ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ: Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΠΟΛΕΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΤΩΝ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

Οι αποικίες των Ελλήνων Πυθαγορείων (Ιταλία)

Στο «Περί Σωκράτους Δαιμονίου» έργο του Πλουτάρχου του Χαιρωνέως, διατελέσαντος Ιερέας στο εν Δελφοίς ναό, μαθαίνουμε πως:

«Όταν κατέρρευσαν στην Ιταλία οι κατά πόλεις εταιρείες των Πυθαγορείων, οι οποίες είχαν ηττηθεί στην εμφύλια διαμάχη εντός των αυτών πόλεων, μια ομάδα τους στο Μεταπόντιο, συσπειρωμένη ακόμη, συνεδρίαζε σε κάποιο σπίτι. Τότε οι οπαδοί του Κύλωνα τους έβαλαν από γύρω φωτιά και μεμιάς τους αφάνισαν όλους, εκτός από το Φιλόλαο και το Λύση που ήταν νέοι ακόμη και σώθηκαν από την φωτιά χάρη στην ρώμη και την ευκινησία τους. Ο Φιλόλαος, λοιπόν, αφού διέφυγε στους  Λευκανούς επανήλθε σώος προς τους άλλους φίλους, οι οποίοι άρχισαν ήδη να συγκεντρώνονται και πάλι και να υπερισχύουν των οπαδών του Κύλωνα. Για τον Λύση, όμως, δεν ήταν γνωστό για πολύ καιρό που είχε πάει, έως ότου ο Γοργίας ο Λεοντίνος, επιστρέφοντας με πλοίο από την Ελλάδα στην Σικελία, ανακοίνωσε με βεβαιότητα στον κύκλο του Αρεσά ότι συναντήθηκε με τον Λύση που περνούσε τον καιρό του στην Θήβα.»

Επίσης σχετικά με τις εταιρίες των Πυθαγορείων και την καταστροφή αυτών εκ του Κύλωνος ο Ιάμβλιχος μας λέγει:

«Ήταν δε μερικοί, οι οποίοι αντιμάχονταν τους ανθρώπους αυτούς και επαναστάτησαν εναντίον τους. Το γεγονός βέβαια ότι κατά την διάρκεια της απουσίας του Πυθαγόρα καταστρώθηκε σχέδιο καταστροφής τους, αυτό όλοι το ομολογούν. Διαφορετικές όμως είναι οι πληροφορίες του ταξιδιού που έκανε ο Πυθαγόρας. Άλλοι μεν λέγουν ότι ο Πυθαγόρας είχε πάει στον Φερεκύδη τον Σύριο, άλλοι δε στ  Μετάποντιο. Οι δε αιτίες της επιβολής, οι οποίες σχεδιάστηκαν εναντίον του, αναφέρεται ότι ήταν πολλές.

Μία μεν ήταν εκείνη, προκλήθηκε από τους Κυλώνειους λεγόμενους άνδρες, και η οποία έχει ως εξής : ο Κύλων, άνδρας Κροτωνιάτης, κατέχοντας την πρώτη θέση μεταξύ των συμπολιτών του λόγω του γένους, της δόξας και του πλούτου του, από πλευράς όμως χαρακτήρα ήταν τραχύς και  βίαιος, θορυβώδης και τυραννικός, αφού έδειξε κάθε προθυμία να γίνει κοινωνός του Πυθαγορικού  βίου, και αφού προσήλθε προς τον ίδιο τον Πυθαγόρα, γέροντα πλέον, αποδοκιμάστηκε και δεν έγινε δεκτός για προαναφερόμενους λόγους.

Εξ αιτίας, λοιπόν, του περιστατικού αυτού, κήρυξε πόλεμο φοβερό ο ίδιος ο Κύλων και οι φίλοι του εναντίον του ίδιου του Πυθαγόρα και των συντρόφων του και τόσο σφοδρή και ασυγκράτητη υπήρξε η μανία και του ίδιου του Κύλωνος και αυτών που ήταν ταγμένοι με το μέρος του, ώστε να επεκταθεί  μέχρι και τους τελευταίους Πυθαγορείους. Για τον λόγο αυτό ο μεν Πυθαγόρας κατέφυγε στο  Μεταπόντιο, και εκεί, λέγεται ότι τελείωσε την ζωή του. Οι δε καλούμενοι Κυλώνειοι συνέχιζαν να δημιουργούν επαναστάσεις κατά των Πυθαγορείων και να δείχνουν κάθε μορφής εχθρική διάθεση προς εκείνους. Εξ αντιθέτου όμως επικρατούσε μέχρις ενός σημείου η καλοκαγαθία των  Πυθαγορείων και η θέληση των ίδιων των πόλεων, ώστε να επιθυμούν να ρυθμίζονται τα πολιτικά θέματα από εκείνους. Τελικά σε τέτοιο βαθμό επιβουλεύθηκαν τους Πυθαγορείους, ώστε ενώ συνεδρίαζαν εκείνοι στην οικία του Μίλωνος, συντρόφου των Πυθαγορείων, στον Κρότωνα και συσκέπτονταν για τα πολιτικά πράγματα, οι Κυλώνειοι πυρπολώντας την οικία έκαψαν τους  Πυθαγόρειους άνδρες, εκτός από δυο, Άρχιππον και τον Λύση. Αυτοί οι δύο, επειδή ήσαν νεώτεροι και πάρα πολύ εύρωστοι, κατόρθωσαν με κάποιο τρόπο να ξεφύγουν.

Αφού, λοιπόν, συνέβη αυτό και αφού οι κάτοικοι των πόλεων δεν έκαναν κανένα λόγο για την συμφορά, που έπαθαν οι άνδρες εκείνοι, οι Πυθαγόρειοι έπαυσαν να φροντίζουν για την διακυβέρνηση των πόλεων. Τούτο συνέβη για δυο αιτίες: για την αδιαφορία των πόλεων (διότι για ένα τέτοιου είδους και τόσο μεγάλο κακό που έγινε, δεν έδειξαν καμία προσοχή) και για την απώλεια των ικανότατων προς διακυβέρνηση των πολιτικών πραγμάτων ανδρών.

Από τους δυο οι οποίοι διασώθηκαν, που και οι δυο ήταν Ταραντίνοι, ο μεν Άρχιππος αναχώρησε για τον Τάραντα, ο δε Λύσης, επειδή αγανάκτησε από την αδιαφορία των πολιτών, κατέφυγε στην Ελλάδα και περνούσε τον καιρό του στην Αχαΐα της Πελοποννήσου και έπειτα μετοίκησε στην Θήβα υποκινούμενος από κάποια εσωτερική προτροπή. Εκεί στην Θήβα ο Επαμεινώνδας έγινε ακροατής του Λύση, τον οποίο απεκάλεσε και πατέρα. Εκεί τελείωσε και την ζωή του. Οι δε υπόλοιποι από τους  Πυθαγορείους έφυγαν από την Ιταλία, πλην του Αρχύτα του Ταραντίνου.

Οι δε υπόλοιποι, αφού συναθροιστήκαν στο Ρήγιο, διέμεναν εκεί όλοι μαζί. Καθώς όμως περνούσε ο καιρός και τα πολιτεύματα πήγαιναν προς το χειρότερο….

Οι σπουδαιότεροι δε ήταν: ο Φάντων και ο Εχεκράτης και ο Φλιάσιοι Πολύμναστος και ο Διοκλής, και επίσης ο Ξενόφιλος ο Χαλκιδεύς, ένας από τους Χαλκιδείς της Θράκης, Αυτοί, λοιπόν, διαφύλαξαν τα παραδοσιακά τους ήθη και την φιλοσοφία του Πυθαγόρα, αν και η σχολή έκλεισε, μέχρις ότου πέθαναν με αξιοπρέπεια.

Αυτά διηγείται ο Αριστόξενος. Ο δε Νικόμαχος ως προς μεν τα άλλα συμφωνεί με τα ανώτερα, αλλά για την επιβουλή λέγει ότι αυτή έγινε κατά την διάρκεια της αποδημίας του Πυθαγόρα στην Δήλο.

Διότι ο Πυθαγόρας πήγε στην Δήλο, προς τον διατελέσαντα διδάσκαλό του Φερεκύδη τον Σύριο, με σκοπό να τον νοσηλεύσει, επειδή είχε περιπέσει στην περιβόητη ασθένεια της φθειριάσεως, και, τελικά,  να τον κηδεύσει. Τότε, λοιπόν, αυτοί, οι οποίοι δεν έγιναν δεκτοί από τους Πυθαγόρειους και είχαν στηλιτευθεί, επιτέθηκαν εναντίων αυτών και όλους παντού τους έκαψαν, οι ίδιοι δε φονεύθηκαν από τους Ιταλιώτες δια λιθοβολισμού για αυτόν τον λόγο και ρίφθηκαν έξω μένοντας άταφοι.

Τότε συνέβη να εξαφανιστεί και η επιστήμη μαζί με τους γνωρίζοντες αυτή, διότι μέχρι τότε αυτή διαφυλασσόταν στον νου αυτών μυστική. Εκείνα δε, που ήταν δύσκολο να εννοηθούν και να αναπτυχθούν, συνέβη να διαφυλαχτούν στη μνήμη των μη ανηκόντων στην σχολή, εκτός από πολύ ολίγα, όσα μερικοί  Πυθαγόρειοι, που τότε έτυχε να βρίσκονται σε άλλες χώρες διέσωσαν σε άλλα ζώπυρα της επιστήμης πολύ αμυδρά και δυσκολοσύλληπτα.

Διότι και αυτοί, αφού απομονώθηκαν και λόγω της συμφοράς απογοητεύθηκαν, υπερβολικά, διασκορπίστηκαν άλλος εδώ και άλλος αλλού, και δεν έρχονταν σε καμία επικοινωνία με κανέναν άνθρωπο και, χωρίς να ανταλλάσουν με κανένα λόγια, ζούσαν με υπομονή, απομονωμένοι σε ερημικούς τόπους, όπου έτυχε να βρεθεί καθένας, και κατάκλειστοι τον περισσότερο καιρό, έμεναν ευχαριστημένοι προτιμώντας καθένας την συντροφιά με τον εαυτό του αντί της συντροφιάς με οποιονδήποτε άλλο άνθρωπο.

Φοβούμενοι δε μήπως απολεσθεί παντελώς από τους ανθρώπους το όνομα της φιλοσοφίας και μήπως για τον λόγο αυτόν τους απεχθάνονται και αυτούς οι Θεοί, επειδή άφησαν να χαθεί για παντός το τόσης μεγάλης αξίας δώρο τους, συνέταξαν κάποια κεφαλαιώδη και συμβολικά υπομνήματα και, αφού συγκέντρωσαν μαζί με αυτά και τα συγγράμματα των παλαιότερων Πυθαγορείων και ακόμη όσα σχετικά διατηρούσαν στη μνήμη τους, τα άφησαν καθένας σε όποιον τύχαινε να παρευρίσκεται κοντά του κατά την ώρα του θανάτου του ή στους υιούς ή στις θυγατέρες ή στις συζύγους τους, αφού τους συνιστούσαν να μην τα δώσουν σε κανέναν από τους μη ανήκοντες στην οικογένεια. Οι οικογένειες δε αυτές των Πυθαγορείων διατήρησαν για πολύ  μακρό χρονικό διάστημα τούτο το παράγγελμα, μεταβιβάζοντας διαδοχικά στους απογόνους την ίδια αυτή εντολή από τις αρχαιότερες στις νεώτερες γενιές.

