Ελληνιστική εποχή - Όταν οι Έλληνες κυβερνούσαν τον κόσμο

Ο Αρχαίος Ελληνικός κόσμος έφτασε στο απόγειό του κατά την Ελληνιστική εποχή (-323 έως -146).

Χρονολογούμενη από τον θάνατο του Αλεξάνδρου έως την άνοδο της Ρώμης, η περίοδος σηματοδότησε την παρακμή της πόλης-κράτους, την άνοδο των αυτοκρατοριών και μεγάλα επιτεύγματα στην επιστήμη, την τέχνη και τη φιλοσοφία.

Τα πρώτα χρόνια της ελληνιστικής εποχής

Ο θάνατος του Μεγάλου Αλεξάνδρου (-323) άφησε την απέραντη αυτοκρατορία του, η οποία εκτεινόταν από την Ινδία έως την κεντρική Ευρώπη, σε χάος.

Δεν άφησε κληρονόμο, έτσι η αυτοκρατορία μοιράστηκε μεταξύ των στρατηγών και των διοικητών του. Αυτοί ονομάζονταν Διάδοχοι και για περίπου πενήντα χρόνια πολεμούσαν μεταξύ τους για τον έλεγχο της Μακεδονικής Αυτοκρατορίας.

Ο Αντίγονος σχεδόν κατάφερε να ενώσει την αυτοκρατορία, αλλά ηττήθηκε στη μάχη της Ιψού (-301), τερματίζοντας τους Διαδοχικούς Πολέμους. Τρία μεγάλα κράτη προέκυψαν από τους Διαδοχικούς Πολέμους:

• στην Ασία, ο Σέλευκος ίδρυσε την αυτοκρατορία των Σελευκιδών

• στην Αίγυπτο, βασίλευε ο Πτολεμαίος

• Η Μακεδονία και η υπόλοιπη Ελλάδα κυβερνούνταν από τους Αντιγονίδες

Αυτά τα κράτη πολεμούσαν συνεχώς μεταξύ τους.

Εν τω μεταξύ, πολλοί Μακεδόνες και άλλοι Έλληνες εγκαταστάθηκαν στις νέες περιοχές, κατοικώντας στις πόλεις που ίδρυσε ο Αλέξανδρος.

Ο Ελληνιστικός Κόσμος

Η Αυτοκρατορία των Σελευκιδών γνώρισε περιόδους ευημερίας και ισχύος, ειδικά υπό τον Αντίοχο Α΄ και τον Αντίοχο Γ΄, αλλά βρισκόταν συνεχώς σε μάχη με επαναστάτες και εισβολείς.

Έλληνες στη Βακτρία αποσχίστηκαν από τους Σελευκίδες και ίδρυσαν ένα μεγάλο κράτος εκεί που βρίσκεται τώρα στο Αφγανιστάν και την Κεντρική Ασία. Οι Έλληνες της Βακτριανής επεκτάθηκαν ακόμη και στην Ινδία και δημιούργησαν μια ισχυρή αυτοκρατορία.

Η Πτολεμαϊκή Αυτοκρατορία μαστιζόταν από αιγυπτιακές ανταρσίες και αυλικές δολοπλοκίες. Οι Πτολεμαίοι υιοθέτησαν πολλές αιγυπτιακές θρησκευτικές πρακτικές, αλλά παρέμειναν ξεχωριστή κάστα από αυτήν του γηγενούς πληθυσμού. 

Η Μακεδονία ήταν σχετικά αδύναμη και η κυριαρχία της σε μεγάλο μέρος της υπόλοιπης Ελλάδας δεν ήταν ποτέ απόλυτη. Ωστόσο, παρά τους πολέμους και την αστάθεια, τα ελληνιστικά κράτη κατάφεραν να κυβερνήσουν μεγάλο μέρος της αυτοκρατορίας του Αλεξάνδρου.

Η Ελλάδα κατά την Ελληνιστική Εποχή

Οι παλιές πόλεις-κράτη της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων πόλεων όπως η Αθήνα, άρχισαν να παρακμάζουν κατά την Ελληνιστική περίοδο. Ενώ η Σπάρτη παρέμεινε ανεξάρτητη, έγινε πολιτικά οπισθοδρομική. Οι πόλεις-κράτη απλώς δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν στρατιωτικά τα διάδοχα κράτη.

