Το
τζιτζίκι ή τζίτζικας ή τέττιξ στα Αρχαία
Ελληνικά είναι ένα έντομο που ζει συνήθως
στα δένδρα και παράγει ένα χαρακτηριστικό
ήχο που προδίδει την παρουσία του
(ερωτικό κάλεσμα).
Η
θηλυκή γεννά τα αυγά της μέσα σε τρύπες
που κάνει πάνω στους μαλακούς βλαστούς.
Αυτό γίνεται κατά τον Ιούλιο ή τον
Αύγουστο. Από
τα αυγά βγαίνουν οι προνύμφες, περίπου
κατά το τέλος του Καλοκαιριού, οι οποίες
κατεβαίνουν από τα δέντρα, κάνουν τρύπες
μέσα στη γη, κοντά στις ρίζες κι εκεί
μπορούν να ζήσουν και τέσσερα χρόνια
(αλλού 17 ή 13 χρόνια) μέχρι που να μετατραπούν
σε κανονικές νύμφες.
Το
τζιτζίκι, με μια πρώιμη μορφή, ζει σαν
ταπεινό σκουλήκι κάτω από το έδαφος από
4 έως 17 χρόνια ανάλογα με το είδος. Από
τη στιγμή που βγαίνει στην επιφάνεια,
σκαρφαλώνει στα δέντρα, βγάζει φτερά
κι αρχίζει να τραγουδά. Έχει ξεκινήσει
η αντίστροφη μέτρηση. Λίγες εβδομάδες
αργότερα, πεθαίνει.
Ο Γάλλος συγγραφέας Ζακ Λακαριέρ ιχνογραφώντας
το Ελληνικό Καλοκαίρι δηλώνει πως ένας
κόσμος χωρίς τζιτζίκια θα ήταν «μία
Πυθία χωρίς χρησμούς».
Ο
Θουκιδίδης βεβαιώνει ότι οι Αθηναίοι χτένιζαν
τα μαλλιά τους, τα οποία συγκρατούσαν
με περόνες σε σχήμα κεφαλής τέττιγος, (τζίτζικα) που ήταν σύμβολο της αυτοχθονίας και
της εντοπιότητάς των (σ.σ.:
Αφού
το έντομο αυτό γεννιέται από την γη και
έτσι έδειχναν ότι είναι γηγενείς).
Ένα
από τα πράγματα που υπερηφανεύονταν οι
Αρχαίοι Αθηναίοι ήταν η αυτοχθονία τους
δηλαδή ότι κατοικούσαν εξ αρχής στη γη
των προγόνων τους, χαρακτηριστικό που
και ο ιστορικός Θουκυδίδης τονίζει:
«Στην Αττική όμως, που έμεινε τον
περισσότερο καιρό χωρίς επαναστάσεις
επειδή η γη της ήταν ισχνή, κατοικούσε
συνέχεια ο ίδιος πληθυσμός.» [ Ιστορίαι
1.2.5].
Εικονογραφικά
οι Αθηναίοι επικοινώνησαν την αυτοχθονία
τους μέσα από την απεικόνιση του γνωστού
σε όλους μας τζιτζικιού — στην Αρχαία
μας γλώσσα λέγεται τέττιξ — τόσο στο
τετράδραχμο νόμισμά τους, όσο και στην
τέχνη.
Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ
– » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης
»
Πώς
όμως συνδέεται η αυτοχθονία των Αθηναίων
με το τζιτζίκι που βρέθηκε όντως σε
ταφή;
Το χαρακτηριστικό που έκανε
το τζιτζίκι το καταλληλότερο σύμβολο
για να διαφημίσει την αθηναϊκή αυτοχθονία
ήταν ο ίδιος ο κύκλος της ζωής του, ο
οποίος όπως σημειώνει και ο Πλάτωνας
στο Συμπόσιο.
Τα
στάδια μεταμόρφωσης του εντόμου από
προνύμφη σε πλήρες τζιτζίκι πραγματοποιούνται
κάτω από το έδαφος και διαρκούν αρκετά
χρόνια πριν μετατραπούν σε κανονικές
νύμφες. Με το πέρας του χρόνου μόλις
μεταμορφωθεί σε πλήρες έντομο, «γεννιέται»
ουσιαστικά μέσα από το χώμα το τζιτζίκι.
[σ.σ.: από τα 2500 είδη τέττιγος στον ελληνικό
χώρο το είδος παραμένει υπό το έδαφος
4 έτη ]
Μία
ιδεολογική ιδιοποίηση τον κύκλο ζωής
του τζιτζικιού για έναν Αθηναίο της
εποχής του Περικλή σηματοδοτούσε την
αυτοχθονία του και αποτελούσε μέρος
της ταυτότητάς του. Επίσης αναφέρεται
πως κάποιοι Μαραθωνομάχοι φορούσαν
καρφίτσες στο σχήμα τζιτζικιού.
Ευσταθίου
διακόνου [Eustathiou diakonou epi tōn deēseōn kai
maistoros tōn rētorōn, tou ..., Τόμος 2 σελ 857]
Αξίζει
να σημειωθεί η σχέση του τζιτζικιού και
η επιλογή του να κοσμήσει ένα αγγείο
που είχε τελετουργική ταφική χρήση.
Ο
Ησίοδος στο «Ἔργα καὶ Ἡμέραι» για να
περιγράψει το ιδιαίτερο τραγούδι του
τζιτζικιού το παρομοιάζει με τον ήχο
που κάνουν τα υγρά όταν χύνονται στο
χώμα:
[…] το τζιτζίκι βουερόπάνω στο
δέντρο καθισμένο οξύ τραγούδι χύνει
συνεχώς
απ᾽ τα φτερά του κάτω, την
ώρα του θέρους τού κοπιαστικού [στιχ.
582-584]
Όταν
λοιπόν κάποιος χρησιμοποιούσε τη
συγκεκριμένη φιάλη και την έγερνε σε
γωνία για να προσφέρει χοές στους
νεκρούς, το πήλινο τζιτζίκι, συμολικά ζωντάνευε και τραγουδούσε και
αυτό με τη σειρά του «οξύ τραγούδι να
χύνει συνεχώς απ’ τα φτερά του κάτω»
όπως περιγράφει ο Ησίοδος. Αυτός ο ήχος
κούμπωνε συμβολικά τόσο με τη χρήση της
φιάλης ως ταφικό αγγείο, αλλά και με τη
τόσο στενή σύνδεση του τζιτζικιού με
το έδαφος, εκεί που το ίδιο μεταμορφωνόταν
από νύμφη σε ένα ενήλικο έντομο, αλλά
και το μέρος που φιλοξενούσε τους
νεκρούς.
Το
εσωτερικό Αττικής οριζόντιας ραβδωτής
φιάλης με πήλινο τζιτζίκι στον ομφαλό
της. Στο εξωτερικό της φέρει την υπογραφή
του αγγειοπλάστη Σωτάδη, περ. 460π.Χ Σήμερα
στο Μουσείο Καλών Τεχνών στη Βοστώνη,
ΗΠΑ]
Ο
Πλάτωνας άλλωστε παρομοίαζε τα τζιτζίκια
με τις Σειρήνες, που το τραγούδι τους
είναι γοητευτικό ακόμα και για τους
νεκρούς.
Το τζιτζίκι είναι ένα σύμβολο
πρόσφορο σε ποικίλες ερμηνείες, παραβολές
και συμβολισμούς. Από τον συκοφαντημένο
για τη ρέμπελη του φύση στον Αίσωπο τζίτζικα –αλλά και στον Λαφονταίν
που μετέφερε υποδειγματικά τον αρχαίο
μύθο σε ποίημα–, μέχρι το διάλογο του
Πλάτωνα «Φαίδρο» και το μύθο του Σωκράτη
με τα υπό την προστασία των Μουσών
τζιτζίκια. Και από τον μύθο του Τιθωνού
που τον μετέτρεψε ο Δίας σε έντομο, μετά
από παράκληση της Ηούς, για να τον
απαλλάξει από το μαρτύριο των γηρατειών,
μέχρι τον Τζίτζικα μικρό θεό των
Ανακρεόντειων λυρικών. Και από τον Ζακ
Λακαριέρ που ιχνογραφώντας το Ελληνικό Καλοκαίρι δηλώνει πωςένας κόσμος χωρίς
τζιτζίκια θα ήταν «μία Πυθία χωρίς
χρησμούς» μέχρι τον Ελύτη όπου απαντώνται
πολύ συχνά σαν μελωδικό συνακόλουθο
της φυσιοκρατίας και της μεταφυσικής
των αισθήσεών του.