Αφού όμως και ο Απολλώνιος για τα ίδια στοιχεία διαφωνεί σε κάποια σημεία και πολλά προσθέτει, τα οποία δεν έχουν λεχθεί από τους προηγούμενους, εμπρός λοιπόν ας παραθέσουμε και την διήγηση αυτού την σχετική με την επιβουλή κατά των Πυθαγορείων. Λέγει, λοιπόν, ο Απολλώνιος ότι ο φθόνος εκ μέρους των άλλων παρακολουθούσε τον Πυθαγόρα ευθύς αμέσως από την παιδική του ηλικία. Διότι οι άνθρωποι, κατά το διάστημα που ο Πυθαγόρας συναναστρεφόταν με όλους όσοι τον πλησίαζαν, ήταν ευχαριστημένοι μαζί του.

Όταν όμως συνέβαινε να συναναστρέφεται με τους μαθητές του, ελαττώνονταν η εκτίμηση των ανθρώπων προς αυτόν. Και αποδεχόταν με το γεγονός να δείχνει την εύνοια του προς τους ερχόμενους από άλλα μέρη, αγανακτούσαν όμως, όταν διαπίστωναν ότι έδειχνε μεγαλύτερη προτίμηση προς μερικούς εγχώριους, διότι θεωρούσαν ότι κατά τις συναθροίσεις τους οι οπαδοί σχεδίαζαν εχθρικές πράξεις εναντίων τους. Έπειτα δε και από τους νέους εκείνοι που υπερείχαν στα αξιώματα και τον πλούτο, συνέβαινε, καθώς προχωρούσε η ηλικία τους, όχι μόνον οι ίδιοι να διατηρούν την πρώτη θέση σε προσωπικό επίπεδο, αλλά και στο να διευθύνουν όλοι αυτοί από κοινού τις υποθέσεις της πόλεως. Αυτοί, λοιπόν, είχαν συστήσει μεγάλη εταιρία (διότι ήταν πάνω από τριακόσιοι) για την διακυβέρνηση της πόλεως, και συνεπώς μικρό μέρος των κατοίκων της πόλεως απέμεινε, το οποίο δεν πολιτεύονταν με τα ίδια έθιμα και τις ίδιες συνήθειες, που χρησιμοποιούσαν οι νέοι εκείνοι.

Αλλά, βέβαια, κατά το διάστημα που οι Κροτωνιάτες διατηρούσαν αυτεξούσια τη χώρα του και μαζί τους διέμενε ως δημότης και ο Πυθαγόρας, συνέχιζε να παραμένει η ίδια μορφή διακυβερνήσεως, που υπήρχε από τότε που ιδρύθηκε η πόλη. Η κατάσταση αυτή ήταν δυσάρεστη στους νέους και ζητούσαν να βρούνε την ευκαιρία για πολιτική μεταβολή. Όταν όμως κυρίευσαν την Σύβαριν, και ο Πυθαγόρας έφυγε, και έδωσε εντολή να μην εφαρμοσθεί η πολιτική της κληρουχίας στην πόλη, τότε εξεράγει το υποκρυπτόμενο μίσος και το πλήθος απομακρύνθηκε από τους Πυθαγορείους.

Αρχηγοί δε της εχθρικής αυτής στάσεως κατά των Πυθαγορείων έγιναν εκείνοι, οι οποίοι λόγω της συγγενείας και της οικειότητας είχαν βρεθεί πάρα πολύ κοντά στους Πυθαγόρειους. Αιτία δε αυτής της διαφοράς υπήρξε το γεγονός ότι πολλά από τα διαπραττόμενα εκ μέρους των Πυθαγορείων δυσαρεστούσαν αυτούς, καθώς επίσης και τους παρατυχόντες, διότι η συμπεριφορά τους είχε ιδιομορφία εν συγκρίσει με αυτήν των άλλων ανθρώπων, επειδή νόμιζαν ότι στο μεγαλύτερο μέρος των εκδηλώσεων τους αποτελούσαν ντροπή και σε αυτούς τους ίδιους. Διότι και κανείς από τους Πυθαγορείους δεν αποκαλούσε τον Πυθαγόρα με το όνομά του, αλλά όταν ζούσε και όποτε ήθελαν να υποδηλώσουν αυτόν, τον αποκαλούσαν “θείον”. Όταν όμως πέθανε, μιλούσαν για αυτόν με τις λέξεις “εκείνος ο άνδρας”, όπως ακριβώς ο Όμηρος εμφανίζει τον Εύμαιο να κάνει όταν αναφέρεται στον Οδυσσέα:

“Αυτόν μεν εγώ, ω ξένε, αν και δεν είναι παρών ντρέπομαι
να τον αποκαλέσω με το όνομά του.
Τόσο πολύ μου ήταν αγαπητός και πρόσωπο της φροντίδας μου”
(Οδύσσεια, 14,145).

Κατά τον ίδιο τρόπο και οι Πυθαγόρειοι δεν περίμεναν να σηκωθούν από την κλίνη μετά την ανατολή του ηλίου, ούτε να φορέσουν δακτυλίδι πού είχε παράσταση θεού, αλλά ξύπνιοι αφ’ ενός μεν προσεκτικά παρατηρούσαν τον ήλιο, καθώς ανέβαινε, για να προσευχηθούν, αφ’ ετέρου δεν απέφευγαν να φορέσουν τέτοιο δακτυλίδι. Προφυλάσσονταν δε να μην πλησιάσουν σε εκφορά νεκρού ή σε κάποιον τόπον ακάθαρτο. Ομοίως επίσης δεν προέβαιναν σε καμία πράξη, χωρίς προηγουμένη σκέψη και χωρίς υπευθυνότητα, αλλά από το πρωί σκεπτόταν τι έπρεπε να κάνουν και κατά την διάρκεια της νύκτας επανέφεραν στην μνήμη τους τι έπραξαν κατά την διάρκεια της ημέρας. Συγχρόνως με την εξέταση της διαγωγής τους ασκούσαν και την μνήμη τους. Παραπλησίως δε, αν κάποιος από τους συντρόφους τους καθόριζε να συναντηθούν σε κάποιο τόπο, εκεί θα περίμεναν μέχρι να έλθει καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας και της νύκτας.

Συνήθιζαν επίσης οι Πυθαγόρειοι να διατηρούν στην μνήμη τους ότι είχαν πει προηγουμένως και τίποτα  να μην λένε έτσι στην τύχη. Γενικώς η προσταγή διατηρούταν εν ισχύ μέχρι ότου εκτελεσθεί.

Κατά την τελευταία περίοδο της ζωής του ο Πυθαγόρας συμβούλευε τους μαθητές του να μην  βλασφημούν, αλλά όταν πλησιάζει ο καιρός της αναχωρήσεως από την ζωή, να προσπαθούν να φανταστούν τον θάνατο με καλή διάθεση, όπως ακριβώς κάνουν εκείνοι που σχεδιάζουν να διαπλεύσουν την Αδριατική θάλασσα. Αυτού του είδους οι εκδηλώσεις, όπως προείπα, προκαλούσαν την αγανάκτηση όλων γενικά των ανθρώπων, εφ’ οσον διαπίστωναν την διαφορετική συμπεριφορά όλων αυτών των ανθρώπων, που συνεκπαιδεύονταν. Επίσης έδιδαν το δεξί τους χέρι μόνο στους Πυθαγορείους και σε κανέναν άλλο υπό τους οικείους εκτός από τους γονείς. Τις δε περιουσίες τους διαμοίραζαν αναμεταξύ τους και απέκλειαν τους συγγενείς τους από την κληρονομιά σαν να ήταν ξένοι, πράγμα το οποίο με μεγάλη δυσκολία και με πολύ βαριά καρδιά το ανέχονταν οι συγγενείς, οι υπόλοιποι πρόθυμα παρασύρονταν σε έχθρα κατά των Πυθαγορείων. Επίσης από τους “χιλίους” ο Ίππασος, ο Διόδωρος και ο Θεάγης έλεγαν ότι πρέπει όλοι να συμμετέχουν στην εξουσία και στην Εκκλησία του Δήμου και να δίδουν λόγο για τις ευθύνες τους αυτές στους άρχοντες, που εξελέγησαν με κλήρο εκ πάντων. Επειδή όμως εναντιώνονταν οι Πυθαγόρειοι Αλκίμαχος, Δείναρχος, Μέτων και Δημοδήκης και εμπόδιζαν να καταλυθεί το πάτριο πολίτευμα, επικράτησαν τελικά εκείνοι, που συμπορεύονταν με τις απόψεις του πλήθους.

Μετά, λοιπόν, από αυτά, όταν συναθροίστηκαν οι πολλοί από τους ρήτορες, ο Κύλων και ο Νίνων κατηγορούσαν τους Πυθαγορείους διαμοιράζοντας αναμεταξύ τους τις δημαγωγικές αγορεύσεις. Ο μεν Κύλων ήταν εκ μέρους των ευπόρων, ο δεν Νίνων εκ μέρους των δημοφιλών πολιτών. Τους δημαγωγικούς αυτούς λόγους, που κατά το μεγαλύτερο τους εκφώνησε ο Κύλων, συμπλήρωσε ο Νίνων, ο οποίος ισχυριζόταν ψευδώς ότι ο ίδιος είχε αναζητήσει τα μυστικά των Πυθαγορείων και, αφού με πλαστά στοιχεία έγραψε βιβλίο με το οποίο επρόκειτο να ενοχοποιήσει τούτους και, αφού έδωσε το  βιβλίο στον γραμματέα, διέταξε να το διαβάσει.

Υπήρχε δε στο βιβλίο αυτό η επιγραφή “Λόγος ιερός”, δείγμα δε του περιεχομένου του είναι το ακόλουθο: “Τους φίλους να τους σέβεσαι, όπως ακριβώς τους Θεούς, τους δε άλλους να τους μεταχειρίζεσαι, όπως ακριβώς τα θηρία.

Την ίδια ακριβώς αυτή γνώμη αποδίδουν στον Πυθαγόρα οι μαθητές του, η οποία διατηρούταν στην μνήμη τους εμμέτρως ως εξής: τους μεν φίλους ανήγαγε στην θέση των μακάριων Θεών, τους δε άλλους ανθρώπους τους θεωρούσε ασήμαντους και μηδαμινούς.

