυτό (σ.σ.: Ελληνική Eπιστροφή: «όρος που επινόησε ο Πλάτωνας ως ο στόχος της φιλοσοφίας).

Η αγάπη είναι μια εκστατική, αναγωγική οργή.

Αυτά τα πάθη δεν είναι η λήθη, αλλά η μνήμη. Δεν είναι η αυτο-παραμέληση, αλλά η αγάπη και η λαχτάρα για ό,τι είναι όμορφο και καλό, με τα οποία κάποιος επιδιώκει να επιτύχει την τελειότητα, μεταμορφώνοντας τον εαυτό του προς το τέλειο.

Δεν είναι μαγεία στα δεσμά των κτηνωδών παθών, κάτω από τους νόμους μιας ανάξιας μοιραιότητας, αλλά μια ορθολογική ώθηση που επιδιώκει την πνευματική κατανόηση του ωραίου και του καλού και που ήδη γνωρίζει τι θα ήθελε να ευχαριστήσει προσπαθώντας να συμμορφωθεί με αυτό, με τέτοιο τρόπο που να φλέγεται από την ευγένεια και το φως του και να ντύνεται με μια ποιότητα και κατάσταση που το κάνει να φαίνεται ένδοξο και άξιο.

Μέσω της πνευματικής επαφής με αυτό το θεϊκό αντικείμενο, γίνεται θεός. Δεν ασχολείται μόνο με τα θεία πράγματα, δείχνοντας τον εαυτό του αναίσθητο και απαθή απέναντι σε εκείνα τα πράγματα που συνήθως θεωρούνται πιο σημαντικά και για τα οποία τόσοι άλλοι βασανίζονται. Δεν φοβάται τίποτα και περιφρονεί τις υπόλοιπες απολαύσεις για την αγάπη της θεότητας, χωρίς καμία φροντίδα για τη ζωή.

...η πεταλούδα πετάει προς τη φλόγα, το ελάφι προς το βέλος και ο μονόκερος προς την παγίδα που τον πιάνει, αλλά για τον εραστή αυτή η φλόγα είναι η φλογερή επιθυμία για θεϊκά πράγματα, αυτό το βέλος είναι η εντύπωση της ακτίνας της ομορφιάς

(GIORDANO BRUNO - Οι Ηρωικές Φρενίες - Τρίτος Διάλογος )

bibliotecapleyades.net

----------------------------------------

ΤΖΟΡΝΤΑΝΟ ΜΠΡΟΥΝΟ. ΣΑΝ ΝΕΟΣ ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΠΕΘΑΝΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΙΔΕΕΣ ΤΟΥ

Τζορντάνο Μπρούνο, Ένας από τους πιο Τολμηρούς Στοχαστές της Αναγέννησης

ΤΖΟΡΝΤΑΝΟ ΜΠΡΟΥΝΟ. ΣΑΝ ΝΕΟΣ ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΠΕΘΑΝΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΙΔΕΕΣ ΤΟΥ

Το κέντρο εκτόξευσες στο άπειρο , μέσα στις μουχλιασμένες στιγμές των κελιών, μέσα στις ατέλειωτες αστραπές των σκέψεων, το κέντρο δεν είναι ο άνθρωπος , το κέντρο είναι η ύλη, είναι το σύμπαν μας είπες και σε διαμέλισαν οι γλώσσες της φωτιάς των Ιερατείων και σε εξαφάνισαν για αιώνες τα τέρατα της επιφάνειας του κόσμου, τώρα στέκεσαι βλοσυρός και θλιμμένος για τον αγώνα που δεν δώσαμε ακόμα. Το κέντρο εκτόξευσες και τώρα πια κοιτάζουμε το σύμπαν τις νύχτες και δεν το φοβόμαστε , κοιτάζουμε τις διαδρομές και τις τροχιές και σκεφτόμαστε πως θα ήταν να ιδρύαμε και εκεί πολιτείες, το κέντρο εκτόξευσες και βρήκαμε φως στο σκοτάδι, σαστισμένοι από τους άπειρους και αόρατους κόσμους σου. Το Βράδυ αργά στο παιδί που θα περάσει από το σκοτεινό σημείο που στέκεσαι απειλητικός θα του πούμε εμείς ότι κοιτάζεις τους εχθρούς μας, και μας καλείς να συνεχίσουμε τον πόλεμο στα Ιερατεία του δικού μας αιώνα. …το δέντρο της γνώσης μετράει πάνω του τα κλαδιά του απείρου, το φως της φωτιάς είναι ο ανθός τους. Πηγή..

