Εμφάνιση αναρτήσεων ταξινομημένων κατά ημερομηνία για το ερώτημα Γαλιλαίος. Ταξινόμηση κατά συνάφεια Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων ταξινομημένων κατά ημερομηνία για το ερώτημα Γαλιλαίος. Ταξινόμηση κατά συνάφεια Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2026

Index librorum prohibitorum: Τα Απαγορευμένα Βιβλία του Βατικανού

Γαλιλαίος, Βολταίρος, Καζαντζάκης μπήκαν στην πιο γνωστή λίστα λογοκρισίας στην Ιστορία. Τέσσερα διάσημα συγγράμματα που μπήκαν στην λίστα των απαγορευμένων και δύο που "γλίτωσαν".

https://el.wikipedia.org/wiki/Index_Librorum_Prohibitorum

Ίσως το μεγαλύτερο κεφάλαιο λογοκρισίας και απαγόρευσης βιβλίων στην Ιστορία να είναι αυτό που αφορά ασφαλώς στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Μέχρι την εφεύρεση της τυπογραφίας από τον Γουτεμβέργιο το 1440, η γνώση ήταν προνόμιο λίγων: Τα χειρόγραφα βιβλία ήταν πανάκριβα και φυλάσσονταν κυρίως σε μοναστήρια και αυλές βασιλιάδων.

Η τυπογραφία ανέτρεψε το κατεστημένο και τα λόγια των συγγραφέων άρχισαν να μεταδίδονται και στα υπόλοιπα κοινωνικά στρώματα. Όμως με τη γνώση έρχονται η κριτική σκέψη και η αμφισβήτηση, έννοιες που ουδέποτε συμπάθησε η Καθολική Εκκλησία. Μεσω της Ιεράς Εξέτασης επιχείρησε να ελέγξει τα συγγράματα που εκδίδονταν και να προλάβει να εμποδίσει την κυκλοφορία όσων έκρινε ότι ήταν “αιρετικά”. Ο όγκος ωστόσο των εκδόσεων ήταν τόσο μεγάλος που το Βατικανό αναγκάστηκε όχι μόνο να δημιουργήσει ξεχωριστό παράρτημα (σ.σ.: με το όνομα “Ιερή Συγκέντρωση του Ευρετηρίου”), που να ασχολείται αποκλειστικά με τα έντυπα αλλά και να εισαγάγει μια “μαύρη λίστα” βιβλίων, η ανάγνωση ή κατοχή των οποίων αποτελούσε βλασφημία και εγκληματική πράξη.

Ο κατάλογος ιδρύθηκε το 1557 από τον Πάπα Παύλο Δ’ και έφερε τον τίτλο «Index Librorum Prohibitorum» (δηλαδή Πίνακας (ή Ευρετήριο) Απαγορευμένων Βιβλίων). Περιείχε όλα τα βιβλία που η Καθολική Εκκλησία έκρινε ως αντιχριστιανικά ή κατά την άποψή της, περιείχαν προκλητικές σεξουαλικές λεπτομέρειες. Οποιοσδήποτε καθολικός διάβαζε ένα από τα απαγορευμένα βιβλία, θα αφοριζόταν.

Είναι προφανές βέβαια ότι το βασικό κριτήριο απαγόρευσης ενός βιβλίου αποτελούσε το κατά πόσο εναντιωνόταν στις αρχές και τα κηρύγματά της Εκκλησίας και όχι η πολιτιστική ή επιστημονική του αξία. Αξίζει να σημειωθεί ότι η απαγόρευση δεν ίσχυε μόνο στις παπικές περιοχές επιρροής: Κάθε βασίλειο είχε το δικό του κατάλογο απαγορευμένων βιβλίων, που ορίζονταν ανεξάρτητα από το Βατικανό. Στη Γαλλία, περισσότεροι από 800 συγγραφείς και εκδότες φυλακίστηκαν στη Βαστίλη μέχρι την έναρξη της Γαλλικής Επανάστασης, το 1789. Ο πρώτος κατάλογος απαγόρευε όλα τα έργα του Λούθηρου και των υπόλοιπων προτεσταντών μεταρρυθμιστών. Τα έργα των Αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων δέχθηκαν διορθώσεις και αφαιρέθηκαν όσα κομμάτια αναφέρονταν σε παγανιστικές και ειδωλολατρικές διδασκαλίες, που δεν συμβάδιζαν τον χριστιανισμό.

Απαγορεύτηκαν σχεδόν όλοι οι σύγχρονοι φιλόσοφοι, όπως ο Καρτέσιος, ο Σπινόζα, ο Λοκ, ο Ρουσό, ο Βολταίρος και ο Καντ. Δηλαδή απαγορεύτηκαν οι διανοούμενοι, πάνω στα έργα των οποίων βασίστηκε ο σύγχρονος ευρωπαϊκός πολιτισμός. Συμπεριλαμβάνονταν και συγγραφείς όπως οι Μπαλζάκ, Φλωμπέρ, Ουγκό και Ζολά.

Ειδικότερα, μεταξύ των διάσημων συγγραφέων που περιλήφθηκαν στον κατάλογο ήταν οι:

  • Γαλιλαίος Γαλιλέι

  • Φράνσις Μπέικον

  • Ονορέ ντε Μπαλζάκ

  • Τζιάκομο Καζανόβα

  • Νικόλαος Κοπέρνικος

  • Ρενέ Ντεκάρτ

  • Ντενί Ντιντερό

  • Αλέξανδρος Δουμάς (πατέρας)

  • Αλέξανδρος Δουμάς (υιός)

  • Ντεζιντέριους Έρασμος

  • Μαρκήσιος ντε Σάντ

  • Γκυστάβ Φλωμπέρ

  • Τόμας Χομπς

  • Βίκτωρ Ουγκό

  • Ντέιβιντ Χιουμ

  • Ιμμάνουελ Καντ

  • Νίκος Καζαντζάκης

  • Τζον Λοκ

  • Νικολό Μακιαβέλι

  • Καρλ Μαρξ

  • Τζον Μίλτον

  • Μπλεζ Πασκάλ

  • Ζαν Ζακ Ρουσώ

  • Γεωργία Σάνδη

  • Ζαν-Πωλ Σαρτρ

  • Βολταίρος

  • Εμίλ Ζολά

  • Σιμόν ντε Μποβουάρ

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μελέτες του Δαρβίνου ουδέποτε συμπεριελήφθησαν στον κατάλογο, παρά τις έντονες αντιδράσεις που είχαν προκαλέσει όταν παρουσιάστηκαν σε επιστημονικές επιτροπές. Μια ακόμη ενδιαφέρουσα πληροφορία είναι ότι η πρώτη γυναίκα που μπήκε στη λίστα το 1569 (κυρίως λόγω των λουθεριανών πεποιήσεών της) ήταν η Μαγδαλένα Χέιμαρ για το παιδικό βιβλίο “Κυριακάτικες επιστολές όλου του χρόνου”.

Η λίστα των απαγορευμένων ανανεωνόταν συνεχώς από τον 16ο ως τον 20ο αιώνα. Το τέλος της ήρθε το 1966, όταν ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Στ’ αποφάσισε την κατάργησή της, υποστηρίζοντας ότι τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία γίνονταν οι προσθήκες στη λίστα, είχαν χάσει την ισχύ τους. Στις 14 Ιουνίου του 1966, δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Βατικανού η εξής παπική δήλωση: «Αν και η επίσημη απαγόρευση καταργείται, ο Κατάλογος διατηρεί την ηθική του ισχύ, με την έννοια ότι δίδαξε στους Χριστιανούς να φυλάσσονται από τα γραπτά που διακινδυνεύουν την πίστη και το ήθος τους. Η επιτηδευμένη παραβίαση αυτού του καθήκοντος είναι αμαρτία, ακόμα και αν δεν επιφέρει εκκλησιαστική τιμωρία».

Τέσσερα από τα πιο γνωστά συγγράμματα που “έκρυψε” από τους πιστούς η Καθολική Εκκλησία καθώς και δύο που “γλίτωσαν” τη λογοκρισία:

ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΕΣ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΣΦΑΙΡΩΝ – ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ

Ο “ΔΙΑΛΟΓΟΣ” ΤΟΥ ΓΑΛΙΛΑΙΟΥ

ΤΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΖΑΝΟΒΑ

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ – ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

Εκτός λίστας η “Καλύβα του Μπαρμπά Θωμά”

Εκτός και “Ο Αγών Μου” του Αδόλφου Χίτλερ. 