Τον Όμηρο άξιζε κατ’ εξοχήν να τον επαινούν, γιατί ονόμασε τον βασιλιά “ποιμένα λαών”. Επειδή αυτός ήταν φίλος των ολιγαρχικών, ήθελε να εμφανίζει τους έχοντας αντίθετες πολιτικές ιδέες ως ζώα. Τα κουκιά, έλεγε ότι τα απεχθανόταν ο Πυθαγόρας, διότι αυτά χρησιμοποιήθηκαν ως κλήροι προκειμένου  να εκλεγούν άρχοντες για την διακυβέρνηση της πολιτείας. Έλεγαν ακόμη αυτοί ότι ο Πυθαγόρας τους προέτρεπε να επιθυμούν με σφοδρότητα την τυραννία και διακήρυττε ότι “είναι προτιμότερο να είναι κανείς μια ημέρα ταύρος παρά καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής του βόδι.” Έλεγαν ακόμη ότι οι πολίτες έπρεπε να επαινούν τους θεσμούς των άλλων, και τους προέτρεπε να ζούνε σύμφωνα με αυτά που έχουν θεσμοθετηθεί από αυτόν. Γενικά ο Νίνων παρουσιάζει την φιλοσοφία των Πυθαγορείων ως συνωμοσία εναντίον των πολλών και τους προέτρεπε να μην ανέχονται ούτε την φωνή αυτών, όταν τους συμβουλεύουν, αλλά να ενθυμούνται ότι δεν θα είχαν καμία δυνατότητα να συμμετάσχουν στην εκκλησία του δήμου, αν εκείνοι, οι Πυθαγόρειοι, έπειθαν τους “χιλίους” να επικυρώσουν της συμβουλή τους. Ώστε δεν αρμόζει να αφήνουν αυτούς να ομιλούν, οποιαδήποτε στιγμή εκείνοι με την δύναμη τους εμπόδιζαν τους άλλους να ακούνε.

Αλλά το δεξί τους χέρι, που είχε αποδοκιμασθεί από εκείνους, να γίνει εχθρικό εναντίων τους, όταν τους ζητηθεί να εκφράσουν γνώμη δια της ανατάσεως του χεριού ή όταν πρόκειται να ρίξουν με αυτό ψήφο.  Έπειτα έπρεπε να το θεωρούν εντροπή, αυτοί, που συγκέντρωσαν τριάντα μυριάδες στρατό στον Τετράεντα ποταμό, να φανούν ότι ηττήθηκαν κατόπιν στάσεως ή συνωμοσίας από το ένα χιλιοστό μέρος της δυνάμεως των μέσω στην ίδια τους την πόλη.

Γενικά, τόσο πολύ εξαγρίωσε τους ακροατές εναντίων των Πυθαγορείων ο Νίνων, με την συκοφαντική δημηγορία του, ώστε μετά από λίγες ημέρες συγκεντρώθηκαν όλος ο λαός και ετοιμάσθηκαν να κάνουν επίθεση εναντίον των Πυθαγορείων κατά την ώρα, που εκείνοι θα προσέφεραν θυσία στις Μούσες εντός μιας οικίας πλησίον του ναού του Πύθιου Απόλλωνα. Οι Πυθαγόρειοι όμως προαισθανόμενοι τα τεκταινόμενα, οι περισσότεροι, κατέφυγαν σε κάποιο πανδοχείο, ο δε Δημοκήδης μετά των εφήβων κατέφυγαν στις Πλαταιές. Εκείνοι δε, αφού κατέλυσαν τους νόμους, χρησιμοποίησαν ψηφίσματα με τα οποία, αφού διατύπωσαν κατηγορίες εναντίον του Δημοκήδη, ότι δήθεν είχε συστήσει συνωμοσία με την μερίδα των νεώτερων για επιβολή της τυραννίας, διακήρυξαν ότι θα δώσουν τρία τάλαντα σε εκείνον που θα τον φονεύσει, και αφού έγινε αγώνας, κατά τον οποίο ο Θεάγης υπερίσχυσε του Δημοκήδη, στον Θεάγη απένειμαν τα τρία τάλαντα εκ μέρους της πόλεως.

Επειδή όμως πολλά μεγάλα δεινά έπεσαν στην πόλη και στην χώρα, οι φυγάδες παραπέμφθηκαν σε δίκη και η διεξαγωγή της δίκης ανατέθηκε σε αντιπροσωπεία από τις τρείς μεγάλες πόλεις, δηλαδή σε Ταραντίνους, Μεταπόντιους και Καυλωνιάτες. Αυτοί όμως που εστάλησαν να δικάσουν τους αιτίους, έλαβαν αργύρια με σκοπό να φυγαδεύσουν τους αιτίους, όπως έχει γραφεί στα υπομνήματα των Κροτωνιατών. Τελικά οι έχοντες την εξουσία αποφάσισαν την εξορία των Πυθαγορείων και έτσι τους εξεδίωξαν όλους με την κατηγορία, ότι οι ίδιοι οι Πυθαγόρειοι δυσαρεστούνται από την υπάρχουσα πολιτική κατάσταση, συγχρόνως όμως φυγάδευσαν μαζί και όλους τους οικείους τους. Διότι ισχυρίζονταν ότι δεν πρέπει να ασεβούν και ότι δεν έπρεπε να αποσπούν τα παιδιά από τους γονείς τους. Διέγραψαν επίσης και τα χρέη και την γη την κατέστησαν αδιαίρετη.

Αφού πέρασαν, λοιπόν, πολλά έτη από το γεγονός αυτό, και αφού ο Δείναρχος και οι ακόλουθοί τους εφονεύθησαν σε άλλη μάχη, πέθανε και ο Λιτάτης, που ήταν ο δυναμικώτερος ηγέτης των στασιαστών, κάποιος οίκτος και μεταμέλεια φάνηκε στους πολίτες και θέλησαν να επαναφέρουν από την εξορία τους Πυθαγορείους, οι οποίοι είχαν απομείνει ζωντανοί. Έστειλαν, λοιπόν, πρεσβευτές και τους προσκάλεσαν από την Αχαΐα, αφού συμφιλιώθηκαν με τους εξόριστους αυτούς Πυθαγορείους μέσω των πρεσβευτών και τους σχετικούς όρκους κατέθεσαν στους Δελφούς.

Ήταν δε οι Πυθαγόρειοι που γύρισαν από την εξορία περί τους εξήντα των αριθμό, εκτός από τους γεροντότερους, μεταξύ των οποίων υπήρχαν και μερικοί ασχολούμενοι με την ιατρική, που με την δίαιτα θεράπευαν τους αρρώστους, και οι οποίοι κατέστησαν πρωτεργάτες της θεραπευτικής μεθόδου. Συνέβη όμως, οι Πυθαγόρειοι που σώθηκαν και έτυχαν ιδιαιτέρως εκτιμήσεως εκ μέρους των πολλών, να έλθουν προς βοήθεια των συμπολιτών τους, κατά την εποχή, που δημιουργήθηκε στην πόλη η παροιμία “δεν είναι τα πράγματα όπως επι της εποχής του Νίνωνος”, και που απευθυνόταν προς τους παραβάτες του  νόμου. Βοήθησαν δε κατά την εποχή που εισέβαλαν στην χώρα οι Θούριοι και διακινδύνευσαν την ζωή τους κατά την διάρκεια της μάχης βοηθώντας ο ένας τον άλλο. Αλλά οι κάτοικοι της πόλεως άλλαξαν τόσο σύντομα διαθέσει, ώστε πέραν από τους επαίνους, που έκαναν προς τους Πυθαγορείους άνδρες, θεώρησαν ότι η εορτή που θα γινόταν για τα επινίκια έπρεπε να είναι αφιερωμένη μάλλον στις Μούσες κατά την διάρκεια, που θα έκαναν δημόσια θυσία στο ιερό των Μουσών, το οποίο αυτό πρώτα ίδρυσαν και τιμούσαν τις θεές αυτές.

Διάδοχος δε του Πυθαγόρα ομολογείται από όλους ότι έγινε ο Αρισταίος υιός τοτ Δαμοφώντος, ο Κροτωνιάτης, που έζησε κατά την αυτή εποχή με τον Πυθαγόρα, επτά γενεές προς από τον Πλάτων. Και αναδείχθηκε όχι μόνον αντάξιος διάδοχος της σχολής του Πυθαγόρα, αλλά ανάθρεψε κατάλληλα και τον υιό του, που νυμφέυθηκε τη Θεανω, την κόρη του Πυθαγόρα, ακριβώς διότι κατείχε απολύτως τα Πυθαγορικά δόγματα.

Διασώζεται επίσης η πληροφορία ότι ο Πυθαγόρας δίδαξε στη σχολή τεσσεράκοντα πρά ένα έτη και ότι έζησε συνολικά περί τα εκατό έτη, επι πλέον δε ότι παρέδωσε την σχολή στον Αρισταίο, όταν βρισκόταν πλέον σε προχωρημένη γεροντική ηλικία, μετά από αυτόν ανέλαβε την σχολή ο Μνήμαρχος ο υιός του Πυθαγόρα. Και εκείνος λένε ότι την παρέδωσε στον Βουλαγόρα, κατά την εποχή του οποίου συνέβει να διαρπαγή η πόλη των Κροτωνιατών. Μετά τον Βουλαγόρα έγινε διάδοχος ο Γορτύδας ο Κροτωνιάτης, όταν επανήλθε από το ταξίδι, το οποίο έκανε πριν από τον πόλεμο, ο οποίος όμως προώρως απέθαν εξ αιτίας της συμφοράς που επληξε την πατρίδα του.

Στους δε άλλους Πυθαγορείους υπήρχε συνήθεια, όταν έφθαναν σε βαθειά γεράματα, σαν από φυλακή να απελευθερώνονται από τα σώματά τους. Ύστερα όμως από ένα χρονικό διάστημα ο Άρεσας από τους  Λευκανούς, αφού διασώθηκε από κάποιους ξένους, ανέλαβε της διεύθυνση της σχολής.

Μετά τον Άρεσα ήλθε ο Διόδωρος ο Ασπένδιος, ο οποίος και τον διαδέχθηκε στην σχολή λόγω του μικρού αριθμού των Πυθαγορείων. Αυτός, λοιπόν, αφού επανήλθε στην Ελλάδα, διέδωσε τις Πυθαγόρειες θεωρίες, αναφέρεται επίσης γραπτώς, ότι έγιναν ζηλωτές Πυθαγόρειοι: στην Ηράκλεια ο Κλεινίας και ο Φίλόλαος, στο Μεταπόντιο ο Θεοδωρίδης και ο Εύρυτος, στον δε Τάραντα ο Αρχύτας.

Από δε τους εξωτερικούς ακροατές ήταν ο Επίχαρμος, ο οποίος όμως δεν προερχόταν από Πυθαγορική σχολή.

Ο Επίχαρμος, όταν έφθασε στις Συρακούσες, απέφυγε να φιλοσοφεί φανερά, λόγω της τυρανίδας του Ιέρωνος, αλλα κατέγραψε έμμετρα τις φιλοσοφικές συλλήψεις των ανδρών εκείνων και υπο μορφή κωμωδιών παρουσίασε τα κρυφά φιλοσοφικά δόγματα αυτών.

