ΑΠΟ ΤΟ «ΑΝΘΟΛΟΓΙΟΝ» ΤΟΥ ΣΤΟΒΑΙΟΥ

Συνεπώς πολύ καλά απάντησε ο Ηρακλής, όταν τον ρώτησαν: «Αργείος ή Θηβαίος. Όχι· δὲν καυχιέμαι πως μια μόνο πόλη της Ελλάδος είναι η πατρίδα μου. Όλα τα κάστρα των Ελλήνων είναι για μὲ πατρίδα.» 

Όθεν εὖ μὲν ὁ ῾Hρακλῆς εἶπεν ἐρωτηθεὶς “᾽Aργεῖος ἢ Θηβαῖος· οὐ γὰρ εὔχομαι μιᾶς· ἅπας μοι πύργος ῾Eλλήνων πατρίς.”

Πλουτάρχου “Περὶ Φυγής” 600 f. 601 c

Σόλωνος: ῞Oταν ὁ Σόλων ρωτήθηκε, μὲ ποιό τρόπο δὲν θὰ συμβαίνουν ἀδικήματα στὴν πόλη, ἀπάντησε: ἐὰν ὅσοι δὲν ἀδικοῦνται ἀγανακτοῦν ἐξ ἴσου μ’ ἐκείνους ποὺ ἀδικοῦνται

Πλάτωνος Πολιτεία στ´ (497 b): Kαὶ ἀκριβῶς αὐτὸ κατηγορῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει σήμερα οὔτε ἕνα πολίτευμα ἄξιο γιὰ τὴ φύση τοῦ φιλοσόφου. Kαὶ γι’ αὐτὸ καὶ διαστρέφεται καὶ ἀλλοιώνεται καί, ὅπως ἕνας ξενικὸς σπόρος, ἂν σπαρῆ σὲ ἄλλο ἔδαφος συνήθως ἐκφυλίζεται καὶ γίνεται ὅμοιος μὲ τὸν ἐγχώριο, ἔτσι κι’ αὐτὸ τὸ εἶδος, δὲν μπορεῖ νὰ κρατήση τὴ δύναμή του καὶ μεταπίπτει σὲ ἄλλο εἶδος. ῍Aν ὅμως πετύχη ἕνα ἄριστο πολίτευμα, ὅπως ἄριστο εἶναι καὶ αὐτὸ (τὸ γένος τῶν φιλοσόφων), τότε θὰ φανερώση τὸν θεϊκό του χαρακτῆρα κι’ ὅλα τ’ ἄλλα, χαρακτῆρες καὶ ἐπιτηδεύματα, θὰ φανῆ πὼς εἶναι ἀνθρώπινα.

(521 α): Γιατὶ μόνον σ’ αὐτὴν τὴν πόλη θὰ κυβερνοῦν οἱ πραγματικὰ πλούσιοι, ὄχι πλούσιοι στὸ χρυσάφι, ἀλλὰ σ’ ἐκεῖνα ποὺ πρέπει νὰ διαθέτη κανείς, γιὰ νὰ εἶναι εὐτυχισμένος, δηλαδὴ στὸν ἐνάρετο καὶ συνετὸ βίο. ῍Aν ὅμως ἄνθρωποι φτωχοί, ποὺ λαχταροῦν γιὰ δικά τους ἀγαθά, κυνηγοῦν τὴν ἐξουσία μὲ τὴν ἰδέα, ὅτι θὰ μπορέσουν ἔτσι ν’ ἁρπάξουν ὅ,τι τοὺς λείπει, τότε δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξη καλὴ διοίκηση. Γιατί, ὅταν ἡ ἐξουσία γίνεται ἀντικείμενο διαμάχης γι’ αὐτὸν τὸ λόγο, τότε αὐτὸς ὁ πόλεμος ποὺ εἶναι ἐσωτερικὸς καὶ ἐμφύλιος συνήθως καταστρέφει καὶ αὐτοὺς καὶ ὁλόκληρη τὴν πόλη.

Διωτογένους τοῦ Πυθαγορείου Περὶ ὁσιότητος: Eἶναι καλὸ νὰ ἐπικαλούμεθα καὶ τὸ θεὸ στὴν ἀρχὴ τοῦ δείπνου καὶ τοῦ γεύματος, ὄχι πὼς ἔχει ἀνάγκη ὁ θεὸς ἀπὸ τέτοια, ἀλλὰ διότι μὲ τὴν ἐνθύμηση τοῦ θεοῦ ἡ ψυχή μας κατακοσμεῖται. ᾽Eπειδὴ δηλαδὴ δημιουργηθήκαμε ἀπὸ τοὺς θεοὺς κι’ ἔτσι ἔχομε κάτι κοινὸ μὲ τὸ θεῖο, εἶναι πρέπον καὶ νὰ μᾶς κρίνουν. Γι’ αὐτὸ καὶ θέλουν ἐμεῖς νὰ ἐκτελοῦμε τὰ πάντα ὅμοια μ’ αὐτούς, δηλαδὴ μέσα στὸ πνεῦμα τῆς δικαιοσύνης. ῎Eπειτα γιατὶ τέσσερες εἶναι οἱ αἰτίες ποὺ φέρουν τὰ πάντα εἰς πέρας καὶ καθορίζουν τὴν ἔκβασή τους, ἡ φύση, ὁ νόμος, ἡ τέχνη κι’ ἡ τύχη. ῞Oλων τῶν καταστάσεων ποὺ μὲ τὰ ἤθη καταλήγουν σὲ μιὰ κοινωνικὴ ἁρμονία δημιουργὸς καὶ ἐπόπτης εἶναι ὁ νόμος. ῞Oσων πάλι συντελοῦνται μὲ τὴν ἀνθρώπινη φρόνηση δικαίως μπορεῖ νὰ ὀνομασθῆ μητέρα καὶ ἡγεμόνας ἡ τέχνη. Γιὰ ὅσα ἐξ ἄλλου γίνονται εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε, αὐτόματα, καὶ στοὺς χρηστοὺς καὶ στοὺς κακούς, θὰ εἰποῦμε ὅτι αἰτία τους εἶναι ἡ τύχη. Aὐτὴ δὲν μπορεῖ νὰ περιορισθῆ οὔτε σὲ κάποιο μέτρο οὔτε σὲ ἕνα καθορισμένο ὅριο κι’ εἶναι ἡ ἴδια ποὺ δημιουργεῖ τὸ κάθε τι χωριστὰ μὲ φρόνηση, ἐπειδὴ κι’ αὐτὴ γεννᾶται καὶ κινεῖται τελικὰ ἀπ’ τὶς ἴδιες τὶς πράξεις τῶν ἀνθρώπων.

