Δευτέρα 25 Μαΐου 2026

Η Ενσυναίσθηση μας Συνδέει με την Καρδιά των Άλλων

Πού έχει χαθεί η ικανότητά μας για ενσυναίσθηση;

Η ενσυναίσθηση είναι η ικανότητα να βάζεις τον εαυτό σου στη θέση του άλλου και να κατανοείς τα συναισθήματα και τα βιώματά του, τόσο τα αρνητικά όσο και τα θετικά. Είναι η ταύτιση και η σχέση που μας συνδέει ως ανθρώπινα όντα. Δείχνουμε ενσυναίσθηση μέσα από μια αγκαλιά, ένα καθησυχαστικό χάδι, ακόμη και μέσα από ένα «μπράβο!» όταν η ενσυναίσθησή μας σχετίζεται με την επιτυχία κάποιου.

Η ενσυναίσθηση δεν είναι το ίδιο συναίσθημα με τη συμπάθεια. Η συμπάθεια είναι ένα αίσθημα συμπόνιας ή οίκτου για τα συναισθήματα των άλλων. Η ενσυναίσθηση μας επιτρέπει να βιώνουμε έμμεσα και να ταυτιζόμαστε με τα συναισθήματα των άλλων. Μέσω της ενσυναίσθησης, νιώθουμε παρόμοια με έναν άλλο άνθρωπο.

Υπάρχουν πολλές θεωρίες σχετικά με την πτυχή της φύσης έναντι της ανατροφής στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησης. Μήπως κάποιοι άνθρωποι γεννιούνται ενάρετοι και άλλοι… λιγότερο ενάρετοιΔεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το χαρακτηριστικό της καλοσύνης είναι κωδικοποιημένο στα γονίδιά μας. Αλλά η φύση δεν είναι ο μόνος παράγοντας που παίζει ρόλο. Μπορεί να γεννιόμαστε με την ικανότητα της ενσυναίσθησης, αλλά η ικανότητά μας να την εφαρμόζουμε, να νοιαζόμαστε και να κατανοούμε, είναι μια συμπεριφορά που την αποκτούμε. 

Οι κοινωνικοί ψυχολόγοι λένε ότι η ενσυναισθητική συμπεριφορά βασίζεται στον ασφαλή δεσμό που αναπτύσσουν τα βρέφη με τους γονείς τους ή τους κύριους φροντιστές τους, και μέσω του μοντέλου της ενσυναισθητικής συμπεριφοράς των γονιών τους απέναντι στον εαυτό τους και τους άλλους. Γνήσια ενσυναίσθηση αναπτύσσεται σε παιδιά των οποίων οι γονείς την επιδεικνύουν, τη διδάσκουν και την ενισχύουν με συνέπεια. Πρόκειται για μια σταδιακή εξέλιξη που συμβαίνει με τη συνέπεια και τη φροντίδα που επιδεικνύεται κατά τα έτη διαμόρφωσης της κοινωνικής και συναισθηματικής ανάπτυξης. 

Σε πολλές περιπτώσεις, όχι σε όλες, οι ενήλικες που δεν έχουν ενσυναίσθηση πιθανόν έχουν δυσάρεστα βιώματα στην παιδική ηλικία και συχνά χάνουν την επαφή με τα συναισθήματά τους, απομονώνοντας τον εαυτό τους από τον πόνο. Ως ενήλικες, οι περίτεχνα κατασκευασμένοι αμυντικοί μηχανισμοί τους, μπλοκάρουν την ενοχή και την ντροπή, ενώ ταυτόχρονα μπλοκάρουν τη συνείδησή τους. Ζουν τη ζωή μέσα από απομόνωση αντί για ενσυναίσθηση και καλοσύνη (σ.σ.: όχι απαραίτητα όλοι).

Σε πολλές περιπτώσεις ατόμων με ενσυναίσθηση, συμβαίνει το αντίθετο. Το άτομο ταυτίζεται υπερβολικά με τον πόνο των άλλων, νιώθει ότι τον κατακλύζει και γίνεται υπερβολικά ενσυναισθητικό σε σημείο που απορροφά τα συναισθήματα όλων όσων το περιβάλλουν. Ο εσωτερικός τους πόνος και η ταλαιπωρία πυροδοτούνται όταν βλέπουν τους άλλους να πονούν και να υποφέρουν. Ως εκ τούτου, απορροφώνται από τον πόνο όλων των άλλων και τον κάνουν δικό τους. 