Ευσταθίου
διακόνου - Eustathiou diakonou epi tōn deēseōn kai
maistoros tōn rētorōn, tou ..., Τόμος 2 σελ 859
Σου
δίδαξαν ότι το μαντείο ερήμωσε από τους
σεισμούς και τα νέα ήθη Μα Δεν
Ερήμωσε, αλλά Κ Α Τ Α Σ Τ Ρ Α Φ Η Κ Ε .
Μεθοδικά και με τέχνη.
Σου είπαν ότι
εδώ λατρευόταν η δεισιδαιμονία. Έχω να
σου πω ότι εδώ τιμήθηκαν η φύση και ο
άνθρωπος και το κάθε τι υπαρκτό. Ότι
σχετίζεται με τον άνθρωπο αλλά και με
ότι ο άνθρωπος μπορεί να σχετιστεί.
Σου
είπαν ότι εδώ βασίλεψε η διαφθορά των
ιερέων. Εγώ θα σου πω ότι στα λένε αυτά
κάποιοι που ξέρουν πολύ καλά από δαύτη.
Στο
Μαντείο δεν ακούστηκαν τα μελλούμενα.
Ακούστηκε η φωνή της Λογικής. Αυτή που
όποιος την κατέχει, άνθρωπος η Θεός,
μπορεί και να συμβουλέψει. Στα λεγόμενα
αυτά του σκοταδιού να αντιτάξεις τη
λογική σου. Να κατέλθεις στο βάθος της
Συνείδησής σου, σε εκείνη την πηγή του
Θεού μέσα σου και να γνωρίσεις την
αλήθεια της ίδιας σου της φύσης. Να
ακούσεις την μάνα σου, την Γη! Ακόμα και
αν την Πυθία την σίγησε ο στρατός της
"αγάπης", ο Απόλλων στέκει εκεί
συνεχώς από πάνω σου. Και η φωνή του
ακούγεται όταν παίζεις τις φωτεινές
χορδές του. Τις ακτίνες του... Εδώ, στα χαλάσματα του
ναού του Φωτός, τους Θεούς μπορείς να
ακούσεις!...
(Tάσος
Χαλιός)
Απόσπασμα
από ένα καταπληκτικό άρθρο, σε ένα τεύχος
του περιοδικού "Φαινόμενα"...
"Ο
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΜΑΣ ΜΙΛΑΕΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΒΑΘΗ
ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΚΑΙ ΜΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΕΙ".
Πέτρες
βυθισμένες στην αγκαλιά της γης και
ερημιά. Άγρια χόρτα αγκαλιάζουν ότι
απέμεινε από το Ιερό... Γκρίζο και πράσινο.
Κανένα χρώμα. Τίποτα μάλλον δεν επιτρέπεται
να θυμίζει τα χρόνια των Παλαιών. Παρά
μόνο τα ερείπια στέκονται για να
υπενθυμίζουν, σε όσους τολμήσουν να
αναζητήσουν τα ειωθότα των προγόνων
τους. Το τι πρόκειται να συμβεί στην δική
τους γενιά. Τελικά ο κόσμος μου τελείωσε.
Χάθηκε από τη μνήμη του κόσμου, θυσία
στο όνομα της αγάπης. Στο θεό της...
Σε
αυτές τις κολόνες μπορώ ακόμα να ακούσω
τους ύμνους. Θα έλεγα, ότι μπορώ να ακούσω
την μουσική του Χρυσολύρη. Όπως τότε
που το θαμπό μου βλέμμα από την λάμψη
της φλόγας του τριπόδου γύριζε προς τον
Ήλιο, αναζητώντας την πηγή των πάντων.
Τα βουνά δεν μου μιλάνε πια και τα δέντρα
φαίνεται να τίναξαν από μέσα τους τις
νύμφες.
Θέλω να φωνάξω... μα τι να πω; Δεν
υπάρχουν αυτιά για το δίκαιο πλέον. Μέσα
σε αυτή την γωνιά των Φαιδριάδων ακούστηκε
η φωνή των Θεών δια στόματος θνητών. Σε
αυτά τα οικοδομήματα λατρεύτηκαν ο
Κόσμος και ο Άνθρωπος. Εδώ προσέτρεξαν
και οι ευσεβείς και οι κακεντρεχείς. Σε
τούτα τα χώματα έστεκε το Βάθρο ενός
ολόκληρου κόσμου. Από εδώ ξεκινούσαν
οι αλλαγές...
Και
τώρα το Βάθρο έγινε Βάραθρο και κατάπιε
μια ολόκληρη εποχή. Ο πέλεκυς και το
φαρμάκι του ανόσιου αποστόλου του
σκοταδιού κατέστρεψαν ο μεν πέλεκυς το
ίδιο το Ιερό, το δε φαρμάκι το μυαλό και
τις ψυχές των Ελλήνων. Για να σε μείνουν
εσένα, ευσεβή μου φίλε, ο πόνος και μια
πικρία και εσένα, σκοτεινέ δυνάστη, το
μίσος και η αποστροφή.
(Tάσος
Χαλιός)
Απόσπασμα
από ένα καταπληκτικό άρθρο, σε ένα τεύχος
του περιοδικού "Φαινόμενα"... "Ο
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΜΑΣ ΜΙΛΑΕΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΒΑΘΗ
ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΚΑΙ ΜΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΕΙ".
ΤΙΜΗ
ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΤΟΥΣ ΗΡΩΕΣ ΜΑΧΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΛΔΥΚ
ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΦΡΟΥΡΑΣ
ΤΙΜΗ
ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΣΤΟΥΣ ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟΥΣ
Ένας
ελάχιστος φόρος τιμής από αυτό το
ιστολόγιο προς τους ήρωες πεσόντες της
Κύπρου, προς τους ήρωες αγνοούμενους
και προς όλους τους ήρωες του ΄74 που
ζουν ανάμεσα μας…
Στέλνω
την αγάπη μου στην Εθνική Φρουρά και σε
όλους τους ΕΛΔΥΚάριους τα αδέρφια μου.
Τη "σειρά" μου, τους μετά από εμάς,
αλλά κυρίως τους πριν από εμάς, εκείνους, τους τελευταίους ήρωες, που έστησαν ΝΕΕΣ ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ!!! Τα πολλά
λόγια είναι περιττά…. (Σείριος)
------------------
ΓΡΑΜΜΑ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ
Είμαι
χώμα δικό σου.
Στην
καρδιά μου σαν σκαλίσεις, θα βρεις
τ’ οξυγόνο των κέδρων του Κύκκου.
Στα
μάτια μου σαν κοιτάξεις, θα βρεις τον
γιαλό της Κυρήνειας και τα χαλάσματα
της Σαλαμίνας.
Στις
απαλάμες μου σαν ψάξεις, θα βρεις τα
στενά της Λευκωσίας.
Είμαι
χώμα δικό σου…
Κι’
αν αρνηθώ να γίνω πηλός για να
επουλώσουμε τις πληγές που σ’ άνοιξαν
τα πολυβόλα,
Την
Κυριακή 30 Ιουνίου και ώρα 11.00 πμ στην
παραλία Πύδνας, στον Τύμβο Μνήμης,
ετελέσθη η 12η εκδήλωση προς τιμήν των
πεσόντων κατά την μάχη της Πύδνας, το
-168 Η φετεινή εκδήλωση έγινε με την
πολύτιμη συμμετοχή του Ομηρικού Κύκλου.
