Ο ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΑΘΕΟΣ

Με τον ερευνητή και συγγραφέα Αστέριο Χοϊλού 

Ο Αστέριος Χοϊλούς είναι συγγραφέας των βιβλίων «ΟΤΑΝ Ο ΜΥΘΟΣ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» (2015)  και «ΟΙ ΕΠΤΑ ΠΡΟΓΟΝΟΙ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ» (2018), εκδόσεις ΕΡΩΔΙΟΣ.  

  Ομηρικός Κύκλος - Ellenos Ellen

====================

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΘΕΟΙ

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ & ΤΟ «HAPPY» ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ - ΗΘΙΚΗ, Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ 

ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΟΥΣ

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, ΤΟ «ΑΓΚΑΘΙ» ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΜΑΖΩΝ

«Το μακάριον και άφθαρτον ούτε αυτό πράγματα έχει ούτε άλλω παρέχει, ώστε ούτε οργαίς ούτε χάρισι συνέχεται· εν ασθενει γαρ παν το τοιούτον» ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ

ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Όπως ορίζει ο ίδιος ο Επίκουρος στην επιστολή του προς Μενοικέα, η ευδαιμονία έγκειται στη μακαρία ζωή, δηλαδή στο να μην υποφέρει κάποιος από σωματικούς πόνους και να μην είναι η ψυχή του ταραγμένη.

"..πᾶσαν αἵρεσιν καὶ φυγὴν ἐπανάγειν οἶδεν ἐπὶ τὴν τοῦ σώματος ὑγίειαν καὶ τὴν τῆς ψυχῆς ἀταραξίαν, ἐπεὶ τοῦτο τοῦ μακαρίως ζῆν ἐστι τέλος..". (Διογένης Λαέρτιος- Βίος Επίκουρου, Προς Μενοικέα)

Την τέχνη του ΗΔΕΩΣ ΖΗΝ, του να ζεις δηλαδή ηδονικά, με μεγάλη ευχαρίστηση, είναι εφικτή να αποκτήσει ο άνθρωπος αρκεί να είναι δεκτικός στην μάθησή της.

Δάσκαλός μας στην τέχνη αυτή είναι ο Επίκουρος και το εκπαιδευτήριο, ο Κήπος, στον οποίο η φιλοσοφία υπηρετεί τη ζωή κι έχει μοναδικό σκοπό όπως κάθε γνώση ή ενέργεια, να φέρει τη γαλήνη και την ευτυχία στη ψυχή και το σώμα του ανθρώπου, όπως έγραψε ο μεγάλος σύγχρονος δάσκαλος Χαράλαμπος Θεοδωρίδης στο βιβλίο του ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ - Η αληθινή όψη του αρχαίου κόσμου (Εκδόσεις ΕΣΤΙΑ), αποδίδοντας με τον τρόπο αυτό τα λόγια του Σέξτου Εμπειρικού:

"Ἑπίκουρος μὲν ἔλεγε τὴν φιλοσοφίαν ἐνέργειαν εἶναι λόγοις καὶ διαλογισμοῖς τὸν εὐδαίμονα βίον περιποιῦσαν". (Σέξτος Εμπειρικός - Προς Ηθικούς)

Η φιλοσοφία του Επίκουρου, η επικούρεια δηλαδή φιλοσοφία, συγκροτείται στο σχήμα ΚΑΝΟΝΙΚΟ, ΦΥΣΙΚΟ, ΗΘΙΚΟ.
Το Κανονικό, ορίζεται ως η μέθοδος που οδηγεί στην αντίληψη και εξήγηση του περιβάλλοντος κόσμου και του ίδιου του ανθρώπου. Στηρίζεται στις αισθήσεις, στις προλήψεις και στα πάθη (την ηδονή και τον πόνο) και τις φανταστικές επιβολές της διάνοιας. Αυτά, αποτελούν για εμάς τους επικούρειους τα μοναδικά και αξιόπιστα κριτήρια της Αλήθειας.

"Εν τοίνυν τῷ Κανόνι λέγων ἐστὶν ὁ Ἐπίκουρος κριτήρια τῆς ἀληθείας εἶναι τὰς αἰσθήσεις καὶ προλήψεις καὶ τὰ πάθη, οἱ δ' Ἐπικούρειοι καὶ τὰς φανταστικὰς ἐπιβολὰς τῆς διανοίας". (Διογένης Λαέρτιος- Βίος Επίκουρου)

Με τα κριτήρια της Αλήθειας ο άνθρωπος μπορεί να αντιληφθεί και να εξηγήσει τα περί της Φύσεως πράγματα και να αναπτύξει το Φυσικό μέρος της φιλοσοφίας. Δηλαδή να εξηγήσει την λειτουργία και τα αίτια της ύλης, των φυσικών φαινομένων, της γης, του ουρανού, των αστέρων αλλά και του χώρου, του χρόνου και βέβαια των όντων. Η επικούρεια θέαση των πραγμάτων περί της Φύσεως, 23 αιώνες από την απαρχή της, επιβεβαιώνεται και μάλιστα σχεδόν στο σύνολό της, από την διαθέσιμη επιστημονική γνώση του καιρού μας.

Ο τρόπος που αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος τα περί της Φύσεως, οδηγούν στην παραγωγή της Ηθικής Φιλοσοφίας. Το ζητούμενο για εμάς, δηλαδή η πρακτική εφαρμογή της φιλοσοφίας μας, μας δίδεται με το Ηθικό μέρος της επικούρειας φιλοσοφίας. Αυτό αποτελείται ουσιαστικά από μια σειρά γνωμών και θέσεων περί των προτιμήσεων και αποφυγών των ανθρώπινων ενεργειών, που αν τηρηθούν οδηγούν στην ευδαιμονία του βίου. Κάτω από αυτή την οπτική η φιλοσοφία του Κήπου εξετάζει μια σειρά σχετικών ζητημάτων. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα περί αρετών, επιθυμιών, δικαιοσύνης, φιλίας, ασφάλειας, αυτάρκειας, αλλά και περί Θεών, ψυχής, φόβου του θανάτου, πρόνοιας, τύχης, δεισιδαιμονίας κ.α.

"Ἄφοβον ὁ θεός, ἀνύποπτον ὁ θάνατος καὶ τἀγαθὸν μὲν εὔκτητον, τὸ δὲ δεινὸν εὐεκκαρτέρητον". (Φιλόδημος - Τετραφάρμακος)

Τα παραπάνω εξετάζονται διεξοδικά με στόχο την απονία και την αταραξία. Όταν ο άνθρωπος βιώνει μια τέτοια κατάσταση δεν έχει ανάγκη από τίποτε άλλο, διότι δεν υπάρχει λόγος να ζητήσει κάτι περισσότερο για να συμπληρώσει την ευεξία της ψυχής και του σώματος. Αυτή η κατάσταση είναι θεωρητική για τον άνθρωπο διότι οι άνθρωποι είναι γεμάτοι από θυμούς, έννοιες και άλλα κακά. Οι Θεοί για τον Επίκουρο είναι αυτοί που ζώντας γαλήνια και ατάραχα στα μετακόσμια, είναι υποδείγματα μακαριότητας για τους ανθρώπους. Τη γαλήνη και την τελειότητα εκείνων θέλουν να φτάσουν οι οπαδοί του Κήπου. Όταν όμως οι άνθρωποι στερούνται των παραπάνω, οδηγούνται στην αναζήτησή αυτών μέσω της οδού της ηδονής, όπως αυτή ορίζεται επακριβώς από τον Επίκουρο.

"..τὴν ἡδονὴν ἀρχὴν καὶ τέλος λέγομεν εἶναι τοῦ μακαρίως ζῆν.." (Διογένης Λαέρτιος- Βίος Επίκουρου, Προς Μενοικέα)

Με τη λέξη ηδονή εκφράζουμε την αντίληψη από μέρους μας του συνόλου των συναισθημάτων που δηλώνουν ικανοποίηση της ψυχής και του σώματος και απομακρύνουν το άλγος (τον πόνο). Ο Επίκουρος διακρίνει τις ηδονές στις κινητικές (χαρά, ευχαρίστηση) και τις καταστηματικές (π.χ. απονία, αταραξία). Η ηδονή είναι το ύψιστο αγαθό, ο έσχατος σκοπός, διότι δεν επιδέχεται κάτι άλλο για να επιτευχθεί αυτή η ίδια. Όπως έχει διατυπωθεί από τον Επίκουρο, αυτά που γεννούν τον ευχάριστο βίο δεν είναι οι αδιάκοπες διασκεδάσεις, ούτε οι απολαύσεις αγοριών και γυναικών, ούτε των ιχθύων και άλλων εδεσμάτων που φέρουν τα πολυτελή τραπέζια, αλλά ο νηφάλιος στοχασμός και η εξερεύνηση των αιτιών για κάθε προτίμηση ή αποφυγή.

"Οὐ γὰρ πότοι καὶ κῶμοι συνείροντες οὐδ' ἀπολαύσεις παίδων καὶ γυναικῶν οὐδ' ἰχθύων καὶ τῶν ἄλλων ὅσα φέρει πολυτελὴς τράπεζα τὸν ἡδὺν γεννᾷ βίον, ἀλλὰ νήφων λογισμὸς καὶ τὰς αἰτίας ἐξερευνῶν πάσης αἱρέσεως καὶ φυγῆς..". (Διογένης Λαέρτιος- Βίος Επίκουρου, Προς Μενοικέα)

Για τον Επίκουρο, αλλά και για εμάς τους σύγχρονους επικούρειους η φιλοσοφία οφείλει να οδηγεί στη γνώση ή ενέργεια για τον ευδαίμονα βίο, αλλιώς είναι γράμμα κενό για την ίδια την ζωή μας, μια φλυαρία που δεν οδηγεί πουθενά στην πραγματικότητα. Ο δάσκαλος έλεγε σχετικά ότι, "μη προσποιείστε ότι φιλοσοφείτε, αλλά να φιλοσοφείτε πραγματικά, γιατί δεν έχουμε ανάγκη του να νομίζουμε ότι υγιαίνουμε, αλλά το να υγιαίνουμε αληθινά".