Μέσα στον Μεσαίωνα της Ευρώπης και στον τρόμο που προκαλούσε η Ιερά Εξέταση, εμφανίζεται ένας κοσμοπολίτης φιλόσοφος, ο Τζορντάνο Μπρούνο. Γεννημένος στη Νόλα της Νάπολης, πρωτοπόρος της ιδέας της Ενωμένης Ευρώπης, ταξιδεύει παντού. Εκπλήττει τους πάντες με τη βαθειά γνώση του, πολλές φορές ανεξήγητη, τον αντιδογματισμό και την ευθύτητά του. Δεν "κάνει πολιτική" αλλά εκφράζει καθαρά και ξάστερα τις ιδέες του αντίθετα προς το κάθε λογής κατεστημένο. Μέσα σ' ένα θρησκόληπτο όχλο που κυριαρχεί στην Ευρώπη μιλά για άπειρους κόσμους, για την ενότητα της ζωής, για τον ολιστικό άνθρωπο, για τη δύναμη της δημιουργικής φαντασίας και το ρόλο της, για την ολοκλήρωση καθώς και για τη μνημοτεχνική. Θεωρείται μάλιστα ότι κατείχε ένα σύστημα μνημοτεχνικής τόσο αποτελεσματικό, που τον ζητούσαν παντού να το διδάξει. Επίσης έφερε στο φως διδασκαλίες των προσωκρατικών, του Πλάτωνα και ακόμη του μυθικού Ερμή του Τρισμέγιστου. Όμως η Ιερά Εξέταση καιροφυλακτεί. Ένας αποτυχημένος μαθητής τον προδίδει κι έτσι σύντομα βρίσκεται έγκλειστος στις τρομερές φυλακές "Πιόμπι" της Ρώμης, φυλακές υποβρύχιες όπου ο χτύπος των νερών "θρυμματίζει" το νου κάθε φυλακισμένου. Εκεί έμεινε έγκλειστος ο Τζορντάνο Μπρούνο επτά ολόκληρα χρόνια. Λίγες μέρες πριν από τη δίκη του κατορθώνει να ξεπεράσει όλα τα προβλήματα της πολύχρονης φυλάκισης που τον είχε μετατρέψει σε ζωντανό τέρας και με θάρρος κατακεραυνώνει τους δικαστές του που τον δίκαζαν "στο όνομα του θεού" και του πάπα. Καταδικάζεται να καεί στο "Κάμπο ντι Φιόρι" της Ρώμης, πλατεία που πουλούσαν λουλούδια... Μαζί του καίγονται και πολλά από τα βιβλία του, τα οποία μετά τις "μάγισσες" και τους "μάγους" θεωρούνταν από την Ιερά Εξέταση ο υπ' αριθμόν ένα εχθρός της "πίστης". Λέγεται ότι, όταν άκουσε την απόφαση, είπε στους δικαστές: "Εσείς που με δικάζετε και λέτε την απόφαση τρέμετε περισσότερο από μένα που την ακούω".
Ο Τζορντάνο Μπρούνο υπήρξε ένας φιλόσοφος μάρτυρας των ιδεών του. Δεν υποχώρησε όπως ο Γαλιλαίος, δε μίλησε με καλυμμένα λόγια ούτε κρύφτηκε. Ήταν ένας γνήσιος εκφραστής της ελεύθερης σκέψης σε μια εποχή που βασίλευε ο σκοταδισμός, η κυριαρχία του πάπα, ο φανατισμός των μοναχικών ταγμάτων και κυρίως η άγνοια. Σαν νέος Σωκράτης πέθανε για τις ιδέες του. Σκόρπισαν τις στάχτες του στους ανέμους και για δύο σχεδόν αιώνες το όνομά του και τα έργα του δεν αναφέρονταν καν. Όμως ο κύκλος του σκοταδισμού έκλεισε και ένας νέος κύκλος έρευνας ξεκίνησε μετά τις πυρές της Ιεράς Εξέτασης. Όπως συμβαίνει με όλους τους μάρτυρες, εκ των υστέρων ο Τζορντάνο Μπρούνο αναγνωρίστηκε σαν γνήσιος εκφραστής της ελεύθερης σκέψης και στην πλατεία που κάηκε υψώνεται σήμερα ένα πανύψηλο μπρούντζινο άγαλμα με παραστάσεις της ζωής και της δίκης του ανάγλυφες στο βάθρο του. Στη βάση του βρίσκονται πάντα φρέσκα λουλούδια που τοποθετούν θαυμαστές του απ' όλο τον κόσμο γι' αυτόν που ήξερε να ζήσει αλλά και να πεθάνει για τις ιδέες του.

Στην Ανατολή ο Γνωστικισμός - που συνδύαζε πάρα πολλά φιλοσοφικά στοιχεία με τη θρησκεία - κυνηγήθηκε άγρια με την ταμπέλα της "αίρεσης". Στη Δύση οι Καθαροί και οι Ναϊτες εξοντώθηκαν εντελώς. Πολλοί κάλυψαν τη διδασκαλία με τις αλληγορίες τις οποίες μετά ειρωνεύονται, εξηγώντας τις κατά γράμμα οι διάφοροι καλόγεροι.
Όμως η Αναγέννηση ήταν αναπόφευκτη. Με την αραβική επίδραση η Επιστήμη και η Φιλοσοφία ακμάζουν ξανά στην άκρη της Ευρώπης. Στην Ιταλία ο Φιτσίνο μεταφράζει Πλάτωνα και γεννιούνται οι νέες Ακαδημίες. Η πορεία προς την αλήθεια δεν μπορεί να εμποδιστεί. Σιγά σιγά με την ολοκληρωμένη παρακμή της πολιτικής και οικονομικής δύναμης του Βατικανού - και όχι μόνο της θρησκευτικής - θα έλθουν στο φως πολλά εγκλήματα του καθολικισμού όχι μόνο διώξεις κατά της φιλοσοφίας αλλά και πολλά άλλα, όπως η γενοκτονία των Ινδιάνων της Βορείου και Νοτίου Αμερικής "στο όνομα του Χριστού", η "δουλεία" των μαύρων στο όνομα αυτού που έλεγε ότι δεν υπάρχει δούλος και οι οπαδοί του διακήρυξαν ότι καταργήθηκε η δουλεία και όμως η δουλεία των μαύρων στους χριστιανούς αποίκους ήταν η χειρότερη που υπήρξε στην ιστορία και με χριστιανούς κυρίως. Και όλα αυτά γιατί ο πολιτισμός δε χρειάζεται μόνο τη θρησκεία ή την τεχνολογία. Πρέπει να βασίζεται στην αρμονική συνύπαρξη Θρησκείας, Επιστήμης, Τέχνης, Φιλοσοφίας.
Τότε δεν θα παρατηρούμε φαινόμενα "αφορισμού" όπως του Νίκου Καζαντζάκη, που τα έργα του έχουν μεταφραστεί στις περισσότερες γλώσσες του κόσμου και παντού στις σελίδες του "ψάχνει να βρει το θεό", ή όπως του Θεόφιλου Καϊρη, ο οποίος δίδασκε τη "Θεοσέβεια", με αποτέλεσμα να φυλακιστεί, να πεθάνει από τις κακουχίες και το σώμα του να το γεμίσουν ασβέστη, να το κάψουν και να σκορπίσουν τη στάχτη του στους τέσσερις ανέμους, γιατί ήταν "αιρετικός".
Σήμερα όμως έχει στηθεί το άγαλμά του και η προτομή του και πολλοί δρόμοι έχουν το όνομά του. Εκ των υστέρων αναγνώριση.
Δε θα έπρεπε να μας προβληματίσουν όλα αυτά; Η μήπως η εποχή μας είναι καλύτερη; Πηγή..