Ωστόσο, ορισμένοι Έλληνες παρέμειναν ανεξάρτητοι, σχηματίζοντας πολιτικές και στρατιωτικές ομάδες όπως η Αιτωλική Συμμαχία.

Τεχνολογία και Γεωργία στην Ελληνιστική Εποχή

Στην Ελληνιστική Εποχή Α αναπτύχθηκαν νέες αρχιτεκτονικές και ναυπηγικές τεχνικές. Εφευρέθηκαν επιστημονικά όργανα όπως τα ρολόγια νερού. Ο Ήρωνας της Αλεξάνδρειας ανέπτυξε την πρώτη ατμομηχανή στον κόσμο, γνωστή ως αιολίπυλο .

Νέες γεωργικές πρακτικές ήταν επίσης πρωτοπόρες, ιδιαίτερα στην Πτολεμαϊκή Αίγυπτο.

Ο ελληνιστικός κόσμος περιλάμβανε μια τεράστια γεωγραφική περιοχή, επιτρέποντας μια ποικίλη ανταλλαγή προϊόντων. Για παράδειγμα, εκείνη την εποχή η περγαμηνή γραφής με πάπυρο έγινε πανταχού παρούσα στον ελληνικό κόσμο.

Τα μαθηματικά και οι επιστήμες άκμασαν επίσης. Πράγματι, στην Αλεξάνδρεια, οι επιστήμονες υποστήριζαν ότι ο κόσμος ήταν στρογγυλός και περιστρεφόταν γύρω από τον ήλιο, πάνω από 1500 χρόνια πριν από τον Κοπέρνικο.

Πολιτιστικά Επιτεύγματα στην Ελληνιστική Εποχή

Ενώ ο ελληνιστικός κόσμος ήταν πολιτικά διχασμένος, η περιοχή ήταν ενοποιημένη πολιτιστικά και πολύ κοσμοπολίτικη. Η ελληνική Κοινή, έγινε η κοινή γλώσσα μεγάλου μέρους του γνωστού κόσμου. Η γλυπτική και η ζωγραφική επικεντρώθηκαν περισσότερο στον άνθρωπο, ένα φαινόμενο που επανεμφανίστηκε αργότερα στην Αναγέννηση. Την περίοδο αυτή δημιουργήθηκαν πολλά καλλιτεχνικά αριστουργήματα, όπως το περίφημο άγαλμα της Νίκης της Σαμοθράκης. Τέτοια έργα αργότερα επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τη ρωμαϊκή τέχνη.

Την εποχή αυτή οι Μυστηριακές θρησκείες όπως ο Ορφισμός έγιναν δημοφιλείς. Υπήρχε μεγάλος θρησκευτικός συγκρητισμός, ειδικά στην Πτολεμαϊκή Αίγυπτο, καθώς πολλοί από τους ελληνιστικούς μονάρχες ήταν ανοιχτόμυαλοι.

Ο ελληνιστικός κόσμος ήταν πολύ διασυνδεδεμένος και το εμπόριο άνθιζε. Ελληνιστικοί βασιλείς, όπως οι Πτολεμαίοι, υποστήριζαν το εμπόριο μέσω έργων όπως ο περίφημος Φάρος της Αλεξάνδρειας. Αυτό έφερε μεγάλη ευημερία ιδιαίτερα στην Ελλάδα.

Την ίδια εποχή εμφανίστηκαν και μερικές σημαντικές φιλοσοφικές σχολές.

Οι Κυνικοί πίστευαν ότι οι άνθρωποι έπρεπε να ζουν όσο το δυνατόν πιο κοντά στη φύση.

Οι Στωικοί πίστευαν στον αυτοέλεγχο, υποστηρίζοντας ότι μια λογική ζωή φέρνει ηρεμία και είναι σύμφωνη με τον θεϊκό νόμο.

Οι Επικούρειοι υποστήριζαν ότι το νόημα της ζωής ήταν να απολαμβάνει κανείς λογική και μετριοπαθή ηδονή .