Οὐ προσποιεῖσθαι δεῖ φιλοσοφεῖν, ἀλλ ὄντως φιλοσοφεῖν οὐ γὰρ προσδεόμεθα τοῦ δοκεῖν ὑγιαίνειν, ἀλλὰ τοῦ κατ’ ἀλήθειαν ὑγιαίνειν. (Επίκουρου Προσφώνησις - LIV)

Στις ημέρες μας η επικούρεια φιλοσοφία εξακολουθεί να αγγίζει ανθρώπους με νου και κρίση σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης.
Φιλοσοφούμε λοιπόν στις ημέρες μας και ειδικότερα ως επικούρειοι, διότι θέλουμε στην ζωή μας να μετέχουμε της αληθινής ευδαιμονίας.
Για εμάς τους επικούρειους, δεν αρκεί μόνο το να λέμε ότι επιθυμούμε να είμαστε ευδαίμονες. Αυτό βεβαίως το δηλώνουν και πολλοί άλλοι, παραμένοντας όμως μόνο στην θεωρία. Εμείς αντίθετα επιδιώκουμε και κάνουμε πράξη το να ζούμε ευχάριστα, το να βιώνουμε πραγματικά την ευδαιμονική αυτή κατάσταση.

Σχήμα Επικούρειας Φιλοσοφίας

Τάκης Παναγιωτόπουλος

https://www.epicuros.gr/pages/filo_eisagogi.htm

-----------------------------------

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΘΕΟΙ

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ & ΤΟ «HAPPY» ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ - ΗΘΙΚΗ, Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ 

ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΟΥΣ

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, ΤΟ «ΑΓΚΑΘΙ» ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΜΑΖΩΝ

«Το μακάριον και άφθαρτον ούτε αυτό πράγματα έχει ούτε άλλω παρέχει, ώστε ούτε οργαίς ούτε χάρισι συνέχεται· εν ασθενει γαρ παν το τοιούτον» ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ - ΤΟ «ΑΓΚΑΘΙ» ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΜΑΖΩΝ

ΕΙΚΟΝΑ: Πορτρέτο του Επίκουρου από πεντελικό μάρμαρο. Ρωμαϊκό αντίγραφο του πρώτου αιώνα, ενός Ελληνικού πρωτοτύπου του -3ου αιώνα. el.wikipedia

ΟΥΤΕ ΑΣΠΡΟ ΟΥΤΕ ΜΑΥΡΟ ΑΛΛΑ, ΚΑΘΟΛΟΥ ΠΡΟΒΑΤΟ

H σύγχρονη δυτική επιστήμη δεν ήρθε να προσθέσει πάρα ανούσιες έως και βάρβαρες λεπτομέρειες. Διότι όλη την ουσία της Φυσικής, Αρχαίας και σύγχρονης, την διατύπωσε – συμπληρώνοντας τον Δημόκριτο – με τέλειο τρόπο ο Επίκουρος. Ο ίδιος ήταν απασχολημένος κατά κύριο λόγο με την συγγραφή των βιβλίων του. Έγραψε κάπου τριακόσια βιβλία και σήμερα εμείς θα πρέπει να θεωρούμε τον εαυτό μας σε κατάσταση πνευματικής πτώχευσης, εφόσον από το τεράστιο έργο του Επίκουρου σώθηκαν μόνο σαράντα τέσσερις ορισμοί της φιλοσοφίας του, με τίτλο Κύριαι Δόξαι και τρεις επιστολές. 

Όχι. Για την απώλεια των συγγραμμάτων του Επίκουρου δεν ευθύνεται μόνον η γνωστή ρασοφόρα μεσαιωνική λαίλαπα. Ήδη από την εποχή του, οι εχθροί του, έκαναν κάθε τι για να παραποιήσουν, να πλαστογραφήσουν και να αφανίσουν τα έργα του. Κατά τον Επίκουρο, η συνειδητοποίηση της φυσικής αλήθειας, οδηγεί κατ αρχήν στην κατάργηση του φόβου. Στην απαλλαγή του Ανθρώπου από των φόβο των Θεών, τον φόβο της Εξουσίας, τον φόβο της Αγνοίας και τον φόβο του θανάτου.

Γράφει ο Επίκουρος στην Επιστολή προς Μενοικέα, υπογραμμίζοντας ότι ο θάνατος, το χειρότερο κακό που θα μπορούσαμε να φοβόμαστε, δεν μας αφορά καθόλου, επειδή όταν εμείς υπάρχουμε, δεν υπάρχει θάνατος, κι όταν επέλθει ο θάνατος, δεν το καταλαβαίνουμε, επειδή έχουμε πάψει να υπάρχουμε. Καθόλου λοιπόν δεν πρέπει να μας εντυπωσιάζει η μετά θάνατον ανυπαρξία, όπως ακριβώς δεν μας εντυπωσιάζει και η πριν από την γέννηση ανυπαρξία. Η δεύτερη δεν μας απασχολεί άρα ούτε και η πρώτη.

Και τότε ποιος είναι ο σκοπός της ζωής; Κατά τον Επίκουρο, ένας και μοναδικός: Η Ηδονή. Ποια ηδονή; Ιδού ο ορισμός του Επίκουρου: ΜΗΤΕ ΑΛΓΕΙΝ ΚΑΤΑ ΣΩΜΑ ΜΗΤΕ ΤΑΡΑΤΤΕΣΘΑΙ ΚΑΤΑ ΨΥΧΗΝ. 

Εάν λοιπόν φροντίζουμε να μην πονάει το σώμα μας και να μην ταράζεται η ψυχή μας, τότε είμαστε σε θέση να απολαμβάνουμε την χαρά της Ζωής, κι αυτή ακριβώς η χαρά είναι η Επικούρεια Ηδονή. Βεβαίως η Επικούρεια Διδασκαλία δεν αποκλείει καμία άλλη έννοια του όρου ηδονή, αρκεί να μην κάνει το σώμα και την ψυχή να υποφέρουν από πόνο και φόβο. Διότι η χειρότερη συμφορά του σώματος είναι ο πόνος και της ψυχής ο φόβος. 

Καταλαβαίνει λοιπόν εύκολα κανείς τη λύσσα εναντίων του Επίκουρου κάθε μορφής εξουσίας, η οποία – σύμφωνα με τον Αισχύλο – θεμελιώνεται επάνω στο Κράτος και την Βία. 

«ΤΟ ΜΑΚΑΡΙΟΝ ΚΑΙ ΑΦΘΑΡΤΟΝ ΟΥΤΕ ΑΥΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΧΕΙ ΟΥΤΕ ΑΛΛΩ ΠΑΡΕΧΕΙ,ΩΣΤΕ ΟΥΤΕ ΟΡΓΑΙΣ ΟΥΤΕ ΧΑΡΙΣΙ ΣΥΝΕΧΕΤΑΙ,ΕΝ ΑΣΘΕΝΕΙ ΓΑΡ ΠΑΝ ΤΟ ΤΟΙΟΥΤΟΝ». 

Απόδοσις: Το μακάριο και άφθαρτο ον (ο θεός) ούτε το ίδιο γνωρίζει ενοχλήσεις ούτε σε άλλους προξενεί ενοχλήσεις. Ώστε δεν επηρεάζεται ούτε από θυμούς ούτε από ευχαριστίες. Γιατί όλα αυτά είναι γνωρίσματα ενός αδύναμου όντος. ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΥΡΙΑΙ ΔΟΞΑΙ

Οι απαλλαγμένοι από τον φόβο Επικούρειοι δεν γίνονται σε καμία περίπτωση «υπήκοοι» της πολιτικής εξουσίας, ούτε «ποίμνιο» της όποιας πνευματικής. Ξέρουν να απολαμβάνουν την Χαρά της Ζωής, στα μικρά και τα ταπεινά, γνωρίζοντας σε βάθος την ουσία όλων των πραγμάτων. Στρέφουν την πλάτη τους στην εξουσία, και όσο πληθαίνουν, τόσο η κάθε μορφής εξουσία (πολιτική ή θρησκευτική) κινδυνεύει (ειδικά η θρησκευτική). Γι' αυτό καταπολεμήθηκε, γι' αυτό κατασυκοφαντήθηκε, γι' αυτό σπιλώθηκε ανά τους αιώνες η διδασκαλία του ΕΠΙΚΟΥΡΟΥ.

Πηγή: Περ. Ιερά Ελλάς, τευχ. 4ον σελ. 12, του Μάριου Βερέττα

----------------------------

Η Βίλα των Παπύρων

Φιλόδημος ο Επικούρειος

ΟΙ ΠΑΠΥΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΚΟΛΑΝΟ

ΑΠΟΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΗΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΑΠΥΡΟ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ

Εμφάνιση παλαιότερων αναρτήσεων ταξινομημένων κατά συνάφεια για το ερώτημα ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ.

ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΟΥΣ

Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΝΑ ΖΕΙΣ ΣΑΝ ΘΕΟΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

Από την εποχή ακόμα του Επίκουρου, η φιλοσοφία του, συνάντησε λυσσαλέες αντιδράσεις, συκοφαντήθηκε, κάποιες φορές πλαστογραφήθηκε και διαστρεβλώθηκε άγρια από τους αντιπάλους της, αρχικά από τους Ακαδημικούς αργότερα από τους Στωικούς και τέλος από τους Χριστιανούς που όλοι περιέργως είχαν διαχρονικά άριστες σχέσεις με τις εκάστοτε εξουσίες.

Ο Επικουρισμός με τον υλισμό του και την αθεοφοβία του έγινε το κόκκινο πανί για την Χριστιανική Θρησκεία που αισθάνθηκε ότι απειλείται η πνευματική κυριαρχία της και τον πολέμησε με λύσσα. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς έλεγε: «Εάν ο Απόστολος Παύλος χτύπησε τους φιλοσόφους είχε υπ’ όψιν του μονάχα τους Επικούρειους».