IΩΑΝΝΟΥ ΣΤΟΒΑΙΟΥ «ΑΝΘΟΛΟΓΙΟΝ»

Πηγή εικόνας: https://www.lifo.gr/

------------------------------------

ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΟΒΑΙΟΣ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΟΒΑΙΟΣ - ΕΛΛΗΝΑΣ ΣΥΛΛΕΚΤΗΣ ΓΝΩΜΙΚΩΝ

ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ Η ΑΡΕΤΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΥΤΕ ΔΙΔΑΚΤΗ ΟΥΤΕ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΚ ΦΥΣΕΩΣ, ΑΛΛΑ ΜΕΣΩ ΘΕΪΚΗΣ ΜΟΙΡΑΣ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ Σ’ ΟΣΟΥΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΟΥΝ

204. Πλάτων – Περί αρετής.

Πώς, λοιπόν, θα σού φαινόταν, Σωκράτη, ότι γίνονται οι αγαθοί, εάν δεν γίνονται ούτε από την φύση ούτε με την μάθηση; Νομίζω, όμως, ότι τούτο δεν θα δηλωνόταν εύκολα. Αντίθετα, υποπτεύομαι ότι αυτό το απόκτημα είναι κυρίως κάτι θεϊκό, και ότι οι αγαθοί άνθρωποι γίνονται όπως ακριβώς οι θεϊκοί μάντεις και οι χρησμολόγοι, διότι αυτοί ούτε εκ φύσεως γίνονται τέτοιοι, ούτε μέσω κάποιας τέχνης, αλλά είναι τέτοιοι επειδή εμπνέονται από τους Θεούς. Έτσι και οι αγαθοί άνδρες – κάθε φορά, από θεϊκή έμπνευση, και πολύ καλύτερα και καθαρότερα από τους χρησμωδούς – λένε στις πόλεις όσα θα συμβούν και όσα πρόκειται να γίνουν. Και οι γυναίκες, μάλιστα, λένε ότι ένας τέτοιος άνδρας είναι θεϊκός, αλλά και οι Λακεδαιμόνιοι, όταν επαινούν μεγαλόπρεπα κάποιον, λένε ότι είναι θεϊκός άνδρας. Σε πολλά σημεία και ο Όμηρος χρησιμοποιεί συχνά αυτήν την λέξη, καθώς και οι άλλοι ποιητές. Όταν, πάλι, κάποιος Θεός επιθυμεί να ευτυχήσει μία πόλη, δημιουργεί άνδρες αγαθούς μέσα σ’ αυτήν, ενώ όταν μία πόλη πρόκειται να δυστυχήσει, ο Θεός διώχνει τους αγαθούς άνδρες από αυτή την πόλη. Έτσι φαίνεται ότι η αρετή δεν είναι ούτε διδακτή ούτε υπάρχει εκ φύσεως, αλλά μέσω θεϊκής μοίρας εμφανίζεται σ’ όσους την αποκτούν.

ΣΤΟΒΑΙΟΣ - Εκλογές, Αποφθέγματα, Υποθήκες, Βιβλίο Τρίτο, Κεφάλαιο Πρώτο.

http://eistorias.wordpress.com

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ - Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΩΝ

Είναι ο μεγάλος ποιητής τραγωδιών που συμπληρώνει την τριάδα των "τραγικών" ποιητών της Ελληνικής Αρχαιότητας μαζί με τον Αισχύλο και το Σοφοκλή. 

Στην ανάρτηση αυτή θα ασχοληθούμε με το άδοξο τέλος του μεγάλου ποιητή...!!!

Ο Ευριπίδης, σύμφωνα με τον Ερατοσθένη [Διογ. Λαέρτ.2.5-24.45], πέθανε σε ηλικία 75 ετών. Η παράδοση της Αρχαιότητας μας πληροφορεί, ότι ο Ευριπίδης γεννήθηκε την ημέρα της Ναυμαχίας της Σαλαμίνας, την 20η του μηνός Βοηδρομίου του -480.

Την ακριβή εποχή του θανάτου του την συλλέγουμε από τους Βατράχους του Αριστοφάνους όπου μαθαίνουμε ότι ήταν ήδη θανών όταν το έργο παίχθηκε [Αριστ. Βατρ. 67] για πρώτη φορά στα Λήναια του Αρχοντικού έτους του Καλλία, (Γαμηλιών, -405).

Από το ίδιο έργο φαίνεται [Αριστ. Βατρ. 76-79, 786-794], επίσης ότι ο και ο Σοφοκλής ήταν ήδη θανών, περί της ίδιας εποχής.
Οι θάνατοι και των δύο αναφέρονται ιστορικά από τον Διόδωρο, τον ίδιο χρόνο της ανάληψης της Τυραννίας από Διονύσιο:

ΔΙΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ 13.103.4
― περὶ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐτελεύτησε Σοφοκλῆς ὁ Σοφίλου, ποιητὴς τραγῳδιῶν, ἔτη βιώσας ἐνενήκοντα, νίκας δ᾽ ἔχων ὀκτωκαίδεκα. φασὶ δὲ τὸν ἄνδρα τοῦτον τὴν ἐσχάτην τραγῳδίαν εἰσαγαγόντα καὶ νικήσαντα χαρᾷ περιπεσεῖν ἀνυπερβλήτῳ, δι᾽ ἣν καὶ τελευτῆσαι. Ἀπολλόδωρος δ᾽ ὁ τὴν χρονικὴν σύνταξιν πραγματευσάμενός φησι καὶ τὸν Εὐριπίδην κατὰ τὸν αὐτὸν ἐνιαυτὸν τελευτῆσαι.

