Ο ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΩΣ ΘΕΪΚΟ ΟΠΛΟ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΕΓΟΝΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ

Εικόνα: Ο Δίας εκτοξεύει τον κεραυνό του, από Eλληνική αγγειογραφία. 

Ως γέφυρα μεταξύ του πιο αρχαϊκού κόσμου και των κατακερματισμένων και αραιωμένων μύθων των μεταγενέστερων εποχών, οι Ελληνικές αφηγήσεις προσφέρουν πολλές ενδείξεις ως προς την εξέλιξη του συμβολισμού του κεραυνού.

Έλληνες και Ρωμαίοι ποιητές, φιλόσοφοι και φυσιοδίφες προσπαθούσαν να συλλέξουν γνώσεις.

Στα χέρια του κυρίαρχου Δία, η φύση του θεϊκού όπλου είναι σαφής.

Ο ποιητής Πίνδαρος μιλάει για τον Δία «του οποίου το δόρυ είναι κεραυνός», ενώ ο Αριστοφάνης επικαλείται τον κεραυνό ως «το αθάνατο πύρινο δόρυ του Δία». Με τα λόγια του Νόννου, ο Δίας είναι «ο ακοντιστής του κεραυνού». «Το δόρυ που τίναξε [στη μάχη με τον Τυφώνα] ήταν κεραυνός». «Σήκωσε στη μάχη την αστραπή σου, το φωτεινό δόρυ του Ολύμπου».

Οι πιο γνωστές αναπαραστάσεις του «αετού» του Δία απεικονίζουν τον κεραυνό του θεού ως βέλη που κρατιούνται στα νύχια του πουλιού - μια αναπαράσταση που διατηρείται καλά μέχρι σήμερα από το σύμβολο του αετού και των κεραυνοβόλων βελών του στο αμερικανικό χαρτονόμισμα του ενός δολαρίου. Πολλές αυθεντίες αναγνωρίζουν έτσι ότι ο κεραυνός των θεών βρήκε έκφραση ως βέλος στην πλαστική τέχνη της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Σικελίας.

Εικόνα: Σκηνή σε Ελληνικό νόμισμα απεικονίζει την αναμέτρηση του Απόλλωνα με το φίδι Πύθωνα. 

Καθώς όμως βλέπουμε άλλους θεούς και τοπικούς ήρωες, η σύνδεση του όπλου και του κεραυνού γίνεται πιο ασαφής. Ο Ομηρικός Ύμνος στον Πύθιο Απόλλωνα περιγράφει την αναμέτρηση του θεού με το φίδι του χάους, Πύθωνα, τον οποίο οι χρονικογράφοι αναγνώριζαν εναλλάξ ως μια μορφή του δράκου Τυφώνα ή ως την τροφό του Τυφώνα.

Είναι σημαντικό ότι δεν βρίσκουμε στα λόγια του ποιητή καμία ρητή αναγνώριση ότι ένα κεραυνοβόλο όπλο έριξε κάτω το φίδι. Οι ομηρικές και άλλες αφηγήσεις αναφέρονται στο αήττητο «βέλος» που εκτοξεύτηκε από τον Απόλλωνα, προκαλώντας το τέρας να τρέμει βίαια και να θυσιάσει τη ζωή του μέσα σε έναν χείμαρρο αίματος.

Αλλά ήταν αυτό το «βέλος» απλώς ένα βέλος ή μήπως σήμαινε πραγματικά τον κεραυνό που, στις διάφορες αφηγήσεις, είχε τη μορφή βέλους;

Πολλές αυθεντίες έχουν, μάλιστα, αναγνωρίσει ότι τα βέλη ή τα σπαθιά του Απόλλωνα δεν μπορούν να διαχωριστούν από τη γλώσσα του κεραυνού.

Ο Απόλλωνας έφερε το επίθετο χρυσάορος ή χρυσάωρ, που σημαίνει «του Χρυσού Σπαθιού» και εδώ η σύνδεση του κεραυνού που λάμπει: σύμφωνα με την διακεκριμένη αυθεντία, WH Roscher, το Χρυσό Σπαθί είναι ένα Ελληνικό ιερογλυφικό για τον κεραυνό.

Ελληνικά νομίσματα που απεικονίζουν τον κεραυνό του Δία με διάφορες παραλλαγές. 

Πράγματι, ο ίδιος ο Δίας, ο πιο διάσημος κάτοχος του κεραυνού, ήταν ο Χρυσαωρεύς ή Χρυσάριος, «Αυτός του Χρυσού Σπαθιού».