Γιατί όμως όλη αυτή η αντίδραση στο συγκεκριμένο φιλοσοφικό ρεύμα που κάνει τους ανθρώπους να αντιμετωπίζουν τουλάχιστον με αμηχανία κάποιον όταν δηλώνει Επικούρειος;

Ποιος είναι τελικά ο Επικούρειος Άνθρωπος;

Η φιλοσοφία του Επίκουρου αποβλέπει στην επίτευξη της καταστηματικής ηδονής δηλαδή της κατάστασης εκείνης που συνδυάζει έλλειψη σωματικού πόνου και ψυχική αταραξία και αποτελεί προϋπόθεση για την Ευδαιμονία που είναι και το ζητούμενο.
Οι αρετές όπως η φρόνηση – η μέγιστη αρετή κατά τον Επίκουρο – η δικαιοσύνη, η ανδρεία, η εγκράτεια, η φιλία δεν αποτελούν αυτοσκοπό, αλλά μέσο για την επίτευξη του ηδονικού βίου και επομένως έχουν ωφελιμιστική βάση και δεν επιβάλλονται έξωθεν από κάποια θεότητα.

Για να επιτευχθεί η ψυχική αταραξία ο άνθρωπος πρέπει:

α) να απαλλαγεί από τον αρχέγονο φόβο για τα φυσικά φαινόμενα τους θεούς και τον θάνατο με την νηφάλια μελέτη της Φύσης με βάση τις αισθήσεις και τα συναισθήματά του και σύμφωνα πάντα με τα επιστημονικά δεδομένα και όχι με αστήριχτους μύθους και αυθαίρετες δοξασίες που οδηγούν σε άχρηστες μεταφυσικές αγωνίες, δεισιδαιμονίες και παραλογισμούς που μιζερεύουν και ταλαιπωρούν την σύντομη ζωή του.

β) να ιεραρχήσει με φρόνηση τις επιθυμίες του και να επιδιώξει να ικανοποιήσει τις πιο φυσικές από αυτές, που του εξασφαλίζουν την επιβίωση, και έπειτα εκείνες που αφενός είναι μέσα στις δυνατότητές του και αφετέρου θα του προσφέρουν περισσότερο ευχαρίστηση παρά πόνο.

γ) Να αποφύγει να επιδιώξει την ικανοποίηση πλασματικών μη φυσικών επιθυμιών όπως Δόξα, Πλούτο, Επιρροή, Εξουσία, που είναι ακόρεστες, δύσκολα ικανοποιούνται και ακόμα πιο δύσκολα διατηρούνται και βυθίζουν τον άνθρωπο σε ανασφάλεια, καχυποψία, αγωνία, πόνο και δυστυχία χωρίς τέλος. «Τίποτα δεν είναι αρκετό γι εκείνον που θεωρεί λίγο το αρκετό» σημειώνει ο Δάσκαλος.

δ) Να επιδιώξει την ειλικρινή φιλία και να αναζητήσει την προσωπική του ευδαιμονία και ασφάλεια, μέσω της ευδαιμονίας και ασφάλειας της κοινότητας των φίλων.

Ο άνθρωπος λοιπόν δεν είναι έρμαιο καμιάς μοίρας. Είναι αυτός που αποφασίζει ελεύθερα για την πορεία της ζωής του λαμβάνοντας κάθε φορά υπ’ όψιν του τα δεδομένα της συγκυρίας, όπου εκεί βέβαια παίζουν ρόλο και οι αναγκαιότητες και το τυχαίο.
Η ιδέα όμως της ελεύθερης βούλησης και της ανάληψης της ευθύνης των αποφάσεων για την ζωή τους δεν κάνει όλους τους ανθρώπους ευτυχισμένους. Οι περισσότεροι έχουν την τάση να αποποιούνται το δικαίωμα αλλά και την ευθύνη να αποφασίζουν οι ίδιοι για την ζωή τους και αρέσκονται να τα αναθέτουν σε άλλους, στον αρχηγό της οικογένειας, τον ηγεμόνα, τον πολιτικό, στην μοίρα, στον θρησκευτικό ηγέτη, στον ίδιο τον θεό. Έτσι έχουν την ψευδαίσθηση ότι απαλλάσσονται από την ευθύνη των επιπτώσεων από μία πιθανή αποτυχία, που κάλλιστα μπορούν να φορτώσουν στις πλάτες αυτών που εμπιστεύθηκαν.

Ο Επίκουρος λοιπόν φαίνεται ότι στην προσπάθειά του να απαλλάξει τους ανθρώπους από τον φόβο των θεών και του θανάτου και να πολεμήσει τις δεισιδαιμονίες και τον παραλογισμό, τους φόρτωσε τον φόβο της προσωπικής ευθύνης για την ζωή τους. Φόβο που ανά τους αιώνες βρέθηκαν πολλοί καλοθελητές να εκμεταλλευτούν.

Σε άλλους όμως ανθρώπους η συνειδητοποίηση της ελεύθερης βούλησης και της ευθύνης των επιλογών, τους γεμίζει μ’ ένα αίσθημα αυτάρκειας ανεξαρτησίας και δημιουργικότητας. Τους κάνει ηγέτες του εαυτού τους. Τους ωθεί να ζήσουν την «αυθεντική Ζωή» όπως παρατηρεί ο υπαρξιστής φιλόσοφος Jean – Paul Sartre ο οποίος συμπληρώνει: «Χωρίς δυσκολίες δεν υπάρχει ελευθερία. Τόσο αυθεντικότερη είναι η ελευθερία όσο μεγαλύτερες είναι οι δυσκολίες». Στην κατηγορία αυτή ανήκουν και οι Επικούρειοι.

Ο Επικούρειος λοιπόν είναι ο δυνατός άνθρωπος.
Γιατί χρειάζεται εσωτερική δύναμη, νηφαλιότητα και φρόνηση για να ελέγξει κανείς τους αρχέγονους φόβους του, να υποτάξει την απληστία και τις άλογες παρορμήσεις του και να ιεραρχήσει τις επιθυμίες του επιλέγοντας να ικανοποιήσει εκείνες που θα του εξασφαλίσουν πρώτιστα την επιβίωση έπειτα την ασφάλεια, την σωματική υγεία και την ψυχική ισορροπία.

Ο Επικούρειος δεν είναι μετριόφρων.
Η μετριοφροσύνη αφορά τους μέτριους και ο Επικούρειος δεν είναι μέτριος αλλά ξεχωριστός άνθρωπος. Δεν είναι επίσης ταπεινόφρων γιατί η ταπεινοφροσύνη αφορά τους ταπεινούς και καταφρονεμένους και ο Επικούρειος δεν είναι ούτε ταπεινός ούτε καταφρονεμένος, αλλά άνθρωπος σοβαρός, με προσωπικότητα αξίες και αυτοπεποίθηση, που παίρνει στα χέρια του το τιμόνι της ζωής του για να την οδηγήσει εκεί που αυτός έχει αποφασίσει.

Ο Επικούρειος δεν βασίζεται ποτέ στην τύχη.
Η τύχη λέει ο Δάσκαλος δεν είναι θεά όπως πολλοί πιστεύουν γιατί είναι άστατη και αλλοπρόσαλλη και από ένα τυχαίο γεγονός μπορεί να προκύψουν τα μεγαλύτερα καλά όπως και τα χειρότερα κακά, αλλά αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν θα το διαχειριστεί ο άνθρωπος με φρόνηση ή όχι. Στο τέλος της γραφής προσθέτει είναι καλύτερα να πάρουμε με φρόνηση μια απόφαση που θα αποδειχτεί λάθος παρά στην τύχη μία απόφαση που θα αποδειχτεί σωστή.

Ο Επικούρειος είναι άνθρωπος αυτάρκης.
Γνωρίζει ότι όσες λιγότερες εξωτερικές εξαρτήσεις έχει τόσο πιο ελεύθερος είναι. «Μέγιστος καρπός της αυτάρκειας η Ελευθερία» λέει ο Δάσκαλος « Αυτός που ζει ελεύθερα και ανεξάρτητα δεν μπορεί να αποχτήσει μεγάλα πλούτη, γιατί αυτό απαιτεί δουλοπρέπεια είτε προς τον όχλο είτε προς την εξουσία, μπορεί όμως να έχει όσα χρειάζεται σε συνεχή επάρκεια». Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι ο Επικούρειος είναι ολιγαρκής από πεποίθηση όπως π.χ. ο Κυνικός. Θα απολαύσει λοιπόν την πολυτέλεια όποτε του τύχει, γιατί την πολυτέλεια την απολαμβάνουν ηδονικότερα όσοι την έχουν λιγότερο ανάγκη. Άλλωστε και η λιτότητα έχει τα όριά της, όπως παρατηρεί ο σοφός μας Παππούς και όποιος το παραβλέπει αυτό παθαίνει κάτι αντίστοιχο με εκείνον που δεν βάζει όρια στις επιθυμίες του. Η αυτάρκεια λοιπόν των επικούρειων ουδέποτε φτάνει στα όρια του ασκητισμού όπως έχει υποστηριχτεί από κάποιους.

Οι πράξεις του Επικούρειου καθορίζονται από την ελεύθερη βούλησή του και όχι από κάποιο ακαθόριστο ομιχλώδες αίσθημα καθήκοντος προς κάποιον θεό η κάποια ηγεσία. Αυτό σημαίνει ότι είναι δύσκολα διαχειρίσιμος από την Εξουσία.

Ο Επικούρειος θα επιλέξει να ακολουθήσει το μονοπάτι του πόνου αν αυτό τον οδηγεί στην λεωφόρο της ηδονής. Έτσι θα υποστεί τον πόνο και τον κίνδυνο του πολέμου επιδιώκοντας την κατά πολύ σημαντικότερη ηδονή της απόλαυσης της Ελευθερίας και της Ασφάλειας της προσωπικής του, της οικογενείας του και των φίλων του, αλλά αυτό θα είναι συνειδητή δική του απόφαση, όπως ακριβώς έκαναν οι Έλληνες στις Θερμοπύλες, τον Μαραθώνα και την Σαλαμίνα, αλλά και στο Μέτωπο της Αλβανίας στον τελευταίο μεγάλο πόλεμο.

Η στωική έννοια του καθήκοντος που πέρασε στον Χριστιανισμό και τις άλλες μονοθεϊστικές θρησκείες μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνα μονοπάτια. Το δήθεν καθήκον στον θεό οδήγησε στην φρίκη της Ιερής Εξέτασης τον Μεσαίωνα αλλά και αποτέλεσε το πρόσχημα για τις τυχοδιωκτικές Σταυροφορίες της Δύσης με τα τραγικά τους αποτελέσματα την ίδια ιστορική Εποχή.

Ο Επικούρειος είναι ένας αισιόδοξος και χαρούμενος άνθρωπος.
Να γελάς και να φιλοσοφείς την ώρα που ασχολείσαι με τις καθημερινές σου υποθέσεις συμβουλεύει ο Δάσκαλος. Να μην αναβάλλεις την χαρά αλλά να γεύεσαι την κάθε πολύτιμη στιγμή της θνητής ζωής σου. Να απολαμβάνεις αυτά που έχεις και να μην σκοτίζεσαι γι αυτά που δεν έχεις. Να απολαμβάνεις να φιλοσοφείς γιατί η φιλοσοφία είναι η μόνη ενασχόληση που μπορείς να γευθείς τους ηδονικούς καρπούς της άμεσα. Ποτέ μην πεις ότι είναι νωρίς ή ότι είναι πλέον αργά για φιλοσοφία. Είναι σαν να λες ότι είναι νωρίς η αργά για ευδαιμονία.

Ο Επικούρειος είναι άνθρωπος χαμηλών τόνων.
Δεν κάνει θόρυβο γύρω από το όνομά του, δεν επαίρεται για τον εαυτό του, τις γνώσεις του τις ικανότητές του, τα υλικά του αγαθά, δεν ζητά επιβεβαίωση από τους άλλους γιατί δεν την χρειάζεται. Είναι υπερήφανος γι αυτό που είναι, γι αυτό που αξίζει ο ίδιος. Αυτή είναι και η σημασία του περίφημου λάθε βιώσας και όχι ο αναχωρητισμός όπως κακώς πολλές φορές υποστηρίζεται από ορισμένους.

Ο Επικούρειος είναι κοινωνικό ον.
Πιστεύει στην ανάγκη της κοινωνικής συμβίωσης των ανθρώπων η οποία βασίζεται στο κοινωνικό συμβόλαιο, του να μην βλάπτει δηλαδή ο ένας τον άλλο και να επιδιώκουν μαζί την επίτευξη κοινών στόχων που θα διευκολύνουν την ζωή όλων. «Το της Φύσεως δίκαιον εστί σύμβολον του συμφέροντος εις το μη βλάπτειν αλλήλους μηδέ βλάπτεσθαι». (Επίκουρος – Κύριες Δόξες)

Είναι δίκαιος και νομοταγής.
Στην δικαιοσύνη και τον νόμο εδράζεται το κοινωνικό συμβόλαιο. «Η αταραξία είναι ο μέγιστος καρπός της δικαιοσύνης». Ο δίκαιος απολαμβάνει την ψυχική γαλήνη, ενώ ο άδικος είναι πάντοτε γεμάτος ταραχή, αφού ζει με τον φόβο της τιμωρίας και της εκδίκησης. Ο Επίκουρος θεωρούσε πως δεν ταιριάζει στον φιλόσοφο ακόμα και όταν αδικηθεί, να συγκρουσθεί ή να εκδικηθεί. ( Φιλόδημος Γαδαρινός : περί Επίκουρου)

Ο Επικούρειος στέκεται πάντα απέναντι στην Τυραννία. Είναι ξεκάθαρη θέση του Κήπου πως ο Επικούρειος δεν θα γίνει ποτέ Τύραννος. «Νόμος που δεν εξυπηρετεί το κοινωνικό συμφέρον δεν είναι δίκαιος νόμος» (Επίκουρος-Κύριες Δόξες).

Οι Επικούρειοι τιμούν τους θεούς – θεσμούς της Πόλης.
Συμμετέχουν και χαίρονται περισσότερο απ’ όλους τις γιορτές και τις εκδηλώσεις της, γιατί αυτές δένουν τους ανθρώπους μεταξύ τους και ανεξάρτητα από την περιουσία τους και την κοινωνική τους θέση, τους κάνουν να αισθάνονται μέλη του ίδιου κοινωνικού συνόλου. Η κοινωνικότητα είναι λοιπόν για τους Επικούρειους φυσική ανάγκη. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να νοηθεί έξω από τον κοινωνικό του περίγυρο όχι μόνο στον Επικουρισμό αλλά στο σύνολο της Ελληνικής φιλοσοφίας αντίθετα με τις ανατολικές φιλοσοφίες.

Η Επικούρεια φιλία και παρρησία.
Η εξωστρέφεια των Επικούρειων επιβεβαιώνεται από τον κεντρική θέση που κατέχει στην φιλοσοφία τους η φιλία. Δεν αρνούνται ότι η επιδίωξη της φιλίας όπως άλλωστε και της δικαιοσύνης, ξεκινά από ωφελιμιστικούς λόγους, καταλήγει όμως από μόνη της αρετή. Γιατί ο Επικούρειος θα επιδιώξει την προσωπική του ασφάλεια και ευδαιμονία μέσω της προαγωγής της ασφάλειας και ευδαιμονίας του συνόλου. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια γίνεται κατανοητό, γιατί το αίσθημα της προσφοράς στους άλλους αποτελεί για τους επικούρειους ηδονή και όχι καθήκον. «το εύ ποιείν ήδιόν εστι του εύ πάσχειν» (Το να ευεργετείς είναι ηδονικότερο από το να ευεργετείσαι).

Με την προώθηση της φιλίας δημιουργούν οι Επικούρειοι ένα στενότερο κοινωνικό κύκλο από ειλικρινείς φίλους, πάντα πρόθυμους να στηρίζουν και να συμπαρίστανται ο ένας στον άλλο, μεταξύ των οποίων η δικαιοσύνη είναι αυτονόητη και δεν χρειάζεται νόμους για να επιβληθεί και σχηματίζουν έτσι ένα πλέγμα προστασίας και ασφάλειας για τον καθένα που συμμετέχει σε αυτόν, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης της κοινωνίας και των θεσμών. Η Φιλία είναι η Ακρόπολη της Ανθρώπινης Αξιοπρέπειας που παραμένει ελεύθερη ακόμα και όταν το Κάστρο της κοινωνίας και των θεσμών έχει αλωθεί όπως δυστυχώς κινδυνεύει να συμβεί στην σημερινή Ελλάδα.

Οι Επικούρειοι δεν φοβούνται τον θάνατο.
Γιατί όσο εμείς είμαστε ζωντανοί αυτός δεν υπάρχει και όταν αυτός είναι παρών δεν υπάρχουμε εμείς για να τον αντιληφθούμε. Πέρα από τον θάνατο δεν υπάρχει τίποτα να φοβηθούμε ή να ελπίζουμε. Και ούτε την ανυπαρξία πρέπει να φοβάται κανείς γιατί ανύπαρκτος ήταν και πριν γεννηθεί. Ο θάνατος είναι αυτός που δίνει νόημα στην ζωή και κάνει κάθε στιγμή της πολύτιμη και ανεπανάληπτη. Γι αυτό πρέπει ο άνθρωπος να ζει την κάθε μέρα του σαν να ήταν η τελευταία της ζωής του. Καρπώσου την μέρα όπως έλεγε χαρακτηριστικά ο Ρωμαίος ποιητής Βιργίλιος. Αυτός που αναβάλλει την χαρά λέει ο Επίκουρος πεθαίνει πνιγμένος στις ασχολίες χωρίς να έχει ζήσει. Και όπως παρατηρεί ο Σενέκας το πολυτιμότερο αγαθό που μπορεί να προσφέρει ο άνθρωπος στους συνανθρώπους του είναι ο χρόνος του.

Οι Επικούρειοι δεν φοβούνται τους θεούς.
Οι θεοί των Επικούρειων είναι πρότυπα ευδαιμονίας και μακαριότητας για τους ανθρώπους. Δεν είναι φορείς παράλογων ηθικών κανόνων που επιβάλλουν με την αυθεντία τους στους ανθρώπους. Ούτε εξευμενίζονται από κανένα ούτε οργίζονται, ούτε μνησικακούν εναντίον κανενός, ούτε τιμωρούν και εκδικούνται, γιατί όπως λέει ο Δάσκαλος αυτό αντίκειται στην μακαριότητά τους και χαρακτηρίζει κατώτερα όντα. Επομένως οι θεοί δεν παρεμβαίνουν στην πορεία της ζωής των ανθρώπων, αλλά ούτε και αποτελούν αιτία των φυσικών φαινομένων τα οποία υπακούν σε φυσικούς νόμους είτε τους γνωρίζουμε είτε όχι. Οι θεοί είναι φίλοι των ανθρώπων και όχι δυνάστες. Και οι άνθρωποι δεν έχουν κανένα λόγο να τους φοβούνται, αλλά ούτε και να ελπίζουν τίποτα από αυτούς. Στις δυσκολίες της ζωής ο άνθρωπος πρέπει να στηρίζεται στους συνανθρώπους του και όχι στους αμέτοχους θεούς. Γι αυτό το λόγο ο Διογένης ο Οινοανδέας προτείνει να αποδίδονται γελαστά τα πρόσωπα των θεών στα αγάλματα. Για τους Επικούρειους οι θεοί αντιπροσωπεύουν το πρότυπο της ψυχικής γαλήνης που πρέπει να επιδιώκει ο άνθρωπος. Γι αυτό και έχουν όλο το δικαίωμα όπως διακηρύσσει ο Δάσκαλος στον επίλογο της προς Μενοικέα επιστολής του, να ισχυρίζονται ότι ζουν σαν θεοί ανάμεσα σε ανθρώπους.