Πιστεύω ότι, γενικά, η γενιά μου, μια γενιά που άκμασε χάρη στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση, μια γενιά όπου οι οικογένειες επισκέπτονταν συγγενείς και φίλους κάθε Κυριακή, ήταν πιο ενσυναισθητική από τις επόμενες γενιές. Μάλιστα, μια διαφωτιστική μελέτη που παρουσιάστηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν στην ετήσια συνάντηση της Ένωσης Ψυχολογικής Επιστήμης αναφέρει ότι οι φοιτητές που ξεκίνησαν το σχολείο μετά το 2000 έχουν επίπεδα ενσυναίσθησης 40% χαμηλότερα από εκείνους που ξεκίνησαν τριάντα χρόνια πριν.

Η μεγαλύτερη πτώση σημειώθηκε τα τελευταία χρόνια. Η μελέτη περιλαμβάνει δεδομένα από περισσότερους από 14.000 φοιτητές. Ένας λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι οι φοιτητές γίνονται ολοένα και πιο εγωκεντρικοί καθώς ο κόσμος τους γίνεται πιο ανταγωνιστικός. Κάποιοι λένε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιουργούν μια πιο ναρκισσιστική γενιά.

Σύμφωνα με κορυφαίους ερευνητές, είναι πιο δύσκολο για τον σημερινό φοιτητή να νιώσει ενσυναίσθηση με τους άλλους, επειδή μεγάλο μέρος της κοινωνικής του αλληλεπίδρασης λαμβάνει χώρα μέσω υπολογιστή ή κινητού τηλεφώνου παρά μέσω της πραγματικής αλληλεπίδρασης.

Με τους διαδικτυακούς τους φίλους, μπορούν να επιλέξουν σε ποιον θα απαντήσουν και από ποιον θα αποσυνδεθούν. Αυτό είναι πολύ πιθανό να μεταφερθεί και στην πραγματική ζωή. Αυτή είναι επίσης μια γενιά που μεγάλωσε παίζοντας βιντεοπαιχνίδια. Μεγάλο μέρος της ανάπτυξής τους κατά τη διάρκεια των χρόνων διαμόρφωσής τους έχει επηρεαστεί από εικόνες που δημιουργούνται από υπολογιστή και βίαιες διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις. Πρέπει να υπάρχει κάποια σύνδεση. Αυτό μπορεί εν μέρει να εξηγήσει την πνευματική νωθρότητα αυτής της γενιάς. 

Σήμερα ζούμε με συνεχείς εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις. Η κοινωνία μας αντιμετωπίζει καθημερινά τρομοκρατία, έγκλημα, οικονομικές κρίσεις, εκτεταμένη εργασιακή ανασφάλεια, πόλεμο και πολιτική διαφθορά. Βλέπουμε την αποσύνθεση της ηθικής παντού όπου κι αν κοιτάξουμε και υπάρχουν και εκείνοι που στερούνται εντελώς ενσυναίσθησης.

Η έλλειψη ενσυναίσθησης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος είναι επικίνδυνος ή “κακός”. Αλλά η δυσκολία να καταλάβει ή να «νιώσει» κάποιος τα συναισθήματα των άλλων, μπορεί να είναι επιβλαβής σε ορισμένες περιπτώσεις, αν συνδυάζεται με άλλα χαρακτηριστικά, όπως, έντονο εγωκεντρισμό, έλλειψη ηθικών φραγμών, ή επιδίωξη εξουσίας/οφέλους χωρίς όρια. Τότε μπορεί να οδηγήσει σε συμπεριφορές που βλάπτουν άλλους, όπως χειραγώγηση, εκμετάλλευση, αδιαφορία.

Η ενσυναίσθηση ξεκινά με την επίγνωση των συναισθημάτων ενός άλλου ατόμου. Όσοι έχουν βιώσει το ευρύτερο φάσμα συναισθημάτων και είναι περισσότερο σε επαφή με τα δικά τους συναισθήματα, είναι πιο ικανοί να κατανοήσουν αυτά που αισθάνονται οι άλλοι.

από την Randi G. Fine

bibliotecapleyades.net

---------------------------------------------

ΑΥΡΑ ΚΑΙ ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ

Η Μόνη μας Λύση - Η Άνευ Όρων Αγάπη

Η ΑΦΥΠΝΙΣΗ ΤΟΥ ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΝΟΥ

Η ΨΥΧΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΑΤΟΜΟΥ ΜΕ ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΜΕ ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΔΕΝ ΑΝΤΕΧΟΥΝ ΤΑ ΨΕΜΑΤΑ

ΣΗΜΑΔΙΑ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΟΤΙ ΕΧΕΤΕ ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΙΣΤΕ ΠΟΛΥ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΙ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Φόρμα επικοινωνίας

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Αρχειοθήκη ιστολογίου