Όπως είναι φυσικό, από όλους τους Πυθαγορείους οι μεν περισσότεροι παραμένουν άγνωστοι και μερικοί άλλοι ανώνυμοι, των δε γνωστών Πυθαγορείων τα ονόματα είναι τα ακόλουθα:

<Κροτωνιᾶται> Ἱππόστρατος, Δύμας, Αἴγων, Αἵμων, Σύλλος, Κλεοσθένης, Ἀγέλας, Ἐπίσυλος, Φυκιάδας,  Ἔκφαντος, Τίμαιος, Βοῦθος, Ἔρατος, Ἰταναῖος, Ῥόδιππος, Βρύας, Εὔανδρος, Μυλλίας, Ἀντιμέδων, Ἀγέας,  Λεόφρων, Ἀγύλος, Ὀνάτας, Ἱπποσθένης, Κλεόφρων, Ἀλκμαίων, Δαμοκλῆς, Μίλων, Μένων
<Μεταποντῖνοι> Βροντῖνος, Παρμίσκος, Ὀρεστάδας, Λέων, Δαμάρμενος, Αἰνέας, Χειλᾶς, Μελησίας,  Ἀριστέας, Λαφάων, Εὔανδρος, Ἀγησίδαμος, Ξενοκάδης, Εὐρύφημος, Ἀριστομένης, Ἀγήσαρχος, Ἀλκίας, Ξενοφάντης, Θρασέας, Εὔρυτος, Ἐπίφρων, Εἰρίσκος, Μεγιστίας, Λεωκύδης, Θρασυμήδης, Εὔφημος, Προκλῆς, Ἀντιμένης, Λάκριτος, Δαμοτάγης, Πύρρων, Ῥηξίβιος, Ἀλώπεκος, Ἀστύλος, Λακύδας, Ἁνίοχος,  Λακράτης, Γλυκῖνος
<Ἀκραγαντῖνος> Ἐμπεδοκλῆς
<Ἐλεάτης> Παρμενίδης
<Ταραντῖνοι> Φιλόλαος, Εὔρυτος, Ἀρχύτας, Θεόδωρος, Ἀρίστιππος, Λύκων, Ἑστιαῖος, Πολέμαρχος,  Ἀστέας, Καινίας, Κλέων, Εὐρυμέδων, Ἀρκέας, Κλειναγόρας, Ἄρχιππος, Ζώπυρος, Εὔθυνος, Δικαίαρχος, φιλωνίδης, Φροντίδας, Λῦσις, Λυσίβιος, Δεινοκράτης, Ἐχεκράτης, Πακτίων, Ἀκουσιλάδας, Ἴκκος, Πεισικράτης, Κλεάρατος, Λεοντεύς, Φρύνιχος, Σιμιχίας, Ἀριστοκλείδας, Κλεινίας, Ἁβροτέλης, Πεισίρροδος, Βρύας, Ἕλανδρος, Ἀρχέμαχος, Μιμνόμαχος, Ἀκμονίδας, Δικᾶς, Καροφαντίδας
<Συβαρῖται> Μέτωπος, Ἵππασος, Πρόξενος, Εὐάνωρ, Λεάναξ, Μενέστωρ, Διοκλῆς, Ἔμπεδος, Τιμάσιος, Πολεμαῖος, Ἔνδιος, Τυρσηνός
<Καρχηδόνιοι> Μιλτιάδης, Ἄνθης, Ὁδίος, Λεώκριτος
<Πάριοι> Αἰήτιος, Φαινεκλῆς, Δεξίθεος, Ἀλκίμαχος, Δείναρχος, Μέτων, Τίμαιος, Τιμησιάναξ, Εὔμοιρος, Θυμαρίδας
<Λοκροὶ> Γύττιος, Ξένων, Φιλόδαμος, Εὐέτης, Εὔδικος, Σθενωνίδας, Σωσίστρατος, Εὐθύνους, Ζάλευκος, Τιμάρης
<Ποσειδωνιᾶται> Ἀθάμας, Σῖμος, Πρόξενος, Κραναός, Μύης, Βαθύλαος, Φαίδων
<Λευκανοὶ> Ὄκκελος καὶ Ὄκκιλος ἀδελφοί,  Ἀρέσανδρος, Κέραμβος
<Δαρδανεὺς> Μαλίων
<Ἀργεῖοι> Ἱππομέδων, Τιμοσθένης, Εὐέλθων, Θρασύδαμος, Κρίτων, Πολύκτωρ
<Λάκωνες> Αὐτοχαρίδας, Κλεάνωρ, Εὐρυκράτης
<Ὑπερβόρειος> Ἄβαρις (Διαβάστε: Η χώρα των Υπερβορείων και η χαμένη γνώση πρώτο μέρος και δεύτερο. Διαβάστε επίσης: Ο Υπερβόρειος Άβαρις) 
<Ῥηγῖνοι> Ἀριστείδης, Δημοσθένης, Ἀριστοκράτης, Φύτιος, Ἑλικάων, Μνησίβουλος, Ἱππαρχίδης, Εὐθοσίων, Εὐθυκλῆς, Ὄψιμος, Κάλαϊς, Σελινούντιος
<Συρακούσιοι> Λεπτίνης, Φιντίας, Δάμων
<Σάμιοι> Μέλισσος, Λάκων, Ἄρχιππος, Ἑλώριππος, Ἕλωρις, Ἵππων
<Καυλωνιᾶται> Καλλίμβροτος, Δίκων, Νάστας, Δρύμων, Ξενέας
<Φλιάσιοι> Διοκλῆς, Ἐχεκράτης, Πολύμναστος, Φάντων
<Σικυώνιοι> Πολιάδης, Δήμων, Στράτιος, Σωσθένης
<Κυρηναῖοι> Πρῶρος, Μελάνιππος, Ἀριστάγγελος, Θεόδωρος
<Κυζικηνοὶ> Πυθόδωρος, Ἱπποσθένης, Βούθηρος, Ξενόφιλος
<Καταναῖοι> Χαρώνδας, Λυσιάδης
<Κορίνθιος> Χρύσιππος
<Τυρρηνὸς> Ναυσίθοος
<Ἀθηναῖος> Νεόκριτος
<Ποντικὸς> Λύραμνος.
οἱ πάντες 218.

Πυθαγορίδες δε γυναίκες οι επιφανέστερες:
Η Τιμύχα, η σύζυγος του Μυλλία του Κροτωνιάτου.
Η Φιλτύς θυγατέρα Θεόφριος του Κρωτωνιάτου.
Η αδελφή του Βανδάκου.
Η Οκκελώ και Εκκελώ, οι αδελφές, από τους Λευκανούς.
Η Χειλωνίς, θυγατέρα Χείλωνος του Λακεδαιμόνιου.
Η Κρατησίκλεια Λάκαινα σύζυγος Κλεάνορος του Λακεδαιμόνιου.
Η Θεανώ, σύζυγος του Βρόντιου του Μεταπόντιου.
Η Μυία, σύζυγος του Μίλωνος του Κροτωνιάτου.
Η Λασθένεια εξ Αρκαδίας.
Η Αβροτέλεια, θυγατέρα του Αβροτέλους του Ταραντίνου.
Η Εχεκράτεια η Φλιάσια.
Η Τυρσήνη η Συβαρίτης.
Η Πεισιρρόδη η Ταραντινίς.
Η Θεαδούσα η Λάκαινα.
Η Βοιώ η Αργεία.
Η Βεβελύκα η Αργεία.
Η Κλεαίχμα η αδελφή του Αυτοχαρίδα του Λάκωνος.
Σύνολο 17.

Του Ευστάθιου Δ. Κεφάλα (Αμφικτύων) - 11/9/2014: Ακάδημος, αμφικτυονία Πανελλήνιας (Ορφικής) Θεολογίας & Πλατωνικής Φιλοσοφίας.

https://www.academia.edu/

ΟΙ ΠΛΕΥΡΕΣ, ΟΙ ΓΩΝΙΕΣ ΚΑΙ Ο ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΤΡΙΓΩΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΗ

Εικόνα από τη σειρά βιβλίων "ΑΡΡΗΤΟΙ ΛΟΓΟΙ", (Αλτάνη)

Η τριαδική δομή διατρέχει το παν σύμφωνα με την Ελληνική Θεολογία:

Το Τριαδικόν άνωθεν πρόεισι μέχρι των εσχάτων
(Δηλαδή όλη η εκδήλωση έχει τριαδική δομή, από τους θεούς, μέχρι και την έσχατη ύλη)
Πρόκλος - Σχόλια στον Παρμενίδη - 1091.2-3

Καθάπερ γαρ φασί και οι Πυθαγόρειοι το παν και τα πάντα τοις τρισίν ώρισται. Τελευτά γαρ και μέσον και αρχή τον αριθμόν έχει του παντός, ταύτα δε τον της τριάδος.
Αριστοτέλης- Περί Ουρανού Α 1,268α10-13

Η τριαδική δομή αποτυπώνεται συμβολικά με την έννοια του τριγώνου του οποίου το σχήμα καθώς και οι πλευρές και οι γωνίες αποτυπώνουν σημαντικότατα κοσμολογικά και θεολογικά θέματα.
Το σχήμα του Τριγώνου είχε πολύ σημαντική θέση στον συμβολισμό, κυρίως των Πυθαγορείων.
Όπως μας λέει ο Πρόκλος: "Οι Πυθαγόρειοι έλεγαν ότι το τρίγωνο είναι αρχή της γέννησης και της διαμόρφωσης των γεννημένων όντων.
Ο Τίμαιος λέει ότι οι φυσικοί λόγοι και οι λόγοι της δημιουργίας των στοιχείων είναι τριγωνικοί".

Το τρίγωνο είναι επικεφαλής της σύστασης των όντων στον κόσμο της γέννησης.

Η ορθή γωνία παρέχει ουσία και καθορίζει το μέτρο της ύπαρξης τους.
Η ιδέα του ορθογωνίου τριγώνου δίνει ουσία στα γεννημένα όντα.
Η αμβλεία γωνία χορηγεί πλήρη διάσταση
Η ιδέα του αμβλυγωνίου τριγώνου αυξάνει σε μέγεθος και σε κάθε λογής έκταση τις υλικές ιδέες.
Η οξεία γωνία καθιστά την ίδια την φύση διαιρετή.
Η ιδέα του οξυγωνίου τριγώνου προετοιμάζει την εμφάνιση των απείρων διαιρέσεων.
Γενικά η ιδέα του τριγώνου δίνει υπόσταση στην διαστατή και εντελώς διαιρετή ουσία των υλικών σωμάτων.
Ένας συμβολισμός της ψυχής είναι και το Τρίγωνο και αυτό γιατί η ψυχή στις προόδους της σχηματίζει τρίγωνο.
Ανάλογα με το είδος της ψυχής, το οποίο θέλουμε να απεικονίσουμε χρησιμοποιείται και διαφορετικό είδος τριγώνου.