Δημήτρης Άλτας 

Ο Δημήτρης Άλτας είναι ιατρός καρδιολόγος. Το κείμενο έχει αναρτηθεί στον ιστότοπο Επικούρεια Φιλοσοφία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ-ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ ΤΟΥ ΖΗΝ-ΘΕΜΑΤΙΚΗ
ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΠΗΓΩΝ. (Hutchinson-Αβραμίδης)
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ-Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΟΨΗ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ (Χαράλαμπος Θεοδωρίδης)
Ο ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΣΤΟΝ 21Ο ΑΙΩΝΑ (ERIC ANDERSON)
ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΟΙ (ΜΑΡΙΟΣ ΒΕΡΕΤΤΑΣ)
Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ (ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΕΤΑΞΑΣ)
Ο ΚΗΠΟΣ ΣΤΗΝ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΜΗΣ (ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΠΛΑΝΗΣ)
ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΗ ΖΩΗ (ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΛΕΥΡΑΣ)

https://ekivolosblog.wordpress.com/

«ΌΣΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΕΙΣ ΝΕΟΣ ΑΣ ΜΗΝ ΑΝΑΒΑΛΛΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΜΑ ΚΙ ΟΤΑΝ ΓΕΡΑΣΕΙ ΑΣ ΜΗΝ ΒΑΡΙΕΤΑΙ ΝΑ ΦΙΛΟΣΟΦΕΙ. ΓΙΑΤΙ ΓΙΑ ΚΑΝΕΝΑΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΤΕ ΝΩΡΙΣ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΑΡΓΑ ΓΙΑ ΟΤΙ ΕΧΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΤΟΥ» - ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ -

eformisis

Σήμερα εμείς θα πρέπει να θεωρούμε τον εαυτό μας σε κατάσταση πνευματικής πτώχευσης, εφόσον από το τεράστιο έργο του Επίκουρου σώθηκαν μόνο σαράντα τέσσερις ορισμοί της φιλοσοφίας του, με τίτλο Κύριαι Δόξαι και τρεις επιστολές.

Οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται σε μια κατάσταση σύγχυσης σχετικά με τους θεούς αφού πιστεύουν ότι διαρκώς ασχολούνται με το τι κάνουν οι άνθρωποι και ξοδεύουν όλο το χρόνο και την ενέργεια τους για να τιμωρήσουν τους θνητούς εχθρούς τους και να βοηθήσουν τους πιστούς τους. Αυτό είναι αντίθετο καταρχήν με την ελευθερία του ανθρώπου (ντετερμινισμός). Επίσης δεν συμβαδίζει με την ιδέα της θεότητας να υπάρχουν θεοί οι οποίοι ανησυχούν και οι οποίοι καταβάλλουν δυνάμεις για να κάνουν κάτι. Ταιριάζει περισσότερο σε αυτούς να βρίσκονται σε μια κατάσταση ευτυχίας, χωρίς άγχη, ανησυχίες και ανάγκες να ζουν μια ζηλευτή ζωή. Έτσι για τους Επικουρικούς αποτελούν τα πρότυπα στα οποία προσπαθούν να μοιάσουν μέσα στα όρια της ανθρώπινης φύσης. Ο Επίκουρος έλεγε: "Είμαι έτοιμος να συναγωνιστώ τον Δία σε ευτυχία όσο έχω ψωμί και νερό."

Φυσικά μια τέτοια άποψη έρχεται σε ευθεία αντιπαράθεση με κάθε θρησκεία αφού της αφαιρεί κάθε δύναμη επιβολής πάνω στις μάζες αφού δείχνει ότι δεν είναι θεόσταλτη. Δεν είναι να απορεί κανείς ότι η άποψη του πολεμήθηκε απ' όλες τις θρησκείες και η προπαγάνδα που στήθηκε τον παρουσίαζε ως άθεο.

Αυτές λοιπόν οι θέσεις ήταν και είναι που φέρουν θύελλες διαμαρτυριών από το καταστημένο της επικρατούσας θρησκείας, αλλά και των υπολοίπων απανταχού ιερατείων που κύριο έργο τους είναι η σωτηρία της ψυχής, στη μετά θάνατο βεβαίως «κατάσταση».

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΘΕΟΙ

«Το μακάριον και άφθαρτον ούτε αυτό πράγματα έχει ούτε άλλω παρέχει, ώστε ούτε οργαίς ούτε χάρισι συνέχεται· εν ασθενει γαρ παν το τοιούτον» ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ

«Το μακάριο και άφθαρτο Ον (ο θεός) ούτε το ίδιο γνωρίζει έγνοιες (προβλήματα ενοχλήσεις) ούτε σε άλλους προξενεί. Ώστε δεν επηρεάζεται ούτε από θυμούς ούτε από ευχαριστίες. Γιατί όλα αυτά είναι γνωρίσματα ενός αδύναμου όντος» (ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ)

______________

Του Αθ. Μερτζανίδη (Απόσπασμα)

Ο τρόμος της κόλασης που σκορπά σόκ και δέος, δηλητηριάζει όσους πιστεύουν στην ύπαρξη της, την ηρεμία τους με άγχος.  Το άγχος που είναι ο καταλύτης της ευτυχίας. Στον Επίκουρο έμαθα ότι δεν μπορείς να ευτυχίσεις σε τούτη τη ζωή άν ανησυχείς για την επόμενη ζωή. Δεν μπορείς να είσαι ευτυχισμένος όταν πιστεύεις ότι θα σε κατατρέξει και θα σε τιμωρήσει κάποια θεϊκή οντότητα και η ψυχή σου θα υποφέρει αιώνια.

Η λέξη δυνάστης ψυχή είναι αυτή που εδώ και χιλιάδες χρόνια καταδυναστεύει την ανθρώπινη ύπαρξη και αποτελεί την αιχμή του δόρατος και το σπουδαιότερο εργαλείο και μέσο που χρησιμοποιούν οι δύο εξουσίες, πολιτική και θρησκευτική, για να εξουσιάζουν και να χειραγωγούν τον εκάστοτε πολίτη.

Η έννοια της άϋλης και αθάνατης ψυχής τρομοκρατεί σε τέτοιο βαθμό την ανθρώπινη ύπαρξη που του έχει εξαλείψει κάθε διάθεση και προσπάθεια να απαλλαγεί από τους πρωτόγονους παράλογους και ανυπόστατους φόβους του, και τις υπέρμετρες ελπίδες του. Μας έχουν υποβάλλει μέσω της εκπαίδευσης να δεχθούμε ότι το σπουδαιότερο πράγμα στην ζωή μας είναι να σώσουμε την ψυχή μας. Αυτό αποτελεί το ονομαζόμενο σωτηριακό μήνυμα που η απόρριψη του, ισχυρίζονται ότι θα σημαίνει μεταθανάτια αιώνια μαρτύρια.

Ο υπέρτατος λοιπόν αυτός τρόμος θολώνει τον νού και αφαιρεί κάθε σκέψη αμφισβήτησης της άυλης και αθάνατης ψυχής, καταστρέφοντας τα κριτήρια της αλήθειας.

Για αυτόν τον λόγο η θέση των εξουσιών απέναντι στην Επικούρεια φιλοσοφία από τον τέταρτο περίπου αιώνα μέχρι σήμερα είναι ότι: Με κανένα τρόπο δεν πρέπει να γίνει γνωστή η Επικούρεια φιλοσοφία στους πολίτες γιατί τότε θα δημιουργηθεί μια τρομακτική αποστροφή των ανθρώπων από την θρησκεία.

Απέναντι λοιπόν στον εξουσιαστικό κανόνα, έτσι τα βρήκαμε έτσι θα τα αφήσουμε, η Επικούρεια απόκλιση απαντά Σπαρτιάτικα : Άμες δε εσόμεθα πολώ κάρονες. Εμείς θα γίνουμε πολύ καλύτεροι.

Τα λάθη του παρελθόντος που ταλαιπωρούν τη ζωή μας, τα απορρίπτουμε με ριζική αλλαγή της φιλοσοφίας της ζωής μας και ο άνθρωπος θα απαλλαγεί από τα δεινά του μόνο με την αντικατάσταση του φόβου, με μια φιλοσοφία ζωής που πηγάζει από τις ρίζες μας και στηρίζεται στις δυνατότητες της φύσης. Και τέτοια φιλοσοφία υπάρχει.

Αθανάσιος Μερτζανίδης- Επικούρειος – Απόσπασμα. Ολόκληρο το άρθρο στο http://greatlie.com/

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, ΤΟ «ΑΓΚΑΘΙ» ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΜΑΖΩΝ

[Ούτε άσπρο ούτε μαύρο, αλλά καθόλου πρόβατο] H σύγχρονη δυτική επιστήμη δεν ήρθε να προσθέσει πάρα ανούσιες έως και βάρβαρες λεπτομέρειες. Διότι όλη την ουσία της Φυσικής, αρχαίας και σύγχρονης, την διατύπωσε – συμπληρώνοντας τον Δημόκριτο – με τέλειο τρόπο ο Επίκουρος. Ο ίδιος ήταν απασχολημένος κατά κύριο λόγο με την συγγραφή των βιβλίων του. Έγραψε κάπου τριακόσια βιβλία και σήμερα εμείς θα πρέπει να θεωρούμε τον εαυτό μας σε κατάσταση πνευματικής πτώχευσης, εφόσον από το τεράστιο έργο του Επίκουρου σώθηκαν μόνο σαράντα τέσσερις ορισμοί της φιλοσοφίας του, με τίτλο Κύριαι Δόξαι και τρεις επιστολές. Όχι. Για την απώλεια των συγγραμμάτων του Επίκουρου δεν ευθύνεται μόνον η γνωστή ρασοφόρα μεσαιωνική λαίλαπα. Ήδη από την εποχή του, οι εχθροί του, έκαναν κάθε τι για να παραποιήσουν, να πλαστογραφήσουν και να αφανίσουν τα έργα του. Κατά τον Επίκουρο, η συνειδητοποίηση της φυσικής αλήθειας, οδηγεί κατ αρχήν στην κατάργηση του φόβου. Στην απαλλαγή του Ανθρώπου από των φόβο των Θεών, το φόβο της Εξουσίας, τον φόβο της Αγνοίας και τον φόβο του θανάτου.