Παρόλα αυτά, ο Σοφοκλής έζησε λίγο παραπάνω από τον Ευριπίδη, διότι έλαβε τα νέα για τον θάνατο του [Ευρ. Διογ.Λαερτ. 2.5, 23.44], και θρήνησε το γεγονός με την απαγόρευση των ηθοποιών του να εμφανιστούν στη σκηνή ενδεδυμένοι με τη συνήθη διακόσμηση, των στεφάνων και των ειρεσιώνων.

Τα νέα του θανάτου του Ευριπίδου έφθασαν στην Αθήνα λίγο πρίν την εποχή των «Διδασκαλιών» ή των Αγώνων των ποιητών τραγωδών, στα Λήναια.
Ηταν η εποχή λίγο πριν τα καταγεγραμένα Διονύσια εν Αγροίς, [27η Ποσειδ. Περίοδος Α’, Ημερ.Μετωνος] και ο θάνατος έλαβε χώρα την 18η του Ποσιδεώνος, πριν τα Λήναια, εκείνης της εποχής στο μηνα Ποσειδεώνα [Θεοφρ, Περί Αδολεσ].

Ο θάνατος βρήκε τον Ευριπίδη κοντά στον Βορμίσκο της ακτής του Στρυμονικού, στη Μακεδονία.

Εκεί μετά την απόσυρση του στη αυλή του Αρχέλαου είχε ένα τραγικό τέλος. Κατασπαράχθηκε από τα σκυλιά του βασιλιά Αρχέλαου. Οι πληγές του ήταν τόσο βαριές από τα δαγκώματα των σκυλιών όπου υπέκυψε μετά από λίγες ημέρες. Το γεγονός δεν ήταν ένα τραγικό ατύχημα, όπως μας έχει παραδοθεί, αλλά σκόπιμα αφέθηκαν τα σκυλιά για να τον σκοτώσουν.
Με ποιανού την εντολή ή το κίνητρο, μας έχουν δωθεί διαφορετικές εξηγήσεις:

ΣΟΥΔΑΣ, ΑΥΛΟΣ ΓΕΛΛΙΟΣ 25.20
― Ετελεύτησε δε υπό επιβολής Αρριδαίου του Μακεδόνος και Κρατεύα του Θετταλού, ποιητών όντων, και φθονήσαντων αυτώ, πεισάντων τε τον βασιλέως οικέτην, τούνομα Λυσίμαχον. . . τους βασιλέους ους αυτός έτρεφε κύνας επαφείναι αυτώ.

ΕΡΜΗΣΙΑΝΑΞ ΠΕΡΙ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 23.21

― Εισοκε σοι δαίμων Ευριπιδη εύρεν όλεθρον αμφι βίου στυγνών αντιάσαντι κυνών.

ΣΤΟΒΑΙΟΣ ΦΛΟΡΙΛΕΓΙΟΝ 3.281, ΣΩΤΑΔΗΣ, ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ 2.2.2
― Αισχύλω γράφοντι επιπέπτωκε χελώνη, Σοφοκλής πάγα φαγών σταφύλης πνιγείς τέθνηκε κύνες οι κατά Θράκην Ευριπίδην έτρωγον.

Ο Οβίδιος μας εξηγεί ότι αυτά τα σκυλιά αφέθηκαν επάνω του την ώρα που επέτρεφε από το Ιερό της Αρτέμιδος, όπου είχε τη συνήθεια να αποσύρεται μέσα στο ιερό και να μελετά τον Ηράκλειτο τον Σκοτεινό [ΟΒΙΔΙΟΣ ΙΒΙΣ 595].

Ο Στεφ. Βυζ. γράφει για την τοποθεσία :
― Βορμισκος· χωρίων της Μακεδονίας εν ώ κυνοσπάρακτος γέγονεν Ευριπίδης... εκ δε των δηγμάτων αρρωστήσαντα αυτόν αποθανείν.

ΕΛΛ. ΑΝΘΟΛ. ΑΔΔΑΙΟΣ 51
― ου σε κυνών γένος ειλ Ευριπίδη, ουδέ γυναικός οίστρος, τον σκοτίης Κυπρίδος αλλότριον αλλ΄Αίδης και γήρας· υπαί Μακετη δ΄Αρεθούση κείσαι εταίρειη τίμιος Αρκέλεω.

Το Πάριο Χρονικό καταγράφει το θάνατο του Ευριπίδη το 3 έτος της 94ης Ολυμπιάδος. 

Ο Απολλόδωρος το 3ο έτος της 94ης όπου και το σωστό.

Ο Ευριπίδης τάφηκε σε ένα μέρος που οι Αρχαίοι ονόμαζαν Αρεθούσα στη Μακεδονία.

[Ο Ευριπίδης θάφτηκε στη Μακεδονία (Βίος 36, Παυσανίας 1, 2, 2), στην κοιλάδα της Αρέθουσας (Πλούταρχου, Λυκούργος 31), κι ο μεγαλοπρεπής του τάφος, κατασκεύασμα του Αρχέλαου, έγινε τόπος προσκυνήματος των θαυμαστών του.

Οι Αθηναίοι τον τίμησαν με κενοτάφιο στον δρόµο προς τον Πειραιά (Βίος Ευριπίδου) Θουκυδίδου τοῦ ἰστοριογράφου ποιήσαντος ἢ Τιµοθέου τοῦ µελοποιητοῦ με το επίγραμμα:

«Τάφος του Ευριπίδη είναι όλη η Ελλάδα. Τα οστά του τα κρατάει η Μακεδονία, όπου δέχτηκε τον θάνατο. Πατρίδα του είναι η Αθήνα, η Ελλάδα της Ελλάδας. Πολλές είναι οι χαρές που έδωσε με τα τραγούδια του, και γι’ αυτό πολλοί είναι κι εκείνοι που τον τιμούν».