Είμαστε Μόνοι στο Σύμπαν;

Υπάρχουν αντικρουόμενα ανθρώπινα συναισθήματα που δρουν εδώ. Από την μια πλευρά, ήμασταν πάντα πολύ αλαζόνες. Μας αρέσει μάλλον να πιστεύουμε ότι είμαστε η κορονίδα της δημιουργίας και ότι εμείς βρισκόμαστε στο κέντρο του σύμπαντος. Από την άλλη όμως, πολλοί από εμάς θα θέλαμε τη συντροφιά φιλικών ειδών από άλλους γαλαξίες.

Είναι πολύ ζοφερή η σκέψη να υποθέτουμε ή να πιστεύουμε ότι είμαστε μόνοι στο σύμπαν. Αυτή η σκέψη υπήρχε σε ορισμένους πολιτισμούς, αλλά όχι σε όλους. Η ιδέα ότι δεν είμαστε μόνοι στο σύμπαν μαινόταν στην Αρχαία Ελλάδα πριν από 2000 και πλέον χρόνια. Οι Έλληνες ατομικιστές πίστευαν ότι δεν είμαστε μοναδικοί. 

Υποστήριζαν ότι το σύμπαν δεν είναι τίποτα άλλο παρά άφθαρτα σωματίδια που κινούνται στο κενό. Αυτό τους οδήγησε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν εξωγήινα όντα, επειδή αν τα άτομα μπορούν να ενωθούν σε ορισμένους συνδυασμούς για να σχηματίσουν ζωή εδώ στη Γη, τότε θα μπορούσαν να το κάνουν και σε άλλους κόσμους. Η μελέτη των Αρχαίων φιλοσόφων όπως ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης κ.ά. θα μπορούσε να λειτουργήσει επικουρικά σε αυτή την αναζήτηση νέων κόσμων από τον άνθρωπο.

«Οι Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι είχαν ήδη κατανοήσει τις βασικές αρχές που διέπουν την αναζήτηση ζωής σε κάποιο άλλο μέρος του Σύμπαντος. Κάποιος θα μπορούσε να μάθει πολλά σε αυτό το θέμα εάν διαβάσει τον Δημόκριτο». Πολ Ντέιβις, Φυσικός

Αποδέχεται γενικά ο Χριστιανισμός την ιδέα εξωγήινης ζωής;

Οι Χριστιανοί παραδοσιακά μισούσαν την ιδέα ότι θα μπορούσε να υπάρχει νοήμων ζωή αλλού. Αυτό τους προκαλεί κάθε είδους δογματικές δυσκολίες. Το πρόβλημα δεν είναι τόσο σοβαρό σε άλλες θρησκείες, αλλά ο Χριστιανισμός έχει ιδιαίτερη δυσκολία, νομίζω, με τη ζωή αλλού στο σύμπαν, επειδή ο Ιησούς Χριστός παραδοσιακά θεωρείται ο Σωτήρας μόνο της ανθρωπότητας, κάτι που είναι δύσκολο για οποιαδήποτε εξωγήινα όντα των οποίων το ηθικό ή πνευματικό ανάστημα μπορεί να επισκιάζει αυτό των ανθρώπων.

Από συνομιλία με τους Paul Davies και Phillip Adams

Πριν από περισσότερα από 400 χρόνια, ο Τζορντάνο Μπρούνο, έγραψε ότι:

 «Στο διάστημα υπάρχουν αμέτρητες γαίες που περιστρέφονται γύρω από άλλους ήλιους, οι οποίοι μπορεί να φέρουν πάνω τους πλάσματα παρόμοια ή και ανώτερα από αυτά στη δική μας ανθρώπινη Γη». 

Ο Μπρούνο κάηκε στην πυρά, στη Ρώμη, το έτος 1600 και αξίζει να μείνει στη μνήμη μας.