Γράφει ο Επίκουρος στην Επιστολή προς Μενοικέα, υπογραμμίζοντας ότι ο θάνατος, το χειρότερο κακό που θα μπορούσαμε να φοβόμαστε, δεν μας αφορά καθόλου, επειδή όταν εμείς υπάρχουμε, δεν υπάρχει θάνατος, κι όταν επέλθει ο θάνατος, δεν το καταλαβαίνουμε, επειδή έχουμε πάψει να υπάρχουμε. Καθόλου λοιπόν δεν πρέπει να μας εντυπωσιάζει η μετά θάνατον ανυπαρξία, όπως ακριβώς δεν μας εντυπωσιάζει και η πριν από την γέννηση ανυπαρξία. Η δεύτερη δεν μας απασχολεί άρα ούτε και η πρώτη. Και τότε ποιος είναι ο σκοπός της ζωής; Κατά τον Επίκουρο, ένας και μοναδικός: Η Ηδονή. Ποια ηδονή; Ιδού ο ορισμός του Επίκουρου: ΜΗΤΕ ΑΛΓΕΙΝ ΚΑΤΑ ΣΩΜΑ ΜΗΤΕ ΤΑΡΑΤΤΕΣΘΑΙ ΚΑΤΑ ΨΥΧΗΝ. Εάν λοιπόν φροντίζουμε να μην πονάει το σώμα μας και να μην ταράζεται η ψυχή μας, τότε είμαστε σε θέση να απολαμβάνουμε την χαρά της Ζωής, κι αυτή ακριβώς η χαρά είναι η επικούρεια ηδονή. Βεβαίως η επικούρεια διδασκαλία δεν αποκλείει καμία άλλη έννοια του όρου ηδονή, αρκεί να μην κάνει το σώμα και την ψυχή να υποφέρουν από πόνο και φόβο. Διότι η χειρότερη συμφορά του σώματος είναι ο πόνος και της ψυχής ο φόβος. Καταλαβαινει λοιπον ευκολα κανεις τη λυσσα εναντιων του Επικουρου κάθε μορφής εξουσίας, η οποία – σύμφωνα με τον Αισχύλο – θεμελιώνεται επάνω στο Κράτος και την Βία. «ΤΟ ΜΑΚΑΡΙΟΝ ΚΑΙ ΑΦΘΑΡΤΟΝ ΟΥΤΕ ΑΥΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΧΕΙ ΟΥΤΕ ΑΛΛΩ ΠΑΡΕΧΕΙ,ΩΣΤΕ ΟΥΤΕ ΟΡΓΑΙΣ ΟΥΤΕ ΧΑΡΙΣΙ ΣΥΝΕΧΕΤΑΙ,ΕΝ ΑΣΘΕΝΕΙ ΓΑΡ ΠΑΝ ΤΟ ΤΟΙΟΥΤΟΝ». Το μακάριο και άφθαρτο ον (ο θεός) ούτε το ίδιο γνωρίζει ενοχλήσεις ούτε σε άλλους προξενεί ενοχλήσεις. Ώστε δεν επηρεάζεται ούτε από θυμούς ούτε από ευχαριστίες. Γιατί όλα αυτά είναι γνωρίσματα ενός αδύναμου όντος. ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ (ΚΥΡΙΑΙ ΔΟΞΑΙ) [Ποιος από τους λασπολόγους της φιλοσοφίας τολμά να μην συμφωνήσει με αυτό;]  Οι απαλλαγμένοι από τον φόβο Επικούρειοι δεν γίνονται σε καμία περίπτωση «υπήκοοι» της πολιτικής εξουσίας, ούτε «ποίμνιο» της όποιας πνευματικής. Ξέρουν να απολαμβάνουν την Χαρά της Ζωής, στα μικρά και τα ταπεινά, γνωρίζοντα σε βάθος την ουσία όλων των πραγμάτων. Στρέφουν την πλάτη τους στην εξουσία, και όσο πληθαίνουν τόσο η κάθε μορφής εξουσία (πολιτική ή θρησκευτική) κινδυνεύει. (Εδικά θρησκευτική) Γι αυτο καταπολεμηθηκε, γι αυτο κατασυκοφαντηθηκε, γι αυτο σπιλωθηκε ανα τους αιωνες η διδασκαλια του ΕΠΙΚΟΥΡΟΥ.
Πηγή: Περ. Ιερά Ελλάς, τευχ. 4^ον σελ. 12, του Μάριου Βερέττα

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ - ΗΘΙΚΗ, Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

Κάποτε είχαμε κτίσει μικρούς παραδείσους μέσα στους οποίους απολαμβάναμε μια πρωτόγνωρη υλιστική ευτυχία. Δηλώναμε ευτυχισμένοι, αφού οι τραπεζικές κάρτες ήταν γεμάτες με χρήματα δανεικά και καταναλώναμε με μανία και απληστία.

Σήμερα όλοι ζούμε στο μείον. Μείον οι μισθοί, η εργασία, οι συντάξεις, η ευτυχία, η ζωή.

Πολλοί τώρα επιστρέφουν στις συμβουλές ευζωίας του Επίκουρου.

Η ηθική και η ευτυχία του ανθρώπου βασίζονται στη θεωρία ότι «χωρίς τη γνώση της φύσης είναι αδύνατον να επιτευχθούν οι καρποί της απόλαυσης». Κατά τη γνώμη του, το ύψιστο αγαθό είναι η τέρψη. Λέγοντας αυτό δεν αναφερόταν στις χυδαίες απολαύσεις των ακόλαστων, ούτε στα γαστρονομικά όργια, αλλά εννοούσε κυρίως στην  εξάλειψη του σωματικού πόνου και της ψυχικής αναστάτωσης.

Η επίτευξη της ψυχικής ηρεμίας στηρίζεται σε φυσικά και σε ατομικά θεμέλια.

Ο καθένας να κατευθύνει τις επιθυμίες του εντός των ορίων των σωματικών αναγκών.

Η φιλία , η ελευθερία, η σκέψη, το φαγητό, το κατάλυμα  είναι απολύτως απαραίτητα για την ευτυχία του ατόμου. 

Αντιθέτως για τον Επίκουρο, δεν είναι  απαραίτητα η φήμη, η εξουσία, τα μεγάλα σπίτια,  τα συμπόσια, το κρέας .

Η ομορφιά της ζωής κρύβεται  σε μικρές καθημερινές ανέξοδες απολαύσεις και κυρίως σε μεγάλες πανανθρώπινες αξίες.

Το σημείο που σχολιάστηκε κυρίως από τη φιλοσοφία του Επίκουρου είναι η ηθική του .

Σκοπός της φιλοσοφίας του ήταν να ελευθερώσει τον άνθρωπο από τα πάθη της ψυχής και να κάνει τη ζωή του ευτυχισμένη.

Το κέντρο της ηθικής του ήταν: ευδαιμονία, κριτήριο του καλού και του κακού, θάνατος, αγαθό, ηδονή, επιθυμίες, αρετές, φιλία.

Τα πάθη της ψυχής: ο φόβος και οι επιθυμίες.

Όμως από ποιους φόβους και από ποιες επιθυμίες πρέπει να απαλλαγούμε; Και με ποιόν τρόπο; Την ανθρώπινη ζωή τυραννούν φόβοι για τον θάνατο (και την μετά από αυτόν ζωή), για  τους θεούς (που τιμωρούν), για το κακό (που είναι ανυπόφορο), για τα φυσικά φαινόμενα (που προκαλούν δέος και μένουν ανεξήγητα).

Επιθυμίες προς αποφυγήν είναι όλες εκείνες που μας προξενούν πόνο, όταν επιμένουμε να τις ικανοποιήσουμε, οι μη αναγκαίες: λ.χ. ο πόθος της αθανασίας, η αναρρίχηση στα δημόσια αξιώματα.

Πώς θα λυτρωθούμε από αυτά τα εσωτερικά δεσμά;

Τους (ανυπόστατους) φόβους τους διαλύει η φυσική επιστήμη, ενώ αρκεί να ακολουθήσουμε τη φύση για να επιθυμούμε πράγματα φυσικά και αναγκαία. Αυτές είναι οι ελάχιστες προϋποθέσεις για την κατάκτηση της μακάριας ζωής: η εξασφάλιση τροφής, στέγης, ενδυμασίας, στοιχειώδους ιατρικής φροντίδας. Για να επιτύχουμε την ευτυχισμένη ζωή θα πρέπει να απαλλαγούμε από τον πόνο και να απολαύσουμε την ηδονή.

Στην τελευταία θεμελιώνεται το ευπόριστο αγαθό και προς την κατάκτηση  της ενεργοποιούνται οι αρετές. Η κατάσταση αυτής της αταραξίας διασφαλίζεται κατεξοχήν στον έλλογο βίο του σοφού. Ο σοφός μπορεί να μην είναι αθάνατος θεός, αλλά είναι αυτός που κατακτά το είδος της αθανασίας που ταιριάζει στον άνθρωπο:  «ζει σαν αθάνατος  ανάμεσα στους θνητούς».