Μνῆµα µὲν Ἑλλὰς ἅπασα Εὐριπίδου. Ὀστέα δ’ ἴσχει γῆ Μακεδών, ἣ γὰρ δέξατο τέρµα βίου. Πατρὶς δ’ Ἑλλάδος Ἑλλὰς, Ἀθῆναι. Πλεῖστα δὲ µούσαις τέρψας, ἐκ πολλῶν καὶ τὸν ἔπαινον ἔχει.]

Sacred Athenian Calendar

------------------------------------

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ - ΕΝΑΣ «ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΑΠΟ ΣΚΗΝΗΣ»

ΑΦΙΕΡΩΜΑ / ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΟΜΗΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΘΗΚΕ ΣΤΙΣ 29 ΜΑΪΟΥ 2016, ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ, ΣΤΗΝ ΑΡΕΘΟΥΣΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΟΒΑΙΟΣ - ΕΛΛΗΝΑΣ ΣΥΛΛΕΚΤΗΣ ΓΝΩΜΙΚΩΝ

Ο Ιωάννης Στοβαίος ήταν συγγραφέας, από τους Στόβους της Μακεδονίας (στην Παιονία) και έζησε τον +5ο αιώνα. Έμεινε στην Ιστορία για το έργο του «ΑΝΘΟΛΟΓΙΟΝ», μια συλλογή γνωμικών που αποτελεί πραγματικά θησαυρό της Ελληνικής Γραμματείας. 

Είναι το απόσταγμα σκέψης 12 αιώνων και 204 φιλοσόφων, ποιητών και ρητόρων με περισσότερα από 500 αποσπάσματα πολλά από τα οποία διασώθηκαν χάρη σ΄ αυτό το βιβλίο.

Το κίνητρο του συγγραφέα υπήρξε η επιθυμία να αφήσει μια παρακαταθήκη σοφίας στον γιό του Σεπτίμιο, ώστε να διορθώσει τα ελαττώματα του χαρακτήρα του και έτσι συγκέντρωσε στο έργο του αυτό το απόσταγμα της σοφίας 204 φιλοσόφων και ιστορικών. 

Η αξία του είναι αδιαμφισβήτητη καθώς χάρη σε αυτόν σώθηκαν αποσπάσματα χαμένων έργων.

Ήταν προφανώς εθνικός.

Το έργο εκτεινόταν σε τέσσερα βιβλία, αλλά δεν σώζεται ολόκληρο. Η πρώτη έκδοση έγινε το 1536 στη Βενετία.

Εργογραφία: https://el.wikipedia.org/ , Εικόνα: https://commons.wikimedia.org/

https://www.gnomikologikon.gr/ 

ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΟΒΑΙΟΣ

Έκδοση του 1536

Ο Ιωάννης Στοβαίος έζησε κατά τον +5^ο αιώνα. Καταγόταν από τους Στόβους, μία εύπορη πόλη τής Μακεδονίας, που βρισκόταν χτισμένη στην συμβολή των ποταμών Εριγώνα και Αξιού. Σ’ αυτή την πόλη ο Ιωάννης – ο οποίος ήταν «γραμματικός», δηλαδή μελετητής τής κλασικής γραμματείας – οφείλει και το επώνυμό του, που σώζεται και με την μορφή «Στοβεύς» (στο Λεξικό Σούδα).

Γιά τον βίο τού Ιωάννη διαθέτουμε ελάχιστες πληροφορίες. Γνωρίζουμε, όμως, ότι είχε έναν γιό, τον Σεπτίμιο, τού οποίου την παιδεία φρόντιζε με ιδιαίτερη επιμέλεια. Υποθέτουμε, επίσης, ότι – τόσο εξαιτίας τού επαγγέλματός του, όσο και λόγω τού έργου που μας κληροδότησε – πρέπει να διέθετε μία αρκετά μεγάλη προσωπική συλλογή βιβλίων τής Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας.

«Εκλογές, Αποφθέγματα, Υποθήκες»

Το πολυσέλιδο «Ανθολόγιο» τού Ιωάννη Στοβαίου φέρει την ονομασία «Εκλογές, Αποφθέγματα, Υποθήκες» και αποτελείται από τέσσερα βιβλία, τα οποία περιέχουν εκλεκτά αποσπάσματα από έργα ποιητών, θεολόγων, φιλοσόφων, ιστορικών και ρητόρων τής Αρχαιότητας και των ελληνιστικών χρόνων, καλύπτοντας μία χρονική περίοδο περίπου δώδεκα αιώνων.

Το πρώτο και το δεύτερο βιβλίο – με μεταφυσικό και με γνωσιολογικό και ηθικό περιεχόμενο αντίστοιχα – έχουν υποστεί σοβαρούς ακρωτηριασμούς, οπότε η ανάγνωσή τους καθίσταται προβληματική. Το τρίτο βιβλίο ασχολείται αποκλειστικά με θέματα ηθικής, ενώ το τέταρτο με θέματα ηθικής, παιδαγωγικής και πολιτικής.

Το «Ανθολόγιο» συντάχθηκε από τον Ιωάννη γιά χάρη τού γιού του, με σκοπό να βοηθήσει τον νεαρό Σεπτίμιο στην ταχύτερη ανάγνωση και στην επιτυχέστερη μελέτη των καλύτερων και διδακτικότερων αποσπασμάτων τής Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας. Σήμερα, το ίδιο έργο αποτελεί πολύτιμη πηγή γνώσεων και πληροφοριών, αφού μέσα στις σελίδες του σώζονται χωρία από έργα διάσημων συγγραφέων, των οποίων τα βιβλία δυστυχώς δεν έφτασαν ακέραια μέχρι την εποχή μας.