Χρησιμοποίησε ως δικαιολογία το απόσπασμα από την επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς τους Ρωμαίους, που έλεγε ότι η κρατική εξουσία προέρχεται από το Θεό και πρέπει να την υπακούν…

https://www.news247.gr

--------------------------------------------

ΟΤΑΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΤΗΚΕ ΜΕ ΤΟ ΔΟΓΜΑ


Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026

ΟΤΑΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΤΗΚΕ ΜΕ ΤΟ ΔΟΓΜΑ

Από τον Τζιορντάνο Μπρούνο στον Γαλιλαίο. Η διαχρονική μάχη για την Ελευθερία της Σκέψης και το τίμημα της Επιστημονικής Αλήθειας.

Ήταν η εποχή της ύστερης Αναγέννησης. Από τη μία πλευρά η πολιτισμική και επιστημονική άνθηση ενθάρρυνε την έρευνα και την αμφισβήτηση και από την άλλη η Καθολική Εκκλησία αυστηροποίησε τον έλεγχο στις ιδέες και την πνευματική παραγωγή με τον δογματικό έλεγχο, προσπαθώντας να διατηρήσει την αυθεντία της.

Κατά την περίοδο αυτή, οι επιστήμονες και οι διανοητές που τολμούσαν να υποστηρίξουν θεωρίες αντίθετες με την επίσημη ερμηνεία της Βίβλου αντιμετώπιζαν τις αυστηρές κυρώσεις της Ιεράς Εξέτασης, η οποία έθετε σοβαρά εμπόδια στην εξέλιξη της ανθρωπότητας και την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών.

Η πλέον τραγική περίπτωση είναι αυτή του Τζιορντάνο Μπρούνο. Ο Ιταλός φιλόσοφος, υποστηρίζοντας την ηλιοκεντρική θεωρία που είχε διατυπώσει πρώτος στην Ελληνική Αρχαιότητα ο Αρίσταρχος ο Σάμιος και αναβίωσε ο Κοπέρνικος καθώς και την ιδέα ενός άπειρου σύμπαντος με αμέτρητους κόσμους, αρνήθηκε να ανακαλέσει τις ιδέες του. Το 1600 οδηγήθηκε στην πυρά από την Ιερά Εξέταση στη Ρώμη, αποτελώντας το πλέον διαβόητο θύμα της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας.

Λίγες δεκαετίες αργότερα, η ίδια τύχη απείλησε και τον Γαλιλαίο. Η ανοικτή υποστήριξη του ηλιοκεντρικού συστήματος τον έφερε σε οριστική σύγκρουση με τη Ρωμαϊκή Εκκλησία, η οποία του συνέστησε να σταματήσει να διδάσκει τις «αιρετικές» ηλιοκεντρικές αρχές.

Η κυκλοφορία του βιβλίου του «Διάλογος περί των δύο μεγίστων συστημάτων του κόσμου», όπου συνέκρινε τα πλανητικά μοντέλα του Πτολεμαίου και του Αριστάρχου προκάλεσε τεράστια αναστάτωση και οδήγησε στην κλήση του σε απολογία. Το 1633, έχοντας νωπή στη μνήμη του την τραγική καταδίκη του Μπρούνο, ο Γαλιλαίος αναγκάστηκε να αποκηρύξει δημόσια τις «πλάνες» του για το ηλιοκεντρικό σύστημα προκειμένου να αποφύγει τη θανατική καταδίκη στην πυρά. Καταδικάστηκε σε κατ' οίκον περιορισμό χωρίς χρονικό όριο λόγω «υποψίας αίρεσης», ενώ το βιβλίο του καθώς και η «Επιτομή» του Κέπλερ προστέθηκαν στον κατάλογο των απαγορευμένων βιβλίων (Index LibrorumProhibitorum).

Την εποχή εκείνη, η επιστημονική έρευνα τελούσε υπό τον αυστηρό έλεγχο της εκκλησιαστικής λογοκρισίας. Κάθε συγγραφέας όφειλε να διασφαλίζει ότι οι θέσεις του εναρμονίζονταν με τα θεολογικά δόγματα, ώστε να μην κατηγορηθεί ως αιρετικός.

Το 1633, ο γηραιός πλέον Γαλιλαίος καταδικάσθηκε επειδή υποστήριζε δοξασίες που κρίθηκαν «ψεύτικες και αντίθετες προς τις Αγίες Γραφές, δηλαδή ότι ο Ήλιος είναι το κέντρο και ότι η Γη κινείται γύρω του». Η ουσία του έργου και της στάσης ζωής του συμπυκνώνεται εύστοχα στην παρακάτω διαχρονική του ρήση, ίσως λιγότερο γνωστή από το θρυλικό «Και όμως κινείται!»:

«Δεν νιώθω υποχρεωμένος να πιστέψω πως ο ίδιος Θεός που μας προίκισε με αισθήσεις, λογική και πνεύμα, προόριζε να απαρνηθούμε τη χρήση τους».

Επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.)

------------------------------------

ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Ο πνευματικός σκοταδισμός και η ιδεολογική τρομοκρατία του Μεσαίωνα

ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ- Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ, ΠΟΥ ΑΝΕΣΤΕΙΛΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ

Μεσαίωνας - Ο Πνευματικός Παγετώνας που νέκρωσε την Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία

Τζορντάνο Μπρούνο, Ένας από τους πιο Τολμηρούς Στοχαστές της Αναγέννησης, σαν νέος Σωκράτης πέθανε για τις ιδέες του

Παρασκευή 1 Μαΐου 2026

Μεσαίωνας - Ο Πνευματικός Παγετώνας που νέκρωσε την Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία

Η Φιλοσοφία των Ελλήνων θα θέσει πρώτη τις βάσεις της Επιστημονικής Σκέψης, Έρευνας και Παρατήρησης.

«Θάρρος είναι να μην αφήνεις ποτέ τους φόβους σου να επηρεάζουν τις πράξεις σου».

«Οι Έλληνες χρειάστηκαν 250 περίπου χρόνια για να προχωρήσουν από το Πυθαγόρειο στο Ηλιοκεντρικό Σύστημα του Αρίσταρχου. Η Ευρώπη χρειάστηκε το διπλό χρόνο για να κάνει αντίστοιχη πρόοδο από τον Γερβέτο στον Κοπέρνικο.
Οι Έλληνες μόλις παραδέχτηκαν τη γη σαν μια μετέωρη μπάλα, βάλθηκαν αμέσως να την κάνουν να κινείται.
Ο Μεσαίωνας την πάγωσε βιαστικά στην ακινησία, στο κέντρο μιας αποξεραμένης κοσμικής ιεραρχίας».
(Άρθουρ Καίσλερ, 1905-1983, Ούγγρος συγγραφέας εβραϊκής καταγωγής, «Οι ΥΠΝΟΒΑΤΕΣ», σελ. 69, Μια ιστορία της συλλογής του κοσμικού οράματος του ανθρώπου, Πυθαγόρας - Κοπέρνικος - Κέπλερ - Γαλιλαίος - Νεύτων, εκδόσεις Χατζηνικολή, Αθήνα 1975).

Η Γνώση των ιερατείων δεν είναι Επιστήμη, είναι Μυστικισμός και ακράτητος Δογματισμός, που οδηγεί στη δεισιδαιμονία, την πρόληψη και την προκατάληψη. Το ελεύθερο και ανέμελο πέταγμα των φαεινών πρωτοπόρων ιδεών το διαδέχεται κάποτε η απροσδόκητη πτώση, η καμπή, η παρακμή, η οπισθοδρόμηση, η άγνοια, η αμάθεια, η απαιδευσία, ο σκοταδισμός, όπως αυτή του σκοτεινού Μεσαίωνα (5ος - 15ος αιών), όπου επικράτησε η πνευματική αποτελμάτωση και η αυστηρή θεοκρατία με απαγόρευση της έρευνας, της επιστήμης και της αμφισβήτησης. 

Ο Πνευματικός Παγετώνας που νέκρωσε την Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία. Αν αποδεχτούμε πως τα ιερατεία, ως πνευματικά κέντρα, διαφύλατταν κάποια γνώση που παρέμενε απόκρυφη και απροσπέλαστη για τους πολλούς ανθρώπους, τον λαό, δε βρέθηκε ποτέ ένας “ιερόσυλος” να την κοινοποιήσει! 