Κατά
την διάρκεια της ευθυγράμμισης, ένα
κύμα πνευματικής ενέργειας, προερχόμενο
από τον Σείριο, κατακλύζει τη Γη,
επηρεάζοντας ευεργετικά τον κώδικα του
ανθρώπινου DNA, ώστε να ξεκλειδώσει και
να μπορέσει το ανθρώπινο είδος να κάνει
ένα ακόμη κβαντικό άλμα μετατόπισης
της συνείδησης «προς
το πνεύμα που διαμένει στον ουρανό»,
σύμφωνα με τα λόγια ενός Αρχαίου
ποιητή, του Επίχαρμου.
Ο
Σείριος είναι το λαμπρότερο άστρο του
αστερισμού του Μεγάλου Κυνός και το
λαμπρότερο αστέρι στον νυχτερινό ουρανό.
Το όνομά του προέρχεται από την Ελληνική
λέξη «σείριος» που σημαίνει στίλβων,
δηλαδή σπινθηροβόλος, γιατί αν και είναι
λευκό άστρο, εντούτοις από καιρό σε
καιρό φαίνεται ποικιλόχρωμο και με
μεταβλητό φως. Είναι 23 φορές πιο λαμπρό
από τον Ήλιο μας και από τα πιο κοντινά
μας άστρα, αφού απέχει μόνο 8,7 έτη φωτός.
Ο δορυφόρος “Ίππαρχος” ανακάλυψε ότι
ο Σείριος πλησιάζει σταδιακά το ηλιακό
μας σύστημα και έτσι η λαμπρότητά του
θα αυξάνει συνεχώς στο μέλλον.
ΤΑ
ΚΥΝΙΚΑ
ΚΑΥΜΑΤΑ
Στην
Αρχαιότητα, η ευθυγράμμιση της Γης, του
Ήλιου μας και του Σείριου είχε
συνδεθεί με τα «κυνικά καύματα» (βλ.
Ησίοδου, Έργα
και Ημέραι,
415), δηλαδή με τις θερμότερες μέρες του
έτους. Αυτό δεν είναι ένα απλό μετεωρολογικό
φαινόμενο, αλλά έχει βαθιά εσωτερική
σημασία.
Ας
δούμε όμως πρώτα την εξωτερική σημασία
του. Η έκφραση «κυνικά καύματα» συνδέεται
με τον αστερισμό του Μεγάλου Κυνός και
σύμφωνα με την λαϊκή αντίληψη – μια
αντίληψη που ωστόσο είναι στη βάση της
ορθή – τις θερμές μέρες του Αυγούστου
οι δαγκωματιές των σκυλιών είναι
μολυσμένες.
Ας
έρθουμε τώρα στην εσωτερική πραγματικότητα.
Όπως είπαμε πιο πάνω, τις θερμές μέρες
του Αυγούστου, διαχέεται στην ανθρωπότητα
μια πνευματική ενέργεια προερχόμενη
από τον Σείριο, το α’
του Μεγάλου
Κυνός. Οι ενέργειες αυτές, αν χρησιμοποιηθούν
σωστά, χρησιμεύουν ως γέφυρα για την
σύνδεση του ανθρώπινου νου με το
πνευματικό βασίλειο. Όταν όμως
χρησιμοποιηθούν με λάθος τρόπο, για
σκοπούς υλικούς, με στόχο την εξυπηρέτηση
του κατώτερου φορέα, τότε μετατρέπονται
σε ασθένεια.
Γιατί
τα κυνικά καύματα χρησιμεύουν ακριβώς
γι’ αυτό, για να “λιώσουν” μέσω της
θερμότητας όλα τα κατώτερα στοιχεία,
που ενυπάρχουν στον άνθρωπο ως αδυναμίες,
ώστε να γίνει καθαρός και να μπορέσει
να προσεγγίσει τον πνευματικό κόσμο.
Όταν αυτή η κοσμική ενέργεια χρησιμοποιείται
για άλλους λόγους, ο παραβάτης τιμωρείται
με «κυνικά καύματα» ή «δαγκωματιές των
σκυλιών». Αν από αυτή την περιπέτεια
επιβιώσει κανείς ή όχι είναι καθαρά
θέμα τύχης.
Τα
κυνικά καύματα εκδηλώνονται στον
εξωτερικό φορέα ως οδυνηρή και επικίνδυνη
ασθένεια, ή ως ένα άλλο ισχυρό χτύπημα
στην προσωπικότητα, ενδεικτικό του ότι
έχουμε πάρει λάθος δρόμο. Παίρνουμε
λάθος δρόμο όταν αποκοβόμαστε από τον
πυρήνα του εαυτού μας, από την αγνότητα
και την ανιδιοτέλεια που είχαμε ως νέοι
ή ως παιδιά, με δυο λόγια από τον αληθινό
Εαυτό μας, και στη θέση του έχουμε βάλει
μια ψεύτικη προσωπικότητα που φτιάξαμε
εμείς ή οι άλλοι, ένα είδωλο που είναι
βυθισμένο στο ψέμα και την πλάνη, με το
οποίο ταυτιζόμαστε εκλαμβάνοντάς το
ως κάτι αληθινό.
Τα
κυνικά καύματα θα μπορούσαν, από τη
σκοπιά αυτή, να θεωρηθούν και ως «χτύπημα
του πνεύματος», με σκοπό την αφύπνιση
του ληθαργικού ανθρώπου.
Το
ίδιο ισχυρίζεται και ο Ηράκλειτος,
λέγοντας πως καλύτερη ψυχή είναι η ξηρή,
ενώ «για τις ψυχές το να γίνουν υγρές
είναι ηδονή ή θάνατος». (Νουμήνιος, στο
έργο του Πορφύριου, Άντρον
Νυμφών 10).
ΕΚΔΗΛΩΣΗ
ΜΝΗΜΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΜΑΧΗ
ΤΗΣ ΠΥΔΝΑΣ
Την
Κυριακή 30 Ιουνίου και ώρα 11.00 πμ στην
παραλία Πύδνας, στον τύμβο μνήμης,
ετελέσθη η 12η εκδήλωση προς τιμήν των
πεσόντων κατά την μάχη της Πύδνας, το
-168 Η φετεινή εκδήλωση έγινε με την
πολύτιμη συμμετοχή του Ομηρικού Κύκλου.
Όταν
ολοκλήρωσε ο Δημόκριτος τις περιηγήσεις
του, επέστρεψε στην πατρίδα του, στα
Άβδηρα, κι εκεί οι συμπολίτες του (πολύ
πριν ακούσουν την ανάγνωση του “Μέγας
Διάκοσμος”) τον έβλεπαν ως αξιοπερίεργο
πλάσμα, τον θεωρούσαν άρρωστο και
πειραγμένο στο μυαλό ή μανιακό.
Στις
Ιπποκρατικές Επιστολές, διαφαίνεται
ότι οι Αβδηρίτες έστειλαν μία επιστολή
στον φημισμένο γιατρό Ιπποκράτη, πατέρα,
της ιατρικής επιστήμης, παρακαλώντας
τον να έρθει στα Άβδηρα για να θεραπεύσει
τον Δημόκριτο που «έπασχε από μανία».
Το
κείμενο αυτής της παράξενης επιστολής
προς τον Ιπποκράτη είναι ιδιαιτέρως διαφωτιστικό. Το παραθέτω:
«Η
βουλή και ο δήμος των Αβδηριτών στέλνει
τους χαιρετισμούς της εις τον Ιπποκράτην.