Περισσότερα: http://eistorias.wordpress.com

Η ΕΥΘΥΜΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΕΙΑ ΣΤΙΣ ΤΕΡΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΤΟΥ ΒΙΟΥ

Η ευθυμία δημιουργείται στους ανθρώπους από την μετριοπάθεια στις τέρψεις και από την συμμετρία τού βίου, ενώ η έλλειψη και η υπερβολή συνήθως επιφέρουν μεταπτώσεις και προκαλούν μεγάλες ταραχές στην ψυχή. Όσες ψυχές ταράζονται από μεγάλες διαφοροποιήσεις, δεν είναι ούτε ευσταθείς ούτε εύθυμες.

Πρέπει, λοιπόν, να συγκεντρώνεις την σκέψη σου στις δυνατότητές σου και ν’ αρκείσαι στα υπάρχοντα, διαθέτοντας λίγη μνήμη γιά τα ζηλευτά και τα θαυμαστά, χωρίς προσήλωση τής διάνοιάς σου σ’ αυτά, αλλά εξετάζοντας τους βίους των ταλαιπωρημένων, κατανοώντας πλήρως όσα πάσχουν, ώστε να φαίνονται μεγάλα και ζηλευτά όσα είναι γύρω σου και σου συμβαίνουν, γιά να μην επιθυμήσεις περισσότερα και συμβεί να κακοπάθει η ψυχή σου.

Όποιος θαυμάζει τους πλούσιους, που μακαρίζονται από τους άλλους ανθρώπους, και κάθε ώρα προσηλώνει την μνήμη του σ’ αυτούς, πάντοτε αναγκάζεται να καινοτομεί και να επιβάλλει στον εαυτό του – εξαιτίας τής επιθυμίας – να κάνει πράγματα ανεπανόρθωτα, από εκείνα που εμποδίζουν οι νόμοι.

Γι’ αυτό ακριβώς, δεν πρέπει κάποιος να επιζητά αυτά, αλλά να ευθυμεί με τ’ άλλα, παραβάλλοντας τον βίο του προς τον βίο όσων υποφέρουν περισσότερο, και μακαρίζοντας τον εαυτό του σκεπτόμενος όσα αυτοί πάσχουν, αλλά και πόσο καλύτερα απ’ αυτούς ενεργεί και ζει, αφού – έχοντας αυτά κατά νου – θα ζήσεις πιό εύθυμος και θ’ αποφύγεις αρκετά κακά τού βίου, όπως ο φθόνος, η ζήλια και η δυσμένεια.

ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ

ΣΤΟΒΑΙΟΣ - ΒΙΒΛΙΟ  ΠΕΡΙ ΑΡΕΤΗΣ

http://eistorias.wordpress.com

Θεάγης Πυθαγόρειος – Περί αρετής

Οι αρχές τού συνόλου τής αρετής είναι τρεις: η γνώση, η δύναμη και η προαίρεση.

Η γνώση είναι σαν την όραση, με την οποία εξετάζουμε και κρίνουμε τα πράγματα, η δύναμη είναι σαν μία σωματική αλκή, με την οποία υπομένουμε και εμμένουμε στα πράγματα, και η προαίρεση είναι κάτι σαν χέρια τής ψυχής, με τα οποία ορμούμε και αρπάζουμε τα πράγματα. Ο διάκοσμος, πάλι, τής ψυχής έχει ως εξής: το πρώτο στοιχείο της είναι το λογικό, το δεύτερο το συναίσθημα, το τρίτο η επιθυμία. Το λογικό, λοιπόν, επικρατεί στην γνώση, το συναίσθημα επικρατεί στο πάθος, και η επιθυμία είναι αυτή που επικρατεί στο επιθυμητικό είδος.

Όταν αυτά τα τρία στοιχεία γίνουν ένα, μόλις δεχτούν την συναρμογή, τότε η αρετή και η ομόνοια γεννιούνται στην ψυχή.

Όταν επαναστατούν και το ένα αποσπάται από το άλλο, τότε στην ψυχή γεννιέται η κακία και η ασυμφωνία. Όταν, πάλι, το λογικό επικρατεί στα άλογα μέρη τής ψυχής, τότε γεννιέται η καρτερία και η εγκράτεια, η καρτερία στην αντιμετώπιση των καταπονήσεων, η εγκράτεια στην αντιμετώπιση των ηδονών.

Όταν τα άλογα μέρη τής ψυχής επικρατούν στο λογικό, τότε γεννιέται η μαλθακότητα και η ακράτεια, η μαλθακότητα στην αποφυγή των καταπονήσεων, η ακράτεια στην ήττα μας από τις ηδονές.

Όταν εξουσιάζει το καλύτερο μέρος τής ψυχής, ενώ εξουσιάζεται το χειρότερο, και ηγείται το πρώτο και έπεται το δεύτερο, ενώ αμφότερα συναινούν και ομονοούν μεταξύ τους, τότε σε όλη την ψυχή γεννιέται η αρετή και η πλήρης αγαθότητα.

Όταν, πάλι, το επιθυμητικό μέρος τής ψυχής ακολουθεί το λογικό, γεννιέται η σωφροσύνη. Όταν το συναισθηματικό ακολουθεί το λογικό, γεννιέται η ανδρεία. Όταν όλα τα μέρη τής ψυχής ακολουθούν το λογικό, γεννιέται η δικαιοσύνη, επειδή αυτή είναι που διαχωρίζει μεταξύ τους όλες τις κακίες και τις αρετές τής ψυχής.

Είναι, λοιπόν, η δικαιοσύνη σαν ένα σύστημα συναρμογής των μερών τής ψυχής, και τέλεια αρετή και πανυπέρτατη, επειδή τα πάντα είναι μέσα της, ενώ τ’ άλλα αγαθά τής ψυχής δεν υφίστανται χωρίς αυτήν, γι’ αυτό και η δικαιοσύνη κατέχει μεγάλη εξουσία και μέσα στους Θεούς και μέσα στους ανθρώπους.

Αυτή εδώ η αρετή, λοιπόν, συνέχει και την θεϊκή και την ανθρώπινη κοινωνία τού όλου και τού σύμπαντος.