Σερ Μάρτιν Ράιλ Άγγλος ραδιοαστρονόμος 

από την ιστοσελίδα FirstScience μέσω bibliotecapleyades.net/

---------------------------------------

Τζορντάνο Μπρούνο, Ένας από τους πιο Τολμηρούς Στοχαστές της Αναγέννησης

ΦΥΣΙΚΟΣ ΠΟΛ ΝΤΕΙΒΙΣ: Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΝΟΗΜΟΝΩΝ ΕΞΩΓΗΙΝΩΝ ΘΑ ΑΠΟΔΕΙΧΘΕΙ ΒΑΘΙΑ ΔΙΑΣΠΑΣΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΓΗΙΝΕΣ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ

ΟΤΑΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΤΗΚΕ ΜΕ ΤΟ ΔΟΓΜΑ

Από τον Τζιορντάνο Μπρούνο στον Γαλιλαίο. Η διαχρονική μάχη για την Ελευθερία της Σκέψης και το τίμημα της Επιστημονικής Αλήθειας.

Ήταν η εποχή της ύστερης Αναγέννησης. Από τη μία πλευρά η πολιτισμική και επιστημονική άνθηση ενθάρρυνε την έρευνα και την αμφισβήτηση και από την άλλη η Καθολική Εκκλησία αυστηροποίησε τον έλεγχο στις ιδέες και την πνευματική παραγωγή με τον δογματικό έλεγχο, προσπαθώντας να διατηρήσει την αυθεντία της.

Κατά την περίοδο αυτή, οι επιστήμονες και οι διανοητές που τολμούσαν να υποστηρίξουν θεωρίες αντίθετες με την επίσημη ερμηνεία της Βίβλου αντιμετώπιζαν τις αυστηρές κυρώσεις της Ιεράς Εξέτασης, η οποία έθετε σοβαρά εμπόδια στην εξέλιξη της ανθρωπότητας και την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών.

Η πλέον τραγική περίπτωση είναι αυτή του Τζιορντάνο Μπρούνο. Ο Ιταλός φιλόσοφος, υποστηρίζοντας την ηλιοκεντρική θεωρία που είχε διατυπώσει πρώτος στην Ελληνική Αρχαιότητα ο Αρίσταρχος ο Σάμιος και αναβίωσε ο Κοπέρνικος καθώς και την ιδέα ενός άπειρου σύμπαντος με αμέτρητους κόσμους, αρνήθηκε να ανακαλέσει τις ιδέες του. Το 1600 οδηγήθηκε στην πυρά από την Ιερά Εξέταση στη Ρώμη, αποτελώντας το πλέον διαβόητο θύμα της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας.

Λίγες δεκαετίες αργότερα, η ίδια τύχη απείλησε και τον Γαλιλαίο. Η ανοικτή υποστήριξη του ηλιοκεντρικού συστήματος τον έφερε σε οριστική σύγκρουση με τη Ρωμαϊκή Εκκλησία, η οποία του συνέστησε να σταματήσει να διδάσκει τις «αιρετικές» ηλιοκεντρικές αρχές.

Η κυκλοφορία του βιβλίου του «Διάλογος περί των δύο μεγίστων συστημάτων του κόσμου», όπου συνέκρινε τα πλανητικά μοντέλα του Πτολεμαίου και του Αριστάρχου προκάλεσε τεράστια αναστάτωση και οδήγησε στην κλήση του σε απολογία. Το 1633, έχοντας νωπή στη μνήμη του την τραγική καταδίκη του Μπρούνο, ο Γαλιλαίος αναγκάστηκε να αποκηρύξει δημόσια τις «πλάνες» του για το ηλιοκεντρικό σύστημα προκειμένου να αποφύγει τη θανατική καταδίκη στην πυρά. Καταδικάστηκε σε κατ' οίκον περιορισμό χωρίς χρονικό όριο λόγω «υποψίας αίρεσης», ενώ το βιβλίο του καθώς και η «Επιτομή» του Κέπλερ προστέθηκαν στον κατάλογο των απαγορευμένων βιβλίων (Index LibrorumProhibitorum).

Την εποχή εκείνη, η επιστημονική έρευνα τελούσε υπό τον αυστηρό έλεγχο της εκκλησιαστικής λογοκρισίας. Κάθε συγγραφέας όφειλε να διασφαλίζει ότι οι θέσεις του εναρμονίζονταν με τα θεολογικά δόγματα, ώστε να μην κατηγορηθεί ως αιρετικός.

Το 1633, ο γηραιός πλέον Γαλιλαίος καταδικάσθηκε επειδή υποστήριζε δοξασίες που κρίθηκαν «ψεύτικες και αντίθετες προς τις Αγίες Γραφές, δηλαδή ότι ο Ήλιος είναι το κέντρο και ότι η Γη κινείται γύρω του». Η ουσία του έργου και της στάσης ζωής του συμπυκνώνεται εύστοχα στην παρακάτω διαχρονική του ρήση, ίσως λιγότερο γνωστή από το θρυλικό «Και όμως κινείται!»:

«Δεν νιώθω υποχρεωμένος να πιστέψω πως ο ίδιος Θεός που μας προίκισε με αισθήσεις, λογική και πνεύμα, προόριζε να απαρνηθούμε τη χρήση τους».

Επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.)

