Αν έρθουμε σε επαφή με εξωγήινους, πώς θα αντιδρούσαν οι θρησκείες;

Καθώς οι αστρονόμοι εντοπίζουν όλο και περισσότερους εξωπλανήτες πέρα ​​από το ηλιακό μας σύστημα, ορισμένοι πιστεύουν ότι η ανακάλυψη εξωγήινης ζωής θα είναι αναπόφευκτη (Credit: Getty Images)

Brandon Ambrosino

ανταποκριτής του περιοδικού Features

Από το BBC

Η ανακάλυψη ζωής σε έναν άλλο πλανήτη μπορεί να φαίνεται ασυμβίβαστη με την πίστη σε μια θεότητα. Ωστόσο, πολλοί θεολόγοι είναι ήδη ανοιχτοί στην ύπαρξη εξωγήινων, υποστηρίζει ο συγγραφέας Μπράντον Αμπροσίνο.

Το 2014, η NASA χορήγησε 1,1 εκατομμύριο δολάρια στο Κέντρο Θεολογικής Έρευνας, ένα οικουμενικό ερευνητικό ινστιτούτο στο Νιου Τζέρσεϊ, για να μελετήσει «τις κοινωνικές επιπτώσεις της αστροβιολογίας».

Κάποιοι εξοργίστηκαν. Το Ίδρυμα Ελευθερίας από τη Θρησκεία, το οποίο προωθεί τον διαχωρισμό μεταξύ Εκκλησίας και κράτους, ζήτησε από τη NASA να ανακαλέσει την επιχορήγηση. Ενώ το FFR δήλωσε ότι η ανησυχία τους ήταν η ανάμειξη κυβερνητικών και θρησκευτικών οργανώσεων, ξεκαθάρισαν επίσης ότι θεωρούσαν την επιχορήγηση σπατάλη χρημάτων. «Η επιστήμη δεν πρέπει να ασχολείται με το πώς η πρόοδός της θα επηρεάσει τις πεποιθήσεις που βασίζονται στην πίστη».

Πολλοί επιστήμονες θα υποστήριζαν τώρα ότι η ανίχνευση εξωγήινης ζωής είναι περισσότερο θέμα του πότε και όχι του αν.

Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για αυτή την πεποίθηση, αλλά ένας κύριος έχει να κάνει με την ταχύτητα με την οποία οι επιστήμονες ανακαλύπτουν πλανήτες εκτός του δικού μας Ηλιακού Συστήματος. Το 2000, οι αστρονόμοι γνώριζαν περίπου 50 από αυτούς τους «εξωπλανήτες». Μέχρι το 2013, είχαν βρει σχεδόν 850, που βρίσκονται σε πάνω από 800 πλανητικά συστήματα. Αυτός ο αριθμός μπορεί να φτάσει το ένα εκατομμύριο μέχρι το έτος 2045, λέει ο David Weintraub, αναπληρωτής καθηγητής Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο Vanderbilt και συγγραφέας του βιβλίου «Θρησκείες και Εξωγήινη Ζωή». «Μπορούμε εύλογα να αναμένουμε ότι ο αριθμός των γνωστών εξωπλανητών σύντομα θα γίνει, όπως και τα αστέρια, σχεδόν αμέτρητος», γράφει. Από αυτούς που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι στιγμής, περισσότεροι από 20 είναι εξωπλανήτες στο μέγεθος της Γης που καταλαμβάνουν μια «κατοικήσιμη» ζώνη γύρω από το άστρο τους, συμπεριλαμβανομένου του πιο πρόσφατα ανακαλυφθέντος Proxima b, ο οποίος περιστρέφεται γύρω από τον Εγγύτατο Κενταύρου.

Το συμπέρασμα είναι ότι όσο περισσότερο μπορούμε να παρατηρήσουμε το διάστημα, τόσο πιο σίγουροι γινόμαστε ότι ο πλανήτης μας δεν είναι ο μόνος κατάλληλος για ζωή.

Η εξερεύνηση του διαστήματος οδηγεί άμεσα σε θρησκευτικά και φιλοσοφικά ερωτήματα - Καρλ Σαγκάν

Με λίγες εξαιρέσεις, οι περισσότερες συζητήσεις σχετικά με το Seti (την Αναζήτηση Εξωγήινης Νοημοσύνης) τείνουν να παραμένουν στον τομέα των θετικών επιστημών. Αλλά οι επιπτώσεις του Seti εκτείνονται πολύ πέρα ​​από τη βιολογία και τη φυσική, φτάνοντας στις ανθρωπιστικές επιστήμες και τη φιλοσοφία, ακόμη και στη θεολογία. Όπως έχει επισημάνει ο Carl Sagan στο (το πλέον εξαντλημένο βιβλίο) The Cosmic Question, «η εξερεύνηση του διαστήματος οδηγεί άμεσα σε θρησκευτικά και φιλοσοφικά ερωτήματα». Θα πρέπει να εξετάσουμε εάν η πίστη μας θα μπορούσε να φιλοξενήσει αυτά τα νέα όντα, ή αν θα έπρεπε να ταρακουνήσει τις πεποιθήσεις μας στον πυρήνα.

Πόσο μοναδικοί είμαστε;

Ποια ζητήματα μπορεί, λοιπόν, να εγείρει η ανακάλυψη νοήμονων εξωγήινων; Ας ξεκινήσουμε με το ζήτημα της μοναδικότητάς μας. Ένα ζήτημα που έχει απασχολήσει τόσο τους θεολόγους όσο και τους επιστήμονες. Οδηγός για το Σέτι είναι τρεις αρχές, όπως εξηγεί ο Πολ Ντέιβις στο βιβλίο «Είμαστε μόνοι;». 