Αυτός ο Δημόκριτος έχει περίπεσει εις
νόσον ένεκαν της κατεχούσης αυτόν
υπερβολικής σοφίας. Δηλαδή, αφού εξέχασε
τα πάντα και πρώτα από όλα τον ίδιον τον
εαυτόν του, μένει άγρυπνος και την ημέραν
και την νύκτα. Περνά δε διαρκώς τον βίον
του γελών εξ αφορμής ασήμαντων αλλά και
σημαντικών πραγμάτων και φαντάζεται
ότι όλη η ζωή δεν αξίζει τίποτε. Κάμνει
δε αυτός ο άνθρωπος και αναζητήσεις δια
τα εις τον Άδην συμβαίνοντα και τα
περιγράφει. Λέγει ακόμην ότι ολοκλήρωσε
ο -περιβάλλων την γην- αήρ, είναι γεμάτος
από είδωλα και με μεγάλην προσοχήν
ακροάται τας φωνάς των πτηνών και πολύ
συχνά σηκώνεται την νύκτα μόνος εις την
ησυχίαν και συμπεριφέρεται ωσάν να
ψάλλει άσματα και λέγει ότι ο νους του
περιτρέχει εις το χωρίς πέρας διάστημα»
Ο
Ιπποκράτης περνώντας από τα Άβδηρα
επισκέφτηκε τον μεγάλο φιλόσοφο, τον
βρήκε απόλυτα υγιή και διαβεβαίωσε τους
συμπολίτες του ότι δεν έπρεπε να ανησυχούν
για την υγεία του και ότι κανέναν κίνδυνο
δεν διέτρεχαν από αυτόν.
Ο
Δημόκριτος μονάχα μια φορά αποφάσισε
να εμφανιστεί στο κοινό, γέροντας πια
στα Άβδηρα, για να διαβάσει στους
συμπολίτες του ένα εξαιρετικό έργο του,
το Μέγας Διάκοσμος. Το έργο αυτό ήταν
το απάνθισμα όλης της σοφίας του
και όποιος
τον άκουσε να το διαβάζει, έμεινε με
ανοιχτό το στόμα.
Λέγεται
ότι οι πολίτες των Αβδήρων αποφάσισαν
να τον ανταμείψουν και έκαναν έρανο και
του έδωσαν πίσω το ποσό των εκατό
ταλάντων, της περιουσίας του που την
είχε ξοδέψει για να αποκτήσει αυτές τις
θαυμαστές γνώσεις.
@Παντελής
Γιαννουλάκης /από το βιβλίο του «Η
αλήθεια για τους Αρχαίους Έλληνες
φιλοσόφους»
Η
θεωρία τουΔημόκριτουσχετικά
με τη δομή του σύμπαντος, όπου το γενικό
συμπέρασμα του είναι ότι όλα τα πράγματα
αποτελούνται από άτομα και κενό και ότι
τίποτα δεν προέρχεται εκ του μη όντος
και τίποτα δεν καταστρέφεται ώστε
να γίνει μηδέν (μηδέν τε εκ του μη όντος
γίγνεσθαι μηδέ εις το μη όν φθείρεσθαι).
Τα
άτομα είναι άπειρα κατά το πλήθος, έχουν
απειρία σχημάτων, με στροβιλισμό έρχονται
τα μεν σε επαφή με τα δε και έτσι
δημιουργούνται ενώσεις, όπως η φωτιά,
το νερό, ο αέρας, η γη.
Στη
διαδικασία από τη γέννηση στη φθορά και
από τη φθορά στη γέννηση ισχύει ο νόμος:
«τω
ομοίω το όμοιον».
Η
Ψυχή
αποτελεί την κινητική αιτία του παντός.
Και όχι μόνον κινεί την ύλη, αλλά
ταυτόχρονα τη διευθετεί και την
κατευθύνει.
Για
τον Αναξίμανδρο, Ψυχή, ως πηγή Ζωής και
ύπαρξης των πάντων, είναι η έννοια της
δικαιοσύνης. Τα φυσικά στοιχεία (νερό,
γη, αέρας, φωτιά) διαμάχονται το ένα το
άλλο, προκείμενου κάποιο από αυτά να
επικρατήσει, φέροντας όμως καταστροφή
του κόσμου μεσώ της ισχύς του. Η δικαιοσύνη
λοιπόν, είναι μια έννοια που δύναται να
εξασφαλίσει την σχετική ισορροπία
μεταξύ των αντίμαχων στοιχείων. Εφόσον
η ισορροπία πλέον υπάρχει, το πρώτο για
τον Αναξίμανδρο "ουδέτερο, απεριόριστο,
ακαθόριστο" φυσικό στοιχείο, το
άπειρο, μετατρέπεται στα υπόλοιπα
τέσσερα στοιχεία και με τις κατάλληλες
επιδράσεις δίδει τελικώς το φαινόμενο
της ζωής.
ΟΑναξίμανδρος
(610-545) ήταν νεότερος, μαθητής
και διάδοχός του Θαλή στη σχολή της
Μιλήτου. Υποστήριζε ότι η αρχή των όντων
ήταν το άπειρο, δηλαδή η αιώνια και
συνεχώς μεταβαλλόμενη ύλη. Επινόησε το
πρώτο ηλιακό ημερολόγιο, σχεδίασε τον
πρώτο χάρτη της έως τότε γνωστής γης
και ασχολήθηκε με αστρονομικά και
κοσμολογικά ζητήματα. Θεωρείται ο
πρόδρομος της μαθηματικής προσέγγισης
στην αστρονομία. Μίλησε πρώτος για το
ότι η Γη είναι μετέωρη και για την κίνηση
της γύρω από το κέντρο του κόσμου
(προφανώς τον ήλιο). Μέτρησε πρώτος τις
αποστάσεις των πλανητών από τη Γη καθώς
και τα μεγέθη τους. Σχεδίασε τον πρώτο
χάρτη της ουράνιας σφαίρας, χάραξε την
κίνηση του Ήλιου πάνω στην εκλειπτική,
μέτρησε με σχετική ακρίβεια την λόξωση
της εκλειπτικής (24ο αντί της σωστής 23ο
27'). Υπολόγισε με τον γνώμωνα τα ηλιοστάσια
και τις ισημερίες. physics4u.gr
«Αποκλείεται
ως πρώτη αρχή των όντων πάσα γνωστή
ουσία, διότι εφ όσον θα ήταν γνωστή,
αυτομάτως παύει να είναι Άπειρος»
Ο Σωκράτηςομοιάζει
την ψυχή με δύναμη σύμφυτον, που
αποτελείται από ζεύγος υποπτέρων ίππων
και από ένα ηνίοχο.
Ο ηνίοχος διαπιστώνει
ότι, ενώ δίνει την ίδια κατεύθυνση στους
δύο ίππους, ο ένας ίππος είναι ωραίος,
με καλό χαρακτήρα και ο άλλος είναι
εντελώς αντίθετος με τον πρώτο, σκληρός
και κακός.
Με τις αντιθέσεις των δύο
ίππων, η πορεία του άρματος του ηνιόχου
είναι δύσκολη, επίπονη και διαφορετική
για κάθε ψυχή.
Οι
ψυχές που τείνουν προς τους θεούς και
μοιάζουν με αυτούς σηκώνουν ψηλά το
κεφάλι του ηνιόχου και ακολουθούν
την πορεία των άστρων, στο ουράνιο
στερέωμα.
Άλλες
ψυχές, άλλοτε υψώνονται στον ουρανό και
άλλοτε βυθίζονται παρασυρμένες από την
βία των ίππων. Αυτά μας μεταφέρει ο
Πλάτωνστο
έργο του «Φαίδρος» για
όσα έλεγε ο δασκαλός του.
...από
κακό χειρισμό των ηνιόχων, πολλές ψυχές
γίνονται ανάπηρες και πολλών πολλά
φτερά σπάνε. Τελικά όλες, υποφέροντας
από πολύ πόνο, αποχωρούν χωρίς να μυηθούν
στην ενατένιση του όντος και, αφού
αποχωρήσουν, τρέφονται με δοξασίες.
Ύδωρ θολερόν και απαίδευτον ψυχήν ου δει ταράττειν.
(Το θολωμένο νερό και τον απαίδευτο άνθρωπο δεν πρέπει κανείς να τα ταράζει) - ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ
« ...τελειουμένοις δε δια του εθους».