Έτσι με Ισόπλευρο τρίγωνο απεικονίζονται οι θείες ψυχές, με ισοσκελές τρίγωνο οι δαιμονικές ψυχές ( και γενικά τα ανώτερα γένη που κατευθύνουν την υλική φύση ) και με σκαληνό τρίγωνο οι επιμέρους ψυχές που ανεβοκατεβαίνουν στον κόσμο της γένεσης.
Στην περίπτωση των μερικών ψυχών χρησιμοποιείται το σκαληνό τρίγωνο, μιας και σκαληνός σημαίνει χωλός, με τον οποίο μοιάζουν οι μερικές ψυχές καθώς κινούνται μέσα στην γένεση και γεμίζουν από την ύλη.
Οι ψυχές δε που πέφτουν στην γένεση και βγαίνουν από αυτήν απεικονίζονται με ορθογώνιο σκαληνό τρίγωνο.
Αυτό είναι και το λεγόμενο ψυχογονικό τρίγωνο, το οποίο έχει πλευρές 3,4 και 5.
Η αντιστοίχιση που έκαναν οι Πυθαγόρειοι ήταν με την μεν πλευρά μήκους 3 αποτυπούται η ΟΥΣΙΑ, με την πλευρά μήκους 4 αποτυπούτο η ΖΩΗ και με την πλευρά μήκους 5 αποτυπούτο ο ΝΟΥΣ. Έτσι λοιπόν αν ανατρέξουμε στην τριαδική δομή με την οποία αποτυπώνονται οι θείες τάξεις, θα θυμηθούμε ότι πράγματι η τριαδική δομή είναι ΟΥΣΙΑ-ΖΩΗ-ΝΟΥΣ.

Αυτό το τρίγωνο, πέραν των άλλων ιδιοτήτων που θα συναντήσουμε αργότερα στην μελέτη μας, έχει και δύο χαρακτηριστικά :
Η μεν περίμετρος του ισούται με 12 ( 3+4+5) που αποτελεί και το σύμβολο της τελειότητας. (Μην ξεχνάμε ότι, όπως ήδη συναντήσαμε, η 12άδα του Ελληνικού Πανθέου, προκύπτει ως καθαρά συμβολική ), το δε εμβαδό του είναι 6 ( 3Χ4 /2 ) που αποτελεί και το σύμβολο της ψυχής κατά τους Πυθαγορείους.
Στον συμβολισμό όμως δεν υπεισέρχονται μόνο οι πλευρές αλλά και οι γωνίες.

Έτσι από τους Πυθαγόρειους προκύπτει ότι κάθε γωνία έχει αφιερωθεί σε διαφορετικούς θεούς.

Όπως μας λέει ο Πρόκλος: "Η γωνία είναι σύμβολο και εικόνα της συνοχής που υπάρχει στα θεϊκά γένη και της τάξης που συγκεντρώνει σε μια ενότητα τα διαχωρισμένα και σε μια αδιαιρετότητα τα μεριστά και σε μια συνδετική επικοινωνία τα πολλά".
Η ορθή συμβολίζει την ισότητα, την ταυτότητα και την ομοιότητα και αντιστοιχεί με το ΠΕΡΑΣ, η δε αμβλεία και οξεία γωνία την ανισότητα, την ετερότητα και την υπεροχή/έλλειψη και αντιστοιχεί με το ΑΠΕΙΡΟ.
Με την ορθή γωνία απεικονίζονται οι Άχραντοι θεοί ενώ με την αμβλεία και οξεία οι θεοί που χορηγούν την πρόοδο, την κίνηση και την ποικιλία δυνάμεων.
Η ορθότητα απεικονίζει την ουσία, η δε αμβλύτητα/οξύτητα τις συμπτωματικές ιδιότητες.
Η κάθετη είναι σύμβολο ορθότητας, καθαρότητας, άχραντης και απαρέγκλιτης δύναμης και είναι σύμβολο του θεϊκού και νοερού μέτρου, αντιστοιχεί δε στην ΑΡΕΤΗ.
Η δε αμβλύτητα και οξύτητα είναι εικόνες αόριστης κίνησης, ακατάσχετης προόδου, διαίρεσης και επιμερισμού, αντιστοιχεί δε στην ΚΑΚΙΑ.

Ο Φιλόλαος αφιέρωσε την γωνία του τριγώνου σε τέσσερις θεούς. τον Κρόνο, τον Άδη, τον Άρη και τον Διόνυσο, "συμπεριλαμβάνοντας μέσα σε αυτούς ολόκληρη την τετραμερή διευθέτηση των στοιχείων που κατεβαίνει από ψηλά, είτε από τον ουρανό, είτε από τους τέσσερεις τομείς του ζωδιακού"
Ο Φιλόλαος αποτύπωσε και τον συμβολισμό των τετραπλεύρων και των γωνιών τους.
Μια ευρύτερη απεικόνιση της τριάδας στην περίπτωση της ψυχής είναι και οι τρείς ζωές της ψυχής που όπως είδαμε είναι νοερή, διανοητική και δοξαστική (βλέπε σχετικά Πρόκλος-Σχόλια στην Πολιτεία 2.47-51, Σχόλια στον Ευκλείδη 128-134, 166.14-170.13).

Πηγή: empedotimos.blogspot.gr

http://ellinikoskoinotismos.blogspot.gr/

ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ, ΤΟ ΙΕΡΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΩΝ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΩΝ

Η Τετρακτύς αποτελεί την ουσία της διδασκαλίας και το ιερό σύμβολο των Πυθαγορείων. Αποτελείται από τους δέκα πρώτους αριθμούς (1-10) τοποθετημένους σε τέσσερις σειρές (ένας στην πρώτη σειρά, δύο στην δεύτερη, τρεις στην τρίτη και τέσσερις στην τέταρτη σειρά) όπως φαίνεται στην εικόνα. 

Τετρακτύν αποκαλούσαν την “Τετράδα” που είναι στην Πυθαγόρειο Φιλοσοφία η ουσία και η έννοια του αριθμού τέσσερα. Η Τετρακτύς είναι ο τέταρτος “τριγωνικός αριθμός” εμφανίζοντας έτσι μια άλλη άποψη της σχέσης Τετράδας και Τετρακτύος.

Η Τετρακτύς
Οπωσδήποτε δεν πρέπει να ξεχνάμε την σχέση της Τετρακτύος με την “Δεκάδα”. Εξ αυτού η Τετρακτύς αναφέρεται σύμφωνα με τον Ιάμβλιχο με τα προσηγορικά ονόματα: Κόσμος (διακόσμηση, στολίδι), Παν (ο θεός Πάνας – Παν = Όλο), Ουρανός, Άτλας, Κλειδούχος, Αιών, Μνήμη, Γνώμων, Ειμαρμένη, Κράτος, Φάνης, Ήλιος, Πυθμήν κ.α. Με την μελέτη των εννοιών των αριθμών που υπάρχουν στην Τετρακτύν και των σχέσεων τους οι Πυθαγόρειοι υποστηρίζουν ότι κάποιος φθάνει στην απόκτηση της σοφίας.

Η κύρια σχέση Τετράδας και Τετρακτύος φαίνεται και από την φημισμένη σχέση των πρώτων τεσσάρων αριθμών με την δεκάδα την οποία παράγουν όταν προστεθούν (1+2+3+4=10). Από αυτούς τους πρώτους τέσσερις αριθμούς (1, 2, 3 & 4), είναι δυνατόν να κατασκευαστούν οι λόγοι: “δια τεσσάρων” (4:3, τέταρτης), “δια πέντε” (3:2, πέμπτης), “δια πασών” (2:1, Οκτάβα), που στην μουσική αποδίδουν τα αναφερόμενα αρμονικά μουσικά διαστήματα τα οποία πρώτος ο Πυθαγόρας καθόρισε επακριβώς με αριθμητικούς λόγους. Οι αναλογίες αυτές δημιουργούν την Αρμονία, που για τους Πυθαγόρειους έχει σημασία κυριολεκτικά κοσμική (εξ ου και η ονομασία της “Κόσμος”). Οι Πυθαγόρειοι χρησιμοποιούσαν την Τετρακτύν για να ορκισθούν, επικαλούμενοι μάλιστα τον Πυθαγόρα σαν κάποιο θεό, όπως φαίνεται από τα “Χρυσά Έπη” όπου αναφέρεται:

«ναὶ μὰ τὸν ἁμετέρᾳ ψυχᾷ παραδόντα τετρακτύν
παγὰν ἀενάου φύσεως.»

(ναι μα τον παραδόσαντα στην ψυχή μας την τετρακτύν,
που είναι η πηγή της αενάου φύσεως.)

Χρυσά Έπη – στίχοι: 47, 48

Οι αριθμοί σχετίζονται με τα γεωμετρικά σχήματα. Έτσι η μονάδα σχετίζεται με το σημείο, η δυάδα με την γραμμή, η τριάδα με το τρίγωνο και η τετράδα ή τετρακτύς με το τετράεδρο (ή τριγωνική πυραμίδα), το πρώτο γεωμετρικό στερεό. Εθεωρείτο σύμβολό της το τετράγωνο που επίσης ήταν το σύμβολο του θείου και της τελειότητας. Επίσης η σοφία θεωρούσαν ότι αποκτιέται από τις τέσσερις εσωτερικές για τους Πυθαγόρειους επιστήμες της αριθμητικής, μουσικής, γεωμετρίας και αστρονομίας. Συνιστά σύμβολο του Θεού Απόλλωνος και οι Πυθαγόρειοι συνδέουν την Τετρακτύν με το Μαντείο των Δελφών, όπως φαίνεται στο σημαντικό “περί υπάρξεως” “άκουσμα” που αναφέρει ο Ιάμβλιχος: «τι εστί το εν Δελφοίς Μαντείον; Τετρακτύς» (τι είναι το Μαντείο των Δελφών; Η Τετρακτύς).

Υπάρχει και άλλη μία Τετρακτύς, όπως αναφέρεται στον Τίμαιο του Πλάτωνα, η οποία ονομάζεται διπλή Τετρακτύς και αποτελείται από οκτώ γραμμές που δημιουργούνται από τους πρώτους οκτώ αριθμούς(1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8) οι οποίοι συνολικά μας δίνουν σύνολο 36 (1+2+3+4+5+6+7+8=36). Από μια άλλη οπτική αυτή η Τετρακτύς δημιουργείται, και έτσι συνδέεται με την κανονική τετράγραμμη Τετρακτύν, από το άθροισμα των τεσσάρων πρώτων περιττών αριθμών και των τεσσάρων πρώτων αρτίων: (1+3+5+7)+(2+4+6+8)=36 όπως αναφέρει και ο Πλούταρχος στο “Περί Ίσιδος και Οσίριδος”.

Η Τετρακτύς, συμβολίζει  τα τέσσερα στοιχεία ή τις τέσσερις καταστάσεις της ύλης (στερεά, υγρά, πύρινη και αέρινη κατάσταση, ή αέρας, γη, νερό, φωτιά). Κατά μία άλλη εκδοχή, συμβολίζει τα τέσσερα σημεία του Ορίζοντα, αλλά και τις τέσσερις εποχές του χρόνου, οι οποίες εναλλάσονται κατά τρόπο αρμονικό. Παράλληλα, η Τετρακτύς συμβολίζει τις τέσσερις διαστάσεις, ενώ ο Πλάτων στον διάλογο «Φαίδρος», κάνει λόγο για μία τετράδα μανίας, η οποία αναπτύσεται ανάμεσα στον Διόνυσο και τις Μούσες και στο Απόλλωνα και στην Αφροδίτη.