Όλες οι  επιθυμίες μας δεν είναι αναγκαίες.

Δεν αξίζει να πονάμε σωματικά ή ψυχολογικά για πράγματα που δεν συμβάλλουν στον τελικό μας στόχο, που είναι μια ευτυχισμένη ζωή. Τέτοια πράγματα είναι μη αναγκαίες επιθυμίες που οφείλονται σε λανθασμένες πεποιθήσεις, δικές μας ή της κοινωνίας, και αποτελούν τα συχνότερα εμπόδια για τη ζωή κάθε ανθρώπου. Πρέπει, να αναζητήσουμε άλλες ηδονές, πιο μόνιμες στο σώμα και στην ψυχή, που αφορούν το παρελθόν (ευχάριστες αναμνήσεις) και το μέλλον (βεβαιότητα για το τι θα συμβεί). Όταν ικανοποιούμε τις φυσικές και αναγκαίες επιθυμίες μας και δεν έχουμε άλλες ανικανοποίητες επιθυμίες, ζούμε μια σταθερή κατάσταση, την πιο ηδονική από όλες.

Ο Επίκουρος το έλεγε ξεκάθαρα: «Η ηδονή είναι η αρχή και ο σκοπός της ευτυχισμένης ζωής».

Το ίδιο συμβαίνει και με τους φόβους μας. Επιθυμούμε να ζήσουμε για πάντα ταυτόχρονα φοβόμαστε επειδή θα πεθάνουμε. Η επιθυμία της αιωνιότητας δεν μας αφήνει να χαρούμε τα όσα ζούμε τώρα σε αυτήν την ζωή, γιατί αγωνιούμε αν θα τα έχουμε πάντα ή αγωνιζόμαστε διαρκώς να τα αυξήσουμε. Και ο φόβος του τέλους δεν μας αφήνει να χαρούμε, γιατί αγωνιούμε ότι ο θάνατος θα είναι φρικτός. Αυτοί οι φόβοι για το κακό που είναι ανυπόφορο, για τους θεούς που παρεμβαίνουν στους ανθρώπους και τιμωρούν στη ζωή και μετά τον θάνατο είναι για τον Επίκουρο τα μεγαλύτερα εμπόδια για την απόλαυση της ευχαρίστησης.

Πώς όμως θα διαλυθούν αυτοί οι φόβοι; 

Και εδώ αναλαμβάνει ο λόγος, ο νηφάλιος στοχασμός, η φρόνηση, η πρακτική σοφία, η φιλοσοφία. Αυτή θα απελευθερώσει τον άνθρωπο από ανυπόστατους φόβους αλλά και μάταιες ελπίδες, και θα τον κάνει να κατανοήσει την αληθινή φύση των επιθυμιών του και της ηδονής. 

Όπως ο Σωκράτης πίστευε ότι η γνώση είναι αναγκαία για την αρετή, έτσι και ο Επίκουρος πίστευε ότι η γνώση είναι αναγκαία για την ευτυχία, την ευδαιμονία.

Δεν υποσχόταν ότι μπορούν οι άνθρωποι να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά ότι μπορούν να αλλάξουν τον εαυτό τους.

Να μην φοβόμαστε τον θάνατο διότι δεν μας αφορά, να μην φοβόμαστε τη ζωή μετά τον θάνατο, γιατί δεν υπάρχει (γιατί χάνεται μόνο η ψυχοσωματική μας ενθαδική ταυτότητα, όχι η αιώνια νοητική), να μην φοβόμαστε τον ακραίο πόνο πριν από τον θάνατο, γιατί θα κρατήσει λίγο, να φεύγουμε από τη ζωή με ευγνωμοσύνη για όσα ζήσαμε, γιατί τα ευχάριστα υπερισχύουν σε σύγκριση με τα δυσάρεστα. Τι  γίνεται όμως με αυτούς που αφήνουμε πίσω; Μόνο αυτό νικά τον θάνατο έλεγε: « η γλυκιά ανάμνηση» των όσων ζήσαμε και των όσων είπαμε μαζί με τους φίλους μας.

Η τετραφάρμακος του Επίκουρου είναι:

O θεός δεν εμπνέει φόβο

ο θάνατος δεν φέρνει ταραχή,

το αγαθό αποκτιέται εύκολα

και το κακό υποφέρεται εύκολα.

Ο μόνος τρόπος που οδηγεί στην ευτυχία είναι ο φιλοσοφικός.

Δεν είναι μια ζωή χαμένη στην ερημική γαλήνη των μελετών, αλλά μια άσκηση των αρετών στην χαρούμενη κοινότητα των φίλων. 

Ανάμεσα στους φίλους ο άνθρωπος λυτρώνεται από επίμονες και επίπονες επιθυμίες, ηρεμεί η τρικυμία της ψυχής και ζει σε μια κατάσταση που συναγωνίζεται τη θεϊκή  μακαριότητα. Μέσα στις επικούρειες κοινότητες ο φιλόσοφος δεν έχει ανάγκη από νόμους, γιατί τα πάντα είναι γεμάτα δικαιοσύνη και φιλία. 

Ο Επίκουρος θεωρούσε τη φιλία ύψιστη αρετή. Η κατάκτηση της ευτυχίας είναι εφικτή σε αυτήν τη ζωή,  όσο σύντομη κι αν είναι. Απόδειξη αποτελεί ο σοφός. Ο σοφός, ακριβώς επειδή έχει κατανοήσει τη φύση και έχει κατακτήσει τον πλούτο της αυτάρκειας, χρειάζεται ελάχιστα πράγματα. Και επειδή χρειάζεται ελάχιστα, μπορεί και να τα απολαύσει καλύτερα.

Αυτά που δίδαξε με τα έργα του και τα λόγια ο Επίκουρος στον Κήπο τα διαφύλαξαν  ευλαβικά οι διάδοχοί του για έξι σχεδόν αιώνες. Όπως είπε ο ίδιος ο Επίκουρος στους φίλους του προτού αφήσει την τελευταία του πνοή στον Κήπο το -270: «να είστε καλά και να θυμάστε τις διδασκαλίες μου».

Όσο  για τις παρεξηγήσεις της διδασκαλίας και του χαρακτήρα του, ο Επίκουρος  επαναλάμβανε με το μειλίχιο ύφος του: «Οι βλάβες που προξενούν οι άνθρωποι οφείλονται στο μίσος, στον φθόνο ή στην περιφρόνηση, πράγματα που ο σοφός ξεπερνά χάρη στο λογικό».

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ: ΗΘΙΚΗ, Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ  Απόδοση – Σχόλια Γ. Ζωγραφίδης Εκδόσεις Ζήτρος 2010 σελ. 704

Πηγή: antikleidi

adventitiousness60

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ & ΤΟ «HAPPY» ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

«Μάταιος  είναι ο φιλοσοφικός στοχασμός που δεν θεραπεύει κανένα ανθρώπινο πάθος. Ακριβώς, όπως η ιατρική δεν ωφελεί παρά μόνο αν θεραπεύει τις αρρώστιες του σώματος, έτσι και η φιλοσοφία δεν προσφέρει τίποτα αν δεν απαλλάσσει την ψυχή από τα πάθη»

Είναι ορθό λοιπόν για ένα άτομο να μελετά  εκείνα που αποφέρουν την ευτυχία, γιατί όταν υπάρχει έχουμε τα πάντα, κι όταν λείπει κάνουμε τα πάντα να την αποκτήσουμε

Ακρογωνιαίος λίθος της φιλοσοφίας του Επίκουρου είναι η έννοια της ευδαιμονίας. Ο άνθρωπος εύκολα μπορεί να την φτάσει. Βομβαριζόμαστε από πληροφορίες, διαφημίσεις, και κάλπικους στόχους και επίπλαστους σκοπούς σαν τηλεκατευθυνόμενα αμάξια στα χέρια παιδιών. Πλούτος, φήμη, κενοδοξία, κοινωνική ανέλιξη γίνονται κούκλες από στάχυα.

Οι μηχανισμοί παραγωγής επιθυμιών και ψευδεπίγραφων αναγκών μετασχηματίζουν τα άτομα σε γαιδάρους που κυνηγούν το καρότο που κρέμεται από πάνω τους. Συνεχώς προσπαθούμε να κατακτήσουμε κι άλλο, κι άλλο μέχρι το άπειρο και το τέλος. Είναι κι αυτός ένας τρόπος να ξεγλιστρήσουμε από το άγρυπνο μάτι της κενής Ύπαρξης και του Θανάτου.

Από την άλλη, οι θρησκείες κηρύττουν λαύρα το όνειδος και την ματαιότητα της επίγειας ζωής, δεσμεύοντας τους πιστούς με ουράνια επιχρυσωμένα κάστρα. Στην περίπτωση αυτή το καρότο δεν είναι καν ορατό αφού τοποθετείται σε ένα απρόσιτο κόσμο. Σύμφωνα με τον Επίκουρο, η κατάλληλη τροφή, η συντροφιά καλών φίλων, η άνετη διαβίωση σε κατάλληλο περιβάλλον και η καθησύχαση του αγαθούς σύμπαντος που μας φιλοξενεί είναι όσα χρειαζόμαστε για να είμαστε ευτυχείς.