«Ουτ’ άρα φύσει ούτε παρά φύσιν εγγίνονται αι αρεταί, αλλά πεφυκόσι μεν ημίν δέξασβαι αυτάς, τελειουμένοις δε δια του εθους».
[Oι αρετές δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως - ούτε όμως και είναι αντίθετη προς τη φύση μας η γένεσή τους μέσα μας, η φύση μας έκανε επιδεκτικούς στις αρετές, τέλειοι όμως σ' αυτές γινόμαστε με τη διαδικασία του έθους (1103a 25).] Αριστοτέλης «Ηθικά Νικομάχεια»
Σε κάθε σας επίσκεψη, εδώ εμφανίζονται διαφορετικές τυχαίες παλαιότερες αναρτήσεις.
Κάποιοι φίλοι του Σωκράτη γνώρισαν ένα διάσημο φυσιογνωμιστή. Του έδειξαν από μακριά τον Σωκράτη και του ζήτησαν να περιγράψει το χαρακτήρα του. Εκείνος, αφού τον κοίταξε καλά, απάντησε, ότι είναι ευέξαπτος και ανίκανος για αυτοέλεγχο, φιλήδονος, ψεύτης κ.λπ.. Κατάπληξη και γέλια των φίλων, που τα μετέφεραν όλα στον Σωκράτη. Έτσι ακριβώς ήμουν, τους απαντά· έκτοτε άλλαξα τον εαυτό μου, τα ελαττώματα όμως αυτά παρέμειναν χαραγμένα στο πρόσωπο μου.
(Κικέρων, Τusculanes, IV, 37).
ΟΙ ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΟ ΔΩΔΕΚΑΕΔΡΟ- ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ.
Η ΑΙΤΙΑ
Πεθαίνετε, διότι εσκοτώσατε το Πνεύμα. Ενόσω δεν αναστηθή και αναστηλωθή το Πνεύμα, αδύνατον να αρχίση η υπάρχουσα Ζωντανή Ελλάς. Περικλής Γιαννόπουλος (1870-1910)
Ου μετανοείν αλλά προνοείν χρη τον άνδρα τον σοφόν. (Ο φρόνιμος άνθρωπος δεν πρέπει να μετανοεί, αλλά να προνοεί) – ΕΠΙΧΑΡΜΟΣ
Η ΑΜΑΘΕΙΑ...
«Η αμάθεια γεννά πρώτον την οίησιν και την θρασύτητα, μετά ταύτα την αναισχυντίαν, όλα δε ταύτα αποκορυφούνται εις την ακόλαστον ελευθερίαν, η οποία πρώτον εκδηλώνεται με απείθειαν εις τους άρχοντας, έπειτα με ασέβειαν προς τους γονείς και τους πρεσβυτέρους, δια να καταλήξη εις την ασύστολον παράβασιν των νόμων και τέλος εις την εσχάτην αδιαφορίαν και περιφρόνησιν προς τους όρκους, τα συνθήκας και προς αυτούς ακόμη τους θεούς» Πλάτων στην «Πολιτεία» βιβλίο Η, 562-569 (Απόδοσις Ι. Πασσά)
Μεγάλην παιδείαν νόμιζε δι' ής δυνήση φέρειν απαιδευσίαν. (Να θεωρείς μεγάλη μόρφωση εκείνη, που θα σου δώσει την ικανότητα να υποφέρεις την αμορφωσιά) - ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ
...ΠΡΙΝ ΛΟΙΠΟΝ ΝΑ ΕΧΕΙ ΓΝΩΣΗ ΟΛΩΝ ΑΥΤΩΝ, ΔΕ ΘΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΧΕΙΡΙΣΤΕΙ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ...
Πριν να γνωρίζει κανείς την αλήθεια για το κάθε πράγμα, για το οποίο μιλάει ή γράφει, και να μπορεί να το ορίζει στο σύνολο του, και, πάλι, αφού το ορίσει κατά είδη, να ξέρει να τα χωρίζει μέχρι εκεί όπου δεν είναι πια δυνατή η διαίρεση, και πριν να μπορεί να διαβλέπει με τον ίδιο τρόπο τη φύση της ψυχής, έτσι ώστε να βρίσκει το είδος του λόγου που ταιριάζει σε κάθε ψυχή, και ανάλογα να στηρίζει και να διαμορφώνει το λόγο του, και στην πολυδιάστατη ψυχή να δίνει πολύμορφους και συνολικής αρμονίας λόγους, και στην απλή, απλούς, πριν λοιπόν να έχει γνώση όλων αυτών, δε θα του είναι δυνατό να χειριστεί το γένος των λόγων με τέχνη, στο βαθμό που υπαγορεύει η φύση, ούτε για να διδάξει ούτε για να πείσει.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – ΦΑΙΔΡΟΣ
Ο ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΦΑΚΕΣ
Μία μέρα ο Διογένης έτρωγε ένα πιάτο φακές καθισμένος στο κατώφλι ενός τυχαίου σπιτιού. Δεν υπήρχε σε όλη την Ελλάδα πιο φθηνό φαγητό από μία σούπα με φακές. Μ’ άλλα λόγια, αν έτρωγες φακές σήμαινε ότι βρισκόσουν σε κατάσταση απόλυτης ανέχειας.
Πέρασε ένας απεσταλμένος του άρχοντα και του είπε:
«Α! Διογένη, Αν μάθαινες να μην είσαι ανυπότακτος κι αν κολάκευες λιγάκι τον άρχοντα, δε θα ήσουν αναγκασμένος να τρως συνέχεια φακές.»
Ο Διογένης σταμάτησε να τρώει, σήκωσε το βλέμμα και κοιτάζοντας στα μάτια τον πλούσιο συνομιλητή του αποκρίθηκε:
«Α, φουκαρά αδελφέ μου! Αν μάθαινες να τρως λίγες φακές, δεν θα ήσουν αναγκασμένος να υπακούς και να κολακεύεις συνεχώς τον άρχοντα.»
Ο ΗΦΑΙΣΤΟΣ, Η ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΙ Ο ΑΡΗΣ
Ο ΗΦΑΙΣΤΟΣ, Η ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΙ Ο ΑΡΗΣ- Η ιδέα της αιθερικής πραγματικότητας που υφαίνει ως δίχτυ ο Ήφαιστος με το πυρ του, αποτελεί μια κορύφωση για την Ελληνική Μυθολογία– ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ
ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΘΕΩΝ
«Απόγονοι των θεών και παιδιά των θεών» ονομάζονται οι Έλληνες. (Πλάτωνας Τίμαιος 40β)
«Γεννήματα και θρέμματα θεών γεμάτοι αρετές» χαρακτηρίζονται οι Έλληνες. (Πλάτωνας Τίμαιος 24 d).
«Είναι φυτά τ' ουρανού οι Έλληνες, και όχι της γης, γιατί στον ουρανό Βρίσκονται οι ρίζες τους. Τους ανέθρεψε η Αθηνά.» (Πλάτωνας Τίμαιος 23 d - e).
«Θεοί και άνθρωποι έχουν την ίδια καταγωγή». (Ησίοδος: Έργα και Ημέρες και Πίνδαρος Ωδή Νεμεονίκου).
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ (ΚΥΡΙΑΙ ΔΟΞΑΙ)
ΤΟ ΜΑΚΑΡΙΟΝ ΚΑΙ ΑΦΘΑΡΤΟΝ ΟΥΤΕ ΑΥΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΧΕΙ ΟΥΤΕ ΑΛΛΩ ΠΑΡΕΧΕΙ, ΩΣΤΕ ΟΥΤΕ ΟΡΓΑΙΣ ΟΥΤΕ ΧΑΡΙΣΙ ΣΥΝΕΧΕΤΑΙ,ΕΝ ΑΣΘΕΝΕΙ ΓΑΡ ΠΑΝ ΤΟ ΤΟΙΟΥΤΟΝ.