Μεταξύ των ουράνιων Θεών ονομάζεται θέμις, και μεταξύ των χθόνιων Θεών δίκη, και μεταξύ των ανθρώπων νόμος.

Αυτά είναι σημεία και σύμβολα τού ότι η δικαιοσύνη είναι πανυπέρτατη αρετή, αλλά και διαφορετικά διαπιστώνεται ο λόγος, από τα παρακάτω. Όταν, δηλαδή, ο νους τής ψυχής αστοχεί, αυτή η κατάσταση ονομάζεται αφροσύνη. Όταν αστοχεί το συναίσθημα, θρασύτητα ή δειλία. Όταν αστοχεί η επιθυμία, ακράτεια. Όταν, πάλι, ο νους αστοχεί κατ’ έλλειψη, η κατάσταση ονομάζεται αφροσύνη. Όταν αστοχεί καθ’ υπερβολή, πανουργία. Όταν το συναίσθημα αστοχεί κατ’ έλλειψη, δειλία. Όταν αστοχεί καθ’ υπερβολή, θράσος. Όταν η επιθυμία αστοχεί κατ’ έλλειψη, μισηδονία. Όταν αστοχεί καθ’ υπερβολή, ακολασία. Η συνολική συναρμογή, πάλι, που δεν γίνεται κατά την ορθή αναλογία, ονομάζεται κακία. Όταν αυτή δεν συμβαίνει εξαιτίας κάποιου λόγου, καλείται αβελτηρία. Όταν συμβαίνει εξαιτίας τού φόβου, δειλία. Όταν συμβαίνει εξαιτίας τής ηδονής, ακολασία. Όταν συμβαίνει εξαιτίας τού κέρδους, αδικία.

Όταν η ψυχή συντάσσεται κατά την ορθή αναλογία ως προς την εξέταση και την κρίση, αυτή η κατάσταση καλείται φρόνηση. Όταν αυτό συμβαίνει ως προς την αντιμετώπιση [...] των ηδονών, σωφροσύνη. Όταν συμβαίνει ως προς την αποτροπή από το κέρδος και από την βλάβη σε βάρος τού πλησίον, δικαιοσύνη.

Η σύνταξη τής ψυχής κατά την ορθή αναλογία και η παράβαση τής ορθής αναλογίας είναι – αντίστοιχα – κατεύθυνση προς το σωστό και απόκλιση από το σωστό. Το σωστό, πάλι, είναι αυτό που πρέπει να είναι. Δεν απαιτεί ούτε αφαίρεση ούτε πρόσθεση, διότι είναι αυτό που πρέπει να είναι. Τού μη σωστού τα είδη είναι δύο: η υπερβολή και η έλλειψη. Υπερβολή είναι το περισσότερο από το σωστό, και έλλειψη το λιγότερο, ενώ αρετή είναι η κατοχή τού σωστού, και γι’ αυτό είναι ευθέως και ακρότητα και μεσότητα. Ακρότητα, γιατί συνδέεται με το σωστό, και μεσότητα, γιατί βρίσκεται μεταξύ τής υπερβολής και τής έλλειψης. Έτσι, λοιπόν, τυγχάνουν και μεσότητες και ακρότητες. Μεσότητες, γιατί πέφτουν μεταξύ τής υπερβολής και τής έλλειψης. Ακρότητες, γιατί δεν απαιτούν ούτε πρόσθεση ούτε αφαίρεση, επειδή τούτα είναι αυτά που πρέπει να είναι.

ΙΩΑΝΝΗΣ  ΣΤΟΒΑΙΟΣ

Εκλογές, Αποφθέγματα, Υποθήκες Βιβλίο Τρίτο Κεφάλαιο Πρώτο

http://eistorias.wordpress.com

ΗΘΕΛΑΝ ΤΟΝ ΙΔΑΝΙΚΟ ΑΝΘΡΩΠΟ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

«Μη συντάσσεσαι με την γνώμη των πολλών». (Πυθαγόρας)

Την αρετή την αποκαλούσε ο Πυθαγόρας αρμονία ψυχής· σύμμετρο συνδυασμό πνευματικών και ηθικών προτερημάτων· "καλόν καγαθόν".

Ήθελαν τον ιδανικό άνθρωπο οι Αρχαίοι Έλληνες.

Ο Σωκράτης θέτει ως βασική προϋπόθεση του ενάρετου το Μυστηριακό Δελφικό ρητό "Γνώθι σαυτόν". Απ' αυτό αποφαίνεται το "ουδείς εκών κακός" δηλ. η άγνοια εξωθεί στο κακό, ο σοφός είναι κατ' ανάγκη ενάρετος. Η αρετή λοιπόν εδράζεται πάνω στη γνώση, στην επιστήμη, στη σοφία, επομένως είναι διδακτή. Η κακία προκύπτει απ' την αμάθεια, την ανεπιστημοσύνη, την έλλειψη γνώσης.

Η αρετή κατά τον Πλάτωνα είναι ορθή ιδιότητα, εσωτερική τάξη, αρμονία ψυχής, η δε κακία το αντίθετο. Μόνο ο ενάρετος είναι ελεύθερος, γιατί κυριαρχεί σ' αυτόν ο νους· είναι πλούσιος γιατί είναι χαρούμενος, ατάραχος, αυτάρκης. Αν η ψυχή κυριαρχείται από το πάθος γίνεται δούλη, δειλή, περίλυπη.

Σκοπός της αρετής είναι η ευδαιμονία. Κύριο γνώρισμα της ευδαιμονίας είναι η συμμόρφωση της ψυχικής μας ενεργητικότητας στην Αρετή.

Ο Αριστοτέλης στο σύγγραμμά του, τα ηθικά Νικομάχεια, ασχολείται εκτενέστατα και αναλυτικότατα με την αρετή. Την παραδέχεται ως κτητή (μπορεί να αποκτηθεί) με την έξη και την πράξη. Με την ενεργητικότητα του λόγου προκύπτει η σοφία, με την ενεργητικότητα της βούλησης η ηθική και με την ενεργητικότητα που εκδηλώνεται με πράξεις, η Αρετή.