Και το Ομακοείον του Πυθαγόρα ήταν μυστικό και άβατο και όμως γνωρίζουμε αρκετά για τους Πυθαγορείους!!! Οι Ανατολικοί Λαοί, Βαβυλώνιοι, Σουμέριοι, Χαλδαίοι, Αιγύπτιοι, Φοίνικες, Πέρσες με τα μεγάλα τους επιστημονικά επιτεύγματα και τις σπουδαίες ανακαλύψεις τους, γιατί δεν δημιούργησαν Φιλοσοφικές και Ρητορικές Σχολές και δεν παρουσίασαν μεγάλη επιστημονική και πνευματική πρόοδο και ανάπτυξη; Η Φιλοσοφία των Ελλήνων θα θέσει πρώτη τις βάσεις της Επιστημονικής Σκέψης, Έρευνας και Παρατήρησης. Μέσα από το Δημοκρατικό Αντίλογο που αναπτύχθηκε στις διάφορες Φιλοσοφικές Σχολές και εξοπλισμένη με τις απαραίτητες επιστημονικές γνώσεις θα βάλει τα θεμέλια του Παγκόσμιου Πανανθρώπινου Πολιτισμού μας.

Οι Μαρξ και Ένγκελς, μεγάλοι αρχαιολάτρεις, αφού διάβαζαν τους Αρχαίους Έλληνες συγγραφείς από το πρωτότυπο, θα ζήλευαν την παρατήρηση του Μεγάλου Φλάβιου Κλαύδιου Ιουλιανού, 331/332 - 363, αυτοκράτορα και φιλοσόφου, του μοναδικού Βυζαντινού Αυτοκράτορα (ανάμεσα σε 97) που δεν ασπάστηκε το χριστιανισμό: 

«τη μελέτη των ουρανίων φαινομένων οι Έλληνες την τελειοποίησαν... ενώ οι πρώτες παρατηρήσεις είχαν γίνει από τους βαρβάρους στη Βαβυλώνα, και η μελέτη της Γεωμετρίας αφού ξεκίνησε με την καταμέτρηση της γης που γινόταν στην Αίγυπτο, έφτασε να έχει τέτοια ανάπτυξη. Και η Αριθμητική ενώ άρχισε παλιά με τους Φοίνικες εμπόρους για τους Έλληνες έγινε αφορμή για επιστημονική γνώση». 

“Ιουλιανός Κατά Γαλιλαίων” 

(τρία βιβλία, που γράφτηκαν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Ιουλιανού κατά των Περσών, όπου βρήκε και το θάνατο από “άγνωστο” δράστη - δολοφόνο, προφανώς εντεταλμένο). 

Το σπουδαίο αυτό έργο καταστράφηκε κατά διαταγή του Θεοδοσίου Β’. Ό,τι γνωρίζουμε γι’ αυτό προέρχεται από τις απαντήσεις του Κυρίλλου Επισκόπου Αλεξανδρείας. Το έργο του Ιουλιανού αποδεικνύει παραδειγματικά το λόγο που αναγκάζει τον άνθρωπο να αναπτύξει τις παραγωγικές του δυνάμεις που είναι αλληλένδετες με την πνευματική του ανάπτυξη.

Για να φτάσει όμως κανείς να αλλάξει τα κακώς κείμενα του Συστήματος πρέπει πρώτα να αλλάξει τον ίδιο του τον εαυτό. Ο Μπέρναρ Σω, 1856-1950, Ιρλανδός συγγραφέας, λέει η πρόοδος είναι αδύνατη χωρίς αλλαγές, και αυτοί που δεν μπορούν να αλλάξουν απόψεις, δεν μπορούν να αλλάξουν τίποτε. Και ο Λέων Τολστόι, 1828-1910 συμπληρώνει: «όλοι θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά κανείς δεν θέλει να αλλάξει τον εαυτό του».

Η πρώτη επανάσταση πραγματώνεται στο μυαλό με αντίπαλο τις ιδέες του παρελθόντος. Αντίπαλοι είμαστε εμείς. Ο πραγματικός ήρωας, ο αληθινός αγωνιστής είναι αυτός που ξεπερνάει τον εαυτό του.

Η δύναμη του Νου είναι μεγάλη. Η Γνώση είναι Δύναμη. Με τη βοήθεια της Φιλοσοφίας και της Λογικής μπορούμε να αλλάξουμε τους εαυτούς μας και κατά συνέπεια τον κόσμο. Αρκεί να έχουμε τη Βούληση και τη Δύναμη να το αποτολμήσουμε.

Πέτρος Ιωαννίδης

καθηγητής φιλόλογος

https://www.ebdomi.com

“ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ προηγούνται των γεγονότων της εποχής τους και προ-βλέπουν το ΜΕΛΛΟΝ.

Οι δασκαλάκοι και οι δασκαλεμένοι παρ-ακολουθούν τα γεγονότα και παραβλέπουν το ΜΕΛΛΟΝ”.  Π. Ι.

Είναι επιτακτική η ανάγκη για ένα ΠΑΝΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟ και για μια ΣΥΝΕΙΔΗΣΙΑΚΗ ΑΦΥΠΝΙΣΗ για να βγούμε από την Ηθική Σήψη και την Πνευματική Υπνηλία. Γιατί, όπως λέει και ο σύγχρονος, μεταπολεμικός ποιητής Μιχάλης Κατσαρός, 1919-1998, στο ποίημά του «Η διαθήκη μου»: ΑΝΤΙΣΤΑΘΕΙΤΕ! Γιατί τότε μπορεί βέβαιοι να περάσουμε προς την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ! 

Πέτρος Ιωαννίδης
Καθηγητής Φιλόλογος

https://enneaetifotos.blogspot.com/2020/08/2012.html

------------------------------------------

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΕΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗ

ΤΑ ΣΚΟΤΕΙΝΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ

ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ- Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ, ΠΟΥ ΑΝΕΣΤΕΙΛΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ

ΣΩΣΤΑ ΛΟΙΠΟΝ ΠΑΡΑΤΗΡΕΙ Ο ΝΙΤΣΕ ΠΩΣ «ΟΙ ΈΛΛΗΝΕΣ ΣΤΑ ΚΑΤΟΠΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ ΛΗΣΜΟΝΗΣΑΝ ΤΟ ΚΑΛΛΙΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΤΟΥΣ ΠΟΡΕΙΑΣ»

Πέμπτη 2 Απριλίου 2026

Απολλώνιος ο Περγαίος - Ο Πρώτος Μαθηματικός, που Έθεσε τις Βάσεις της Αναλυτικής Γεωμετρίας

Ο Απολλώνιος ο Περγαίος διατύπωσε σπουδαία θεωρήματα κυρίως περί των κωνικών τομών και ήταν ο πρώτος μαθηματικός, που χρησιμοποίησε τους όρους «κατηγμένη» (σήμερα λέγεται τεταγμένη) και «άξονας συντεταγμένων». Έθεσε τις βάσεις της Αναλυτικής Γεωμετρίας γράφοντας  σπουδαίες μαθηματικές πραγματείες, από τις οποίες δυστυχώς μόνο μία σώθηκε κι αυτή όχι πλήρης, φέρει δε τον τίτλο «Κωνικά». 

Ο Απολλώνιος γεννήθηκε στις Περγές, πόλη της Μικράς Ασίας κοντά στην Αττάλεια. Επειδή το όνομα Απολλώνιος το έφεραν περισσότεροι από 100 διακεκριμένοι επιστήμονες και καλλιτέχνες της Aρχαιότητας ο μαθηματικός Απολλώνιος φέρεται συνήθως στη διεθνή βιβλιογραφία ως Απολλώνιος ο Περγαίος.

Ενώ ήταν έφηβος στάλθηκε από τον πατέρα του, ο οποίος ήταν εύπορος, για ανώτερες σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Αλεξάνδρειας. Εκεί είχε καθηγητές τους μαθητές του Ευκλείδη και του Κόνωνος του Σαμίου.
Οι νέες και σπουδαίες πραγματείες του Αρχιμήδη, ο οποίος ήταν 25 περίπου έτη μεγαλύτερός του διδάσκονταν ήδη στο Πανεπιστήμιο της Αλεξάνδρειας κι ο
Απολλώνιος γνώριζε να επωφεληθεί από αυτές.

Στην Αλεξάνδρεια κι ενώ ήταν ακόμη νέος συνέταξε σε οκτώ βιβλία το έργο «Κωνικά». Μετά πήγε στην Έφεσο, όπου γνωρίστηκε με άλλους σπουδαίους μαθηματικούς, τον Φιλονίδη και τον Εύδημο από την Πέργαμο. Μαζί με τον Εύδημο πήγαν στην Πέργαμο, όπου γνωρίστηκε με το βασιλιά Άτταλο (-241 με -197, ο οποίος είχε ιδρύσει την περίφημη βιβλιοθήκη της Περγάμου. Κατόπιν επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια, όπου εξέδωσε τα «Κωνικά», αφού πριν τα επεξεργάσθηκε ακόμη περισσότερο. Από τα «Κωνικά» τα τέσσερα πρώτα βιβλία σώθηκαν στην Ελληνική, τα τρία επόμενα στην Αραβική, ενώ το όγδοο χάθηκε.