Το μακάριο και άφθαρτο ον ούτε το ίδιο γνωρίζει ενοχλήσεις ούτε σε άλλους προξενεί ενοχλήσεις. Ώστε δεν επηρεάζεται ούτε από θυμούς ούτε από ευχαριστίες. Γιατί όλα αυτά είναι γνωρίσματα ενός αδύναμου όντος.
_____________
«Αποκλείεται ως πρώτη αρχή των όντων πάσα γνωστή ουσία, διότι εφ όσον θα ήταν γνωστή, αυτομάτως παύει να είναι Άπειρος»
ΑΝΑΞΙΜΑΝΔΡΟΣ
Το Άπειρο κατά τον Αναξίμανδρο, το οποίο είναι ποιοτικώς ακαθόριστο και ποσοτικώς απεριόριστο είναι αδύνατον να κατανοηθεί από την ανθρώπινη νοημοσύνη και τις ανθρώπινες αισθήσεις, οι οποίες έχουν περιορισμένες δυνατότητες με αρχή και τέλος.
ΑΘΑΝΑΤΟΙ
Για κείνους που πέθαναν στις Θερμοπύλες, ένδοξη η τύχη, ωραίος ο θάνατος, βωμός ο τάφος, μνήμη παντοτινή αντί για θρήνος, κι η μοίρα τους αντικείμενο εγκωμίων. Σάβανο σαν κι αυτό μήτε η σαπίλα μήτε ο χρόνος ο πανδαμάτορας θα αμαυρώσει των γενναίων ανδρών. Και το μνήμα την καλή φήμη της Ελλάδας διάλεξε για ένοικό του. Μάρτυρας είναι ο Λεωνίδας, ο βασιλιάς της Σπάρτης, που μέγα στολίδι άφησε πίσω του την αρετή και δόξα αιώνια.
Σιμωνίδης, λυρικός ποιητής
ΑΙΘΗΡ: ΤΟ ΚΟΣΜΙΚΟ ΡΕΥΣΤΟ ΠΟΥ ΠΛΗΡΕΙ ΤΑ ΠΑΝΤΑ - ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ.
ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ
ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟ ΕΒΔΟΜΟ
Πρόσωπα του συγκεκριμένου διαλόγου: Ο Σωκράτης και ο Γλαύκων γιός του Αρίστωνα, μεγαλύτερος αδερφός του Πλάτωνα.
Μετά από αυτά όμως, είπα, φαντάσου την ανθρώπινη φύση ως προς την παιδεία και την απαιδευσία, σαν μια εικόνα που παριστάνει μια τέτοια κατάσταση. Δες λοιπόν με τη φαντασία σου ανθρώπους που κατοικούν μέσα σε μια σπηλιά κάτω από τη γη, που να έχει την είσοδό της ψηλά στην οροφή, προς το φως, σε όλο το μήκος της σπηλιάς μέσα της να είναι άνθρωποι αλυσοδεμένοι από την παιδική ηλικία στα πόδια και στον αυχένα, έτσι ώστε να είναι καρφωμένοι στο ίδιο σημείο και να μπορούν να βλέπουν μόνο μπροστά τους και να μην είναι σε θέση, εξαιτίας των δεσμών, να στρέφουν τα κεφάλια τους ολόγυρα. Κι οι ανταύγειες της φωτιάς που καίει πίσω τους να είναι πάνω και μακριά από αυτούς. Και ανάμεσα στη φωτιά και στους δεσμώτες, προς τα πάνω, να υπάρχει ένας δρόμος που στο πλάι του να είναι χτισμένο ένα τοιχάκι, όπως τα παραπετάσματα που τοποθετούν οι θαυματοποιοί μπροστά από τους ανθρώπους, και πάνω απ' αυτά τους επιδεικνύουν τα ταχυδακτυλουργικά τους.
Βλέπω, είπε.
Φαντάσου λοιπόν κοντά σε τούτο το τοιχάκι, ανθρώπους να μεταφέρουν αντικείμενα κάθε είδους, που προεξέχουν από το τοιχάκι, καθώς και ανδριάντες και κάποια άλλα αγάλματα ζώων, πέτρινα και ξύλινα και κατασκευασμένα με κάθε είδους υλικό, και, όπως είναι φυσικό, από αυτούς που τα μεταφέρουν άλλοι μιλούν και άλλοι μένουν σιωπηλοί.
Παράδοξη εικόνα περιγράφεις, και παράδοξους συνάμα δεσμώτες, είπε.
Μα είναι όμοιοι με μας, είπα εγώ και πρώτα και κύρια, νομίζεις πως αυτοί έχουν δει κάτι άλλο από τους εαυτούς τους και τους υπόλοιπους που είναι μαζί, εκτός από τις σκιές που δημιουργεί η φωτιά, και που αντανακλούν ακριβώς απέναντί τους στον τοίχο της σπηλιάς;
Μα πως είναι δυνατόν, είπε, αφού είναι αναγκασμένοι να κρατάνε ακίνητα τα κεφάλια τους εφ' όρου ζωής;
Κι από αυτά που μεταφέρονται ; Δεν θα έχουν δει ακριβώς το ίδιο;
Τι άλλο;
Κι αν θα μπορούσαν να συνομιλούν μεταξύ τους, δεν νομίζεις πως σ' αυτά που βλέπουν θεωρούν πως αναφέρονται οι ονομασίες που δίνουν;
Αναγκαστικά.
Τι θα συνέβαινε, αν το δεσμωτήριο τους έστελνε αντίλαλο από τον απέναντι τοίχο, κάθε φορά που κάποιος από τους περαστικούς μιλούσε, νομίζεις πως θα θεωρούσαν πως αυτός που μιλάει είναι τίποτε άλλο από τη φευγαλέα σκιά;
Μα το Δία, όχι βέβαια, είπε.
Και σε κάθε περίπτωση, είπα εγώ, αυτοί δεν θα θεωρούν τίποτα άλλο σαν αληθινό, παρά τις σκιές των αντικειμένων.
Απόλυτη ανάγκη, είπε.
Σκέψου όμως, είπα εγώ, ποια θα μπορούσε να είναι η λύτρωσή τους και η θεραπεία τους και από τα δεσμά κι από την αφροσύνη, αν τους συνέβαιναν τα εξής: Αν κάθε φορά, δηλαδή, που θα λυνόταν κάποιος και θ' αναγκαζόταν ξαφνικά να σταθεί και να βαδίσει και να γυρίσει τον αυχένα του και να δει προς το φως,κι όλ' αυτά θα τα έκανε με μεγάλους πόνους και μέσα από τα λαμπυρίσματα δεν θα μπορούσε να διακρίνει εκείνα, που μέχρι τότε έβλεπε τις σκιές τους, τι νομίζεις πως θ' απαντούσε αυτός, αν κάποιος του έλεγε πως τότε έβλεπε φλυαρίες, ενώ τώρα είναι κάπως πιο κοντά στο ον και πως έχει στραφεί προς όντα που πραγματικά και βλέπει με σωστότερο τρόπο, και αν του έδειχνε το καθένα από αυτά που περνούσαν, ρωτώντας τον τι είναι και αναγκάζοντάς τον ν' αποκριθεί, δεν νομίζεις πως αυτός θ' απορούσε και θα νόμιζε πως αυτά που έβλεπε τότε ήταν πιο αληθινά από τα τωρινά που του δείχνουν;
Και πολύ μάλιστα, είπε.
Κι αν λοιπόν τον ανάγκαζε να βλέπει προς το ίδιο το φως, δεν θα πονούσαν τα μάτια του και δεν θα έφευγε για να ξαναγυρίσει σ' εκείνα που μπορεί να δει καλά, και δεν θα νόμιζε πως εκείνα στην πραγματικότητα είναι πιο ευκρινή από αυτά που του δείχνουν;
Έτσι, είπε.