Πρώτον, υπάρχει η αρχή της ομοιομορφίας της φύσης, η οποία ισχυρίζεται ότι οι φυσικές διεργασίες που παρατηρούνται στη Γη μπορούν να βρεθούν σε όλο το Σύμπαν. Αυτό σημαίνει ότι οι ίδιες διεργασίες που παράγουν ζωή εδώ παράγουν ζωή παντού.

Δεύτερη είναι η αρχή της πληρότητας, η οποία επιβεβαιώνει ότι όλα όσα είναι δυνατά θα πραγματοποιηθούν. Για τους σκοπούς του Σέτι, η δεύτερη αρχή υποστηρίζει ότι εφόσον δεν υπάρχουν εμπόδια στη δημιουργία ζωής, τότε η ζωή θα σχηματιστεί. Ή, όπως το θέτει ο Άρθουρ Λάβτζοϊ, ο Αμερικανός φιλόσοφος που επινόησε τον όρο, «καμία γνήσια πιθανότητα ύπαρξης δεν μπορεί να παραμείνει ανεκπλήρωτη». Αυτό συμβαίνει επειδή, ισχυρίζεται ο Σάγκαν, «Η προέλευση της ζωής σε κατάλληλους πλανήτες φαίνεται να είναι ενσωματωμένη στη χημεία του Σύμπαντος».

Η τρίτη, η αρχή της μετριότητας, υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει τίποτα το ιδιαίτερο στην κατάσταση ή τη θέση της Γης στο Σύμπαν. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει τη μεγαλύτερη πρόκληση για τις κύριες Αβρααμικές θρησκείες, οι οποίες διδάσκουν ότι οι άνθρωποι δημιουργούνται σκόπιμα από τον Θεό και κατέχουν προνομιακή θέση σε σχέση με τα άλλα πλάσματα.

Κατά κάποιο τρόπο, ο σύγχρονος επιστημονικός μας κόσμος διαμορφώθηκε από την αναγνώριση της δικής μας μετριότητας, όπως σημειώνει ο David Weintraub στο βιβλίο «Θρησκεία και Εξωγήινη Ζωή»: «Όταν το 1543 μ.Χ. ο Κοπέρνικος έριξε τη Γη σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο, η επακόλουθη πνευματική επανάσταση».

Η Κοπέρνικη επανάσταση, όπως αργότερα θα γινόταν κατανοητή, έθεσε τις βάσεις για να ισχυριστούν τελικά επιστήμονες, όπως ο Ντέιβις, ότι ο δικός μας είναι «ένας τυπικός πλανήτης γύρω από ένα τυπικό αστέρι σε έναν τυπικό γαλαξία». 

Ο Σάγκαν το θέτει ακόμη πιο εκπληκτικά: «Διαπιστώνουμε ότι ζούμε σε έναν ασήμαντο πλανήτη ενός μονότονου αστέρα χαμένου σε έναν γαλαξία κρυμμένο σε κάποια ξεχασμένη γωνιά ενός σύμπαντος στο οποίο υπάρχουν πολύ περισσότεροι γαλαξίες από ό,τι άνθρωποι».

Πώς όμως θα μπορούσε ένας πιστός να συμβιβάσει αυτό με την πίστη του ότι οι άνθρωποι είναι το κορυφαίο επίτευγμα της δημιουργίας του Θεού; Πώς θα μπορούσαν οι άνθρωποι να πιστεύουν ότι ήταν η κόρη του ματιού του δημιουργού τους, αν ο πλανήτης τους ήταν απλώς ένας από δισεκατομμύρια;

Η ανακάλυψη νοήμονων εξωγήινων θα μπορούσε να έχει παρόμοια κοπερνίκεια επίδραση στην αυτογνωσία του ανθρώπου. Θα έκανε η ανακάλυψη αυτή τους πιστούς να αισθάνονται ασήμαντοι και, ως εκ τούτου, να κάνει τους ανθρώπους να αμφισβητήσουν την πίστη τους; Αν ξυπνήσουμε αύριο το πρωί και ακούσουμε την είδηση ​​ότι έχουμε έρθει σε επαφή με νοήμονες εξωγήινους, πώς θα αντιδράσει η θρησκεία; 

Κάποιοι πιστεύουν ότι η ανακάλυψη θα μας βάλει σε ένα μονοπάτι, ο τελικός στόχος του οποίου θα είναι να ξεπεράσουμε τη θρησκεία. Μια αξιοσημείωτη μελέτη που διεξήγαγε ο Peters διαπίστωσε ότι διπλάσιοι μη θρησκευόμενοι άνθρωποι από ό,τι θρησκευόμενοι πιστεύουν ότι η ανακάλυψη εξωγήινης ζωής θα σημάνει προβλήματα για τη γήινη θρησκεία (69% έναντι 34%, αντίστοιχα).

Αν πιστεύετε σε έναν Θεό, γιατί να υποθέτετε ότι είναι σε θέση να αγαπά μόνο μερικά από τα αστρικά του παιδιά;

Όπως λέει ο Πίτερς, η ανακάλυψη ζωής αλλού στο Σύμπαν δεν θα έθετε σε κίνδυνο την αγάπη του Θεού για τη ζωή στη Γη, «όπως ακριβώς η αγάπη ενός γονέα για ένα παιδί δεν τίθεται σε κίνδυνο επειδή αυτό το παιδί έχει έναν αδελφό ή μια αδελφή».

https://www.bbc.com

-----------------------------------------

ΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΕΚΕΙ ΕΞΩ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΔΩ

Πώς οι θρησκευτικές αντιλήψεις μπορούν να εμποδίσουν την έρευνα για τα αγνώστου ταυτότητας εναέρια φαινόμενα