Η αρχετυπική ταυτότητα του όπλου του πολεμιστή-ήρωα μπορεί να έρθει στο φως μόνο με την εύρεση των βασικών μορφών που εκφράζονται σε ένα ευρύ φάσμα συμβόλων.

Αυτό που συνέβη στην περίπτωση του Απόλλωνα υπογραμμίζεται από πολλές παραλληλίες στη γλώσσα και τον συμβολισμό των θρυλικών ηρώων. Ακολουθώντας αυτήν την εξελικτική τάση ανά τους αιώνες, παρατηρούμε πώς οι ποιητές και οι ιστορικοί τοποθέτησαν τις ιστορίες σε ένα τοπίο που τους ήταν οικείο, καθώς ο κεραυνός έγινε σπαθί, δόρυ, σφυρί ή ρόπαλο ενός διάσημου πολεμιστή, «μεγάλου άνδρα» που συνέχισε να μάχεται με τέρατα του χάους, αλλά όχι πια στους ουρανούς.

Ο ουράνιος πολεμιστής έχανε τα κοσμικά του χαρακτηριστικά για να γίνει ο καλύτερος των ηρώων, ο σεβαστός πρόγονος της φυλής ή του έθνους που αφηγείται την ιστορία. Μόλις υποβιβαζόταν σε ανθρώπινες διαστάσεις, ο ήρωας δεν μπορούσε πλέον να κρατήσει το αρχικό του όπλο, ένα όπλο που λέγεται ότι είχε συγκλονίσει και είχε αλλάξει για πάντα τόσο τον ουρανό όσο και τη γη.

Εικόνα: Ο Περσέας, ο ήρωας που σκότωσε την τερατώδη Μέδουσα, τιμήθηκε σε μεταγενέστερες εποχές ως αστερισμός. Η σκηνή εδώ προέρχεται από το αριστουργηματικό έργο που απεικονίζεται στην τοιχογραφία της οροφής της Βίλας Φαρνέζε στην Καπραρόλα της Ιταλίας. 

Η εξέλιξη του μύθου παρουσίαζε ένα αίνιγμα. Πώς θα περιέγραφαν οι μεταγενέστεροι ποιητές και ιστορικοί, αφού θα εντόπιζαν τις ιστορίες, το κοσμικό όπλο με το οποίο, στις πιο αρχαϊκές ιστορίες, ο θεός πολεμιστής νίκησε φίδια, δράκους και τέρατα του χάους που εκτείνονταν στον ουρανό;

Φυσικά, οι μυθολόγοι κανονικά δεν θα θεωρούν το σπαθί του Περσέα ή το ρόπαλο του Ηρακλή -πόσο μάλλον το θεραπευτικό «ραβδί» του Ερμή- ως σύμβολα του κοσμικού «κεραυνού».

Η παγκόσμια μυθολογία παρουσιάζει τέτοιες μορφές κατά χιλιάδες και σχεδόν σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η αρχική ταυτότητα του μαγικού όπλου έχει παραβλεφθεί.

Ωστόσο, μόνο σπάνια μπορούσε να κρυφτεί εντελώς. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το εντοπισμένο όπλο διατηρούσε ακόμη ίχνη του πρωτοτύπου: ήταν ένα «δώρο» από θεούς ή θεές, μπορούσε να χτυπήσει σαν αστραπή ή ήταν κατασκευασμένο από «λαμπερό» χρυσό ή κάποιο άφθαρτο υλικό ή διέθετε μαγικές δυνάμεις που ανάγονταν σε μια εποχή θεών ή ημιθέων προγόνων.

Οι δύο παραπάνω πίνακες, απεικονίζουν την ήττα του Πύθωνα από τον Απόλλωνα.

Ο πίνακας στα αριστερά, του JM W, Turner, υποδηλώνει ένα επίγειο γεγονός, ενώ ο πίνακας του Ευγένιου Ντελακρουά στα δεξιά έχει διατηρήσει πολλές αποχρώσεις του αρχικού ουράνιου πλαισίου.

Από το βιβλίο Οι Κεραυνοί των Θεών μέσω bibliotecapleyades.net

--------------------------------------

Ο Μεγάλος Τυφώνας  

Ο Δράκος, ο Ήρωας και ο Κεραυνός

ΘΕΟΙ - ΤΙΤΑΝΕΣ - ΤΙΤΑΝΟΜΑΧΙΑ