Και αν, είπα εγώ, τον τραβούσε κανείς με τη βία από εκεί, μέσα από ένα δρόμο κακοτράχαλο κι ανηφορικό, και δεν τον άφηνε, πριν τον τραβήξει έξω στο φως του ήλιου, δεν θα υπέφερε τάχα και δεν θα αγανακτούσε όταν τον έπαιρναν, κι αφού θα έφτανε στο φως, δεν θα πλημμύριζαν τα μάτια του από τη λάμψη και δεν θα του ήταν αδύνατο να δει ακόμα κι ένα απ' αυτά που τώρα ονομάζονται αληθινά;
Όχι βέβαια, δεν θα μπορούσε έτσι ξαφνικά, είπε.
Έχω την εντύπωση πως θα χρειαζόταν να συνηθίσει, αν σκοπεύει να δει τα πράγματα που είναι πάνω. Και στην αρχή θα μπορούσε πολύ εύκολα να διακρίνει καλά τις σκιές, και μετά απ' αυτό, πάνω στην επιφάνεια του νερού τα είδωλα των ανθρώπων και των άλλων πραγμάτων, και κατόπιν αυτά τα ίδια. Και μετά από αυτά, τ' αντικείμενα που είναι στον ουρανό και τον ίδιο τον ουρανό θα μπορούσε να δει ευκολότερα τη νύχτα, βλέποντας το φως των άστρων και της σελήνης, παρά στη διάρκεια της μέρας, τον ήλιο και το ηλιόφως.
Πως όχι;
Τελευταίο θα μπορούσε νομίζω να δει τον ήλιο, όχι στην επιφάνεια του νερού ούτε σε κάποια διαφορετική θέση τα είδωλά του, αλλά θα μπορούσε να δει καλά τον ήλιο καθαυτό στο δικό του τόπο και να παρατηρήσει προσεκτικά τι είδους είναι.
Κατ' ανάγκη, είπε.
Και μετά θα συλλογιζόταν τότε για κείνον, πως αυτός είναι που ρυθμίζει τις εποχές και τους χρόνους και που κανονίζει τα πάντα στον ορατό κόσμο, καθώς και ο αίτιος, κατά κάποιο τρόπο, όλων εκείνων που έβλεπαν αυτοί.
Είναι φανερό, είπε, πως αυτά θα συμπεράνει ύστερα από τα προηγούμενα.
Τι λες λοιπόν; Όταν αναλογίζεται την πρώτη του κατοικία και την εκεί σοφία που είχε αυτός και οι τότε συνδεσμώτες του, δεν νομίζεις πως θα καλοτυχίζει τον εαυτό του για τούτη την αλλαγή και θα οικτίρει τους άλλους;
Και πολύ μάλιστα.
Κι αν υπήρχαν μεταξύ τους τότε κάποιες τιμές και έπαινοι και βραβεία γι' αυτόν που θα μπορούσε να διακρίνει πιο καθαρά αυτά που περνούσαν μπροστά από τα μάτια του και γι' αυτόν που θα μπορούσε να θυμηθεί περισσότερο ποια συνήθως περνούσαν πρώτα, ποια μετά και ποια ταυτόχρονα, και έτσι θα μπορεί να προβλέπει τι θα έρθει στο μέλλον, νομίζεις πως αυτός θα κατεχόταν από σφοδρή επιθυμία και θα ζήλευε τους τιμημένους από κείνους και τους μεταξύ εκείνων κυρίαρχους ή θα είχε πάθει αυτό που λέει ο Όμηρος, και πολύ θα επιθυμούσε "να ήταν ζωντανός στη γη κι ας δούλευε για άλλον, που είναι ο φτωχότερος" και θα προτιμούσε να έχει πάθει τα πάντα, παρά να νομίζει εκείνα που νόμιζε και να ζει έτσι εκεί;
Έτσι νομίζω τουλάχιστον, είπε, πως θα προτιμούσε να πάθει οτιδήποτε παρά να ζει έτσι.
Και τώρα βάλε στο μυαλό σου το εξής, είπα εγώ. Αν κατέβει αυτός πάλι και καθίσει στον ίδιο θρόνο, δεν θα ξαναγεμίσουν τάχα τα μάτια του σκοτάδι, αφού ήρθε ξαφνικά από τον ήλιο;
Και πολύ μάλιστα, είπε.
Αν χρειαζόταν ν' ανταγωνιστεί αυτός με κείνους τους παντοτινούς δεσμώτες, λέγοντας την άποψή του σχετικά με τις σκιές, καθόσον χρόνο η όρασή του είναι αμβλεία, πριν προσαρμοστούν τα μάτια του, και για να συνηθίσουν δεν θα χρειαζόταν και τόσο μικρός χρόνος, άραγε δεν θα προκαλούσε περιπαιχτικά γέλια και δεν θα έλεγαν γι' αυτόν πως με το ν' ανεβεί επάνω, γύρισε με καταστραμμένα τα μάτια του και πως δεν αξίζει ούτε να προσπαθήσουν καν να πάνε επάνω; Και αυτόν που θα επιχειρήσει να τους λύσει και να τους ανεβάσει, αν τους δινόταν κάπως η ευκαιρία να τον πιάσουν και να τον σκοτώσουν, δεν θα τον σκότωναν;
Αναμφίβολα, είπε.
Αυτή την εικόνα λοιπόν, φίλε μου Γλαύκωνα, είπα εγώ, πρέπει να την προσαρμόσεις σε όλα όσα είπαμε πρωτύτερα και να παρομοιάσεις τον ορατό κόσμο με την κατοικία του δεσμωτηρίου, και τη φωτιά που αντιφέγγιζε μέσα σ' αυτή με τη δύναμη του ηλιακού φωτός. Αν όμως παρομοιάσεις την ανάβαση και τη θέα των αντικειμένων, που βρίσκονται στον επάνω κόσμο, με την άνοδο της ψυχής στον νοητό κόσμο, δεν θα σφάλεις ως προς τη δική μου άποψη, αφού επιθυμείς να την ακούσεις. Κι ο θεός τουλάχιστον ξέρει αν τυχαίνει να είναι αληθινή. Εμένα λοιπόν έτσι μου φαίνεται. Πως στην περιοχή του γνωστού η ιδέα του αγαθού είναι τελευταία και μετά βίας διακρίνεται, όταν όμως τη διακρίνει κανείς δεν μπορεί να μην συλλογιστεί πως αυτή είναι η αιτία για όλα γενικά τα σωστά και καλά πράγματα, γεννώντας μέσα στον ορατό κόσμο το φως και τον κύριο του φωτός, και γιατί μέσα στον νοητό κόσμο αυτή είναι που διευθύνει και παρέχει την αλήθεια και τον νου και πως πρέπει να την ατενίσει οπωσδήποτε αυτός που εννοεί να ενεργήσει φρόνιμα και στην ιδιωτική και στη δημόσια ζωή.
ΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ
Οι συμβολισμοί στην αλληγορία του σπηλαίου είναι :
Σπήλαιο = η αισθητή πραγματικότητα και η κοινωνία στην οποία δεν διοικούν οι πεπαιδευμένοι.
Οι δεσμώτες = οι απαίδευτοι άνθρωποι, αυτοί δηλαδή που βρίσκονται στα σκοτάδια της αμορφωσιάς, της αμάθειας και της αγνοίας.
Φωτιά = το φως του ήλιου της κοινωνίας μας.
Σκιές & αντίλαλοι ήχων = είδωλα των πραγματικών όντων, όχι τα πραγματικά αντικείμενα και οι ήχοι.
Αλυσίδες = οι αισθήσεις (μέσω των αισθητηρίων οργάνων γίνεται αντιληπτός ο αισθητός κόσμος, ενώ μέσω της νόησης προσεγγίζεται ο κόσμος των ιδεών)
Φωτεινός χώρος εκτός σπηλιάς = ο κόσμος των ιδεών, ο πραγματικός κόσμος που γίνεται αντιληπτός με την νόηση.
Οι άνθρωποι που κινούνται εκεί έξω, όσα κουβαλάνε, οι ήχοι που εκπέμπουν = τα αληθινά όντα, οι ιδέες.