Το τέλος της Ελληνιστικής Εποχής

Η άνοδος της Ρώμης ήταν η τελευταία καμπάνα της Ελληνιστικής εποχής. Η Αυτοκρατορία των Σελευκιδών βρισκόταν σε παρακμή λόγω των συνεχών Παρθικών επιδρομών. Ενώ ο Αντίοχος Β΄ ο Μέγας κατάφερε να αποκαταστήσει την αυτοκρατορία στην παλιά της δόξα, απείλησε τη ρωμαϊκή επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στη Μάχη της Μαγνησίας , ο Αντίγονος ηττήθηκε αποφασιστικά.
Αυτή ήταν η αρχή του τέλους της Αυτοκρατορίας των Σελευκιδών. Μέσα σε λίγες δεκαετίες, η Ρώμη διόριζε τους βασιλιάδες της και μεγάλο μέρος της επικράτειάς της προσαρτήθηκε στους Πάρθους.

Οι Ρωμαίοι πολέμησαν τους Μακεδόνες σε Τρεις Πολέμους (-214 με -148).

Το -148 οι Ρωμαίοι θριάμβευσαν. Στον τέταρτο και τελευταίο Μακεδονικό Πόλεμο, οι Ρωμαίοι νίκησαν για άλλη μια φορά...

Η Κόρινθος λεηλατήθηκε και αυτό σηματοδότησε την έναρξη της κυριαρχίας της Ρώμης στην Ελλάδα.

Οι Ρωμαίοι όμως επηρεάστηκαν βαθιά από τον ελληνιστικό πολιτισμό. Πολλά μέλη της ρωμαϊκής ελίτ έγραφαν και μιλούσαν ελληνικά.

Πράγματι, μετά το -146 ένας ελληνορωμαϊκός πολιτισμός κυριάρχησε στον μεσογειακό κόσμο.

Μέχρι το -146μόνο οι Έλληνες στη Βακτρία και την Ινδία διατήρησαν την εξουσία.

Συμπέρασμα

Η Ελληνιστική Εποχή ήταν καθοριστική. Σήμανε το τέλος του συστήματος της πόλης-κράτους και η ηπειρωτική Ελλάδα περιθωριοποιήθηκε πολιτικά.

Ο ελληνικός πολιτισμός κυριάρχησε, επηρεάζοντας λαούς από τη Δυτική Μεσόγειο μέχρι την Ινδία.

Η εποχή αυτή σημείωσε εκπληκτικά επιτεύγματα στις τέχνες, τη φιλοσοφία και την τεχνολογία.

Κοσμοπολίτικες κοινωνίες εμφανίστηκαν - θυμίζοντας πολύ την τρέχουσα εποχή.

Ενώ η Ρώμη έθεσε τέλος στην Ελληνιστική Εποχή, ήταν επίσης και οι κληρονόμοι της...

Αναφορές

Boardman, John - H Ιστορία της Ελλάδας και του Ελληνιστικού Κόσμου της Οξφόρδης - 2η Έκδοση, Oxford University Press, 1988.

από τον Ed Whalen

από την ιστοσελίδα ClassicalWisdom μέσω .bibliotecapleyades.net

-------------------------------------------------

Από τους πιο γνωστούς μηχανικούς και μαθηματικούς της Ελληνιστικής περιόδου ο Ήρων ο Αλεξανδρεύς, υπήρξε η τρίτη μεγάλη φυσιογνωμία της μηχανικής μετά τους Κτησίβιο και Φίλωνα. Διετέλεσε και διευθυντής του Μουσείου της Αλεξάνδρειας (Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας) και έμεινε γνωστός από τις περίφημες κατασκευές του, οι οποίες τον κατατάσσουν ανάμεσα στις μεγαλύτερες μορφές της επιστήμης της Αρχαιότητας και δίκαια τον θεωρούν σαν τον πνευματικό πρόγονο του Λεονάρντο Ντα Βίντσι (ο οποίος φαίνεται να έχει διαβάσει και γραπτά που αφορούν το έργο του Ήρωνα όπως και του Αρχιμήδη).

Ουσιαστικά ο Ήρων υπήρξε μαθητής και συνεχιστής του έργου των Κτησίβιου και Φίλωνα, το οποίο εν πολλοίς διέσωσε και βελτίωσε.

Περισσότερα ΕΔΩ