------------------------------------

ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Ο πνευματικός σκοταδισμός και η ιδεολογική τρομοκρατία του Μεσαίωνα

ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ- Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ, ΠΟΥ ΑΝΕΣΤΕΙΛΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ

Μεσαίωνας - Ο Πνευματικός Παγετώνας που νέκρωσε την Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία

Τζορντάνο Μπρούνο, Ένας από τους πιο Τολμηρούς Στοχαστές της Αναγέννησης, σαν νέος Σωκράτης πέθανε για τις ιδέες του

Ο πνευματικός σκοταδισμός και η ιδεολογική τρομοκρατία του Μεσαίωνα

Ο Σοπενχάουερ είχε πει ότι οι θρησκείες είναι σαν τις κωλοφωτιές, έχουν ανάγκη το σκοτάδι για να λάμψουν. Πραγματικά, για όποιον έχει μάτια να δει και την τιμιότητα να πιστέψει στα μάτια του, σε όλες τις εποχές οι θρησκείες επέβαλλαν την αμάθεια και το σκοταδισμό.
Στο όνομα του Θεού δικαιολόγησαν την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, νομιμοποίησαν τη δουλεία, επικρότησαν την αμορφωσιά των λαών και δίδαξαν την υποταγή και την εγκαρτέρηση. Ο πνευματικός σκοταδισμός και η ιδεολογική τρομοκρατία ήταν το μεταφυσικό μορμολύκειο στις οδούς της κυριαρχίας τους, καθώς στο «φύλλο πορείας» τους ήταν γραμμένο ότι το κοινωνικό καθεστώς καθιερώθηκε από το θεό και δεν μπορεί να αλλάξει με τη θέληση των ανθρώπων. Αυτό είναι το έδαφος πάνω στο οποίο λιπαίνονταν οι διώξεις των διανοουμένων που αναζητούσαν νέους δρόμους στην επιστήμη. Γι' αυτό θεώρησαν ότι η ελεύθερη επιστημονική έρευνα έθετε σε κίνδυνο τον ιδεολογικό τους μανδύα και γι' αυτό έδωσαν τις «μάχες» τους ενάντια σε φωτεινά και ανήσυχα πνεύματα της ανθρωπότητας.

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Ο χριστιανισμός έδωσε τα διαπιστευτήριά του μόλις άρχισε να αποκτά εξουσία, με αποτέλεσμα την πυρπόληση της Σεραπείου βιβλιοθήκης από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Α' με επίσκοπο Αλεξανδρείας τον Θεόφιλο. Τον ακολούθησε, το 529, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός, ο οποίος έκλεισε την Ακαδημία Πλάτωνος στην Αθήνα. Στις μαύρες του σελίδες καταγράφεται και ο τραγικός θάνατος της Υπατίας.
Στο Βυζάντιο, ο χριστιανισμός κυνήγησε λυσσαλέα όποια επιστημονική φωνή διατύπωνε κάτι που ξέφευγε από τα θεόπνευστα κείμενα της Εκκλησίας. Ο Μιχαήλ Ψελλός, λόγιος και φιλόσοφος, κατέστη γρήγορα ύποπτος στους εκκλησιαστικούς κύκλους, και ο πατριάρχης Ξιφιλίνος τον κατηγόρησε ότι ήθελε να ανατρέψει τον χριστιανισμό και να εισαγάγει τις δοξασίες του Πλάτωνα και του στωικού Χρυσίππου. Ο Μ. Ψελλός υποχρεώθηκε σε δημόσια ομολογία. Ο Ιωάννης ο Ιταλός, καθηγητής Φιλοσοφίας στη θέση του Ψελλού, κατηγορήθηκε ότι δίδασκε αίρεση, ότι θεωρούσε την ύλη άναρχη και αδημιούργητη και ότι δεχόταν ως υπαρκτές τις πλατωνικές ιδέες. Παρ' όλο που δήλωσε μετάνοια, αρχικά περιορίστηκε σε μονή και κατόπιν καταδιώχθηκε γιατί θεωρήθηκε ότι η διδασκαλία του παρακινούσε στην επαναφορά της παλαιάς θρησκείας.
Ο Γεώργιος Γεμιστός Πλήθων προσπάθησε ν' αναστήσει τον παλαιό ελληνικό βίο. Το αποτέλεσμα ήταν το έργο του «Νόμων Συγγραφή» να μη σώζεται ολόκληρο γιατί κάηκε έπειτα από απόφαση του Σχολάριου μόλις αυτός έγινε πατριάρχης.