Τα «Κωνικά» θεωρούνταν τα Ανώτερα Μαθηματικά των Αρχαίων Ελλήνων, περιλαμβάνουν δε τη σπουδή των λεγόμενων κωνικών τομών. Με το όνομα κωνικές τομές νοούνται τα γεωμετρικά σχήματα παραβολή, έλλειψη και υπερβολή. Τα σχήματα αυτά προκύπτουν, όταν ένας κώνος τμηθεί κατά διάφορους τρόπους από ένα επίπεδο.

Ένας από τους τελευταίους διευθυντές της Ακαδημίας του Πλάτωνος πρίν την κλείσει ο Ιουστινιανός, ο Πρόκλος (410 – 485 ), στα σχόλιά του επί του πρώτου βιβλίου του Ευκλείδη γράφει τα εξής: «Λέγουν οι περί τον Εύδημο (τον Ρόδιο μαθητή του Αριστοτέλη, τον πρώτο που έγραψε Ιστορία των Μαθηματικών), ότι ταύτα είναι ευρήματα της μούσας των Πυθαγορείων και η παραβολή επιφανειών και η υπερβολή και η έλλειψη. Εκ τούτων δε και οι νεώτεροι λαβόντες τα ονόματα τα μετέφεραν και στις κωνικές λεγόμενες γραμμές και ωνόμασαν εκ τούτων την μέν παραβολή, την δε υπερβολή, την δε έλλειψη, ενώ εκείνοι οι παλαιοί και θείοι άνδρες δια της παραβολής των επιφανειών θεωρούσαν ωρισμένη γραμμή εκ τούτων» (θεώρ. 44).

Στα τέσσερα πρώτα βιβλία των «Κωνικών» ο Απολλώνιος περιέλαβε τα στοιχειώδη θεωρήματα, που βρίσκονταν στο χαμένο αργότερα έργο του Ευκλείδη «Κωνικά Στοιχεία», καθώς επίσης και νέα θεωρήματα ανακαλυφθέντα από το Σάμιο μαθηματικό Κόνωνα και τον Νικοτέλη από την Αλεξάνδρεια. Εκτός των θεωρημάτων όμως αυτών πρόσθεσε και πολλά άλλα θεωρήματα, τα οποία ανακάλυψε ο ίδιος. Οι μεταγενέστεροι μαθηματικοί θαύμασαν τον Απολλώνιο για τα περίφημα θεωρήματά του περί των κωνικών γραμμών και για τις νέες ονομασίες τους και τον αποκάλεσαν «μέγα γεωμέτρη».

Ο Απολλώνιος ήταν ο πρώτος μαθηματικός, που χρησιμοποίησε άξονες συντεταγμένων κι έθεσε τις βάσεις της Αναλυτικής Γεωμετρίας, την οποία θεμελίωσε λεπτομερέστερα μετά από 1.800 περίπου έτη ο Γάλλος μαθηματικός και φιλόσοφος Καρτέσιος.

Ο Γερμανός καθηγητής Μάξ Σίμσον στο βιβλίο του «Ιστορία των μαθηματικών κατά την αρχαιότητα» γράφει: «Όσο αναληθές είναι, ότι οι νεώτεροι Γαλιλαίος, Φερμά, Λάιπνιτς, Νεύτων, ανακάλυψαν τον Διαφορικο Λογισμό, ενώ υπάρχουν τά έργα του Αρχιμήδη, τα οποία ομιλούν περί αυτού, άλλο τόσο είναι αναληθές, ότι οι νεώτεροι ανακάλυψαν τήν Αναλυτική Γεωμετρία, ενώ περί αυτής ομιλούν τά έργα τού Αρχιμήδη και του Απολλώνιου. Ο Απολλώνιος δέν εισήγαγε μόνο τις συντεταγμένες, αλλά και τον μετασχηματισμό των συντεταγμένων, ενώ ο Αρχιμήδης εισήγαγε Αναλυτική Γεωμετρία τριών διαστάσεων». (Gesch. derMathematik, Berlin, 1909, σελ. 294, 16).

Αξίζει να τονισθεί, ότι οι τροχιές των πλανητών είναι ελλείψεις και των κομητών παραβολές και επομένως η σημερινή Αστρονομία δεν μπορεί να σπουδάσει τις κινήσεις τών άστρων αυτών χωρίς τη γνώση των περί κωνικών γραμμών θεωρημάτων του Απολλώνιου. Η κατασκευή τών οδόντων των οδοντωτών τροχών και άλλων λεπτών μερών πολύπλοκων μηχανών, όπως του Υπολογιστή των Αντικυθήρων, στηρίζεται επίσης στις κωνικές γραμμές. Τέλος η πραγματεία του Απολλώνιου «Ωκυτόκιον» θεωρείται κατά τη γνώμη τών ειδικών επιστημόνων ο πρόδρομος της θεωρίας τών αριθμομηχανών.

Ο Απολλώνιος ο Περγαίος και το έργο του αποτελούν ένα ακόμα κρίκο της μακράς αλυσίδας των Αρχαίων Ελληνικών επιστημονικών επιτευγμάτων των τελευταίων προχριστιανικών αιώνων, τότε, που οι Επιστήμες βρίσκονταν σε ύψιστη ακμή και όχι σε παρακμή, όπως προπαγανδίζουν χριστιανοί θεωρητικοί επιχειρώντας να δικαιολογήσουν την ολομέτωπη επίθεση του χριστιανισμού ενάντια στην Επιστήμη και το βύθισμα της ανθρωπότητας στα χιλιόχρονα σκοτάδια του Μεσαίωνα. 

Για τον Απολλώνιο, που οι Αρχαίοι αποκάλεσαν «Μέγα Γεωμέτρη», η παρεχόμενη παιδεία δεν κάνει μνεία κι έτσι τα σημερινά παιδιά, αλλά και οι μεγάλοι, τον αγνοούν παντελώς.  

Ίων Δημόφιλος 

-------------------------------------------

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ - ΥΔΡΑΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΙΑΚΑ ΡΟΛΟΓΙΑ 

CARL SAGAN: ΑΝ ΕΙΧΑΝ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΕΙ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΙΩΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ, ΠΙΣΤΕΥΩ ΟΤΙ ΘΑ ΕΙΧΑΜΕ ΠΑΕΙ ΗΔΗ ΣΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ

Δευτέρα 13 Ιανουαρίου 2020

ΜΗ ΣΤΑΜΑΤΑΣ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΠΡΟΒΑΤΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ, ΤΑ ΑΛΛΑ ΕΙΝΑΙ ΟΛΑ ΙΔΙΑ