Γενικά ο τετραδικός νόμος υποδηλώνει την υλική τελειότητα, καθώς το τετράγωνο αποτελεί έκφραση αυτής της ιδεατής καταστάσεως της ύλης. 

Ο Ιεροκλής επ’ αυτού λέγει: «Έστι γαρ δημιουργός των όλων αιτία η τετράς. Θεός νοητός και αίτιος του Ουρανού και αισθητού Θεού. Παραδίδεται δε η γνώσις τούτη τοις Πυθαγορίοις δι’ αυτή του Πυθαγόρου».

Εξ’ άλλου η ίδια η λέξη «Θεός» αποτελείται από τέσσερα γράμματα, γεγονός καθόλου τυχαίο. Καταλήγοντας, οι μυστηριακές διδασκαλίες, επικεντρώνονταν σε μία διαδικασία η οποία περιελάμβανε τις ακόλουθες διαδοχικές καταστάσεις: Σήψη, Κάθαρση, Αναγέννηση και συνακόλουθα Ανάσταση.
Φυσικά, ο Πυθαγόρας δε θα μπορούσε να είναι παρά υπέρμαχος Αριστοκρατικών αντιλήψεων, περιφρονώντας το πλήθος των αδαιών, των διεφθαρμένων και των «αγεωμέτρητων» με τη συμβολική έννοια του όρου. Η δε ρήση του «τας λεωφόρους μη βαδίζειν» υποδηλώνει την αντίληψη του φιλοσόφου ότι ο επαϊων και ηθικά εκλεκτός, δεν θα πρέπει να συντάσεται με την άποψη των πολλών και αμαθών.

http://www.geocities.ws/ichor10/pithagoras.html , wikipedia

-----------------------------------

Ο ΨΥΧΟΓΟΝΙΚΟΣ ΚΥΒΟΣ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΑ

Η Σελήνη ως «Άλλη Γη» - Ορφικοί, Πυθαγόρειοι και ο Πλούταρχος Απέναντι στο Κοσμικό Μυστήριο

«μήσατο δ' ἄλλην γαῖαν ἀπείριτον, ἥν τε Σελήνην ἀθάνατοι κλήιζουσιν, ἐπιχθόνιοι δέ τε Μήνην,ἣ πόλλ' οὔρε' ἔχει, πόλλ' ἄστεα, πολλὰ μέλαθρα.»

«Και δημιούργησε (ο Δίας) μια άλλη γη απέραντη, που οι αθάνατοι την ονομάζουν Σελήνη και οι θνητοί Μήνη, η οποία έχει πολλά όρη, πολλές πόλεις και πολλά μέλαθρα (αρχοντικά/παλάτια).»

Το συγκεκριμένο απόσπασμα έχει διασωθεί χάρη στον νεοπλατωνικό φιλόσοφο Πρόκλο. Ο Πρόκλος εισάγει τους στίχους εξηγώντας πώς οι Πυθαγόρειοι και ο Θεολόγος Ορφέας έβλεπαν τα στοιχεία της φύσης στον ουρανό, θεωρώντας τη Σελήνη ως μια ουράνια, αιθέρια εκδοχή της Γης. Η αναφορά αυτή προέρχεται από τα Ορφικά Αποσπάσματα, τα οποία διασώθηκαν και παρατίθενται από τον νεοπλατωνικό φιλόσοφο Πρόκλο στα σχόλιά του στον Τίμαιο του Πλάτωνα

Ο Πρόκλος χρησιμοποιεί αυτούς τους ορφικούς στίχους για να υποστηρίξει τη θεωρία των κοσμικών αναλογιών στον πλανητικό ιστό. Όπως στη Γη υπάρχουν στερεά στοιχεία, έτσι και στον ουρανό υπάρχουν «αιθέριες γαίες» που γεφυρώνουν τον υλικό με τον πνευματικό κόσμο, επιβεβαιώνοντας τη βαθιά ενότητα του πλατωνικού Τιμαίου με τη μυστική ορφική θεολογία. Οι Πυθαγόρειοι πίστευαν ότι η Σελήνη είναι μια γη σαν τη δική μας, κατοικημένη από όντα πιο μεγαλόσωμα και όμορφα.

Ο Ορφέας (Ορφική Θεογονία) στα ορφικά κείμενα αναφέρει ότι η Σελήνη θεωρείται ουράνια γη, πλασμένη από τον Δημιουργό με δικά της φυσικά στοιχεία.

Ο Πλούταρχος αναφέρει εκτενώς τις θεωρίες ότι η Σελήνη διαθέτει γεωγραφία, όρη, χαράδρες και πιθανούς κατοίκους. Από τα Ηθικά του Πλουτάρχου Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της σελήνη (937e – 938c), ακολουθεί το ακριβές Αρχαίο κείμενο και η νεοελληνική του απόδοση.

Το Αρχαίο Κείμενο
[937e] ...πρότερον δ' ἂν ἡδέως ἀκούσαιμι περὶ τῶν οἰκεῖν λεγομένων ἐπὶ τῆς σελήνης, οὐκ εἰ κατοικοῦσί τινες ἀλλ' εἰ δυνατὸν ἐκεῖ κατοικεῖν. εἰ γὰρ οὐ δυνατόν, ἄλογον καὶ τὸ γῆν εἶναι τὴν σελήνην. δόξει γὰρ πρὸς οὐθὲν ἀλλὰ μάτην γεγονέναι μήτε καρποὺς ἐκφέρουσα [937f] μήτ' ἀνθρώποις τισὶν ἕδραν παρέχουσα καὶ γένεσιν καὶ δίαιταν...
[938a] Καὶ γὰρ γελοῖον περὶ μονῆς τῶν ἐκεῖ διαπορεῖν, εἰ μὴ γένεσιν μηδὲ σύστασιν ἔχειν δύνανται. ὅπου γὰρ Αἰγύπτιοι καὶ Τρωγλοδῦται, οἷς ἡμέρας μιᾶς ἀκαρὲς ἵσταται κατὰ κορυφὴν ὁ ἥλιος ἐν τροπαῖς εἶτ' ἄπεισιν, ὀλίγον ἀπέχουσι τοῦ κατακεκαῦσθαι ξηρότητι τοῦ περιέχοντος, ἦπου τοὺς ἐπὶ τῆς σελήνης εἰκός ἐστι δώδεκα θερείας ὑπομένειν ἔτους ἑκάστου, κατὰ μῆνα τοῦ ἡλίου πρὸς κάθετον αὐτοῖς ἐφισταμένου καὶ στηρίζοντος, ὅταν ᾖ πανσέληνος; πνεύματά γε μὴν καὶ νέφη καὶ ὄμβρους, ὧν χωρὶς οὔτε γένεσις φυτῶν ἔστιν οὔτε σωτηρία γενομένοις, [938b] ἀμήχανον ἐκεῖ διανοηθῆναι συνιστάμενα διὰ θερμότητα καὶ λεπτότητα τοῦ περιέχοντος...
[938c] Ταῦτα τοῦ Θέωνος εἰπόντος «κάλλιστα» γε' ἔφην «και ἄριστα τῇ παιδιᾷ τοῦ λόγου τὰς ὀφρῦς ἡμῶν ἔλυσας... εὐθὺς οὖν τὸ πρῶτον οὐκ ἀναγκαῖόν ἐστιν, εἰ μὴ κατοικοῦσιν ἄνθρωποι [938d] τὴν σελήνην, μάτην γεγονέναι καὶ πρὸς μηθέν. οὐδὲ γὰρ τήνδε τὴν γῆν δι' ὅλης ἐνεργὸν οὐδὲ προσοικουμένην ὁρῶμεν, ἀλλὰ μικρὸν αὐτῆς μέρος... γόνιμόν ἐστι ζῴων καὶ φυτῶν... [938e] ...οὐδὲν οὖν κωλύει καὶ τὴν σελήνην ζῴων μὲν ἔρημον εἶναι... [938f] Ἐπεὶ τῶν γ' εἰρημένων οὐδέν, ὦ φίλε Θέων, ἀδύνατον δείκνυσι τὴν λεγομένην ἐπ' αὐτῆς οἴκησιν...»

Νεοελληνική Απόδοση: (Ο Θέων παίρνει τον λόγο και εκφράζει τις αμφιβολίες του): «...Πριν όμως, θα ήθελα πολύ ευχάριστα να ακούσω για όσα λέγονται σχετικά με αυτούς που κατοικούν πάνω στη Σελήνη· όχι αν πράγματι κατοικεί κανείς εκεί, αλλά αν είναι καν δυνατόν να κατοικήσει. Διότι αν αυτό είναι αδύνατο, τότε είναι παράλογο να θεωρούμε ότι η Σελήνη είναι μια γη. Θα φανεί τότε ότι δημιουργήθηκε άσκοπα και μάταια, αφού ούτε καρπούς παράγει, ούτε προσφέρει σε κάποιους ανθρώπους τόπο διαμονής, γέννησης και διατροφής...

Είναι μάλιστα γελοίο να συζητάμε για τη διαμονή των πλασμάτων εκεί, αν αυτά δεν μπορούν καν να γεννηθούν ούτε να υπάρξουν ως οργανισμοί. Διότι, αν οι Αιγύπτιοι και οι Τρωγλοδύτες, πάνω από τα κεφάλια των οποίων ο ήλιος στέκεται έστω και για μια ελάχιστη στιγμή κατά το θερινό ηλιοστάσιο και μετά απομακρύνεται, κοντεύουν να καούν εντελώς από την ξηρασία του περιβάλλοντος, πώς είναι φυσικό οι κάτοικοι της Σελήνης να αντέχουν δώδεκα καλοκαίρια κάθε χρόνο, αφού κάθε μήνα ο ήλιος στέκεται κάθετα ακριβώς από πάνω τους και τους καίει όταν έχει πανσέληνο;
Επιπλέον, είναι αδύνατον να φανταστούμε ότι σχηματίζονται εκεί άνεμοι, σύννεφα και βροχές –χωρίς τα οποία δεν υπάρχει ούτε γέννηση φυτών ούτε σωτηρία για όσα έχουν γεννηθεί– εξαιτίας της μεγάλης θερμότητας και της λεπτότητας της ατμόσφαιρας...»