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΥΣΗ

Η διαμάχη της Καθολικής Εκκλησίας με τους εκπροσώπους της επιστήμης κατά τον Μεσαίωνα είναι γνωστή, κομβικό δε σημείο υπήρξε η θέση του Ήλιου και της Γης στο σύμπαν. Πώς είναι δυνατόν βιβλικά χωρία όπως: «και γαρ εστερέωσε την οικουμένην ήτις ου σαλευθήσεται» (Ψαλμοί 93:1), «και ανατέλλει ο ήλιος και δύει ο ήλιος και τις τον τόπον αυτού έλκει» (Εκκλησιαστής, 1:5), «εποίησε σελήνην εις καιρούς, ο ήλιος έγνω την δύσιν αυτού» (Ψαλμός 104: 19), που είναι ο λόγος του Θεού, να μη λένε την αλήθεια; Αξιωματικά, η θεωρούμενη θεόπνευστη Παλαιά Διαθήκη είναι η θεωρητική βάση πάνω στην οποία θα υποδουλώνονται η έρευνα και η ελεύθερη σκέψη.
Ο Κοπέρνικος απέδειξε (σχόλιο σελίδας: αντιγράφοντας τον Αρίσταρχο, να μη το ξεχνούμε αυτό) ότι η Γη κινείται γύρω από τον άξονά της και μαζί με τους άλλους πλανήτες κινείται και γύρω από τον Ήλιο. Ο ίδιος, όμως, φοβόταν τις διώξεις της Εκκλησίας και μόνο πριν πεθάνει αποφάσισε να δώσει για εκτύπωση το έργο του «Για την κίνηση των ουρανίων σωμάτων». Η Καθολική Εκκλησία κατέταξε το έργο του στον κατάλογο των απαγορευμένων βιβλίων και καταδίωξε με λύσσα όσους συμμερίζονταν τη διδασκαλία του.
Λίγα χρόνια αργότερα ο Ιταλός φιλόσοφος Τζορντάνο Μπρούνο βεβαίωνε ότι το σύμπαν είναι άπειρο και βρίσκεται σε διαρκή κίνηση. Η διδασκαλία του, όμως, έβαζε σε αμφισβήτηση τη μοναδικότητα της ενανθρώπισης του υιού του Θεού. Η Εκκλησία καταδίωξε τον Μπρούνο, που έπεσε στα χέρια της Ιεράς Εξέτασης, έμεινε εφτά χρόνια στη φυλακή, αρνήθηκε να απαρνηθεί τις απόψεις του και κάηκε στη Ρώμη το 1600.
Η Εκκλησία καταδίωξε επίσης και τον Γαλιλαίο, ο οποίος πρώτος άρχισε να εξετάζει τον Ουρανό με τηλεσκόπιο. Αρχικά στις 16 Φεβρουαρίου 1616 με την απειλή ποινής από την Ιερά Εξέταση τον ανάγκασαν να ανακαλέσει, του απαγόρεψαν να μιλάει και να γράφει για την περιστροφή της Γης, τον περιόρισαν στο σπίτι του ελέγχοντας όλες τις κινήσεις του και απομονώνοντάς τον.
Η θεωρία του Γαλιλαίου -και των υπόλοιπων επιστημόνων- κλόνιζε την ιδεολογική θωράκιση του χριστιανισμού, γιατί πώς συνδυάζεται η θεωρία της κίνησης της Γης με το χριστιανικό δόγμα της ανάληψης του Χριστού στον ουρανό; Η Γραφή έλεγε ότι Ουρανός και Γη είχαν δημιουργηθεί για χάρη του ανθρώπου. Πώς μπορούσε να ισχύει αυτό αν η Γη δεν ήταν παρά ακόμα ένας πλανήτης που περιστρεφόταν γύρω από τον ήλιο;
Ο Άγγλος φιλόσοφος Ρότζερ Μπέικον δίδασκε ότι βάση της αληθινής επιστήμης πρέπει να είναι το πείραμα και τα μαθηματικά. Το 1277 ο πάπας Νικόλαος Ε' τον καταδίκασε για τις καινοτομίες του και τον φυλάκισε 14 χρόνια. Ο Μπέικον βγήκε από τη φυλακή πολύ μεγάλος και πέθανε πολύ γρήγορα ενώ βρισκόταν σε κατ' οίκον περιορισμό.
Το 12^ο αι. έζησε ένας από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους του μεσαίωνα, ο Αβερρόης. Ο μουσουλμανικός κλήρος κατηγόρησε τον Αβερρόη για αθεΐα και γιατί πρόβαλλε την ελληνική φιλοσοφία σε βάρος της μωαμεθανικής ορθοδοξίας. Ο Αβερρόης εξορίστηκε από την Κόρδοβα και τα έργα του κάηκαν. Ο πάπας, στη συνέχεια, αφόρισε τον Αβερρόη (το 1240 και το 1513) και η Καθολική Εκκλησία καταδίωξε σκληρά τους οπαδούς του.
Ο Βέλγος Α. Βεσάλ (16^ος  αι.) θεμελίωσε την επιστήμη της ανατομίας. Με βάση την ανατομία των πτωμάτων έγραψε το μεγάλο έργο «Για την κατασκευή του ανθρώπινου σώματος». Η ισπανική ιερά εξέταση τον καταδίκασε σε θάνατο από τον οποίο σώθηκε την τελευταία στιγμή.
Ο Ρ. Ντεκάρτ μελέτησε κυρίως τα μαθηματικά και τη φυσική αλλά επεκτάθηκε, επίσης, σε ζητήματα φυσιολογίας και ψυχολογίας. Το 1633, μετά την καταδίκη του Γαλιλαίου, ματαιώνει την έκδοση του έργου του «Ο κόσμος». Το 1641 απαγορεύεται η διδασκαλία των έργων του στα κολέγια των Ιησουιτών.