208. Ξενοφών – Απομνημονεύματα, βιβλίο δ΄.

Τόσο ωφέλιμος, λοιπόν, ήταν ο Σωκράτης, σε κάθε περίπτωση και με κάθε τρόπο, ώστε να είναι φανερό – ακόμη και σε κάποιον που εξετάζει κι έστω και λίγο αντιλαμβάνεται τα πράγματα – ότι τίποτε δεν ήταν ωφελιμότερο από την συναναστροφή με τον Σωκράτη, διότι εξίσου ωφελούσε όσους τον συναναστρέφονταν, είτε αστειευόμενος είτε μιλώντας σοβαρά.

ΣΤΟΒΑΙΟΣ ΒΙΒΛΙΟ – ΠΕΡΙ ΑΡΕΤΗΣ

ΠΥΘΑΓΟΡΟΥ ΧΡΥΣΑ ΕΠΗ: ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΦΙΛΟ ΕΚΕΙΝΟΝ ΠΟΥ ΥΠΕΡΕΧΕΙ ΣΤΗΝ ΑΡΕΤΗ

https://enneaetifotos.blogspot.com/

ΔΕΣ ΑΝΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗ ΓΙ’ ΑΣΤΕΙΑ!

Όπως ακριβώς μας διώχνουν από την κατοικία μας, όταν ο εκμισθωτής δεν πάρει το ενοίκιο, οπότε αφαιρεί την εξώθυρα, αφαιρεί τα κεραμίδια και κλείνει το πηγάδι, έτσι – λέει – βγαίνω από το σωματάκι μου, όταν η φύση, που μου το έχει εκμισθώσει, μου αφαιρεί τα μάτια, τ’ αυτιά, τα χέρια και τα πόδια, και δεν περιμένω άλλο, αλλά όπως ακριβώς αναχωρώ από ένα συμπόσιο χωρίς να δυσανασχετήσω, έτσι και από την ζωή: όταν έρθει η ώρα «έμπα, φόρτωμα τού πορθμείου».

Όπως ακριβώς ο καλός ηθοποιός είναι καλός και στην αρχή, καλός και στην μέση, καλός και στο τέλος, έτσι και ο αγαθός άνδρας είναι αγαθός και στην αρχή τού βίου, αγαθός και στην μέση, αγαθός και στο τέλος, και όπως ακριβώς παραπετώ ένα ιμάτιο που έχει παλιώσει και δεν [...] αναβάλλω ούτε δειλιάζω αλλά, μη έχοντας πιά την δυνατότητα να ευδαιμονώ, αναχωρώ.

Όπως ακριβώς και ο Σωκράτης: μπορούσε να εξέλθει από το δεσμωτήριο, εάν ήθελε, αλλά ενώ οι δικαστές τον προέτρεπαν ν’ αντιπροτείνει ως ποινή του το χρηματικό πρόστιμο, δεν τους έδωσε σημασία, και αντιπρότεινε την σίτησή του στο πρυτανείο, κ’ ενώ του δόθηκε προθεσμία τριών ημερών, δεν περίμενε την έσχατη ώρα τής τρίτης ημέρας, αλλά ήπιε το κώνειο κατά την πρώτη, παρατηρώντας εάν ο ήλιος ακόμη βρίσκεται επάνω στα όρη, και με θάρρος – όπως λέει ο Πλάτων – χωρίς να στρέψει αλλού το πρόσωπό του και χωρίς ν’ αλλάξει χρώμα, αλλά με πολύ ιλαρότητα κ’ ευκολία, έλαβε το ποτήρι και το άδειασε ολόκληρο και τίναξε τις τελευταίες σταγόνες λέγοντας «αυτό στην υγειά τού ωραίου Αλκιβιάδη».

Δες άνεση και διάθεση γι’ αστεία!

Εμείς, όμως, και άλλον να δούμε να πεθαίνει, νιώθουμε φρίκη. Ενώ, λοιπόν, επρόκειτο να πεθάνει, κοιμόταν βαθιά, ώστε μόλις που μπορούσε κάποιος να τον ξυπνήσει. Τάχα θα μπορούσε κανείς μας να κοιμηθεί;

Αλλά και την δυστροπία τής γυναίκας του υπέφερε με πραότητα, κ’ ενώ εκείνη φώναζε, δεν της έδινε σημασία.

Κάποτε ο Κριτόβουλος τού είπε:

- Πώς ανέχεσαι να συμβιώνεις μ’ αυτήν;

- Εσύ πώς ανέχεσαι τις χήνες σου;

- Μήπως με νοιάζει γιά ’κείνες;

- Έτσι κ’ εμένα δεν με νοιάζει γιά τούτη, αλλά την ακούω σαν να είναι χήνα.

Κάποτε, πάλι, που παρέλαβε τον Αλκιβιάδη γιά να γευματίσουν, η γυναίκα του πέρασε και ανέτρεψε το τραπέζι, ενώ εκείνος δεν φώναξε ούτε θρήνησε με το δεινοπάθημά του, «ω, τι ακαταστασία, να πάθω κάτι τέτοιο», αλλά συμμάζεψε όσα έπεσαν και ζήτησε από τον Αλκιβιάδη να τα ξαναβάλει στην θέση τους. Αυτός, όμως, δεν τον πρόσεχε, αλλά είχε καλύψει το πρόσωπό του και καθόταν ντροπιασμένος. Τότε του είπε: «πάμε έξω, γιατί φαίνεται ότι η Ξανθίππη θα μας κατασπαράξει με την οξύτητά της».

Έπειτα, μετά από λίγες μέρες, ο Σωκράτης γευμάτιζε στου Αλκιβιάδη, οπότε μιά καλή όρνιθα πήδησε κ’ έρριξε το πιάτο. Αυτός κάλυψε το πρόσωπό του και καθόταν χωρίς να τρώει. Ο Αλκιβιάδης γέλασε και τον ρώτησε αν δεν τρώει εξαιτίας τού συμβάντος, επειδή – δηλαδή – πήδησε η όρνιθα κ’ έρριξε το πιάτο. Εκείνος είπε: «είναι πρόδηλο ότι εσύ, πριν μέρες, όταν η Ξανθίππη ανέτρεψε το τραπέζι, δεν ήθελες να φας, και νομίζεις ότι τώρα, που η όρνιθα ανέτρεψε το πιάτο, εγώ θα γευματίσω; Ή θεωρείς ότι εκείνη διαφέρει από όρνιθα που έχει κόρυζα; Αν, λοιπόν, το ανέτρεπε ένας χοίρος, δεν θα οργιζόσουν, δεν θα φιλονικούσες. Αν, όμως, το ανέτρεπε μία γυναίκα χοιρόμορφη;». Δες διάθεση γι’ αστεία!

98. Τέλης – Περί αυταρκείας

ΒΙΒΛΙΟ – ΠΕΡΙ ΑΡΕΤΗΣ – ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΟΒΑΙΟΣ

http://eistorias.wordpress.com

ΣΩΦΡΟΣΥΝΗ - ΚΑΛΟΠΡΑΞΙΑ

205. Ξενοφών – Απομνημονεύματα, βιβλίο α΄.

Ο Σωκράτης, απαντώντας σ’ αυτά, είπε: «Αντιφώντα, σ’ εμάς θεωρείται εξίσου καλό κ’ εξίσου κακό να πουλά κάποιος την ομορφιά και την σοφία διότι, εάν πουλά την ομορφιά έναντι χρημάτων, σ’ εκείνον που την θέλει, τον αποκαλούμε πόρνο, κι εάν κάνει φίλο τού εαυτού του εκείνον, γιά τον οποίον γνωρίζει ότι είναι ωραίος και αγαθός εραστής, τον θεωρούμε σώφρονα. Κατά τον ίδιο τρόπο, εκείνους που πουλούν την σοφία έναντι χρημάτων, σε όποιον την θέλει, τους αποκαλούμε σοφιστές, όπως ακριβώς τους πόρνους, και όποιος κάνει φίλο του εκείνον, γιά τον οποίον γνωρίζει ότι είναι ευφυής ώστε να τού διδάξει όποιο αγαθό κατέχει, αυτός θεωρούμε ότι κάνει όσα ταιριάζουν στον ωραίο και αγαθό πολίτη. Κ’ εγώ ο ίδιος, λοιπόν, Αντιφώντα, όπως κάποιος άλλος ευχαριστιέται μ’ έναν καλό ίππο ή σκύλο ή πτηνό, έτσι – και ακόμη περισσότερο – ευχαριστιέμαι με τους αγαθούς φίλους, κ’ εάν έχω κάποιο αγαθό, τους το διδάσκω και τους συστήνω και σ’ άλλους, από τους οποίους θεωρώ ότι θα ωφεληθούν στην αρετή, αλλά μελετώ και τους θησαυρούς των παλαιότερων σοφών ανδρών, εκείνους που οι ίδιοι άφησαν καταγεγραμμένους σε βιβλία, τα οποία ξετυλίγω μαζί με τους φίλους μου και, αν δούμε κάτι αγαθό, το επιλέγουμε, και θεωρούμε μεγάλο κέρδος το να γινόμαστε φίλοι μεταξύ μας».

Κάποτε, πάλι, όταν ο Αντιφώντας τον ρώτησε πώς θεωρούσε ότι κάνει πολιτικούς τους άλλους, αφού ο ίδιος δεν ασκεί την πολιτική, εάν βέβαια την γνωρίζει, εκείνος είπε: «Αντιφώντα, με ποιόν από τους δύο τρόπους θ’ ασκούσα καλύτερα την πολιτική; Αν την ασκούσα μόνος ή αν φρόντιζα ώστε ολοένα και περισσότεροι να είναι ικανοί να την ασκήσουν;».

207. Ξενοφών – Απομνημονεύματα, βιβλίο γ΄.

Όταν κάποιος τον ρώτησε ποιά απασχόληση θεωρεί ως καλύτερη γιά έναν άνδρα, αποκρίθηκε: «την καλοπραξία». Όταν, πάλι, τον ρώτησε εάν πιστεύει ότι και η καλοτυχία είναι απασχόληση, είπε: «εγώ, τουλάχιστον, θεωρώ ότι η πράξη και η τύχη είναι παντελώς αντίθετα πράγματα, διότι το να επιτύχει κάποιος κάτι χρήσιμο, χωρίς να το επιζητά, είναι καλοτυχία ενώ, το να μάθει και να μελετήσει κάποιος κάτι και μετά να το κάνει σωστά, πιστεύω ότι είναι καλοπραξία. Όσοι, πάλι, ασχολούνται μ’ αυτό, μού φαίνεται ότι ευημερούν. Άριστοι και θεοφιλέστατοι στην γεωργία, λοιπόν», είπε, «είναι όσοι ευημερούν στα γεωργικά, και στην ιατρική είναι όσοι ευημερούν στα ιατρικά, και στην πολιτική όσοι ευημερούν στα πολιτικά, ενώ όποιος δεν ευημερεί σε τίποτε, ούτε χρήσιμος σε κάτι είναι, ούτε θεοφιλής».

208. Ξενοφών – Απομνημονεύματα, βιβλίο δ΄.

Τόσο ωφέλιμος, λοιπόν, ήταν ο Σωκράτης, σε κάθε περίπτωση και με κάθε τρόπο, ώστε να είναι φανερό – ακόμη και σε κάποιον που εξετάζει, κ’ έστω και λίγο αντιλαμβάνεται τα πράγματα – ότι τίποτε δεν ήταν ωφελιμότερο από την συναναστροφή με τον Σωκράτη, διότι εξίσου ωφελούσε όσους τον συναναστρέφονταν, είτε αστειευόμενος είτε μιλώντας σοβαρά.

ΣΤΟΒΑΙΟΣ ΒΙΒΛΙΟ – ΠΕΡΙ ΑΡΕΤΗΣ

http://eistorias.wordpress.com