(Ο Λαμπρίας —που εκφράζει τις απόψεις του Πλουτάρχου— απαντά):

«Όταν ο Θέων είπε αυτά, του είπα: "Με το χαριτωμένο σου ύφος μας έκανες να γελάσουμε και μας χαλάρωσες... Ευθύς εξαρχής, λοιπόν, δεν είναι καθόλου αναγκαίο, ακόμη κι αν δεν κατοικούν άνθρωποι στη Σελήνη, αυτή να έχει γίνει μάταια και χωρίς σκοπό. Διότι ούτε κι αυτή εδώ τη δική μας Γη τη βλέπουμε να είναι εξ ολοκλήρου αξιοποιημένη ή κατοικημένη. Αντίθετα, μόνο ένα μικρό μέρος της, σαν κάποιες άκρες ή χερσόνησοι που εξέχουν από τον βυθό, είναι γόνιμο για ζώα και φυτά, ενώ τα υπόλοιπα μέρη είναι έρημα και άκαρπα από τους χειμώνες και τις ξηρασίες, και το μεγαλύτερο μέρος της είναι βυθισμένο μέσα στη μεγάλη θάλασσα...
Επομένως, τίποτα δεν εμποδίζει τη Σελήνη, ακόμη κι αν είναι έρημη από ζωντανά πλάσματα, να προσφέρει αντανακλάσεις στο φως που διαχέεται γύρω της... Από όσα είπες όμως, φίλε Θέωνα, κανένα δεν αποδεικνύει ότι είναι αδύνατον να υπάρχει η λεγόμενη κατοίκηση πάνω σε αυτήν...»

Στη συνέχεια του έργου, ο Πλούταρχος αναλύει πώς οι οργανισμοί εκεί, αν υπάρχουν, θα ήταν ανάλαφροι και προσαρμοσμένοι στην παντελή έλλειψη βροχής, τρεφόμενοι από τον καθαρό αιθέρα.

Οι απόψεις του Πλουτάρχου (και του διαλόγου)
Ο Πλούταρχος αντιμετωπίζει το θέμα με επιστημονική επιφύλαξη, αλλά τάσσεται υπέρ της δυνατότητας ύπαρξης ζωής, υποστηρίζοντας ότι η Σελήνη δεν δημιουργήθηκε τυχαία ή ως άγονος βράχος, αλλά για να επιτελεί κάποιο σκοπό στο σύμπαν.
Υποστηρίζει ότι αν υπάρχουν κάτοικοι στη Σελήνη, αυτοί δεν είναι δυνατόν να μοιάζουν με τους ανθρώπους της Γης. Εφόσον οι κλιματικές συνθήκες, η ατμόσφαιρα και το περιβάλλον της Σελήνης είναι εντελώς διαφορετικά, οι οργανισμοί εκεί θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένοι αναλόγως με διαφορετική φύση. Είναι ανάλαφροι, ευκίνητοι και σκληραγωγημένοι, ικανοί να επιβιώνουν με ελάχιστη τροφή ή υγρασία. Τρέφονται ενδεχομένως από τις αναθυμιάσεις και τις ατμοσφαιρικές αναθυμιάσεις όπως υπέθεταν οι Αρχαίοι για ορισμένα ουράνια σώματα.

Απαντώντας σε όσους ισχυρίζονταν ότι το περιβάλλον της Σελήνης είναι υπερβολικά θερμό ή ξηρό για ζωή, ο Πλούταρχος φέρνει παραδείγματα από τη Γη. Όπως υπάρχουν ζώα και φυτά που ζουν στην έρημο ή μέσα σε ακραίες συνθήκες, έτσι και στη Σελήνη η φύση έχει διαμορφώσει κατάλληλες μορφές ζωής προσαρμοσμένες στο περιβάλλον.

Για τον Πλούταρχο, η ύπαρξη κατοίκων δικαιώνει την πρόνοια της Φύσης. Όπως η Γη κατοικείται από γήινα όντα και η θάλασσα από θαλάσσια, έτσι και ο «ουράνιος γεώδης κόσμος» της Σελήνης είναι φυσικό να έχει τους δικούς του κατοίκους δίνοντας θεολογική και κοσμολογική διάσταση.

Οι Πυθαγόρειοι πίστευαν ότι η Σελήνη είναι μια «αντίχθων», μια δεύτερη Γη. Υποστήριζαν ότι οι κάτοικοί της οι Σεληνίτες, είναι 15 φορές μεγαλύτεροι και ομορφότεροι από τους ανθρώπους της Γης, ενώ τα ζώα εκεί δεν αποβάλλουν περιττώματα.

Ο Αναξαγόρας ήταν από τους πρώτους που δίδαξε ότι η Σελήνη έχει πεδιάδες, όρη, χαράδρες και κατοικείται από όντα παρόμοια με τα γήινα.

Οι Στωικοί αντιμετώπιζαν το ζήτημα με σκεπτικισμό, θεωρώντας τη Σελήνη σώμα πύρινο ή αεριώδες, οπότε η ύπαρξη οργανικής ζωής με τη γήινη έννοια ήταν γι' αυτούς αδύνατη.

Οι Μυστηριακές Παραδόσεις των Ορφικών, παρομοίαζαν τη Σελήνη με ουράνια πολιτεία («πολλάς δ' ανά άστεα, πολλά μέλαθρα»), θεωρώντας την τόπο διαμονής ψυχών ή δαιμόνων μετά τον θάνατο.

Η σύνδεση της Σελήνης με τις Ψυχές σε μια Μυθική Διάσταση.

Στο κλείσιμο του έργου (942F κ.ε.), ο Πλούταρχος εισάγει έναν εσχατολογικό μύθο από τον εισαγωγέα Σύλλα, σύμφωνα με τον οποίο η Σελήνη αποτελεί ενδιάμεσο σταθμό των ψυχών. Η Γη παρέχει το σώμα, η Σελήνη την ψυχή και ο Ήλιος τον νου. Οι ψυχές των ενάρετων ανθρώπων μετά τον θάνατο εξαγνίζονται στη Σελήνη πριν ανέβουν ψηλότερα, ενώ ορισμένες παρέχουν προστασία ή χρησμούς στους ανθρώπους ως «δαίμονες».

Η σύγκριση ανάμεσα στον Πλούταρχο και στον Λουκιανό ως προς τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν τη Σελήνη αποτελεί μια συναρπαστική αντιπαράθεση. Από τη μία έχουμε τη φιλοσοφική και επιστημονική προσπάθεια του φιλοσόφου διανοητή Πλουτάρχου και από την άλλη τη φανταστική, λογοτεχνία του ρήτορα, φιλοσόφου, βιογράφου, ποιητή και σαττιρικού συγγραφέα Λουκιανού.

Η Φιλοσοφική Σελήνη του Πλουτάρχου

Στο έργο του «Περὶ τοῦ ἐμφαινομένου προσώπῳ τῷ κύκλῳ τῆς σελήνης», ο Πλούταρχος εξετάζει τη Σελήνη μέσα από το πρίσμα της φυσικής φιλοσοφίας, της αστρονομίας και της θεολογίας. Η βασική του θέση είναι ότι η Σελήνη είναι ένας στερεός, γήινος κόσμος, γεμάτος βουνά, χαράδρες και κοιλάδες, και όχι κάποιο αιθέριο ή τέλειο «θεϊκό» σώμα ασυμβίβαστο με τη φθορά. Χρησιμοποιεί γεωμετρικές αναλογίες, τη θεωρία των σκιών, τις εκλείψεις και τη φυσική των βαρύτερων και ελαφρύτερων σωμάτων για να αποδείξει την υπόθεσή του. Ακόμη και όταν εισάγει μυθολογικά ή εσχατολογικά στοιχεία, όπως τον μύθο για τις ψυχρές ψυχές που καταφτάνουν στη Σελήνη, το κάνει με φιλοσοφική διάθεση, συνδέοντας τη Σελήνη με την κοσμική αρμονία και την Πρόνοια.

Η Φανταστική και Σατιρική Σελήνη του Λουκιανού

Στο έργο του «Αληθινὴ Ἱστορία» ο Λουκιανός γράφει το αρχαιότερο γνωστό δείγμα επιστημονικής φαντασίας και διαστημικού ταξιδιού. Το πλοίο του Λουκιανού παρασύρεται από έναν τεράστιο ανεμοστρόβιλο και φτάνει στη Σελήνη, η οποία αποδεικνύεται κατοικημένη από εξωπραγματικά όντα. Στη Σελήνη βρίσκεται σε εξέλιξη ένας τεράστιος πόλεμος ανάμεσα στον Ενδυμίων (τον βασιλέα των Σεληνιτών) και τον Φαέθοντα (τον βασιλέα του Ήλιου) για την κυριαρχία πάνω στον Εωσφόρο δηλαδή την Αφροδίτη. Στρατιώτες καβαλούν τεράστιους «γύπες-ιππείς», πολεμούν με αραχνοειδή δίκτυα.

Παρά την τεράστια διαφορά στο ύφος, και οι δύο συγγραφείς αξιοποιούν τη φαντασία της Σελήνης ως τόπου. Ο Πλούταρχος τη φαντάζεται ως έναν πραγματικό, φυσικό κόσμο παρόμοιο με τη Γη, δίνοντας ώθηση στην αστρονομική σκέψη. Ενώ ο Λουκιανός παίρνει αυτή την ιδέα, ότι η Σελήνη είναι κόσμος, και την απογειώνει στη σφαίρα του εξωπραγματικού, προφητεύοντας με έναν τρόπο τη σημερινή λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας.

Επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.)

Ηθικά του Πλουτάρχου Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της σελήνη

https://schoolpress.sch.gr/calle8/archives/684

-------------------------------------

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΣΕΛΗΝΗ

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ - ΜΙΑ ΠΑΡΑΔΟΞΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕ ΧΡΥΣΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ

Ο ΦΡΙΞΟΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗ ΕΠΙ ΟΧΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΔΟΞΟΥ - ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΕΝΑΛΙΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ

ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΕΛΗΝΗ… «ΤΟΝ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΓΕΙΤΟΝΑ…»

 Ο ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΜΑΣ ΕΔΙΔΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ ΜΟΛΙΣ ΤΙΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΑΝΤΙΛΗΦΘΗΚΑΜΕ ΤΗΝ ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΤΟΥ

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΣΦΑΙΡΩΝ

Πολλούς αιώνες πριν η ΝΑΣΑ αποδείξει την ύπαρξη την Μουσικής στο Σύμπαν, ο Πλάτων ονόμαζε την μουσική ως την ομορφιά του Σύμπαντος κι έλεγε ότι η «η Μουσική είναι η κίνηση του ήχου για να φτάσει την ψυχή και να της διδάξει την αρετή», ότι «η μουσική είναι ένας ηθικός κανόνας. Δίνει ψυχή στο σύμπαν, φτερά στη σκέψη, απογειώνει τη φαντασία, χαρίζει χαρά στη λύπη και ζωή στα πάντα”.

Πιο πριν όμως ο Πυθαγόρας ο Σάμιος, αυτός ο μέγιστος των μεγίστων φιλόσοφος, μαθηματικός, γεωμέτρης και μουσικός, είχε φτάσει σε τέτοιο επίπεδο ευαισθησίας ώστε ν’ ακούει (όχι βέβαια με τα φυσικά αυτιά) τη συμφωνία του ουρανού, τη μουσική των ουράνιων σφαιρών και 6 αιώνες π.Χ. από τον Κρότωνα της Ιταλίας αυτός και οι μαθητές του “ θεμελίωναν την θεωρία τους για τους αριθμούς. «κατὰ δὴ τοὺς Πυθαγορικοὺς πρεσβευτέα τὰ τῶν ἀριθμῶν ὡς ἀρχὴ καὶ πηγὴ καὶ ῥίζα τῶν πάντων».