ΜΗ ΣΤΑΜΑΤΑΣ ΝΑ ΕΞΕΛΙΣΣΕΣΑΙ. Υπάρχει λόγος που είσαι διαφορετικός. Ένα σχολείο είναι η Ζωή. Δε χρειάζεται να «μένεις στην ίδια τάξη», από φόβο μη χάσεις τους αγαπημένους σου. Η αγάπη μεταξύ σας, δε χάνεται επειδή ξέρεις περισσότερα, ούτε επειδή πήγες παρακάτω, στην «επόμενη τάξη». 
Δίδαξε τον κόσμο πώς να γίνει καλύτερος, με το παράδειγμά σου. Κάποιοι θα σε καταλάβουν, κάποιοι θα σου πουν μπράβο, κάποιοι θα σε μιμηθούν, κάποιοι θα σε χλευάσουν, κάποιοι θα θυμώσουν ακόμα. ΕΣΥ ΜΗ ΣΤΑΜΑΤΑΣ.
Οι αντιδράσεις τους, δεν αντικατοπτρίζουν αυτό που νιώθουν για σένα, αλλά αυτό που νιώθουν για τον εαυτό τους, σχετικά με την αλλαγή. Κάθε καινούργια ιδέα, συμπεριφορά, στάση ζωής, ταράζει τα νερά των γύρω. Αν κάποιος δε θέλει να ξεβολευτεί, τώρα, θα αντιδράσει. ΕΣΥ ΜΗ ΣΤΑΜΑΤΑΣ.
Καμιά εξέλιξη στην ανθρωπότητα δεν ήρθε μέσα από αυτά που θεωρούνταν δεδομένα. Φαντάσου να υποχωρούσε ο Γαλιλαίος (έλεγε η Γη κινείται γύρω από τον ήλιο… και είχε δίκιο!, ενώ για την εποχή του θεωρούνταν ακραία και αιρετική άποψη). ΓΙ’ ΑΥΤΟ, ΜΗ ΣΤΑΜΑΤΑΣ.
Ακόμα κι αν φαίνεται ότι όλοι έχουν δίκιο, αλλά εσύ ΝΙΩΘΕΙΣ ότι κάτι άλλο συμβαίνει. ΜΗ ΣΤΑΜΑΤΑΣ.
Ψάξε. Ερεύνα. Προκάλεσε κάθε σύστημα, αρχή ή πεποίθηση. Και πήγαινε παρακάτω. Η αρχή της γνώσης είναι η ερώτηση. ΓΙ’ ΑΥΤΟ ΜΗ ΣΤΑΜΑΤΑΣ.
Κανείς δεν έμαθε, ό,τι νόμιζε ότι ήδη ήξερε. ΓΙ’ ΑΥΤΟ ΜΗ ΣΤΑΜΑΤΑΣ.
Συνέχισε ακόμα και αν όλοι σε θεωρούν τρελό. Γιατί θέλει και μια δόση τρέλας, εδώ που τα λέμε, για να μπας κόντρα στις νόρμες και τα δεδομένα του μυαλού σου. Μια αλαφρότητα. Με στεγανά δεν προχώρησε κανείς. ΜΗ ΣΤΑΜΑΤΑΣ.
Να αναρωτιέσαι… να ψάχνεις απαντήσεις. Αν κάτι νιώθεις ότι «δεν πάει καλά»… τότε ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΑ.
Εμπιστέψου την εσωτερική σου φωνή.
Μη τη θυσιάζεις για να τα έχεις καλά με όλους. Δε χρειάζεται. Μπες στον ποταμό της ζωής και ρεύσε μαζί του. Μη τη θυσιάζεις γιατί άλλοι είναι ειδήμονες και πώς είναι δυνατόν εσύ να ξέρεις καλύτερα. Κι όμως είναι. Αν όλοι οι μεγάλοι επιστήμονες, ηγέτες, καλλιτέχνες, άνθρωποι που έφεραν αλλαγή στον κόσμο μας, σκέφτονταν έτσι, δε θα είχαν κάνει τίποτα. Μην θυσιάζεις την Ψυχή σου για κανέναν. Χόρτασε ο κόσμος θυσίες! Ηγέτες θέλει. Πραγματικούς. Από αυτούς που δεν κοιτούν το προσωπικό συμφέρον, αλλά θέλουν να βάλουν το λιθαράκι τους, για να πάει αυτός ο κόσμος μισό βήμα μπροστά.
Τέτοιος ηγέτης, υπάρχει μέσα στον καθένα μας!
Σε εσένα που φροντίζεις τα ζώα… σε εσένα που κάνεις εθελοντισμό κάθε είδους… σε εσένα που νοιάστηκες… σε εσένα που δε γύρισες τη μούρη σου από την άλλη… σε εσένα που έδωσες το χέρι… σε εσένα που βοήθησες κάποιον στο ΑΤΜ… σε εσένα που έδωσες τη θέση σου στο λεωφορείο… σε εσένα που περίμενες υπομονετικά στην ουρά σου και δε χώθηκες,  από σεβασμό, όχι επειδή είσαι αργόσχολος… σε εσένα που λες καλημέρα και φωτίζεις με χαμόγελο τη μέρα κάποιου.
ΤΕΤΟΙΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΘΕΛΟΥΜΕ… όχι άλλες θυσίες, σε παρακαλώ. 
Τίμα την Ψυχή σου και μη σταματάς πουθενά.

Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου 2016

ΟΙ ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΑΝΑΠΟΣΠΑΣΤΟ ΚΟΜΜΑΤΙ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ο Επίκουρος και οι μαθητές του, διατύπωσαν ένα σημαντικό αριθμό θεωριών για διάφορα φυσικά φαινόμενα.
Από τον 4ο αιώνα και μετά εξέλειπε, βέβαια, κάθε δυνατότητα ανάπτυξης φυσιοκρατικών ιδεών, δεδομένου ότι η υποβάθμιση και εξαφάνιση των φιλοσοφικών σχολών και η επιβολή της μοναδικής θεοκρατικής «αλήθειας», μαζί με τις μεθοδικές καταστροφές των βιβλιοθηκών, οδήγησαν και τις επικούρειες ιδέες στη λήθη.
Κι όμως, με τη σταδιακή αποτίναξη του θρησκευτικού δογματισμού από την Αναγέννηση και μετά, άρχισαν οι ερευνητές να αναζητούν με εμβρίθεια τη σύνδεση με τα νήματα της επιστημονικής γνώσης που είχε διακοπεί και αυτή η αναζήτηση οδηγούσε στους φυσιοδίφες της ελληνιστικής εποχής. Σχεδόν κάθε νεότερη κατάκτηση της επιστημονικής έρευνας επιβεβαίωνε τις επικούρειες απόψεις, μέχρι που ο Νίτσε έφτασε στο σημείο να διατυπώσει σαρκαστικά στο τέλος του 19ου αιώνα ότι «Η επιστήμη έχει βαλθεί να επιβεβαιώσει τον Επίκουρο!»