Το φως του ήλιου = η πραγματική αλήθεια, η ιδέα του αγαθού.
Η ανηφορική οδός που οδηγεί στην έξοδο = διαδικασία Παιδείας.
Ο απελευθερωμένος δεσμώτης = φιλόσοφος
Σείριος
Η απόσταση του Σειρίου από την Γη είναι 2,76 Parsec* (όπου Parsec ισοδυναμεί με 3,26 έτη φωτός) ή 8,9976 έτη φωτός. Δηλαδή κατά προσέγγιση, περίπου ΕΝΝΕΑ ΕΤΗ ΦΩΤΟΣ. Η εννεάδα (9) ήταν το σήμα κατατεθέν των αρχαίων Ελλήνων.
Ο Θειοφόρος Ησίοδος μέσα από την Θεογονία του, κωδικοποιεί την απόσταση Σειρίου – Γης, με την περιγραφή της πτώσεως των υδάτων της Στυγός. Λέει λοιπόν πως 9 ολόκληρα ημερονύκτια πέφτει το νερό και την δέκατη ημέρα φτάνει στα Τάρταρα. Το φάως (=φως), ταξιδεύει από τον Σείριο στην Γη 9 ολόκληρα έτη και φτάνει στο δέκατο έτος. Λέει ακόμη, πως ο ιερότερος όρκος των Θεών, είναι το νερό της Στυγός και μάλιστα όχι τόσο τα 9/10 των τμημάτων αυτής, αλλά κυρίως το Δέκατο. Θέλοντας να υποδείξει την τοποθεσία αφίξεως του φωτός (σύμφωνα με τα παραπάνω) στον Σείριο. Να λοιπόν ο ιερότερος όρκος πάσης φύσεως ελλόγου όντος.
Το φάσμα του Σειρίου (α Μεγ. Κυνός) είναι περίπου 450 nm (νανόμετρα) ενώ του συνοδού, γύρω στα 550 nm. Το α είναι θερμό αστέρι και το φάσμα του του δίδει το κυανόλευκο χρώμα, ενώ ο συνοδός είναι ψυχρότερο άστρο έχοντας το πορτοκαλί χρώμα φάσματος. Ωστόσο, ως φαινομενικό οπτικό φάσμα, εμείς εισπράττουμε συνδυασμό και των δυο φασμάτων, δηλαδή το σμαραγδί (περίπου στα 500 nm).
Να λοιπόν, από πού πηγάζει και η λατρεία των Αρχαίων Ελλήνων για τους σμαράγδους λίθους!
Τέλος, θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο Σωκράτης έπαιρνε όρκο στον Αστερισμό του Κυνός , «Μα τον Κύνα…», λέγει στο έργο του Πλάτωνος «ΓΟΡΓΙΑΣ».
ΣΑΛΟΥΣΤΙΟΣ – ΠΕΡΙ ΘΕΩΝ και ΚΟΣΜΟΥ
Οι ουσίες των Θεών ποτέ δεν δημιουργήθησαν (διότι τα αιώνια όντα ποτέ δεν δημιουργούνται. Και υπάρχει αιώνια ότι κατέχει την πρωταρχική δύναμη και από τη φύση του δεν παθαίνει τίποτα). Ούτε συνίστανται οι ουσίες των Θεών από σώματα. Διότι πάντα οι δυνάμεις μέσα στα σώματα είναι ασώματες. Ούτε περιέχονται στο χώρο διότι αυτή είναι ιδιότητα των σωμάτων. Ούτε διαχωρίζονται από την Πρώτη Αιτία ούτε και μεταξύ τους, όπως ακριβώς και οι σκέψεις διαχωρίζονται από το νου, ούτε οι πράξεις γνώσης από την ψυχή. Ακολουθεί η γνώση για την Πρώτη Αιτία και οι συνακόλουθες προς αυτήν τάξεις των Θεών, καθώς και η φύση του Κόσμου, η ουσία του νου και της ψυχής, έπειτα η Πρόνοια, η Ειμαρμένη, και η Τύχη, μετά η Αρετή και η Κακία και οι διάφορες μορφές κοινωνικής οργανώσεως, καλές και κακές, που προέρχονται από αυτές, και η πιθανή προέλευση του Κακού στον Κόσμο. Καθένα από αυτά τα θέματα απαιτεί πολλές και μεγάλες συζητήσεις. Δεν θα έβλαπτε όμως, αν τα εκθέταμε εν συντομία, ώστε ο ακροατής να μην τα αγνοεί παντελώς. Αρμόζει στην Πρώτη Αιτία να είναι Μία -διότι η μονάδα προηγείται κάθε πλήθους - και να ξεπερνά τα πάντα σε δύναμη και αγαθότητα. Επομένως τα πάντα μετέχουν αυτής. Διότι λόγω της δύναμής της, τίποτα δεν γίνεται να την παρακωλύσει και λόγω της αγαθότητάς της είναι αδύνατον να παραγκωνισθεί. Αν η Πρώτη Αιτία ήταν Ψυχή, τα πάντα θα ήσαν Έμψυχα. Αν ήταν Νους, τα πάντα θα είχαν Νόηση. Αν ήταν Ύπαρξη, τα πάντα θα αποτελούνταν από την Ύπαρξη. Και βλέποντας αυτή την ιδιότητα στα πάντα, μερικοί άνθρωποι νόμισαν ότι ήταν η Πρώτη Αιτία η Ύπαρξη. Αν τα πράγματα απλώς υπήρχαν, χωρίς να είναι αγαθά, αυτό το επιχείρημα θα ήταν ορθό, αν όμως τα πράγματα που υπάρχουν, υπάρχουν λόγω της αγαθότητάς τους και μετέχουν του Αγαθού, η Πρώτη Αιτία πρέπει απαραιτήτως να είναι πέρα από την Ύπαρξη και από το Αγαθό. Σημαντική απόδειξη αυτού είναι ότι οι ευγενικές ψυχές περιφρονούν την Ύπαρξη προς χάριν του Αγαθού, όταν κινδυνεύουν για την πατρίδα τους ή τους φίλους τους ή για την αρετή. Μετά από αυτή την άρρητη δύναμη έχουμε πάντως τις τάξεις των Θεών.
«Οι μύθοι παρουσιάζουν τους ίδιους τους Θεούς και την αγαθότητα τους -σύμφωνα πάντα με τον διαχωρισμό ανάμεσα στο ρητό και το άρρητο, το αφανές και το φανερό, το σαφές και το κρυφό. Εφόσον, όπως ακριβώς οι Θεοί έχουν κάνει κοινά για όλους τα αγαθά των αισθήσεων, τα αγαθά όμως της νόησης τα έχουν δώσει μόνο στους σοφούς, έτσι και οι μύθοι λένε σε όλους ότι υπάρχουν οι Θεοί, αλλά ποιοί είναι αυτοί και ποιές οι δυνάμεις τους το φανερώνουν μόνο σε εκείνους που μπορούν να το κατανοήσουν. Παρουσιάζουν επίσης και τις ενέργειες των Θεών. Διότι μπορούμε να ονομάσουμε και τον Κόσμο Μύθο, όπου σώματα και πράγματα είναι ορατά, ΑΛΛΑ ΨΥΧΕΣ ΚΑΙ ΝΟΕΣ ΕΙΝΑΙ ΚΡΥΦΟΙ. Επιπλέον, αν θέλεις να διδάξεις σε όλους την αλήθεια για τους Θεούς, ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΑ ΟΙ ΑΝΟΗΤΟΙ ΘΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΟΥΝ ΕΠΕΙΔΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΘΕΣΗ ΝΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΝ, από την άλλη οι καλοί θα την βαρεθούν. ΕΝΩ ΑΝ ΚΡΥΨΕΙΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΥΘΟΥΣ, ΑΠΟΤΡΕΠΕΙΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΟΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΓΚΑΖΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΥΣ ΝΑ ΑΣΚΗΣΟΥΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ.»