«Το μακάριο και άφθαρτο Ον (ο θεός) ούτε το ίδιο γνωρίζει ενοχλήσεις ούτε σε άλλους προξενεί ενοχλήσεις. Ώστε δεν επηρεάζεται ούτε από θυμούς ούτε από ευχαριστίες. Γιατί όλα αυτά είναι γνωρίσματα ενός αδύναμου όντος»
(ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ Κύρια Δόξα 1)

Ένα από τα μεγαλύτερα σφάλματα του Μεσαίωνα είναι η  κακοδαιμονία κατά της Επικούρειας φιλοσοφίας. Ο Επίκουρος ήδη από την εποχή του πρόβλεψε την καπηλεία των όρων του. Καμία φιλοσοφική σχολή δεν κυνηγήθηκε τόσο λυσσαλέα, με τόσο μίσος από την κρατούσα τάξη. Κι αυτό γιατί ο  Επίκουρος όσο κανένας άλλος, μας προσκαλεί να ξεπεράσουμε τις προκαταλήψεις και δεισιδαιμονίες εξετάζοντας τον κόσμο, την ύλη, την κίνηση μέσα σ΄αυτή. Μαζί με τον Δημόκριτο, θεωρούνται ατομικοί φιλόσοφοι, διατυπώνοντας την θεωρία ότι ο κόσμος και η ύλη αποτελούνται από μικρά, αιώνια, αναλλοίωτα, άφθαστα, στροβιλισμένα σωματίδια που κινούνται σ΄ένα κενό. Επίσης, η ύλη δεν γεννήθηκε ούτε μπορεί να καταστραφεί, αποδεδειγμένα από την επιστήμη μετά από δεκάδες αιώνες, καθώς το σύμπαν συνεχώς απλώνεται ξεδιπλώνοντας την. Τόσο κοντινή άποψη με τις σύγχρονες θεωρίες, διατυπωμένη πριν 2300 χρόνια(!).

Πόσο υπέφερε η ανθρωπότητα από τις ανησυχίες και το άγχος, ο φόβος από την άγνοια των φυσικών φαινομένων. Η αδυναμία του ανθρώπου να εξηγήσει τους νόμους της φύσης γέννησε την υπερκόσμια πίστη σε ανώτερα όντα. Ο ίδιος ο Επίκουρος εντόπισε την πηγή τρόμου του ανθρώπου.

Δεν έφερε ο Σωκράτης την φιλοσοφία από τα άστρα στην Γη, όπως ισχυρίστηκε ο Κικέρωνας, αλλά ο Επίκουρος! Ένας τρομακτικά επίκαιρος προφήτης της ζωής που επιβεβαιώθηκε και αναστήθηκε μετά από 2 χιλιετίες δεν γίνεται να μην θεωρηθεί βλάσφημος, μιαρός, κίνδυνος, Έπρεπε οι επικούρειοι να διωχθούν ανήλεα από τον Χριστιανισμό, καθώς η κρυστάλλινη φιλοσοφία του κόσμου, της διάλυσης των φόβων και προλήψεων μέσω της θεικής Λογικής,  αποτελούσε το μεγαλύτερο κίνδυνο για το στερέωμα τους.

Πάνω από το αγαθό και το κακό δηλαδή την Ηδονή και τον Πόνο δεν λαθεύει κανείς. Εκεί που σφάλλουν οι άνθρωποι είναι ότι δεν γνωρίζουν ποια πράγματα αποφέρουν την ηδονή και τον πόνο!

Ύψιστη ευχαρίστηση για τους φιλόσοφους του Κήπου είναι η Ηδονή! Κι εδώ διεισδύουμε στην κόκκινη ζώνη αναίσχυντης παρερμηνείας της φιλοσοφίας του.

Ο Επίκουρος όρισε την αταραξία ως αποκορύφωμα της ηδονής και ιδεώδη σκοπό.  Όπως λέει ο Βιτγκεινστάιν, το πρόβλημα των φιλοσόφων, είναι πάνω απ’ όλα γλωσσολογικό. Η Ηδονή στις μέρες μας συνδέεται με τις άκρατες σαρκικές απολαύσεις τους σεξ, του φαγητού, του ποτού, ό,τι διονυσιακό επέζησε από την επίθεση πολιτισμού, απ΄τον πυρήνα της ζωώδους φύσης μας, ο Επίκουρος βρίσκει την Ηδονή, στον αντίθετο πόλο. Γι αυτόν, συνδέεται με την ελάφρυνση πόνου σωματικού και ψυχικού. Προσδιορίζει την Ηδονή, αρνητικά, δηλαδή ως απουσία οτιδήποτε μπορεί να  στερήσει από τον άνθρωπο την ζωή. Γράφει:

«Όταν υποστηρίζω ότι ο σκοπός είναι η ηδονή, δεν εννοώ τις ηδονές των ασώτων και των αισθησιακών απολαύσεων, όπως νομίζουν κάποιοι από άγνοια κι επειδή διαφωνούν μαζί μου, ή παίρνουν στραβά τα λόγια μου, αλλά εννοώ το να μην υποφέρει κανείς από σωματικούς πόνους και  να μην έχει ταραγμένη ψυχή την ψυχή του»

Να πως ορίζει την Ηδονή ο μεγάλος αυτός φιλόσοφος:

«Είναι αδύνατο να ζήσεις ηδονικά χωρίς φρόνηση, ομορφιά και δικαιοσύνη. Κι είναι αδύνατο να΄χει η ζωή σου ομορφιά, δικαιοσύνη φρόνηση, αν δεν έχει ευχαρίστηση. Όποιος δεν τα διαθέτει αυτά δεν μπορεί να ζήσει ευτυχισμένα!».
Κύρια Δόξα 5

Η Ηθική του Επίκουρου είναι συνυφασμένη με την Ευτυχία. Όμως η απόκτηση της δεν νοείται χωρίς την κατάκτηση κάποιων αξιακών αρχών όπως η παραπάνω. Θεμελιώδης αρχή είναι η Φρόνηση, Το να ζεις με τα επικούρεια σύμφωνα είναι να προσαρμόζεσαι με την καθημερινότητα που σφυρηλατείται με την γνώση. Γνωρίζοντας την φύση, θα  γνωρίσουμε τον εαυτό μας και να οριοθετήσουμε τις δυνατότητες μας.

Κυρίως από τον 20ο αιώνα, η διαφήμιση έχει αλλοιώσει την ελευθερία μας γεννώντας φρούδες ελπίδες και επιθυμίες. Αυτές ευθύνονται για τον αδικαιολόγητο φθόνο που διέπει τις τάξεις καθώς η ευτυχία είναι ταυτόσημη με την υλική επάρκεια και ευμάρεια. Τα αιμοβόρα ένστικτα ιδιοκτησίας δίχως τέλος και χιμαιρικού κυνηγιού του πλούτου έχουν γλιστρήσει από την χαραμάδα τους με την σιωπηρή νομιμοποίηση των θεσμών και οργανισμών άγρα του δικού τους μονάχα συμφέροντος. Συγκεκριμένα στην Αμερική του 1951 που εμφανίστηκαν οι πρώτες τηλεοράσεις διπλασιάστηκαν οι ληστείες μέσα σε 2-3 χρόνια, ακόμα και ποδηλάτων!

Έτσι ερχόμαστε στην δεύτερη αρετή του συστήματος του, την Εγκράτεια. Η δεύτερη θεωρείτο απόρροια της πρώτης. Αν εξετάσουμε τα δεδομένα και τις συνθήκες μπορούμε να μάθουμε το όριο του πόνου και της ηδονής. Ας πούμε: Καμία ακολασία και ασωτία δεν επιτρέπεται στο φιλοσοφικό πρόγραμμα του Επίκουρου. Τα μέλη του Κήπου περνούσαν την ζωή λιτά με ψωμί και νερό ή νερωμένο κρασί κατά περίσταση. Ούτε βακχικά όργια ούτε νοσηροί σαδισμοί όπως  κατηγορήθηκαν. Για τους επικούρειους η οινοποσία δεν θεωρείται κατάσταση ηδονής διότι το σφυροκόπημα του κεφαλιού το επόμενο πρωινό αναστρέφει την Ηδονή σε πόνο!

Τρίτη αρετή είναι Ανδρεία. Το θάρρος να αντιμετωπίζεις τις δυσκολίες, κάθε φορά που φράζει δρόμο στην ευδαιμονίας. Αν αναλογιστούμε πόσες φορές συγκρούστηκαν οι επιθυμίες που αναφύονται από μέσα μας, με τις πολιτισμικές επιταγές κλονίζοντας και αφαιμάζοντας το εαυτό μας, θα καταλάβουμε την απίσχνανση της ανδρείας της κοινωνίας των μαριονετών. Εμφαντικό παράδειγμα είναι το λεγόμενο πείραμα του Ας. Ανδρεία επίσης σημαίνει να χεις την αξιοπρέπεια να θέτεις ο ίδιος το σκοπό σου, να προσδιορίζεις την ζωή σου στα πλαίσια του αδύνατου δυνατού, να χαράξεις το δρόμο σου. Πως όμως καταφεύγουμε σε μηχανισμούς συγκάλυψης, κρυβόμαστε σε μάσκες και θάμνους ψάχνοντας να βρούμε το εξιλαστήριο θύμα του δικού μας σφάλματος.

Τέλος, μια ξεχασμένη συμβολή του Επίκουρου είναι η Δικαιοσύνη. Επειδή δεν ανέπτυξε πολιτειακό σύστημα φιλοσοφίας όπως οι Αριστοτέλης Πλάτων,  καθώς το ΄΄Περι βασιλείας΄΄ δεν έχει σωθεί, το αχνάρι του σ΄αυτό τον τομέα έχει σβήσει.

-Η ερωτική πράξη από μόνη της δεν έχει τίποτα το επιλήψιμο, όμως πολύ πιο σημαντική από το σεξ ή τον έρωτα είναι η φιλία, που “χορεύει ολόγυρα στην οικουμένη καλώντας μας να ξυπνήσουμε για χάρη της ευτυχίας“.

-Ούτε πρέπει να μας απασχολεί τι τρώμε και τι πίνουμε, αλλά με ποιους τρώμε και με ποιους πίνουμε.

Και μην ξεχνάτε να παίρνεται το τετραπλό φάρμακο του!

Μην φοβάσαι τον Θεό.
Μην ανησυχείς για τον θάνατο·
Ό,τι είναι καλό είναι εύκολο να το αποκτήσεις, και
Ό,τι είναι τρομερό είναι εύκολο να το υπομείνεις. 

http://kammenatetradia.com/                                                                    ΚΑΛΟΝ ΜΗΝΑ