Θα παραθέσουμε εδώ συνοπτικά τις επικούρειες απόψεις, δάσκαλου και μαθητών, οι οποίες επιβεβαιώνονται από τη σύγχρονη επιστήμη και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του ανθρώπινου πολιτισμού. Η παράθεση αυτή προέρχεται από τη βιβλιογραφία στο τέλος του κειμένου:
►      Από την περιοχή της Φυσικής: Ατομική δομή της ύλης, αρχή της απροσδιοριστίας, αρχή σταθερής ταχύτητας υποατομικών σωματιδίων. Η «Ουράνια Μηχανική» του Νεύτωνα αποτελεί επιβεβαίωση των επικούρειων απόψεων. Επειδή δε αυτές οι αντιλήψεις είχαν υιοθετηθεί από τον εκκλησιαστικό μηχανισμό -ελλείψει άλλων-, δεν έγιναν αποδεκτές οι απόψεις του ευσεβέστατου χριστιανού Νεύτωνα. Στην Ισπανία απαγορευόταν για πάνω από έναν αιώνα να διδαχθεί η Μηχανική του Νεύτωνα!
►      Από την περιοχή της Χημείας: Αφθαρσία της ύλης, δημιουργία ενώσεων από άτομα, νέες ιδιότητες αυτών των ενώσεων. Ο Robert Boyle παραμέρισε τις αλχημιστικές αντιλήψεις της εποχή του και επανασυνέδεσε την επιστημονική έρευνα με τις απόψεις των επικούρειων.
►      Από την περιοχή της Αστρονομίας: Το σύμπαν αποτελείται από άτομα και κενά, τα άστρα είναι ήλιοι σαν το δικό μας, η Γη είναι πλανήτης, υπάρχουν αμέτρητα ηλιακά συστήματα με πλανήτες που άλλοι μοιάζουν με τη Γη και άλλοι όχι, η δημιουργία και καταστροφή των ουράνιων σωμάτων είναι τυχαία φυσικά συμβάντα, που οφείλεται στην περιπαλλασσόμενη και στροβιλιζόμενη κίνηση των ατόμων. Ο Γαλιλαίος γνώριζε τις επικούρειες αντιλήψεις και επηρεάστηκε από αυτές στην κοσμοθεωρία του, με την οποία συγκρούστηκε ο εκκλησιαστικός μηχανισμός.
►      Από την περιοχή της Βιολογίας: Υπάρχει ζωή και σε άλλους πλανήτες, λειτουργεί μηχανισμός εξέλιξης των ειδών, τα βιολογικά χαρακτηριστικά κληρονομούνται, οι αισθήσεις έχουν υλικότητα και εξαφανίζονται με το θάνατο. Η «Εξέλιξη των Ειδών» που διατύπωσε ο Δαρβίνος αποτελεί επίσης επιβεβαίωση των επικούρειων απόψεων.
►      Από την περιοχή της Ψυχολογίας: Ερμηνείες για τη συμπεριφορά ζώων και ανθρώπων, ο νους και η ψυχή έχουν υλικότητα, υπάρχει το υποσυνείδητο, τα όνειρα αποτελούν συνειρμικές κατασκευές του νου, διαδικασίες για την ανάπτυξη της γλώσσας, περιγραφή των καταστάσεων ευτυχίας.
►      Από την Κοινωνιολογία: Οργάνωση κοινωνιών, νομοθεσία, ανθρώπινα δικαιώματα, αναζήτηση ευτυχίας, φιλία.
►      Από την περιοχή της επιστημονικής μεθοδολογίας: Ασαφής λογική, κανόνες επαλήθευσης ή απόρριψης επιστημονικών θεωριών, συστηματικό και τυχαίο σφάλμα.
Αυτές είναι οι κυριότερες επιστημονικές απόψεις που διατύπωσαν οι Επικούρειοι και επιβεβαιώνονται από τη σύγχρονη επιστήμη. Ο ίδιος ο μεγάλος φιλόσοφος και ιδρυτής της «Σχολής του Κήπου» ήταν «πολυγραφότατος και πάντας υπερβαλλόμενος πλήθει βιβλίων», πιθανόν και σε σύγκριση με τον Αριστοτέλη. Λέγεται δε ότι τα συγγράμματά του γέμιζαν 300 παπύρους. Τελικά έχουν διασωθεί εξ ολοκλήρου μόνο τρεις επιστολές του Επίκουρου και ένα σύνολο 40 γνωμικών, οι «Κύριαι Δόξαι».
ΤΑ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΑΦΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΚΟΤΑΔΙΣΤΕΣ και τη φθορά του χρόνου λόγω έλλειψης συντήρησης και διασώθηκαν, εκτός από τα λίγα που προαναφέρθηκαν, μόνο μέσα από τα συγγράμματα επικούρειων και άλλων μαθητών, όπως του φιλοσόφου Φιλόδημου, του Ρωμαίου ποιητή Λουκρήτιου (Titus Lucretius Carus), του φιλοσόφου Διογένη Οινοανδέως (2ος αι), του Σύρου σατυρικού συγγραφέα  Λουκιανού Σαμοσατέως και του συγγραφέα Διογένη Λαέρτιου (αρχές 3ου αιώνα).
Έγραφαν λοιπόν οι Επικούρειοι, αξιοποιώντας και εξελίσσοντας την ατομική θεωρία του Δημόκριτου, ότι: «Η φύση αποτελείται από άφθαρτα άτομα και κενό. Το σύμπαν είναι αιώνιο και η συνολική ύλη διατηρείται, αλλάζει όμως διαρκώς μορφές, αφού ο αριθμός των ατόμων είναι άπειρος, όπως και οι δυνατοί συνδυασμοί τους στην αιωνιότητα. Αυτοί οι συνδυασμοί δημιουργούν ήλιους, σφαιρικούς κόσμους (πλανήτες) και ζωντανούς οργανισμούς.» 
ΚΑΘΕ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΡΙΝΕΙ ΣΗΜΕΡΑ, ΠΟΙΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΕΣ ΕΧΟΥΝ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΘΕΙ ΚΑΙ ΠΟΙΕΣ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ  ΙΔΕΟΛΗΨΙΕΣ…
Βιβλιογραφία:
1. Χρήστου Γιαπιτζάκη: «Επικούρειων Δόξαι», Εκδόσεις «Βερέττα»
2. «Κήπος του Επίκουρου», περιοδικό τριμηνιαίας έκδοσης, Εκδόσεις «Βερέττα»
Πηγή: ΕΚΗΒΟΛΟΣ (απόσπασμα)

Κυριακή 17 Μαΐου 2015

ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Πριν μπούμε στους σκοταδιστικούς εκείνους χρόνους, ας ρίξουμε μια ματιά στο φως, έξω από την μεσαιωνική σπηλιά.
Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος έζησε τον 3ο αιώνα πριν την χρονολόγησή μας. Από τον Αρχιμήδη τον μηχανικό μαθαίνουμε ότι ο Αρίσταρχος θεωρούσε τους απλανείς αστέρες, όπως και τον Ήλιο, ακίνητους και την Γη να περιστρέφεται γύρω από αυτόν. Από τον Πλούταρχο όμως μάθαμε ότι η Γη όχι μόνο περιστρεφόταν γύρω από τον Ήλιο, αλλά και γύρω από τον άξονα της.
Περί της σφαιρικότητας της Γης ας μην πω τίποτε, αφού αυτή στην Αρχαιότητα ήταν δεδομένη και το γνώριζαν ακόμη κι οι κότες. Από τον Πυθαγόρα μέχρι τον γεωγράφο Στράβωνα βοούν τα συγγράμματα ακόμα.
Μέχρι τον θάνατο της Υπατίας, της τελευταίας Ελληνίδας αστρονόμου, μαθηματικού και φιλοσόφου, οι γνώσεις αυτές ήταν γνωστές. Μάλιστα, η τελευταία, ανακάλυψε ότι η τροχιά της Γης δεν είναι κύκλος αλλά έλλειψη, πράγμα που εξόργισε ακόμη πιο πολύ τους χριστιανούς για το... θράσος της να εξοβελίσει τον κύκλο (το πιο τέλειο και θεϊκό σχήμα) με την διαβολική έλλειψη.
Περιττό να γράψω με τι τρόπο πλήρωσε η όμορφη μαθηματικός την εξυπνάδα και τη σοφία της εκείνη.
Αυτά λοιπόν γίνονταν πριν τους χριστιανούς!
Οι τελευταίοι ήρθαν με άλλον αέρα!
Αποκαλυπτικό!
Ήταν οι αυθεντίες! Οι Απόλυτοι! Αυτοί που τα ήξεραν όλα!
Ο δάσκαλος του Κρίσπου (γιος του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου) ο Άγιος Λακτάντιος, σαν σοφότερος χριστιανός εκείνη την εποχή, στον τρίτο τόμο του «Περί της Ψευδοσοφίας των Φιλοσόφων» με αφελή και γελοία επιχειρήματα ειρωνευόταν την σφαιρικότητα της Γης, λέγοντας ότι οι άνθρωποι δεν περπατούν με τα πόδια πάνω από το κεφάλι τους, ούτε το χιόνι και η βροχή είναι δυνατόν να πέφτουν ανάποδα.
Τέτοιον σοφό, ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος, έθεσε παιδαγωγό στον γιο του Κρίσπο ... πριν τον πνίξει με τα ίδια του τα χέρια, ακούγοντας την μάνα του και την νέα του γυναίκα.
Αυτά συνέβαιναν στην Ανατολική Εκκλησία.
Λίγα χρόνια αργότερα στη Δύση, ο Άγιος Ιερώνυμος θα μείνει στην ιστορία για την πολυμάθειά του και την ικανότητα να εμβαθύνει στους κλασικούς την Βίβλο και την χριστιανική παράδοση. Λέγεται δε ότι έγραψε και μία επιστημονική ερμηνεία των Ψαλμών (10 16)!!!
Ο πολυμαθέστατος αυτός Πατέρας της Λατινικής Εκκλησίας και μεταφραστής της Βουλγκάτας (μετέφρασε την Βίβλο στα λατινικά) κατάφερε να ξεστομίσει ότι η σοφία των αρχαίων φιλοσόφων ήταν ανόητη με τη φράση «θα σ' έχω απαρνηθεί Κύριε αν αποκτήσω ξανά κοσμικά βιβλία ή αν έστω τα διαβάσω».
Ο αφιλότιμος εκείνος Πατέρας πρέπει να κράτησε το λόγο του, γιατί διαφορετικά δεν θα μπορούσε να γίνει τόσο αφελής.
Εκείνη την εποχή ήδη ζούσε ο Ιερός Αυγουστίνος, επίσκοπος Ιππώνος, που θεωρείται ο μεγαλύτερος χριστιανός φιλόσοφος και Πατέρας της Δυτικής Εκκλησίας.
Όταν τον ρώτησαν «τι έκανε ο Θεός πριν την δημιουργία του κόσμου» εκείνος απάντησε «έφτιαχνε την κόλαση για εκείνους που έκαναν τέτοιες ερωτήσεις».
Αντιλαμβάνεσθε, φαντάζομαι, με τόσο ζήλο και τόση επιστημονική περιέργεια που είχαν οι ...; πολυμαθείς Πατέρες της χριστιανικής θρησκείας, πού θα κατέληγε ο κόσμος εκείνος!
Κάποιοι από μας το έμαθαν, όμως μετά από χίλια χρόνια.
Κάποιοι άλλοι ακόμα δεν το αντελήφθησαν και όπως φαίνεται ούτε που θα το αντιληφθούν. Ζουν στην αιώνια μακαριότητα της αμάθειας της άγνοιας και της δεισιδαιμονίας.
Όμως, για να δούμε, όσοι τολμούσαν να κάνουν ερωτήσεις, σαν εκείνες που δεν άρεσαν στον Αυγουστίνο, οι πολυμαθείς χριστιανοί της αποκεκαλυμένης σοφίας του θεού, τι απαντήσεις έδιναν τον Μεσαίωνα.
Το έχουμε γράψει και αλλού, όμως πρέπει να το αναφέρουμε και εδώ. Ο Κοσμάς ο Ινδικοπλεύστης ήταν αλεξανδρινός και φυσικά είχε ακουστά τις θεωρίες των Ελλήνων αστρονόμων, όπως για παράδειγμα του Ερατοσθένη και του Πτολεμαίου που έζησαν εκεί. Όμως το μίσος του για την Ελληνική Παιδεία και η αγάπη του για την Βίβλο τον έκαναν τόσο εξωπραγματικό! Ευτυχώς, σε κείνους που απευθυνόταν δεν ήταν καλύτεροι από αυτόν κι έτσι άφησε κι αυτός το όνομά του να μνημονεύεται στους μεγάλους της χριστιανικής σοφίας. Όπως μας πληροφορεί ο κοσμογυρισμένος και πολυταξιδεμένος θεολόγος του 6ου αιώνα, στη «Χριστιανική Τοπογραφία» του (αποτελείται από 12 βιβλία και γράφτηκε το 547) ο κόσμος δεν είναι σφαιρικός, όπως διατείνονταν οι Αρχαίοι Έλληνες, αλλά ...; ορθογώνιος παραλληλόγραμμος!
Χάρτης της επίπεδης Γης, σύμφωνα με τη «Χριστιανική Τοπογραφία» του Θωμά του Ινδικοπλεύστη (κάτω σχεδιαστική αποτύπωση). Ο Νείλος περνά κάτω από τον ωκεανό, συνεχίζεται στη στεριά (περιοχές «ένθεν του επιγείου Παραδείσου») και φθάνει στον επίγειο Παράδεισο, από όπου πηγάζει· το ίδιο συμβαίνει και με τους τρεις μεγάλους ποταμούς της Ασίας, Ευφράτη, Τίγρη και Γάγγη. http://freeinquiry.gr/pro.php?id=610  
Η γη είχε το σχήμα της κιβωτού του Νώε και έμοιαζε καταπληκτικά με τον ιερό ναό του Μωυσή! Με λίγα λόγια το αξιοθρήνητο αστρονομικό μοντέλο του Κοσμά έμοιαζε με ένα διώροφο σπίτι, στη βάση του οποίου βρίσκεται η επίπεδη γη έχοντας για ουρανό το δάπεδο του δευτέρου ορόφου. Η άνω οροφή αποτελεί τον πρώτο ουρανό στον οποίο επικάθεται το στερέωμα. Η εναλλαγή μέρας-νύχτας οφείλεται στα ψηλά βουνά του βορρά τα οποία σκιάζουν τον ήλιο όταν αυτός διέρχεται από πίσω τους. Ο ήλιος μαζί με τη σελήνη και τα αστέρια, αρμονικά διαγράφουν κύκλους, σύμφωνα με τις επιταγές του θεού και τη βοήθεια των αγγέλων. Γι αυτό και ο θεός όποτε θέλει μπορεί να διακόψει την πορεία τους, όπως είχε κάνει στην περίπτωση του Ιησού του Ναυή! (να και ο μύθος σαν απόδειξη!)
Για την περίπτωση του Ιησού του Ναυή βέβαια δεν χρειάζεται να πούμε και τίποτα ιδιαίτερο. Τον διδαχτήκαμε όλοι στα σχολεία μας. Βλέπετε, το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν βρήκε να μας πει τίποτα για τους Έλληνες σοφούς.
Γι' αυτό το χωρίο δεν χύθηκε μόνο πολύ αίμα τον Μεσαίωνα, αλλά επιβραδύνθηκε η επιστήμη για αιώνες, δίνοντας το δικαίωμα σε κάθε πιστό να το παίζει επιστήμονας και να γράφει επιστημονικές μελέτες σαν εκείνη του Κοσμά του Ινδικοπλεύστη. Μόνο η φήμη του Γαλιλαίου εμπόδισε την Ιερά Εξέταση να οδηγηθεί και ο ίδιος στην πυρρά! Έντεκα αιώνες μετά τον Κοσμά τον Ινδικοπλεύστη, ο Γαλιλαίος θα σταθεί γονυπετής μπροστά στην Ιερή Εξέταση και θα απολογηθεί, γιατί τόλμησε να υποστηρίξει πράγματα που αντιβαίνουν τον Ιερό Κανόνα: τη Βίβλο! Αυτός είναι ο Λόγος του Θεού και δεν ήταν δυνατόν η αλήθεια να είναι διαφορετική!
Αλήθεια... τι φιλαυτία, τι έπαρση και εγωισμός ...;!
Η σύνοδος του Τριδέντου αντιμετώπιζε τις βιβλικές ερμηνείες από την εποχή του Λούθηρου ακόμα, σαν μιαρές και απαγορευτικές, όταν δεν συμφωνούσαν με τις απόψεις της Καθολικής Εκκλησίας. Στο εξής, έλεγαν, κανένας δεν επιτρέπεται να τολμά να εμπιστεύεται την διάνοιά του σε ζητήματα πίστης και ηθικής αν δεν συμφωνούσε «απόλυτα» με τη Βίβλο. Γι αυτό, για τα ζητήματα αυτά στα οποία στηρίζεται το οικοδόμημα της χριστιανικής διδασκαλίας μόνο η Αγία Μητέρα Εκκλησία έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για το πραγματικό νόημα της Αγίας Γραφής ή ακόμα και κατά της απόλυτης συμφωνίας των Αγίων Πατέρων.
Ο καρδινάλιος Μπελαρμίν είχε τη γνώμη, αν θέλει ο Γαλιλαίος να μιλάει και να γράφει σαν φυσικός, μαθηματικός και αστρονόμος μπορεί να το κάνει. Όμως μακριά τα χέρια από τη θεολογία! Όπως και για τον Κοπέρνικο έτσι και για τον Γαλιλαίο προσδιόρισαν την συμπεριφορά τους: να αναφέρονται στις σχέσεις των κινήσεων στο πλανητικό σύστημα μόνον με υποθέσεις και όχι με αποδειχτικούς ισχυρισμούς!
Αυτοί, λοιπόν, άνετα μπορούσαν να χρησιμοποιούν τον μύθο σαν αποδειχτικό στοιχείο, ενώ οι άλλοι απαγορευόταν και να ερευνούν!
Τον Μεσαίωνα, λοιπόν, μόνο μία επιστήμη υπήρχε: η θεολογία. Ήταν η βασίλισσα των Επιστημών! Αυτή μόνο καθόριζε το περιεχόμενο των θεραπαινίδων της, της φιλοσοφίας, της ιατρικής και της νομικής. Ακόμα και η Πολιτεία, όφειλε να υποκλίνεται μπροστά της και με τη «λογική» της να θεσπίζει τους νόμους του κράτους!
Ο Ιωάννης Χρυσόστομος και ο Μέγας Βασίλειος δέχονταν τον γεωκεντρισμό και ότι η Γη είναι επίπεδη.
Τον 21ο αιώνα το ελληνικό κράτος ακόμα τους τιμά (30 του Ιανουαρίου) σαν προστάτες της σύγχρονης Ελληνικής Παιδείας με αργία σε όλα τα σχολεία……

Αναδημοσίευση από http://eineken.pblogs.gr/
Πηγή (απόσπασμα): http://eineken.pblogs.gr/2010/07/650729.html

Κυριακή 5 Ιανουαρίου 2014

Η ΑΒΟΛΗ ΣΧΕΣΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

 (του Πασχου Μανδραβελη, Καθημερινή, 15/2/2009)
Στη Βρετανία ο θρησκευτικός πόλεμος πήρε μια νέα μορφή. Στη διαφημιστική καμπάνια των άθεων με το σλόγκαν «Ο Θεός πιθανότατα δεν υπάρχει, γι’ αυτό σταματήστε να στενοχωριέστε και χαρείτε τη ζωή σας», απαντούν μια σειρά θρησκευτικών οργανώσεων με τα αντίθετα συνθήματα. Η Trinitarian Bible Society βάζει αφίσες με σλόγκαν «Ο ανόητος βαθιά μέσα του έχει πειστεί ότι δεν υπάρχει Θεός». Το Χριστιανικό Κόμμα Αγγλίας απαντά με το «Υπάρχει σίγουρα Θεός. Γι’ αυτό, γίνε μέλος του Χριστιανικού Κόμματος και απόλαυσε τη ζωή σου», ενώ μια άλλη ομάδα πολιτών ετοιμάζεται με το σύνθημα «Υπάρχει Θεός. Μη στενοχωριέσαι. Απόλαυσε τη ζωή σου».
Αυτός ο πόλεμος της αφίσας, βέβαια, είναι προτιμότερος από τις σφαγές προτεσταντών και καθολικών που επί αιώνες σημάδεψαν τη Βρετανία, αλλά έχει ένα στοιχείο που πρέπει να προσέξουμε. Την σιγουριά του δόγματος και την αμφιβολία των άθεων. Οι δεύτεροι λένε ότι «πιθανότατα» ο Θεός δεν υπάρχει. Οι πρώτοι -αν και δεν ξέρουμε τον βαθμό σιγουριάς τους- δεν μπορούν να εκφράσουν αντιρρήσεις. Σε ένα θρησκευτικό δόγμα η πίστη ή θα είναι απόλυτη ή δεν θα υπάρχει.
Το δόγμα είναι μια αυτοαποδεικνυόμενη θεωρία και η δύναμή του είναι αφενός η άρνηση της αμφιβολίας και αφετέρου η κατήχηση του απόλυτου. Δεν είναι τυχαίο ότι τέσσερις από τις δέκα εντολές του Μωυσή δεν αναφέρονται στη συμβίωση των ανθρώπων, αλλά στην ενίσχυση του δόγματος: «1. Εγώ ειμί ο Κύριος ο Θεός σου, όστις εξήγαγόν σε εξ οίκου δουλείας, ουκ έσονταί σοι Θεοί έτεροι πλην εμού. 2. Ου ποιήσεις σεαυτώ είδωλον, ουδέ παντός ομοίωμα όσα εν τω ουρανώ άνω και όσα εν τη γη κάτω και όσα εν τοις ύδασιν υπό κάτω της γης, ου προσκυνήσεις αυτοίς ουδέ μη λατρεύσεις αυτοίς. 3. Ου λήψει το όνομα Κυρίου του Θεού σου επί ματαίω. 4. Μνήσθητι την ημέραν του Σαββάτου αγιάζειν αυτήν, εξ ημέρας εργά και ποιήσεις πάντα τα έργα σου, τη δε εβδόμη Σάββατα Κυρίω τω Θεώ σου».
 Εκεί βρίσκεται η διαφορά των επιστημονικών με τις θρησκευτικές θεωρίες. Η επιστήμη είναι αμφιβολία και διαψευσιμότητα. Η θρησκεία είναι πίστη και απόλυτη αλήθεια. Στο θρησκευτικό οικοδόμημα δεν υπάρχει κανένα φαινόμενο που να διαψεύδει τον πυρήνα της θεωρίας. Αν όμως δούμε ένα αντικείμενο να ανεβαίνει αντί να πέφτει, ο Νεύτωνας και η θεωρία της βαρύτητας πάνε στα σκουπίδια της επιστήμης.
Αυτή η θεμελιακή διαφορά έκανε πάντα στη Δύση άβολη τη σχέση θρησκείας και επιστήμης. Ένα διάστημα ήταν και αιματηρή.
Η πολιτική ισχύς της Καθολικής Εκκλησίας εμπόδισε επί μακρόν την ανάπτυξη της γνώσης. Ο Γαλιλαίος σύρθηκε στην Ιερά Εξέταση διότι το ηλιοκεντρικό σύστημα έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την Παλαιά Διαθήκη σύμφωνα με την οποία ο Ιησούς του Ναυή διέταξε τον ήλιο να σταματήσει και όχι τη γη. Ο Κάρολος Δαρβίνος έκρυψε χρόνια το θεμελιώδες σύγγραμμά του «Η Καταγωγή των Ειδών» ακριβώς επειδή φοβόταν την ισχύ της εκκλησίας. Εκκλησιαστικοί παράγοντες επιχείρησαν ακόμη και να σταματήσουν την αποκρυπτογράφηση των ιερογλυφικών διότι υπήρχε η πιθανότητα να αποκαλυφθεί ότι ο κόσμος είναι παλιότερος από 4.800 χρόνια, όπως προκύπτει από την Αγία Γραφή.
Αυτή η άβολη σχέση διευθετήθηκε με ένα άρρητο ιστορικό συμβιβασμό. Τον διαχωρισμό των ρόλων. Οι μεν δεν θα καίνε τους δε στην πυρά και οι δεύτεροι δεν θα παρενοχλούν πολύ τους πρώτους σε ό,τι αφορά τα βασικά δόγματα. Ο Θεός, έτσι κι αλλιώς, είναι εκτός και των ορίων της επιστήμης, οπότε η ενασχόληση των επιστημόνων με το θεϊκό, εκτός από επικίνδυνη, είναι και άγονη. Από την άλλη όλοι ευεργετούνταν από την πρόοδο της επιστήμης και το τίμημα της ελευθερίας των επιστημόνων ήταν πολύ μικρό σε σχέση με τα οφέλη.
Αυτός ο ιστορικός συμβιβασμός διερράγη στις αρχές του 21ου αιώνα εξαιτίας της 11ης Σεπτεμβρίου (όπου πολλοί είδαν ότι η πίστη σε απόλυτα δόγματα μπορεί να οδηγήσει κάποιους στην απόλυτη φρίκη), αλλά και στην άνοδο της θρησκευτικής δεξιάς στις ΗΠΑ. Ο φράχτης που χώριζε την εκκλησία με το εργαστήριο άρχισε να καταρρέει μόλις η θρησκευτική δεξιά διά του Τζορτζ Μπους και των νεοσυντηρητικών πήρε την εξουσία. Πρώτον απαγορεύτηκε η χρηματοδότηση της έρευνας σε βλαστικά κύτταρα (παρ’ όλο που η πρόοδος εκεί μπορεί να σώσει πολλές ζωές) και δεύτερον επιχειρείται ακόμη με πολιτικά μέσα να βαπτισθεί ο «ευφυής σχεδιασμός» ως αντίπαλη θεωρία της «εξέλιξης» του Δαρβίνου. Ο «ευφυής σχεδιασμός» είναι μια πιο επεξεργασμένη εκδοχή του «δημιουργισμού», αλλά κουβαλά το αμάρτημα όλων των δογμάτων: δεν μπορεί να διαψευσθεί.
 Το «κριτήριο της διαψευσιμότητας», που εισήγαγε ο Καρλ Πόπερ, είναι μια ασφαλής μέθοδος για να ξεχωρίσουμε την επιστήμη από την μεταφυσική. Επιστημονικός είναι κάθε ισχυρισμός, για τον οποίο υπάρχει μέθοδος που να τον διαψεύδει. Όταν, για παράδειγμα, ρωτήθηκε ο βιολόγος J.B.S. Haldane τι είδους αποδείξεις χρειάζεται για να πάψει να ισχύει η θεωρία της εξέλιξης αυτός απάντησε αμέσως: «να βρεθούν απολιθώματα κουνελιών στην προκάμβριο περίοδο». Για τον πιστό του «δημιουργισμού» δεν υπάρχει κάτι που να διαψεύσει την θεωρία του. Όλα είναι «θέλημα του δημιουργού» και επομένως ακόμη κι αν «βρεθούν απολιθώματα κουνελιών στην προκάμβριο» δεν διαψεύδεται η θεωρία. Και τα κουνέλια εκείνης της περιόδου «θέλημα του δημιουργού» είναι. Επομένως ο ισχυρισμός κατατάσσεται στη μεταφυσική. Δεν είναι κακός και δεν είναι ψευδής· απλώς δεν είναι επιστημονικός.
Η επιχείρηση των νεοσυντηρητικών να εντάξουν με πολιτικά μέσα ένα μεταφυσικό δόγμα στην καρδιά της επιστημονικής έρευνας ήταν μια ακόμη αφορμή για τη διάρρηξη του ιστορικού συμβιβασμού. Πολλοί πείσθηκαν ότι ένα δόγμα -οποιοδήποτε δόγμα- αν αποκτήσει τα μέσα ή πολιτική ισχύ στην καλύτερη περίπτωση δεν θα σεβαστεί τον χώρο του άλλου, και στη χειρότερη θα στέλνει αεροπλάνα να σκάνε στους πύργους των «απίστων». Και όχι επειδή οι δογματικοί είναι κακοί άνθρωποι. Οι περισσότεροι πιστοί είναι καλοί καγαθοί. Το πρόβλημα βρίσκεται στο ότι η ανθρώπινη συμβίωση προϋποθέτει αυτό το «πιθανότατα», την αμφιβολία.
Αν κάποιος πεισθεί για το ιερό και συνεπώς αναλλοίωτο των ισχυρισμών του, τότε στο μυαλό κάποιων -έστω ελάχιστων- το δόγμα απέχει από τον εξτρεμισμό μόνο μερικές αράδες σαν το «Σκοτώστε εκείνους που συνδέουν άλλους θεούς με τον Θεό, όπου τους βρείτε» (Κοράνι» IX. 5-6) ή το «θέλεις λιθοβολήσει αυτόν με λίθους, ώστε να αποθάνη» (Δευτερονόμιον 13:11).

Φόρμα επικοινωνίας

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Αρχειοθήκη ιστολογίου