Γιατί ο Πλάτων δεν εμφανίζεται ποτέ στους διαλόγους του;

Ο Πλάτων σχεδόν δεν εμφανίζεται ποτέ στους διαλόγους του (μια-δυο φορές αναφέρεται απλώς ως παρών, π.χ. στον Φαίδωνα, αλλά δεν μιλά). Το γιατί, έχει απασχολήσει πολύ τους μελετητές. Ας ψάξουμε το γιατί, με λίγη φιλοσοφική… καχυποψία:

1. Για να μη γίνει ο ίδιος «αυθεντία». Αν έβαζε τον εαυτό του να μιλά, θα έμοιαζε σαν να λέει: «εγώ, ο Πλάτων, κατέχω την αλήθεια». Αντίθετα, αφήνει τη φιλοσοφία να ξεδιπλώνεται μέσα από τον διάλογο, την σύγκρουση και τίς απορίες. Η αλήθεια δεν σερβίρεται· γεννιέται.

2. Για να προστατεύσει την φιλοσοφία από τον δογματισμό. Οι διάλογοι δεν είναι «εγχειρίδια». Είναι ζωντανές σκέψεις σε κίνηση. Αν εμφανιζόταν ως χαρακτήρας, θα παγίδευε τις ιδέες του σε ένα πρόσωπο. Έτσι όμως, οι ιδέες μένουν ανοιχτές, ερμηνεύσιμες, ακόμα και αντιφάσκουσες.

3. Διότι ο Σωκράτης είναι το ιδανικό φίλτρο. Ο Σωκράτης δεν διδάσκει — ρωτά. Δεν γράφει — συνομιλεί. Είναι ο τέλειος φορέας μιας φιλοσοφίας που δεν θέλει να επιβληθεί αλλά να αφυπνίσει. Ο Πλάτων κρύβεται πίσω του, όπως ο σκηνοθέτης πίσω από την κάμερα.

4. Μια ακόμη σκέψη: Ίσως ο Πλάτων δεν ήθελε να εμφανιστεί ως πρόσωπο, για να δείξει ότι η φιλοσοφία δεν είναι υπόθεση του «εγώ», αλλά κάτι που συμβαίνει ανάμεσα στους ανθρώπους. Ο φιλόσοφος δεν είναι πρωταγωνιστής· είναι μεσάζων. 

Αν το πούμε λίγο ποιητικά: Ίσως ο Πλάτων δεν μπαίνει στους διαλόγους του γιατί ήθελε να είμαστε εμείς μέσα σε αυτούς. Μήπως τελικά ο Πλάτων είναι παντού, απλώς αρνείται να έχει πρόσωπο;