ΕΝΝΕΑ ΕΤΗ ΦΩΤΟΣ: Το Έπος των Κατοίκων της Χαλάστρας 22 Οκτωβρίου του 1912 - Όταν Γκρέμισαν τα Σπίτια τους και Έφτιαξαν Γέφυρες για να Περάσει ο Ελληνικός Στρατός

Τον Οκτώβριο του 1912 ο Ελληνικός Στρατός προσπαθούσε να προλάβει τους Βούλγαρους, που πήγαιναν στη Θεσσαλονίκη. Γέφυρες δεν υπήρχαν, διότι τις είχαν καταστρέψει οι Τούρκοι. Όμως, σχεδίαζαν χωρίς τους κατοίκους της Χαλάστρας Θεσσαλονίκης. Εκείνοι βοήθησαν στις 22 Οκτωβρίου του 1912, τον Ελληνικό Στρατό, να περάσει τον Αξιό και να απελευθερώσει τη Θεσσαλονίκη.

Η κούραση του Ελληνικού Στρατού ήταν μεγάλη. Οι Βούλγαροι πλησίαζαν προς τη Θεσσαλονίκη, με ιππικό, ενώ οι Έλληνες προχωρούσαν προς τα εκεί, με τα πόδια. Έπρεπε να φτάσουν πρώτοι. Εκτός από την κούρασή τους, ο Αξιός φάνταζε αδιάβατος. Το ποτάμι δεν είχε γέφυρες και τα νερά του είχαν φουσκώσει.

Όμως, λύση δόθηκε από τους κατοίκους της Χαλάστρας, οι οποίοι μέσα στη νύχτα και κάτω από καταρρακτώδη βροχή δούλεψαν και έφτιαξαν γέφυρα για να περάσει ο στρατός. Μάλιστα, για να το πετύχουν, ξήλωσαν τα παράθυρα και τις πόρτες από τα σπίτια τους, διέλυσαν τα έπιπλά τους και γκρέμισαν τα ξύλα από τους φράχτες τους.

«Έρχεται το Ελληνικό!»

Ήταν 21η Οκτωβρίου του 1912 όταν ο Ελληνικός Στρατός μπήκε στη Χαλάστρα, που τότε λεγόταν και Κουλακιά, και ο ενθουσιασμός για την υποδοχή του αποτυπωνόταν στα λόγια της πεντάχρονης τότε Βιργινίας Τζαλαμάνη. Χρησιμοποιώντας μια λέξη βγαλμένη κατευθείαν από τα Αρχαία και από τον Θουκυδίδη, το «Ελληνικό», έλεγε:

«Έρχεται το Ελληνικό. Όλοι ήταν όρθιοι. Δεν κοιμήθηκαν καθόλου εκείνη τη νύχτα. Άνδρες, γυναίκες, παιδιά. Όλοι περίμεναν να ΄ρθει το Ελληνικό. Είχαν μεγάλη λαχτάρα. Μόλις ξημέρωσε βλέπουμε από την Γιαντσίδα που έρχονταν το Ελληνικό. Όλος ο κόσμος βγήκε να υποδεχτεί τους στρατιώτες μας. Στο σπίτι μας έφεραν δύο. Έκατσαν δύο μέρες και μετά έφυγαν για να πάνε στην κόκκινη μηλιά».

Ενώ, όμως, οι Κουλακιώτες πανηγύριζαν την ελευθερία τους, οι στρατιωτικοί ηγέτες προβληματίζονταν για τον τρόπο διάβασης των δύο βραχιόνων του «φουσκωμένου» Αξιού. Όπως, μάλιστα, γράφει ο Κώστας Βαφείδης, καθώς οι Τούρκοι είχαν καταστρέψει τα πορθμεία από τους βραχίονες του ποταμού Αξιού, ο μόνος τρόπος για να περάσει ο στρατός από εκεί ήταν να κατασκευαστούν επειγόντως πλωτές γέφυρες. Τη λύση έδωσε ο Κουλακιώτης καροποιός Γιώργης Νταληγκάρης ο οποίος ζήτησε από τον μέραρχο να τον κάνει για μια μέρα «βασιλιά». Ο μέραρχος Κλεομένης έδωσε με επιφυλακτικότητα τις αρμοδιότητες που του ζήτησε ο Νταληγκάρης ο οποίος κινητοποίησε τους συγχωριανούς του.

Το πρωί της επόμενης μέρας πλήθος από πλάβες (ποταμόβαρκες) παρατάχθηκε στον Αξιό ποταμό. Πλήθος κόσμου, με κάθε είδους εργαλεία, συγκέντρωσε ξύλινα βαρέλια και ξύλα που υπήρχαν σε ανεγειρόμενα κτίσματα, ακόμη και τα σχοινιά που χρησιμοποιούνταν για το άπλωμα της μπουγάδας και το κρέμασμα των κουβάδων στα πηγάδια. Τραπέζια, κάδρα και άλλα αντικείμενα, χρησίμευσαν ως πρώτες ύλες, τον Νταληγκάρη, ο οποίος τα ένωσε και έφτιαξε μια αυτοσχέδια και αποτελεσματική γέφυρα. Σε αυτό συνετέλεσε και η πολύτιμη βοήθεια των κατοίκων της Χαλάστρας.

Ο στόχος ήταν να γίνουν όσο τον δυνατόν περισσότερες ξύλινες γέφυρες για να περάσει ο στρατός, όπως και τελικά έγινε με τη ζεύξη του δυτικού και του ανατολικού βραχίονα του Αξιού. Το πέρασμα του ποταμού έδωσε τελικά το σύνθημα για την παράδοση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους.