Γιατί η Ρητορική Χρειάζεται τη Φιλοσοφία

Στον έργο "Φαίδρος" του Πλάτωνος, στο σημείο 269e, η συζήτηση στρέφεται στη ρητορική τέχνη και τις προϋποθέσεις για την απόκτησή της, με τον Σωκράτη να επισημαίνει ότι η ρητορική, όπως και η ιατρική, απαιτεί βαθιά κατανόηση της φύσης των πραγμάτων.

Ο Σωκράτης τονίζει ότι αν κάποιος διδάσκει ρητορική χωρίς να γνωρίζει την αλήθεια (τη φύση του θέματος), η τέχνη του θα είναι «άτεχνος». 

Το χωρίο αυτό εντάσσεται στη πλατωνική κριτική προς τους σοφιστές και τη ρητορική της εποχής, η οποία βασιζόταν στο πιθανό και όχι στο αληθινό. 

Ο Πλάτων υποστηρίζει ότι ο αληθινός ρήτορας πρέπει να είναι φιλόσοφος και να γνωρίζει τη φύση της ψυχής. 

(ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ)

----------------------

Πλάτωνος Φαίδρος 269e - 270a

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Διόλου απίθανο, καλέ μου φίλε, να ’ναι ο Περικλής αυτός που απ’ όλους τους ρήτορες έχει αγγίξει την τελειότητα στη ρητορική.

ΦΑΙΔΡΟΣ: Πώς έτσι;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Όλες οι τέχνες, όσες είναι σπουδαίες, χρειάζονται επιπλέον ατελείωτες συζητήσεις και αιθέριες θεωρητικές αναζητήσεις για τη φύση των πραγμάτων· τούτη η υψηλή πνοή και η καθολική ευστοχία, που τις χαρακτηρίζει, κάπου από εδώ φαίνεται να εισχωρεί μέσα τους. Κι αυτό το πράγμα το απόκτησε και ο Περικλής κοντά στα φυσικά χαρίσματά του. Γιατί από τη συνάντησή του με τον Αναξαγόρα, έναν άνθρωπο τέτοιας, νομίζω, λογής, πήρε υψηλή θεωρητική γνώση και προχώρησε ίσαμε τη φύση του νου και της διάνοιας, αυτά τα ζητήματα που τόσο επίμονα συζητούσε και ο Αναξαγόρας, και από εκεί έφερε στην τέχνη των λόγων ό,τι είναι χρήσιμο γι’ αυτήν.

(Αποδ. Ν.Μ. Σκουτερόπουλος)

Το Αρχαίο Πρωτότυπο

Κινδυνεύει, ὦ ἄριστε, εἰκότως Περικλῆς πάντων τελεώτατος εἰς τὴν ῥητορικὴν γενέσθαι.

–Τί δή;

– Πᾶσαι ὅσαι μεγάλαι τῶν τεχνῶν προσδέονται ἀδολεσχίας καὶ μετεωρολογίας φύσεως πέρι· τὸ γὰρ ὑψηλόνουν τοῦτο καὶ πάντῃ τελεσιουργὸν ἔοικεν ἐντεῦθέν ποθεν εἰσιέναι. ὃ καὶ Περικλῆς τῷ εὐφυὴς εἶναι ἐκτήσατο· προσπεσὼν γὰρ οἶμαι τοιούτῳ ὄντι Ἀναξαγόρᾳ, μετεωρολογίας ἐμπλησθεὶς καὶ ἐπὶ φύσιν νοῦ τε καὶ διανοίας ἀφικόμενος, ὧν δὴ πέρι τὸν πολὺν λόγον ἐποιεῖτο Ἀναξαγόρας, ἐντεῦθεν εἵλκυσεν ἐπὶ τὴν τῶν λόγων τέχνην τὸ πρόσφορον αὐτῇ. 

Πλάτων, Φαίδρος 269e - 270a

Το απόσπασμα προέρχεται από το βιβλίο Οι σοφιστές και ο Σωκράτης Συγγραφή Χλόη Μπάλλα, Καλλιόπη Παπαμανώλη

-------------------------------

ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ

Πώς οι Σοφιστές Επαινούν όσα Διδάσκουν...

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΠΕΡΙΚΛΗΣ - Ο ΠΡΩΤΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Ο ΑΡΙΣΤΟΣ