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΛΑΔΑ

Η Εκκλησία της Ελλάδας παρουσίασε τα ίδια στοιχεία του συντηρητισμού, της μισαλλοδοξίας και του σκοταδισμού. Οι θετικές επιστήμες, τα μαθηματικά, η φυσική, η χημεία, ήταν απαγορευμένα για τους ρασοφόρους ως πηγή αθεΐας.
Το έτος 1819 το Οικουμενικό Πατριαρχείο εξέδωσε «πατριαρχική εγκύκλιο» για την ανάσχεση της διάδοσης των φυσικομαθηματικών επιστημών με τίτλο «Περί της σημερινής κατάστασης των κοινών του γένους μας ελληνομουσείων (=σχολείων)» και κάλεσε πατριαρχική σύνοδο με στόχο «την καθαίρεσιν των φιλοσοφικών (=φυσικομαθηματικών) μαθημάτων». Από τη σύνοδο που συνήλθε τον Μάρτιο του 1821, μόλις λίγες ημέρες πριν από την έκρηξη της Επανάστασης, εξεδόθη κείμενο κατά των Μαθηματικών, της Φυσικής και των επιστημών γενικότερα.
Το πόσο προσπάθησε να «φρενάρει» η Εκκλησία τη διάδοση των Επιστημών και των Γραμμάτων του Γένους το μαρτυρά και η «Χριστιανική Απολογία» του διευθυντή της Πατριαρχικής Σχολής της Κωνσταντινουπόλεως Αθ. Πάριου, γραμμένη στα 1800: «Μακράν η διαλεκτική σχέση. Μακράν η πολύσχημος Γεωμετρία. Μακράν η κενέμφατος Άλγεβρα. Μακράν κάθε ανθρώπινη επιστήμη και μάθησις. Εις τα εξ αποκαλύψεως δεν ζητείται απόδειξις, αλλά πίστις».
Έτσι κυνηγήθηκαν, αφορίστηκαν δάσκαλοι και επιστήμονες που ήταν φορείς της επιστήμης και της λογικής σκέψης. Η μοίρα των πρωτοπόρων του ελληνικού διαφωτισμού δείχνει την αντιμετώπιση που είχαν από την «εθναρχούσα Εκκλησία».
Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης (1650/60-1736) καταδικάστηκε το 1721 για τις φιλοσοφικές απόψεις του από το Πατριαρχείο και υποχρεώθηκε το έτος 1725 σε δημόσια καύση των χειρογράφων του.
Ο Ευγένιος Βούλγαρης (1716-1806) εισήγαγε στην Ελλάδα τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών, της νεότερης φιλοσοφίας και της λατινικής γλώσσας. Οι ιερείς επιχείρησαν να τον λιθοβολήσουν στα Ιωάννινα και τον κυνήγησαν ως άθεο.
Ο Χριστόδουλος Παμπλέκης, λόγιος και δάσκαλος, αφορίστηκε το 1793 μετά το θάνατό του από τον πατριάρχη Νεόφυτο τον Ζ'.
Στις 23 Οκτωβρίου του 1839 ο Θεόφιλος Καΐρης αφορίζεται από την Εκκλησία. Τον οδηγούν σε μοναστήρι στη Σκιάθο όπου υπόκειται σωματικά και ψυχολογικά βασανιστήρια.
Ο Κωνσταντίνος Κούμας μπορεί να μην αφορίστηκε, αλλά κυνηγήθηκε ανελέητα.
Βέβαια, ούτε οι Ευρωπαίοι διαφωτιστές γλίτωσαν από τη μανία του ελληνικού εκκλησιαστικού μηχανισμού! Για παράδειγμα, το έτος 1776 «καταδικάστηκε» και «αναθεματίστηκε» πανηγυρικά από τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, Σοφρώνιο Β', ο Βολταίρος και το ίδιο επαναλήφθηκε το έτος 1793 από τον πατριάρχη Νεόφυτο Ζ', δεκαπέντε χρόνια μετά το θάνατο του μεγάλου διανοητή!  

Ελένη Νικολαΐδου, Ελευθεροτυπία, 20/8/2011. Η Ελένη Νικολαΐδου είναι ιστορικός, συντονίστρια του εκπαιδευτικού ενημερωτικού δικτύου alfavita.gr   http://sfrang.blogspot.com/

ΓΝΩΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Το άτομο. Δημόκριτος, Μόσχος ο Φοίνιξ, Λεύκιππος, Επίκουρος. Παρουσιάστηκε από τον Ντάλτον το 1808. 

Η κίνηση των ατόμων καί ο σχηματισμός τών ουρανίων σωμάτων από άτομα. Δημόκριτος. 

Η σχετικότητα. Θαλής ο Μηλήσιος, Αναξιμένης, Θεόπομπος, Ηράκλειτος, Ζήνων, Ελεάτης. Παρουσιάστηκε από τον Αϊνστάιν. 

Η αντιστροφή του Χρόνου. Πλάτων (Πολιτικος) Παρουσιάστηκε από τον Αϊνστάιν. 

Η φύση του Σύμπαντος. Λουκρήτιος. 

Η φύση του Σύμπαντος και η σφαιρικότητά του. Πλάτων, Θαλής, Πυθαγόριοι. 

Χωρο-χρόνος. Ζήνων, Ελεάτης,Δαμάσκιος. 

Αντι-Υλη και παράλληλα Σύμπαντα. Φιλόλαος. 

Νόμος των αναλογιών. Ερμής, Πυθαγόρας. 

Το παλλόμενο Σύμπαν. Πλάτων (Πολιτικός). 

Η Μεγάλη Εκρηξη καί ο Δημιουργός του Σύμπαντος. Ορφικοί. Παρουσιάστηκε από τον Ζώρζ Λεμάντρ το 1927. 

Το Ηλιακό Σύστημα καί η σφαιρικότητα της Γής. Αρίσταρχος ο Σάμιος, Πυθαγόρας, Πλάτων. 

Οι πέραν του Κρόνου πλανήτες. Δημόκριτος, Αναξιμένης. 

Η φύση του Γαλαξία ως αστρικό νεφέλωμα. Δημόκριτος. 

Η πολλαπλότητα των Κόσμων. Αναξαγόρας, Αναξιμένης, Αναξίμανδρος, Ξενοφάνης, Ζήνων, Ελεάτης, Μητρόδωρος, Θαλής. Παρουσιάστηκε από τον Τζορντάνο Μπρούνο. 

Το απροσμέτρητο των αποστάσεων. Ορφεύς, Αρίσταρχος.

Οι Κόσμοι έχουν αρχή και τέλος. Δημόκριτος. 

Τα Ηλιακά Συστήματα καί τους «μή φωτεινούς συνόδους των ηλίων. Πυθαγόρας, Ηράκλειτος. 

Η ύπαρξη ζωής σε άλλα Συστήματα. Αναξαγόρας, Ξενοφάνης, Δημόκριτος, Επίκουρος, Αναξιμένης, Ζήνων, Ελεάτης, Λουκρήτιος, Στράβων. 

Η ελλειπτικότητα της Γήινης τροχιάς. Αρίσταρχος Παρουσιάστηκε από τον Γκάους το 1819. 

Οι Αστεροειδείς καί οι συγκρούσεις τους. Πλάτων(Τίμαιος). 

Οι διαστάσεις της Υδρογείου. Ερατοσθένης, Διακαίαρχος. 

Η 24ωρη περιστροφή της Γής. Ηρακλείδης ο Ποντικός. 

Η αιτία της Εκλειψης. Αναξαγόρας, Θαλής. 

Νόμοι κινήσεως των Πλανητών. Εύδοξος, Πυθαγόριοι. 

Η φύση της Σελήνης. Πλούταρχος, Εμπεδοκλής. 

Η σφαιρικότητα της Γής. Στράβων. 

Οι κινήσεις της Υδρογείου. Ηρακλείδης ο Ποντικός. 

Η φύση του Ηλίου. Αναξαγόρας. 

Ο Πολικός αστέρας. Ορφικοί, Όμηρος. 

Η ανάκλαση του Ηλιακού φωτός από την Σελήνη. Θαλής, Παρμενίδης, Πλούταρχος Παρουσιάστηκε από τον Γαλιλαίο. 

Η αιτία των παλιρροιών. Ποσειδώνιος Παρουσιάστηκε από τον Κέπλερ. 

Οι Υπολογιστές. Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων Παρουσιάστηκε από τον Βίνερ το 1950. 

Η Αμερική. Πλάτων, Στράβων, Βίων Προυσσαεύς. 

Διαστρικά ταξίδια. Λουκιανός. 

Ο τρόπος σχηματισμού του Ηλιακού Συστήματος. Πλάτων. Παρουσιάστηκε από τον Λαπλάς. 

Η θεωρία της εξέλιξης των ειδών. Αναξίμανδρος. Παρουσιάστηκε από τον Δαρβίνο το 1859. 

Η στεριά είναι λιγότερη από το νερό. Φιλόστρατος. 

Η προέλευση της Ζωής. Δημόκριτος, Αναξίμανδρος. 

Η Ενέργεια Αριστοτέλης, Αναξίμανδρος. 

Η αιτία της πλημμύρας του Νείλου. Ηρόδοτος. 

Το εξάμηνο Πολικό ημερονύκτιο. Βίων ο Αβδηρίτης. 

Η Ισημερινή Αφρική και οι οροσειρές της. Πτολεμαίος. 

Ο Νόμος της επιβίωσης των καλύτερα προσαρμοσμένων όντων. Ο Λουκρήτιος τον αναφέρει ως γνώση των αρχαιοτέρων από αυτόν, Ελλήνων Παρουσιάστηκε από τον Δαρβίνο. 

Οι 365.25 ημέρες του Ετους. Ο Διόδωρος αναφέρει ότι «πρόκειται γιά πολύ παλιά γνώση» από αυτόν. 

Τα Ζώδια και οι ονομασίες τους. Ορφικοί Παρουσιάστηκε από τον Νεύτωνα. 

Οι Ισημερίες και τα Ηλιοστάσια. Ορφικοί. 

Η φύση των Κομητών. Αριστοτέλης, Πυθαγόριοι. 

Οι Κοσμικοί Ηχοι Πυθαγόρας. 

Ο Νόμος που ορίζει τις αποστάσεις των Πλανητών από τον Ηλιο. Πυθαγόριοι Παρουσιάστηκε από τον Μποντέ. 

Η απόσταση της Γής από τα άλλα ουράνια σώματα. Ιππαρχος. 

Το Σύμπαν είναι ένα ζωντανό Ον και περικλείει όλα τα όντα. Πλωτίνος. 

Η Αλληλεπίδραση των πάντων. Πλάτων. 

Η έννοια της Κοσμικής Τάξης καί Αρμονίας. Ορφικοί. 

Ο νόμος της Αναλογίας καί της Αντιστοιχίας Μικρόκοσμου-Μακρόκοσμου. Ερμής ο Τρισμέγιστος. 

Το ωοειδές σχήμα του Σύμπαντος. Ορφικοί, αναφορές των Μακρόβιου καί Αχιλλέως Τάτιου. 

Αστρο-Γέννεση και Αστρική σκόνη. Ορφικοί. 

Η αρχική συγκέντρωση όλης της συμπαντικής Υλης σε ωοειδές σχήμα. Ορφικοί. 

Το Πεπερασμένο του Σύμπαντος. Ορφικοί. 

Η δυνατότητα εποικισμού της Σελήνης. Λουκιανός. 

Τα Αυτόματα. Ηφαιστος, Δαίδαλος, Τάλως. 

Το DNA. Κηρύκειον. 

Ο Χάλυβας. Αναφέρει ο Ευριπίδης «χαλύβω πελέκει». 

Τo ήλιον μύδρον, είναι διάπυρο. Αναξαγόρας.

Πηγή: Δίοδος, Η Πύλη της Γνώσης