Ανακάλυπταν τις αρμονικές σχέσεις των αριθμών στη μουσική και βάσει αυτών ερμήνευσαν τον Σύμπαντα Κόσμο. Η μουσική για τους Πυθαγόρειους ήταν πάνω από όλα μαθηματικά. Η ουσία της ήταν οι αριθμοί και η ομορφιά της η έκφραση των αρμονικών σχέσεων των αριθμών, «τοὺς ἐν τοῖς ἀριθμοῖς ἁρμονικοὺς λόγους ἐννοῶν καὶ τὸ ἐν αὐτοῖς ἀκουστὸν ἀκούειν ἔλεγε τῆς ἁρμονίας». Η μουσική ήταν ακόμα η εικόνα της ουράνιας αρμονίας. Οι αρμονικές σχέσεις των αριθμών μεταφέρονταν στους πλανήτες. Οι πλανήτες καθώς περιστρέφονται – δίδασκε – παράγουν διάφορους μουσικούς ήχους, «αρμονία των σφαιρών», που δεν τους ακούμε” : «Εστίν ουν η ουσία των πραγμάτων αρμονία και αριθμός σφαιρών στρεφομένων»!!

2.500+ έτη μετά, στο σήμερα, η σύγχρονη επιστήμη έχει απόδειξη μέχρι κεραίας όλα όσα έλεγαν ο Πλάτων και ο Πυθαγόρας για την μουσική των ουράνιων σφαιρών.

Όπως μας λέγει ο Ιάμβλιχος, στο «Περί Πυθαγόρειου βίου, 938 – 958», ο Πυθαγόρας χρησιμοποιώντας κάποιον άρρητο και δυσκολονόητο θεϊκό τρόπο, τέντωνε την ακοή του και προσήλωνε τον νου του στις «μεταρσίαις» (υπερκόσμιες) «τοῦ κόσμου συμφωνίαις», ακούοντας μυστικά, όπως έδειχνε, μόνον αυτός και κατανοώντας την καθολική των σφαιρών και των κατ’ αυτάς κινούμενων αστέρων αρμονία, που ήταν κάτι πληρέστερο από εκείνη των θνητών και απέδιδε «κατακορέστερον μέλος».

Η υπερκόσμια αυτή συμφωνία, έλεγε, είναι αποτέλεσμα «ἐξ ἀνομοίων μὲν καὶ ποικίλως διαφερόντων ῥοιζημάτων ταχῶν τε καὶ μεγεθῶν καὶ ἐποχήσεων» (εξ ανόμοιων μεν και ποικίλων ταχύτατων ήχων και μεγεθών και συνακόλουθων στοιχείων), που έχουν αναμεταξύ τους εναρμονισθεί με κάποια μουσική διάταξη, αποτελούμενη από κίνηση και μελωδικότητα περιστροφή άμα και ποικιλόμορφη ωραιότητα.

Από την υπερκόσμια αυτή συμφωνία εμπνεόμενος, σαν να είχε βάλει σε τάξη και αυτή λογική του νου του, όπως όταν μιλούμε για άσκηση σωματική, επινοούσε όσο ήταν δυνατόν κάποιες εικόνες ίδιες με αυτές που έβλεπε, τις οποίες παρείχε στους μαθητές του μιμούμενος με τα μουσικά όργανα και την φωνή την υπερκόσμια συμφωνία. Γιατί σε αυτόν μόνον από όλους τους ανθρώπους της γης θεωρούσε ότι ήταν κατανοητοί και μπορούσε να ακουσθούν οι κοσμικοί αυτοί φθόγγοι.

Όπως μας πληροφορεί ο Σιμπλίκιος, στο «Σχόλιά στο Περί Ουρανού» του Αριστοτέλους (7.468.21-469.30), «Οι Πυθαγόρειοι έλεγαν, ότι ένας αρμονικός ήχος παράγεται από την κίνηση των Ουρανίων Σωμάτων, και το συνελογίζονταν αυτό επιστημονικώς από την αναλογία των αποστάσεών τους• πράγματι όχι μόνον οι αναλογίες των αποστάσεων μεταξύ Ηλίου και Σελήνης, και Αφροδίτης και Ερμού, αλλά επίσης και των άλλων αστέρων, ανεκαλύφθησαν απ’ αυτούς.

Όμως, αν η αποδοθείσα σ’ εμάς αιτία να μην ακούμε αυτήν την Αρμονία, λόγω του ότι έχουμε ανατραφεί με αυτήν και την έχουμε συνηθίσει, επέτρεψε κάποτε στον Πυθαγόρα να την ακούσει, όπως μας διηγούνται οι Πυθαγόρειοι, πολύ θα το θαυμάσω• διότι κι εκείνος είχε ανατραφεί με αυτήν, σαν τους άλλους ανθρώπους. Ίσως, λοιπόν, η ένσταση [του Αριστοτέλη] σ’ αυτήν την μαρτυρία δύναται να λυθεί ως ακολούθως, συμφώνως προς την Φιλοσοφία εκείνων των ανδρών: δεν είναι τα πάντα σύμμετρα το ένα με το άλλο, ούτε το κάθε τι είναι αισθητό σε κάθε τι, ακόμη και σ’ εμάς. Αυτό γίνεται φανερό και από τα σκυλιά, που οσφραίνονται από μακριά τα ζώα, τα οποία οι άνθρωποι δεν τα οσφραίνονται.

Πόσο περισσότερο, επομένως, σε πράγματα που έχουν εκ φύσεως διαχωριστεί σε τέτοιο βαθμό, όσο τα άφθαρτα των φθαρτών, και τα ουράνια των επιγείων, είναι αληθές να πούμε ότι ο ήχος των Θείων Σωμάτων δεν είναι ακουστός στα θνητά αυτιά. Αλλά αν κάποιος, μπορούσε να έχει το φθαρτό τούτο σώμα εξαρτημένο από το φωτεινό και ουράνιο όχημά του, και της αισθήσεις του εξαγνισμένες, είτε εξ’ αιτίας καλής μοίρας είτε καλής ζωής είτε, επιπλέον, της ιερατικής τελεσιουργίας, αυτός θα μπορούσε να δει αυτά που είναι αόρατα στους άλλους, και να ακούσει αυτά που δεν είναι ακουστά στους άλλους, όπως λέγεται για τον Πυθαγόρα.

Όσον αφορά τα Θεία και άυλα σώματα, όμως, αν παράγεται κάποιος θόρυβος εξ’ αυτών, δεν είναι ούτε πληκτικός ούτε καταστρεπτικός, αλλά διεγείρει τις δυνάμεις και τις ενέργειες των γενεσιουργών ήχων, και τελειοποιεί την αίσθηση που είναι σύστοιχος μ’ αυτούς. Έχει, επίσης, μίαν κάποια αναλογία προς τον ήχο που συμπίπτει με την κίνηση των φθαρτών σωμάτων. Αλλά ο ήχος που είναι μ’ εμάς, εξ’ αιτίας της ηχητικής φύσεως του αέρος, είναι μίαν κάποιαν ενέργεια της κινήσεως του απαθούς ήχου τους.

Αν, λοιπόν, ο εκεί αήρ δεν είναι παθητικός, είναι φανερό, πως ούτε ο ήχος θα μπορούσε να είναι. Ο Πυθαγόρας, όμως, φαίνεται να έχει πει ότι άκουγε εκείνην [την Ουράνια] Αρμονία, σαν να εννοούσε τους αρμονικούς λόγους των αριθμών [των Ουρανίων Σωμάτων], και να άκουγε εκείνο που είναι ακουστό σ’ αυτούς. Κάποιος, όμως, ευλόγως θα απορήσει γιατί τα άστρα είναι ορατά στις ορατικές μας αισθήσεις, αλλά ο ήχος τους δεν είναι ακουστός στις ακοές μας;

Σ’ αυτό πρέπει να απαντηθεί, ότι δεν βλέπουμε ούτε τα άστρα καθ’ αυτά• διότι δεν βλέπουμε ούτε τα μεγέθη αυτών, ούτε τα σχήματα, ούτε τα υπεραίροντα κάλλη. Ούτε βλέπουμε την κίνηση μέσω της οποίας παράγεται ο ήχος• αλλά βλέπουμε μίαν κάποιαν έκλαμψη αυτών, όπως το φως του Ηλίου περί την Γη, δίχως ο Ήλιος καθ’ αυτός να οράται από εμάς.

Ίσως, επίσης, δεν θα ήταν θαυμαστό, η οπτική αίσθηση, ούσα αϋλοτέρα και έχοντας λάβει υπόσταση μάλλον συμφώνως προς την ενέργεια παρά προς το πάθος, και υπερέχουσα των άλλων αισθήσεων, να είναι άξια της αίγλης και της εκλάμψεως των Ουρανίων Σωμάτων, αλλά οι άλλες αισθήσεις δεν είναι προσαρμοσμένες γι’ αυτόν τον σκοπό».

Εάν σταθούμε για λίγο στην γεωμετρική και μαθηματική πλευρά του θέματος θα παρατηρήσουμε ότι υπάρχουν 5 συμμετρικά πολύεδρα. Ο μέγας Πλάτων έλεγε ότι αυτά τα πολύεδρα είναι οι βασικοί δομικοί κρίκοι, τα πλέον σημαντικά δομικά στοιχεία στην δημιουργία του σύμπαντος. Ο Kepler που μελέτησε τα έργα των αρχαίων Ελλήνων και ιδιαίτερα του Πλάτωνα παρατήρησε με τις μετέπειτα έρευνές του, ότι οι τροχιές των πλανητών, και φυσικά της Γης, “γράφουν” την περιφέρεια συγκεκριμένων πολυέδρων. Για παράδειγμα η τροχιά του Άρεως γράφει την περιφέρεια ενός τετράεδρου (Πυρ).

Η τροχιά του Διός γράφει την περιφέρεια ενός κύβου (γη). Η τροχιά της Αφροδίτης γράφει την περιφέρεια ενός οκτάεδρου (Αήρ). Η τροχιά της Γης γράφει την περιφέρεια ενός εικοσάεδρου (Ύδωρ). Και τα πράγματα δεν σταματούν εκεί : οι αρχαίου Έλληνες ταύτιζαν τα ουράνια σώματα ή ορθά τις τροχιές τους με τις νότες της μουσικής, ήτοι ΝΤΟ, ΡΕ, ΜΙ, ΦΑ, ΣΟΛ, ΛΑ ΣΙ, ΝΤΟ, δηλαδή με τους νόμους της μουσικής. Κάτι που έχει επαληθευθεί από σύγχρονους επιστήμονες, ότι δηλαδή συγκεκριμένες νότες αποδίδουν συγκεκριμένα γεωμετρικά σχήματα – στερεά, δες και Πλατωνικά Στερεά.

Μετά τιμής Κεφάλας Ευστάθιος [27/12/2010]

Πηγή: https://enallaktikidrasi.com/

-------------------------------------

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΕΙΧΕ ΥΠΟΛΟΓΙΣΕΙ ΤΙΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΛΑΝΗΤΩΝ!