Η Αρχιτεκτονική της Αυτόνομης Ψυχής

Η ευτυχία του ανθρώπου είναι αποκλειστικά εσωτερική υπόθεση. Αλίμονο αν η ευτυχία του καθενός εξαρτάται από κάποιον άλλον άνθρωπο.

Η ευτυχία, όταν γίνεται εξάρτημα στα χέρια ενός άλλου ανθρώπου, παύει να είναι καταφύγιο και μετατρέπεται σε ομηρία. Γίνεται ένας εύθραυστος κόσμος, έτοιμος να ραγίσει με την παραμικρή ανάσα ή την απομάκρυνση του άλλου. Αλίμονο πράγματι στον ταξιδιώτη της ζωής που αφήνει το τιμόνι της δικής του γαλήνης σε άλλα χέρια, γιατί τότε καταδικάζει τον εαυτό του σε μια διαρκή συναισθηματική εξορία.

Οι Στωικοί φιλόσοφοι, όπως ο Επίκτητος και ο Μάρκος Αυρήλιος, μας δίδαξαν την εσωτερική αρχιτεκτονική της ευτυχίας. Η ουσιαστική ευτυχία (η ευδαιμονία) ορίστηκε ως η κατάσταση της ψυχής που δεν κλονίζεται από τις εξωτερικές συνθήκες.

Η ψυχή του ανθρώπου είναι ένας εσωτερικός ναός. Αν τα θεμέλια αυτού του ναού χτιστούν πάνω στις διαθέσεις, τις αποφάσεις ή την αναγκαία παρουσία κάποιου άλλου, ο ναός είναι καταδικασμένος να καταρρεύσει.
Η αληθινή ευτυχία δεν είναι ένα δώρο που μας προσφέρεται από έξω, αλλά μια εσωτερική πηγή που αναβλύζει από την αυτογνωσία, την αποδοχή και την εσωτερική αρμονία. Είναι η ικανότητα να στέκεσαι μόνος σου κάτω από τον έναστρο ουρανό και να νιώθεις πλήρης, όχι επειδή δεν σου λείπει τίποτα, αλλά επειδή δεν σου λείπει ο εαυτός σου.

Αυτή η εσωτερική αυτονομία δεν είναι ούτε εγωισμός ούτε άρνηση του ερωτικού πάθους. Δεν σημαίνει πως ο άνθρωπος γίνεται μια ψυχρή, απόρθητη ακρόπολη που φοβάται να αγγίξει ή να αγγιχτεί. Το να έχεις βρει την ευτυχία μέσα σου δεν σε εμποδίζει να βουτήξεις με ορμή στη δίνη του έρωτα. Αντιθέτως, σε προστατεύει από το να πνιγείς μέσα σε αυτήν. Ο εγωιστικός έρωτας απαιτεί από τον άλλον να γίνει ή σωτηρία του, ή το κτήμα του, ενώ η αυτόνομη ψυχή, προσφέρει το περίσσευμα της εσωτερικής της πληρότητας. Έτσι το πάθος παύει να είναι αγώνας επιβίωσης και γίνεται γιορτή χωρίς αλυσίδες

Όσοι δεν τα έχουν βρει με τον εαυτό τους, αδυνατούν να συλλάβουν αυτή την αλήθεια. Αναζητούν έναν σύντροφο όχι για να μοιραστούν το φως τους, αλλά επειδή τρέμουν τη σιωπή και τη μοναξιά τους, γαντζώνονται από τον άλλον με την ελπίδα ότι θα τους χαρίσει την ευτυχία, που οι ίδιοι αρνούνται να χτίσουν. Και όταν η ψευδαίσθηση καταρρεύσει, αρνούνται να αναλάβουν την δική τους ευθύνη και με ευκολία καταφεύγουν στο «εσύ φταις», φορτώνοντας στον άλλον το βάρος μιας εσωτερικής ερημιάς που μόνο οι ίδιοι θα μπορούσαν να ανθοφορήσουν.

Όταν η ευτυχία σου εξαρτάται αποκλειστικά από κάποιον άλλον, αυτό που ονομάζεις «αγάπη» κινδυνεύει να γίνει και πολλές φορές γίνεται ανάγκη, εξάρτηση και φόβος μήπως χάσεις την πηγή της χαράς σου. Αντίθετα, όταν δύο αυτόνομοι άνθρωποι, γεμάτοι από το δικό τους εσωτερικό φως και γαλήνη συναντιούνται, δεν ζητούν ο ένας από τον άλλον να τους «σώσει» ή να τους «συμπληρώσει». Συναντιούνται σαν δύο ολόκληροι κόσμοι. Η παρουσία του άλλου δεν είναι η προϋπόθεση της ευτυχίας, αλλά η ομορφιά της μοιρασιάς της. Όπως δύο δέντρα που μεγαλώνουν δίπλα-δίπλα, οι ρίζες τους είναι αυτόνομες και βαθιές, αλλά τα κλαδιά τους μπλέκονται στον ίδιο αέρα και τα φύλλα τους τραγουδούν το ίδιο τραγούδι.

Το να είναι η ευτυχία εσωτερική υπόθεση δεν σημαίνει απομόνωση ή σκληρότητα απέναντι στους άλλους. Σημαίνει συνάντηση με τον Εαυτό και σοφία. Σημαίνει πως κατανοείς ότι ο μόνος άνθρωπος με τον οποίο θα περάσεις κάθε δευτερόλεπτο της ζωής σου, από την πρώτη μέχρι την τελευταία σου αναπνοή, είσαι εσύ και μόνο εσύ ξέρεις πως πραγματικά νιώθεις σε κάθε πτυχή της ζωής σου. Η ευτυχία είναι η τέχνη του να είσαι σε ειρήνη με τη σιωπή σου, να αντέχεις τη μοναξιά σου και να τη μεταμορφώνεις σε μοναχικότητα. Μια κατάσταση πληρότητας όπου η παρουσία του άλλου είναι ευλογία, αλλά η απουσία του δεν είναι η καταστροφή.

Ίσως αυτή η στάση ζωής να φαντάζει δύσκολη και ναι, είναι δύσκολη όταν λείπει η αυτογνωσία και η αυτοκριτική. Και σε έναν κόσμο μαθημένο να λειτουργεί με την ευκολία της εξάρτησης, μάλλον τέτοια «δέντρα» σπανίζουν γύρω μας. Όμως, η γνώση αυτής της σπανιότητας δεν είναι λόγος συμβιβασμού. Είναι η υπέρτατη προστασία σου. Ακόμα κι αν ένα παρόμοιο δέντρο αργήσει να φανεί στον ορίζοντα, η δική σου ρίζα παραμένει βαθιά και ο ίσκιος κάτω από τα δικά σου κλαδιά είναι πάντα ένας τόπος γαλήνης, ελευθερίας και εσωτερικού φωτός.

Η «Αρχιτεκτονική της Αυτόνομης Ψυχής» θα μπορούσε να είναι ένας φιλοσοφικός όρος που περιγράφει πώς ένας άνθρωπος χτίζει τον εσωτερικό του κόσμο για να παραμείνει ανεξάρτητος, ισορροπημένος και αυθεντικός, μακριά από εξωτερικές πιέσεις και την κάθε χειραγώγηση. Δεν πρόκειται για στάσιμη κατάσταση, αλλά για μια συνεχή εσωτερική «οικοδόμηση» με θεμέλια της αυτόνομη ψυχική αυτογνωσία.

Η αυτονομία της ψυχής προσφέρει την ικανότητα να βιώνετε τον πόνο χωρίς να καταρρέει η προσωπικότητά σας. Λειτουργεί ως εσωτερική πυξίδα για την λήψη αποφάσεων με βάση το προσωπικό σας ηθικό σύστημα και όχι την κοινή γνώμη. Μετατρέπει την μοναξιά σε γόνιμο χώρο δημιουργίας και στοχασμού για το ξεκαθάρισμα των πεποιθήσεων. Έτσι διαχωρίζετε ποιες ιδέες είναι πραγματικά δικές σας και ποιες σας επιβλήθηκαν από την οικογένεια ή την κοινωνία. 

Μια αυτόνομη ψυχή δεν κατηγορεί τις συνθήκες. Γίνετε ο αποκλειστικός ρυθμιστής της μοίρας της. Το φιλτράρισμα των πληροφοριών και των ερεθισμάτων προσφέρει τη μέγιστη δυνατή ελευθερία να είστε ο εαυτός σας, ακόμα και όταν όλος ο κόσμος ζητά να γίνετε κάποιος άλλος.

Σείριος (Χ.Γ.)

----------------------------------------------

Η Δύναμη της Ευδαιμονίας - Καταστάσεις Ροής και Γνώση του Εαυτού 

Τα περισσότερα προβλήματά του ο άνθρωπος τα δημιουργεί μόνος του (Δημόκριτος)

Η ΟΠΟΙΑ ΔΙΑΜΑΧΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ, ΣΥΝΙΣΤΑ ΕΝΑ ΤΡΑΓΙΚΟ ΛΑΘΟΣ. Η ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΑΥΤΗ ΜΟΝΟ ΑΝΟΗΣΙΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΚΑΙ ΜΟΝΟ ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΦΕΡΝΕΙ.

ΖΗΝΩΝ Ο ΚΙΤΙΕΥΣ – O Ιδρυτής της Στωικής Σχολής

Σύμφωνα με τον Στοβαίο (Εκλογαί 1,29d), ο Ζήνων είπε ότι «ο θεός είναι νους πύρινος του κόσμου». Εξαιρετικά λεπτή (αίθεριώδης) πύρινη ουσία που διαπερνά τα πάντα.

Ο Ιππόλυτος (Έλεγχοι 1,21) αναφέρει ότι για τον Ζήνωνα, «αρχή των πάντων είναι ο θεός, που είναι σώμα καθαρώτατο». Η "πρόνοια" που διαπερνά τα πάντα.

Ο Κικέρων (De Natura Deorum, 2.8 ) μεταφέρει τη θέση του Ζήνωνα ότι ο κόσμος είναι έμψυχος, λογικός και θεϊκός, ενώ ο ίδιος ο Ζήνων ορίζει τη φύση ως «πυρ τεχνικόν, οδῷ βαῖνον εἰς γένεσιν» (καλλιτεχνικό/δημιουργικό πυρ που κινείται μεθοδικά προς τη δημιουργία).

Ο Διογένης ο Λαέρτιος (Ζην. 7) αναφέρει ότι ο Ζήνων ταύτιζε την ουσία του θεού με τον όλο κόσμο και τον ουρανό.

Ο Ξενοφάνης (-570), στον οποίο βασίστηκαν οι Στωικοί, είπε:

“Και οι θνητοί νομίζουν ότι έτσι γεννήθηκαν οι Θεοί και είχαν φτιασιά και φωνή και όψη ίδια με τη δικιά τους. Οι Αιθίοπες φαντάζονταν τους Θεούς τους μαύρους και πλακουτσομύτηδες , οι Θράκες όμως γαλανομάτηδες και κοκκινομάλληδες. Αν οι αγελάδες και τα άλογα και τα λιοντάρια είχαν και αυτά χέρια και μπορούσαν να ζωγραφίσουν και να φτιάξουν έργα σα και των ανθρώπων , τότε θα έπλαθαν και αυτά τους Θεούς τους με την δική τους όψη: οι αγελάδες θα έδιναν στους Θεούς τους αγελαδινή όψη , τα άλογα αλογίσια , τα λιοντάρια λιονταρίσια....”.

Aλλά είναι απολύτως «πύρινος Λόγος».

Τα κείμενα αυτά προέρχονται από συλλογές αποσπασμάτων (όπως τα Stoicorum Veterum Fragmenta του von Arnim) που παραθέτουν Αρχαίοι συγγραφείς, καθώς τα πρωτότυπα έργα του Ζήνωνα χάθηκαν.

Ελληνική Φιλοσοφική Θρησκεία – Θεοφιλότης

--------------------------------

Οι Στωικοί

ΖΗΝΩΝ - Ο ΙΔΡΥΤΗΣ ΤΟΥ ΣΤΩΙΚΙΣΜΟΥ

3 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΤΩΙΚΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥΣ

Η Προσωπική Ανάπτυξη

Στην "Απολογία Σωκράτους" του Πλάτωνα, ο Σωκράτης μιλάει για τον σκοπό της ζωής του που είναι: η «εκπλήρωση της αποστολής του φιλοσόφου να ερευνά τον εαυτό του και τους άλλους».

Πράγματι, το να «γνωρίσεις τον εαυτό σου» θεωρούνταν μια από τις υψηλότερες επιδιώξεις στην Αρχαία Ελλάδα. Και αυτή η αναζήτηση είναι ζωτικής σημασίας αν θέλουμε να γνωρίσουμε πραγματικά τον εαυτό μας.

Ο Σωκράτης, έστρεψε το ενδιαφέρον της φιλοσοφικής σκέψης από τη μελέτη του φυσικού κόσμου, που απασχολούσε τους Προσωκρατικούς, στον άνθρωπο, την ηθική και την αυτογνωσία. Θεωρείται από τους περισσότερους μελετητές ως ο «πατέρας» ή ο θεμελιωτής της δυτικής φιλοσοφίας, από τον οποίον εμπνεύστηκαν πολύ και οι Στωικοί.

Κάθε μέρα, περιπλανιόταν στην Αθήνα, βάζοντας τους ανθρώπους σε συζήτηση. Τους ρωτούσε ασταμάτητα, προσπαθώντας να τους βοηθήσει να φτάσουν στην ουσία των πεποιθήσεών τους.
Ήταν η προσωπική ανάπτυξη μέσα από την ομορφιά του διαλόγου και της εις βάθος σκέψης. Ήταν το είδος των συζητήσεων που οι συμμετέχοντες δεν θα ξεχνούσαν εύκολα.

Πότε ήταν η τελευταία φορά που είχες μία τέτοια συζήτηση...;

bibliotecapleyades.net

----------------------------------

Εμείς Ζητάμε την Ουσία

Ο Στωικισμός και οι Τέσσερις Ρόλοι που Αποτελούν την Ταυτότητά του Ανθρώπου

Η ιστορία του Στωικισμού συνήθως χωρίζεται σε τρεις φάσεις: Την Πρώιμη Περίοδο, την Μέση και την Ύστερη Περίοδο.

Από την Ύστερη Περίοδο προέρχονται τα περισσότερα σωζόμενα κείμενα και για αυτόν τον λόγο οι πιο γνωστοί Αρχαίοι Στωικοί σήμερα είναι, ο Μουσόνιος Ρούφος, ο Σενεκάς, ο Επίκτητος και ο Μάρκος Αυρήλιος, που έζησαν όλοι εκείνη την περίοδο.

Αν και δεν έχουμε πολλά από τα πρωτότυπα έργα τους, γνωρίζουμε χρήσιμες λεπτομέρειες για τους προγενέστερους Στωικούς χάρη στους ανθρώπους (όπως ο Κικέρωνας) που έγραψαν γι' αυτούς. Ένα παράδειγμα ενός λιγότερο γνωστού, αλλά σημαντικού, Στωικού φιλοσόφου είναι ο Παναίτιος ο Ρόδιος. Ο Παναίτιος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εισαγωγή της Στωικής Φιλοσοφίας στη Ρώμη και όταν αργότερα επέστρεψε στη στωική σχολή των Αθηνών, έγινε ο τελευταίος αδιαμφισβήτητος σχολάρχης της.

Ίσως η βασική συμβολή του Παναίτιου στον Στωικισμό ήταν η καθιέρωση της ιδέας ότι ο καθένας έχει τέσσερις ρόλους, ή πρόσωπα, που αποτελούν την ταυτότητά του.
Η καλύτερη πηγή που έχουμε για να μάθουμε για αυτούς τους ρόλους, είναι ο Ρωμαίος φιλόσοφος Κικέρων, ο οποίος έγραψε γι' αυτούς στο έργο του, Περί Καθηκόντων και μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

1. Παγκόσμια ανθρώπινη φύση: η ορθολογική και κοινωνική φύση που έχει ο καθένας μας ως ανθρώπινο όν.

2. Ατομικός χαρακτήρας: τα μοναδικά μας ταλέντα και οι ιδιοσυγκρασίες μας, οι συμπάθειες και οι αντιπάθειές μας, τα χαρακτηριστικά και οι τρόποι μας.

3. Συνθήκες και κοινωνικοί ρόλοι: οι συγκεκριμένες θέσεις μας στην κοινωνία, όπως το επάγγελμα ή οι οικογενειακοί ρόλοι, καθώς και ο τόπος κατοικίας μας και η επιρροή και τα μέσα που έχουμε.

4. Αυτοεπιλεγμένος ρόλος: η πορεία που επιλέγουμε συνειδητά για τον εαυτό μας με βάση τις αξίες μας, οι φιλοδοξίες μας και οι γνώσεις που αποκτούμε.

Και οι τέσσερις αυτοί ρόλοι συνδυάζονται για να καθορίσουν τις ηθικές μας υποχρεώσεις, τις ευθύνες και τα βήματα που θα κάνουμε στο ταξίδι μας προς την ευδαιμονία, την οποία χρησιμοποιούν οι Έλληνες Στωικοί ως όρο. Μια κατάσταση ύπαρξης που τείνουμε να μεταφράζουμε ως «ευτυχία», «ακμή», «εκπλήρωση», «ευημερία» ή «καλή ζωή».

Αυτό μπορεί να σε κάνει να σκεφτείς τους τέσσερις ρόλους σου.

Πώς συνδυάζονται στο ταξίδι σου προς την ευδαιμονία;

bibliotecapleyades.net

-------------------------

Στωική Φιλοσοφία

Οι Στωικοί είχαν δίκιο - Ο Συναισθηματικός Έλεγχος είναι Ωφέλιμος για την Ψυχή

Η νευροεπιστήμη και η ψυχοθεραπεία συμφωνούν ότι μπορείς να αλλάξεις το νοητικό σου πλαίσιο όπως ο Στωικός Μάρκος Αυρήλιος περιέγραψε...

Η στωική φιλοσοφία του Ρωμαίου αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου προσφέρει μια συναρπαστική εναλλακτική λύση, η οποία επικεντρώνεται στην εύρεση της ηρεμίας: Κάποιος με περιφρονεί. Αυτό είναι δικό του πρόβλημα. Το δικό μου είναι να μην κάνω ή να μην λέω τίποτα αξιοκαταφρόνητο. Κάποιος με μισεί. Είναι πρόβλημά του. Το δικό μου είναι να είμαι υπομονετικός και χαρούμενος με όλους, συμπεριλαμβανομένων και αυτών.

Στην αυτοκρατορική αυλή, ο Μάρκος Αυρήλιος έγινε μάρτυρας του πιο ύπουλου κοινωνικού περιβάλλοντος του αρχαίου κόσμου. Συχνά ήταν δύσκολο να διατηρήσει ένα ηθικό υψηλό επίπεδο, γι' αυτό και συχνά σκεφτόταν το θέμα της συγχώρεσης, για το οποίο έγραψε στους Στοχασμούς του. Υιοθετώντας ένα στωικό πλαίσιο, επικεντρώθηκε στον έλεγχο των συναισθημάτων του και στην επίτευξη ηρεμίας ανεξάρτητα από το κοινωνικό πλαίσιο: Δεν είναι αυτό που κάνουν οι άλλοι που μας ενοχλεί. Αυτό είναι πρόβλημα για το δικό τους μυαλό, όχι για το δικό μας. Πέταξε τις λανθασμένες αντιλήψεις. Να είσαι πρόθυμος να σταματήσεις να σκέφτεσαι καταστροφικά... και ο θυμός σου θα εξαφανιστεί.

Η εφαρμογή αυτών των αρχών έκανε τον Μάρκο Αυρήλιο έναν δίκαιο ηγεμόνα. Και σήμερα οι ιδέες του προσφέρουν μια ρεαλιστική πορεία για να καταστήσει την καλοσύνη και τη συγχώρεση θεμελιώδεις αρχές στη ζωή κάποιου. Η ανάληψη της ευθύνης για τα συναισθήματά μας με αυτόν τον τρόπο, η οικοδόμηση μιας ανθεκτικής νοοτροπίας που δεν επηρεάζεται από τις προκλήσεις των άλλων, είναι ένας πιο πρακτικός τρόπος για να χτίσουμε χαρακτήρα. Εστιάζοντας στις σκέψεις και τις πράξεις μας αντί σε εκείνες του δράστη, μεγεθύνουμε την ευθύνη μας απέναντι στον εαυτό μας: Το εγώ μας και η συναφής αίσθηση δικαιώματος, αγανάκτησης και θυματοποίησης μειώνονται.

Όπως υποδηλώνουν η νευροεπιστήμη και η ψυχοθεραπεία, η αλλαγή του νοητικού μας πλαισίου σύμφωνα με τις αρχές που περιγράφει ο Μάρκος Αυρήλιος μπορεί, με τη σειρά της, να «επανασυνδέσει» τον συναισθηματικό μας εγκέφαλο, οδηγώντας σε μια πιο υπομονετική ιδιοσυγκρασία που ευνοεί την καλοσύνη. Αν εξασκηθούμε στο να ηρεμούμε τον εαυτό μας ή να αιτιολογούμε τέτοια περιστατικά, η φλοιώδης αναστολή του θυμού μας ενισχύεται και μπορεί, με την πάροδο του χρόνου, να γίνει πιο αβίαστη. Αυτή η ιδέα συνοψίζεται όμορφα από τον Μάρκο Αυρήλιο: Τα πράγματα που σκέφτεσαι καθορίζουν την ποιότητα του μυαλού σου. Η ψυχή σου παίρνει το χρώμα των σκέψεών σου.

Αυτή είναι μια κρίσιμη έννοια για την κατανόηση της πρακτικής σοφίας του Στωικισμού και σημαίνει ότι, κατασκευάζοντας σκόπιμα ένα πλαίσιο σκέψης για τον κόσμο, μπορούμε να καθορίσουμε ποια ποιότητα θα λάβουν τα συναισθήματά μας και, κατ' επέκταση, η ζωή μας. Η προσαρμογή των αξιολογικών κρίσεων στον φλοιό μας διαμορφώνει το χρώμα της ψυχής μας. Η καθαρή σκέψη, σύμφωνα με τους Στωικούς, είναι ο ασφαλέστερος δρόμος προς την αρετή. Και κάποιος μπορεί να αποκτήσει καθαρό μυαλό μόνο κατανοώντας την Στωική αρχή που συχνά αποκαλείται «διχοτομία του ελέγχου»: η σαφής διάκριση μεταξύ αυτού που έχουμε έλεγχο στη ζωή και αυτού που δεν έχουμε...

Πίστευαν ότι τα περισσότερα από τα ταραγμένα, κυμαινόμενα συναισθήματά μας προκύπτουν από την άρνηση να αποδεχτούμε ό,τι είναι πέρα ​​από τον έλεγχό μας, όπως επισημαίνει ο Μάρκος Αυρήλιος: Παίρνεις πράγματα που δεν ελέγχεις και τα ορίζεις ως «καλά» ή «κακά». Και φυσικά, όταν τα «κακά» πράγματα συμβαίνουν ή τα «καλά» δεν συμβαίνουν, κατηγορείς τους θεούς και νιώθεις μίσος για τους ανθρώπους που είναι υπεύθυνοι.

Το να αποδεχτούμε αυτή τη διχοτομία σημαίνει, αναγνωρίζοντας ότι οι συναισθηματικές μας αντιδράσεις, όπως η απογοήτευση ή η οργή, διαμορφώνονται από το μυαλό μας από το πώς πλαισιώνουμε τις εμπειρίες μας... Και αυτό το υποκειμενικό πέπλο πάνω από το αντικειμενικό γεγονός διαφέρει από άτομο σε άτομο: Κάποιοι ερεθίζονται πιο εύκολα, ενώ άλλοι είναι πιο ήρεμοι. Κάποιοι βρίσκουν κάτι που τους πληγώνει, ενώ άλλοι το αποφεύγουν με γέλιο.

Γι' αυτό ο Στωικισμός ζητά προσωπική ευθύνη για να αποκτήσουμε τον έλεγχο των αντιλήψεών μας, αποδυναμώνοντας την ερεθιστική μας ικανότητα, συρρικνώνοντας το εγώ μας και μειώνοντας την αίσθηση του δικαιώματός μας εστιάζοντας μόνο στον εαυτό μας. Όπως γράφει ο Μάρκος Αυρήλιος: Διάλεξε να μην πληγωθείς και δεν θα νιώσεις ότι πληγώθηκες. Αυτό οδηγεί σε μια σημαντική επιλογή στη ζωή. Όπως το θέτει ο Μάρκος Αυρήλιος, τα εξωτερικά στοιχεία δεν είναι το πρόβλημα. Είναι η εκτίμησή σου γι' αυτά. Την οποία μπορείς να σβήσεις τώρα.

Για τον Μάρκο Αυρήλιο, ο Στωικισμός προσέφερε ένα πλαίσιο για να είναι πιο επιεικής απέναντι στην αχρειότητα της αρχαίας Ρώμης, διατηρώντας τα συναισθήματά του υπό έλεγχο ώστε να είναι ένας σοφός και δίκαιος ηγεμόνας.

Με την αυξανόμενη δημοτικότητα του Στωικισμού, οι ιδέες του βρίσκουν απήχηση σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν παρόμοιες επιθέσεις κατά της λογικής τους από τη σύγχρονη κοινωνία.

Η γνήσια υπομονή, η καλοσύνη και η συγχώρεση θα μπορούσαν να καλλιεργήσουν βαθύτερες κοινωνικές συνδέσεις και μεγαλύτερη κατανόηση της κοινής μας ανθρωπιάς. Όπως έγραψε ο αυτοκράτορας: Το να νιώθεις στοργή για τους ανθρώπους ακόμα και όταν κάνουν λάθη είναι αποκλειστικά ανθρώπινο. Μπορείτε να το κάνετε, αρκεί απλώς να αναγνωρίσετε ότι είναι κι αυτοί άνθρωποι... Και, πάνω απ' όλα, ότι δεν σε έχουν πληγώσει πραγματικά. Δεν έχουν μειώσει την ικανότητά σου να επιλέγεις.

Η εφαρμογή του ελέγχου για να εντοπίσουμε τις γνωστικές μας στρεβλώσεις και να ρυθμίσουμε τα συναισθήματά μας μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο στην ψυχική μας ευεξία, αλλά και σε κάτι μεγαλύτερο από εμάς.

István Darabán
από την ιστοσελίδα Psyche μέσω bibliotecapleyades.net

------------------------------------

Μάρκος Αυρήλιος

Στωική Φιλοσοφία

Μάρκος Αυρήλιος - Οι «Στοχασμοί» γνωστοί και με τον αρχικό τους τίτλο «Τὰ εἰς ἑαυτόν»

Ελληνιστική εποχή - Όταν οι Έλληνες κυβερνούσαν τον κόσμο

Ο Αρχαίος Ελληνικός κόσμος έφτασε στο απόγειό του κατά την Ελληνιστική εποχή (-323 έως -146).

Χρονολογούμενη από τον θάνατο του Αλεξάνδρου έως την άνοδο της Ρώμης, η περίοδος σηματοδότησε την παρακμή της πόλης-κράτους, την άνοδο των αυτοκρατοριών και μεγάλα επιτεύγματα στην επιστήμη, την τέχνη και τη φιλοσοφία.

Τα πρώτα χρόνια της ελληνιστικής εποχής

Ο θάνατος του Μεγάλου Αλεξάνδρου (-323) άφησε την απέραντη αυτοκρατορία του, η οποία εκτεινόταν από την Ινδία έως την κεντρική Ευρώπη, σε χάος.

Δεν άφησε κληρονόμο, έτσι η αυτοκρατορία μοιράστηκε μεταξύ των στρατηγών και των διοικητών του. Αυτοί ονομάζονταν Διάδοχοι και για περίπου πενήντα χρόνια πολεμούσαν μεταξύ τους για τον έλεγχο της Μακεδονικής Αυτοκρατορίας.

Ο Αντίγονος σχεδόν κατάφερε να ενώσει την αυτοκρατορία, αλλά ηττήθηκε στη μάχη της Ιψού (-301), τερματίζοντας τους Διαδοχικούς Πολέμους. Τρία μεγάλα κράτη προέκυψαν από τους Διαδοχικούς Πολέμους:

• στην Ασία, ο Σέλευκος ίδρυσε την αυτοκρατορία των Σελευκιδών

• στην Αίγυπτο, βασίλευε ο Πτολεμαίος

• Η Μακεδονία και η υπόλοιπη Ελλάδα κυβερνούνταν από τους Αντιγονίδες

Αυτά τα κράτη πολεμούσαν συνεχώς μεταξύ τους.

Εν τω μεταξύ, πολλοί Μακεδόνες και άλλοι Έλληνες εγκαταστάθηκαν στις νέες περιοχές, κατοικώντας στις πόλεις που ίδρυσε ο Αλέξανδρος.

Ο Ελληνιστικός Κόσμος

Η Αυτοκρατορία των Σελευκιδών γνώρισε περιόδους ευημερίας και ισχύος, ειδικά υπό τον Αντίοχο Α΄ και τον Αντίοχο Γ΄, αλλά βρισκόταν συνεχώς σε μάχη με επαναστάτες και εισβολείς.

Έλληνες στη Βακτρία αποσχίστηκαν από τους Σελευκίδες και ίδρυσαν ένα μεγάλο κράτος εκεί που βρίσκεται τώρα στο Αφγανιστάν και την Κεντρική Ασία. Οι Έλληνες της Βακτριανής επεκτάθηκαν ακόμη και στην Ινδία και δημιούργησαν μια ισχυρή αυτοκρατορία.

Η Πτολεμαϊκή Αυτοκρατορία μαστιζόταν από αιγυπτιακές ανταρσίες και αυλικές δολοπλοκίες. Οι Πτολεμαίοι υιοθέτησαν πολλές αιγυπτιακές θρησκευτικές πρακτικές, αλλά παρέμειναν ξεχωριστή κάστα από αυτήν του γηγενούς πληθυσμού. 

Η Μακεδονία ήταν σχετικά αδύναμη και η κυριαρχία της σε μεγάλο μέρος της υπόλοιπης Ελλάδας δεν ήταν ποτέ απόλυτη. Ωστόσο, παρά τους πολέμους και την αστάθεια, τα ελληνιστικά κράτη κατάφεραν να κυβερνήσουν μεγάλο μέρος της αυτοκρατορίας του Αλεξάνδρου.

Η Ελλάδα κατά την Ελληνιστική Εποχή

Οι παλιές πόλεις-κράτη της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων πόλεων όπως η Αθήνα, άρχισαν να παρακμάζουν κατά την Ελληνιστική περίοδο. Ενώ η Σπάρτη παρέμεινε ανεξάρτητη, έγινε πολιτικά οπισθοδρομική. Οι πόλεις-κράτη απλώς δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν στρατιωτικά τα διάδοχα κράτη.

Ωστόσο, ορισμένοι Έλληνες παρέμειναν ανεξάρτητοι, σχηματίζοντας πολιτικές και στρατιωτικές ομάδες όπως η Αιτωλική Συμμαχία.

Τεχνολογία και Γεωργία στην Ελληνιστική Εποχή

Στην Ελληνιστική Εποχή Α αναπτύχθηκαν νέες αρχιτεκτονικές και ναυπηγικές τεχνικές. Εφευρέθηκαν επιστημονικά όργανα όπως τα ρολόγια νερού. Ο Ήρωνας της Αλεξάνδρειας ανέπτυξε την πρώτη ατμομηχανή στον κόσμο, γνωστή ως αιολίπυλο .

Νέες γεωργικές πρακτικές ήταν επίσης πρωτοπόρες, ιδιαίτερα στην Πτολεμαϊκή Αίγυπτο.

Ο ελληνιστικός κόσμος περιλάμβανε μια τεράστια γεωγραφική περιοχή, επιτρέποντας μια ποικίλη ανταλλαγή προϊόντων. Για παράδειγμα, εκείνη την εποχή η περγαμηνή γραφής με πάπυρο έγινε πανταχού παρούσα στον ελληνικό κόσμο.

Τα μαθηματικά και οι επιστήμες άκμασαν επίσης. Πράγματι, στην Αλεξάνδρεια, οι επιστήμονες υποστήριζαν ότι ο κόσμος ήταν στρογγυλός και περιστρεφόταν γύρω από τον ήλιο, πάνω από 1500 χρόνια πριν από τον Κοπέρνικο.

Πολιτιστικά Επιτεύγματα στην Ελληνιστική Εποχή

Ενώ ο ελληνιστικός κόσμος ήταν πολιτικά διχασμένος, η περιοχή ήταν ενοποιημένη πολιτιστικά και πολύ κοσμοπολίτικη. Η ελληνική Κοινή, έγινε η κοινή γλώσσα μεγάλου μέρους του γνωστού κόσμου. Η γλυπτική και η ζωγραφική επικεντρώθηκαν περισσότερο στον άνθρωπο, ένα φαινόμενο που επανεμφανίστηκε αργότερα στην Αναγέννηση. Την περίοδο αυτή δημιουργήθηκαν πολλά καλλιτεχνικά αριστουργήματα, όπως το περίφημο άγαλμα της Νίκης της Σαμοθράκης. Τέτοια έργα αργότερα επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τη ρωμαϊκή τέχνη.

Την εποχή αυτή οι Μυστηριακές θρησκείες όπως ο Ορφισμός έγιναν δημοφιλείς. Υπήρχε μεγάλος θρησκευτικός συγκρητισμός, ειδικά στην Πτολεμαϊκή Αίγυπτο, καθώς πολλοί από τους ελληνιστικούς μονάρχες ήταν ανοιχτόμυαλοι.

Ο ελληνιστικός κόσμος ήταν πολύ διασυνδεδεμένος και το εμπόριο άνθιζε. Ελληνιστικοί βασιλείς, όπως οι Πτολεμαίοι, υποστήριζαν το εμπόριο μέσω έργων όπως ο περίφημος Φάρος της Αλεξάνδρειας. Αυτό έφερε μεγάλη ευημερία ιδιαίτερα στην Ελλάδα.

Την ίδια εποχή εμφανίστηκαν και μερικές σημαντικές φιλοσοφικές σχολές.

Οι Κυνικοί πίστευαν ότι οι άνθρωποι έπρεπε να ζουν όσο το δυνατόν πιο κοντά στη φύση.

Οι Στωικοί πίστευαν στον αυτοέλεγχο, υποστηρίζοντας ότι μια λογική ζωή φέρνει ηρεμία και είναι σύμφωνη με τον θεϊκό νόμο.

Οι Επικούρειοι υποστήριζαν ότι το νόημα της ζωής ήταν να απολαμβάνει κανείς λογική και μετριοπαθή ηδονή .

Το τέλος της Ελληνιστικής Εποχής

Η άνοδος της Ρώμης ήταν η τελευταία καμπάνα της Ελληνιστικής εποχής. Η Αυτοκρατορία των Σελευκιδών βρισκόταν σε παρακμή λόγω των συνεχών Παρθικών επιδρομών. Ενώ ο Αντίοχος Β΄ ο Μέγας κατάφερε να αποκαταστήσει την αυτοκρατορία στην παλιά της δόξα, απείλησε τη ρωμαϊκή επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στη Μάχη της Μαγνησίας , ο Αντίγονος ηττήθηκε αποφασιστικά.
Αυτή ήταν η αρχή του τέλους της Αυτοκρατορίας των Σελευκιδών. Μέσα σε λίγες δεκαετίες, η Ρώμη διόριζε τους βασιλιάδες της και μεγάλο μέρος της επικράτειάς της προσαρτήθηκε στους Πάρθους.

Οι Ρωμαίοι πολέμησαν τους Μακεδόνες σε Τρεις Πολέμους (-214 με -148).

Το -148 οι Ρωμαίοι θριάμβευσαν. Στον τέταρτο και τελευταίο Μακεδονικό Πόλεμο, οι Ρωμαίοι νίκησαν για άλλη μια φορά...

Η Κόρινθος λεηλατήθηκε και αυτό σηματοδότησε την έναρξη της κυριαρχίας της Ρώμης στην Ελλάδα.

Οι Ρωμαίοι όμως επηρεάστηκαν βαθιά από τον ελληνιστικό πολιτισμό. Πολλά μέλη της ρωμαϊκής ελίτ έγραφαν και μιλούσαν ελληνικά.

Πράγματι, μετά το -146 ένας ελληνορωμαϊκός πολιτισμός κυριάρχησε στον μεσογειακό κόσμο.

Μέχρι το -146μόνο οι Έλληνες στη Βακτρία και την Ινδία διατήρησαν την εξουσία.

Συμπέρασμα

Η Ελληνιστική Εποχή ήταν καθοριστική. Σήμανε το τέλος του συστήματος της πόλης-κράτους και η ηπειρωτική Ελλάδα περιθωριοποιήθηκε πολιτικά.

Ο ελληνικός πολιτισμός κυριάρχησε, επηρεάζοντας λαούς από τη Δυτική Μεσόγειο μέχρι την Ινδία.

Η εποχή αυτή σημείωσε εκπληκτικά επιτεύγματα στις τέχνες, τη φιλοσοφία και την τεχνολογία.

Κοσμοπολίτικες κοινωνίες εμφανίστηκαν - θυμίζοντας πολύ την τρέχουσα εποχή.

Ενώ η Ρώμη έθεσε τέλος στην Ελληνιστική Εποχή, ήταν επίσης και οι κληρονόμοι της...

Αναφορές

Boardman, John - H Ιστορία της Ελλάδας και του Ελληνιστικού Κόσμου της Οξφόρδης - 2η Έκδοση, Oxford University Press, 1988.

από τον Ed Whalen

από την ιστοσελίδα ClassicalWisdom μέσω .bibliotecapleyades.net

-------------------------------------------------

Από τους πιο γνωστούς μηχανικούς και μαθηματικούς της Ελληνιστικής περιόδου ο Ήρων ο Αλεξανδρεύς, υπήρξε η τρίτη μεγάλη φυσιογνωμία της μηχανικής μετά τους Κτησίβιο και Φίλωνα. Διετέλεσε και διευθυντής του Μουσείου της Αλεξάνδρειας (Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας) και έμεινε γνωστός από τις περίφημες κατασκευές του, οι οποίες τον κατατάσσουν ανάμεσα στις μεγαλύτερες μορφές της επιστήμης της Αρχαιότητας και δίκαια τον θεωρούν σαν τον πνευματικό πρόγονο του Λεονάρντο Ντα Βίντσι (ο οποίος φαίνεται να έχει διαβάσει και γραπτά που αφορούν το έργο του Ήρωνα όπως και του Αρχιμήδη).

Ουσιαστικά ο Ήρων υπήρξε μαθητής και συνεχιστής του έργου των Κτησίβιου και Φίλωνα, το οποίο εν πολλοίς διέσωσε και βελτίωσε.

Περισσότερα ΕΔΩ

Στωικισμός και Πόνος

Ο πόνος είναι κοινός σε όλους τους ανθρώπους. Από την απώλεια ενός κατοικίδιου ζώου ή ενός βιοποριστικού μέσου μέχρι την πικρή αγωνία που βιώνει ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου, η θλίψη είναι διάχυτη στη ζωή όλων μας. Οι Αρχαίοι Στωικοί, που έζησαν σε πιο δύσκολες και επικίνδυνες εποχές από τη δική μας, ανέπτυξαν μια μοναδική και ακλόνητη προοπτική για τον τρόπο αντιμετώπισης του πόνου.

Επίκτητος - Τίποτα δεν διαρκεί για πάντα

Ένας από τους πιο γνωστούς Στωικούς φιλοσόφους, ο Επίκτητος, καταλάβαινε ότι πολλά πράγματα στη ζωή είναι πέρα ​​από τον άμεσο έλεγχό μας.

Αυτό έχει νόημα υπό το πρίσμα της προσωπικής ιστορίας του Επίκτητου.

Γεννημένος σε συνθήκες δουλείας, ο Επίκτητος γνώριζε από μικρή ηλικία τι σήμαινε να μην έχει άμεση επιρροή στον κόσμο γύρω του.

Ο Επίκτητος απελευθερώθηκε κάποια στιγμή στα τέλη της εφηβείας του ή στις αρχές της δεκαετίας των είκοσι. Ζούσε με ένα πόδι που είχε παραλύσει είτε λόγω περιορισμού στην παιδική ηλικία είτε λόγω κακοποίησης από έναν αφέντη.

Αν μπορεί να λεχθεί ότι κάποιος έχει βιώσει μια κακή τύχη στη ζωή του, ο Επίκτητος αποτελεί ένα ταιριαστό παράδειγμα.

Παρά ταύτα, ο Επίκτητος δεν βυθίστηκε στην αυτολύπηση, ούτε έτρεφε δυσαρέσκεια για την ιστορία της ζωής του.

Αντ' αυτού, διατύπωσε μια φιλοσοφία που τόνιζε τη σημασία της προσωπικής ευθύνης απέναντι σε άδικα εξωτερικά γεγονότα.

Στην πραγματικότητα, ο Επίκτητος έφτασε στο σημείο να πει ότι ο μόνος έλεγχος που έχει ένα άτομο είναι ο έλεγχος πάνω στον εαυτό του.

Για αυτόν τον λόγο, ο Επίκτητος υποστήριξε ότι η καλύτερη ασπίδα κατά της θλίψης δεν ήταν να βρούμε τρόπους να προστατευτούμε από την απώλεια, κάτι που είναι αδύνατο, αλλά μάλλον να μάθουμε να αντιμετωπίζουμε καλύτερα.

Αντί να μισούμε τους θεούς ή το σύμπαν μετά την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου ή κάποιας άλλης σημαντικής απώλειας, ο Επίκτητος έλεγε ότι θα πρέπει να βρούμε γαλήνη στο γεγονός ότι τίποτα στη ζωή δεν διαρκεί για πάντα, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου που περνάμε με τα αγαπημένα μας πρόσωπα.

Αφού όλα σε αυτή την πλευρά της αιωνιότητας είναι προσωρινά, πρέπει να δεχτούμε ότι όλα θα έρθουν στο τέλος και, ως εκ τούτου, θα πρέπει απολαύσουμε τον χρόνο που έχουμε.

Στις ομιλίες του, ή αλλιώς διαλέξεις, οι οποίες γράφτηκαν από έναν από τους μαθητές του, ο Επίκτητος διδάσκει ότι οι άνθρωποι πρέπει να βλέπουν τα πάντα και τους πάντες στη ζωή τους ως ένα δώρο που πρέπει να απολαμβάνουν στον κατάλληλο χρόνο.

Μόλις αυτό το δώρο φύγει από τη ζωή κάποιου, πρέπει να αναγνωρίσει ότι ο χρόνος για να απολαμβάνει κανείς αυτόν τον συγκεκριμένο θησαυρό έχει τελειώσει.

Όπως ακριβώς δεν θα περιμένατε να μπορείτε να απολαύσετε φρέσκα φρούτα εκτός εποχής, έτσι δεν θα πρέπει να περιμένετε να μπορείτε να απολαύσετε χρόνο με κάτι ευχάριστο ή αγαπημένο, πέρα ​​από τον χρόνο που σας έχει δοθεί μαζί.

Οι Στωικοί προέτρεπαν την εστίαση στον αυτοέλεγχο και την αυτοπειθαρχία ως αντίδοτο στις δυσκολίες της ζωής.

Η θλίψη πάντα θα μας πονάει, αλλά δεν πρέπει να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να παρασυρθεί ή να επηρεαστεί ώστε να επιδεινώσει τον πόνο μας μόνο και μόνο επειδή οι άλλοι το περιμένουν από εμάς.

Μπορείτε να εκπαιδεύσετε τον εαυτό σας να ελέγχει τις αντιδράσεις σας στην απώλεια, ειδικά θυμούμενοι την παροδικότητα της ζωής. Με την πάροδο του χρόνου, μπορείτε να γίνετε ένα ψυχικά πιο δυνατό, πιο ανθεκτικό άτομο...

bibliotecapleyades.net

-------------------------------------

Οι Στωικοί

Η ΣΤΩΙΚΗ ΑΤΑΡΑΞΙΑ

ΖΗΝΩΝ - Ο ΙΔΡΥΤΗΣ ΤΟΥ ΣΤΩΙΚΙΣΜΟΥ

3 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΤΩΙΚΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥΣ

ΤΑ ΤΡΙΑ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΣΤΩΙΚΟΥΣ

ΠΩΣ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΤΕ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ - ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΤΩΙΚΟΥΣ

ΖΗΝΩΝ: «ΕΧΟΥΜΕ ΔΥΟ ΑΥΤΙΑ ΚΑΙ ΕΝΑ ΣΤΟΜΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠ’ ΟΣΑ ΛΕΜΕ»

Η ΣΤΩΙΚΗ ΑΤΑΡΑΞΙΑ - ΑΠΩΤΕΡΟΣ ΣΚΟΠΟΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΣΧΗΜΩΝ ΣΤΙΓΜΩΝ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΕ ΜΕΤΡΟ ΚΑΙ ΗΡΕΜΙΑ

Κάποιοι φιλόσοφοι πήραν το όνομα τους από τις πόλεις, άλλοι από κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, άλλοι από τη στάση ζωής, μερικοί από τους δασκάλους τους.

Από τους φιλοσόφους άλλοι υπήρξαν δογματικοί και άλλοι σκεπτικοί. Δογματικοί είναι όσοι θεωρούν τα πράγματα καταληπτά και σκεπτικοί όσοι διατηρούν γι' αυτά επιφυλάξεις, επειδή τα θεωρούν ακατάληπτα. 

Μερικοί άφησαν γραπτά έργα, άλλοι δεν έγραψαν τίποτε, όπως, σύμφωνα με μερικούς, ο Σωκράτης, ο Στίλπων, ο Φίλιππος, ο Μενέδημος, ο Πύρρων, ο Θεόδωρος, ο Καρνεάδης, ο Βρύσων, ενώ σύμφωνα με μερι­κούς και ο Πυθαγόρας καθώς επίσης και ο Αρίστων ο Χίος, που έγραψαν μόνο λίγες επιστολές.

Από ένα σύγγραμμα άφησαν ο Μέλισσος, ο Παρμενίδης και ο Αναξαγόρας, ενώ ο Ζήνων άφησε πολλά και ακόμη περισσότερα ο Ξενοφάνης, ο Δημόκριτος, ο Αριστοτέλης, ο Επίκουρος και ο Χρύσιππος.

Κάποιοι φιλόσοφοι πήραν το όνομα τους από τις πόλεις, όπως οι Ηλιακοί, οι Μεγαρικοί, οι Ερετρικοί και οι Κυρηναϊκοί, άλλοι από τόπους, όπως οι Ακαδημαϊκοί και οι Στωικοί, άλλοι από κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως οι Περιπα­τητικοί, άλλοι από περιπαίγματα, όπως οι Κυνικοί, άλλοι από τη στάση τους προς τη ζωή, όπως οι Ευδαιμονικοί, άλλοι από κάποιες υπερβολές στις απόψεις τους, όπως οι Φιλαλήθεις, οι Ελεγκτικοί και οι Αναλογητικοί.

Μερικοί πήραν το όνομα τους από τους δασκάλους τους, όπως οι Σωκρατικοί και οι Επικού­ρειοι, και άλλοι από παρόμοιους λόγους. Όσοι ασχολήθηκαν με τη μελέτη της φύσης ονομάστηκαν φυσικοί, όσοι ασχολή­θηκαν με ηθικά ζητήματα ηθικοί και όσοι καταγίνονταν με τη γοητεία των λόγων διαλεκτικοί.

ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ ΛΑΕΡΤΙΟΥ – ΒΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ

ΒΙΩΝ ΚΑΙ ΓΝΩΜΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΙ ΕΥΔΟΚΙΜΗΣΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΙΣ ΔΕΚΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟΝ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΑΜΤΕΙΑ «ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ» ΑΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ 1 ΒΙΒΛΙΑ 1-2 ΕΚΔΟΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ

https://pdfcoffee.com/--219-pdf-free.html

-----------------------------------

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΕΙΧΕ ΔΥΟ ΑΦΕΤΗΡΙΕΣ

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ - ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ 

ΤΑ ΤΡΙΑ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ - ΟΙ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ - ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ

Το όνομα Διογένης Λαέρτιος με το οποίο είναι σήμερα γνωστός ο συγγραφέας του έργου "Βίοι φιλοσόφων" απα­ντά πολύ σπάνια στα αρχαία έργα. Και τότε ακόμη εμφανί­ζεται με διάφορες μορφές: αποκαλείται Λαέρτιος Διογένης στα χειρόγραφα του έργου του, από τον Σώπατρο ( Έκλογαί διάφοροι, παρά Φωτίω Βι6λ. 161) και στη Σούδα [s.v. (υπό το λήμμα) τετραλογία]. Το Διογένης Λαέρτιος εμφα­νίζεται μόνο στον Στέφανο Βυζάντιο (s.v. Δρυΐδαί) και σε λήμμα της Παλατινής Ανθολογίας (vii. 95).

Ο Ευστάθιος στο έργο Παρεκβολαί εις την Όμηρου Ίλιάδα τον αναφέ­ρει ως Λαέρτη (Μ 153).

Ο Στέφανος Βυζάντιος (s.v. Ενε­ τοί) τον αποκαλεί απλώς Διογένη, σ' ένα χωρίο που θεωρείται ότι αναφέρεται στον Διογένη Λαέρτιο. Ο Στέφανος Βυζάντιος (s.v. Χολλεΐδαι αναφέρεται σ' αυτόν ως Διογέ­νης ό Λαερτιεύς, πράγμα που προδίδει την πόλη καταγω­γής του: η Λαέρτη της Καρίας ή η Λαέρτη της Κιλικίας. Τούτη η εξήγηση του ονόματος και της καταγωγής του ήταν δεκτή στα χρόνια της Αναγέννησης μέχρι τον 18ο αιώνα. Ο Sthar, στο Dictionary of Greek and Roman Biog­ raphy (εκδ. Smith), προτείνει την εκδοχή πως ένας από τους προγόνους του Διογένη Λαέρτιου είχε "προστάτη" μέλος της Ρωμαϊκής οικογένειας των Λαερτίων.

Η επικρα­τέστερη, όμως, άποψη είναι εκείνη του Wilamowitz (Philologische Untersuchungen iii, 163 και Hermes, xxxiv, σ. 629), σύμφωνα με την οποία το «Λαέρτιος» ήταν λόγια προσωνυμία της μετακλασικής περιόδου, η οποία δόθηκε για να διακρίνεται ο συγκεκριμένος Διογένης απ' όλους τους άλλους· είχε δημιουργηθεί, πάλι κατά τον Wilamowitζ, με βάση την Ομηρική κλητική προσφώνηση για τον Οδυσσέα διογενές Λαερηάδη.

Τα μόνα στοιχεία που έχουμε για τη ζωή του είναι όσα προκύπτουν από το ίδιο του το συγγραφικό έργο. Η περίο­δος, για παράδειγμα, στην οποία έζησε μπορεί να υπολο­γιστεί με βάση το ποιους αναφέρει στο έργο του και ποιους όχι. Διάφοροι μελετητές τοποθέτησαν την εποχή που έζη­σε από το 200 μέχρι το 500 μ.Χ. (Βλ. R. Genaille, Vie, Doctrines et Sentences des Philosophes ¡Ilustres, 1, Παρίσι, 1965, σελ. 9). Είναι βέβαιο πως το terminus ante quem είναι το 500 μ.Χ., εφόσον αναφέρεται από τον Σώπατρο. Οι τελευταίοι φιλόσοφοι που αναφέρει είναι ο Σκεπτικός Θεοδόσιος, ο Σέξτος Εμπειρικός και ο Σατορνίνος Κυθηνάς, που έζησαν όλοι τον 3ο μ.Χ. αιώνα. Επειδή, όμως, δεν αναφέρεται σε Νεο-Πυθαγορείους ούτε και σε Νεο­ πλατωνικούς, παρόλο που μέρος του έργου του είχε απο­δέκτη (III 47) μια γυναίκα, ένθερμη οπαδό του Πλατωνισμού, ο Α. Delatte (La Vie de Pythagore de Diogéne Lauree, Βρυξέλλες, 1922) τοποθετεί το έργο του Διογένη το 225-250 μ.Χ.

Εκτός από την ιστορία της φιλοσοφίας ο Διογένης πα­ραθέτει σαράντα εννέα δικά του επιγράμματα στις βιογρα­φίες σαράντα τριών φιλοσόφων. Είχε εκδώσει και συλλο­γή Επιγραμμάτων, στο πρώτο Βιβλίο της οποίας (Πάμμετρος) διηγούνταν σε διαφορετικά μέτρα τρόπους με τους οποίους είχαν πεθάνει διάσημοι άνδρες. Από το έργο του φαίνεται πως ο Διογένης είχε λάβει αρτιώτατη μόρφωση, δεν μπορούμε όμως να συμπεράνου­με αν ανήκε ο ίδιος σε φιλοσοφική σχολή ούτε αν είχε αποκτήσει ειδικότερες γνώσεις για τη φιλοσοφία πέρα από αυτές που του έδινε η γενική του παιδεία. Η προσέγγιση του στη φιλοσοφία είναι Βιογραφική και Λογοτεχνική και όχι φιλοσοφική. Αρκετοί μελετη­τές τον έχουν θεωρήσει Επικούρειο, λόγω της έκτασης και της αδιαμφισβήτητης αξίας αναφοράς του στον Επίκουρο (Βιβλ. Χ). Η μεγάλη αξιοπιστία του, όμως, ως πηγή οφεί­λεται στο γεγονός ότι ο Διογένης Λαέρτιος παρέθεσε εκτε­ταμένα χωρία από το ίδιο το έργο του Επικούρου. Κοινό σημείο του Λαέρτιου με τους Σκεπτικούς είναι η αμερολη­ψία απέναντι στις απόψεις των φιλοσοφικών σχολών, στις οποίες κατά την περιγραφή του αποδίδει την ίδια περίπου βαρύτητα.

Ο Διο­γένης στο έργο του αναφέρεται αρκετές φορές στον εαυ­τό του, αλλά οι πληροφορίες που μας δίνει δεν μας διαφω­τίζουν για τον ίδιο και τη ζωή του. Οι περισσότερες αναφέρονται στο πώς χρησιμοποιεί τις πηγές του. Σπάνια δια­τυπώνει προσωπική άποψη πάνω σε θέματα φιλοσοφίας, εκτός από την περίπτωση όπου υπερασπίζεται ένθερμα τον Επίκουρο (χ, 3-12), τούτη η υπεράσπιση όμως δεν απο­κλείεται καθόλου να προέρχεται επίσης από τις πηγές του. 

Η ανισότητα και ποικιλομορφία που παρουσιάζει συνολικά το έργο του Διογένη Λαέρτιου δεν οφείλονται ενδεχομέ­νως στις δικές του αδυναμίες ή επιλογές, αλλά προκύ­πτουν από το τεράστιο και ποικίλο υλικό των πηγών του. Ο τίτλος του έργου εμφανίζεται στα χειρόγραφα σε διάφορες μακροσκελείς παραλλαγές. Τυπικό παράδειγμα είναι το: Λαέρτιου Διογένους βίοι και γνώμαι των εν φιλο­σοφία εύδοκιμησάντων κάί των έκαστη αίρέσει άρεσκόντων εν έπιτόμω συναγωγή. Οι μετέπειτα αναφορές σ' αυτό περιέκοψαν τον τίτλο σε φιλοσόφων βίοι, ο οποίος άλλωστε, δεδομένου ότι επικεντρώνεται στη Βιογραφική πλευρά του έργου, αντιπροσωπεύει πιστότερα τις προθέσεις του συγ­γραφέα. 

Η τεράστια αξία που έχει αποκτήσει το έργο του Διο­γένη Λαέρτιου οφείλεται κυρίως στη μη διάσωση των πε­ρισσοτέρων αρχικών πηγών και των πρώιμων συμπιλημάτων, απώλεια που ανέδειξε το έργο του σε κύρια πηγή της ιστορίας της φιλοσοφίας. Στα τέλη του Μεσαίωνα τα Βι­βλία του Διογένη αποτελούσαν την αποκλειστική βάση της ιστορίας της φιλοσοφίας, όπως φαίνεται από το δημοφιλές και ευρύτατα διαδεδομένο έργο του Walter Burley (1275 - ;1345) De vita et moribus philosophorum.

Σε κάθε χωρίο είναι τόσο χρήσιμος και αξιόπιστος όσο και η πηγή στην οποία τυχαίνει να βασίζεται. Η διάταξη του έργου του είναι η ακόλουθη. Αρχίζει με γενική εισαγωγή ή πρόλογο που αναφέρεται στις μη Ελ­ληνικές φιλοσοφίες, σε θέματα που αφορούν στη δομή του έργου (ι 1-21) και σε μια καταγραφή των σοφών (i 22122) της αρχαιότητας, τους οποίους ο συγγραφέας δια­κρίνει από τους φιλοσόφους. Στη συνέχεια, στο έργο δίνο­νται οι ζωές των φιλοσόφων διατεταγμένες σε δύο διαδο­χές, μέθοδος που είχε αναπτυχθεί από τον Θεόφραστο και τον Σωτίωνα τον Αλεξανδρέα (σχεδιάγραμμα σελ. 19): Πρώτη διαδοχή. Ιωνική: Από τους προσωκρατικούς μέ­ χρι τον Σωκράτη (π 1-47). Στη συνέχεια διακλαδίζεται σε τρία μέρη. Πρώτον, ο Πλάτων, η Μέση και η Νέα Ακαδημεία μέχρι τον Κλειτόμαχο (iii, iv). Δεύτερο, ο Αντισθένης, οι Κυνικοί και οι Στωικοί μέχρι τον Χρύσιππο (vi, vii) και τρίτον, ο Αριστοτέλης και ο Θεόφραστος ( ν ) . Δεύτερη διαδοχή, Ιταλική: Φερεκύδης, Πυθαγόρας, Ελεάτες, Ατομικοί μέχρι τον Επίκουρο (viii), που ακολουθούνται από φιλοσόφους των οποίων δεν υπήρξαν διάδοχοι (ix, χ). Η διάταξη τούτη διασκορπίζει τους προσωκρατικούς στα πρώτο, δεύτερο, όγδοο και ένατο βιβλία. 

Ο Διογένης, επί­σης, δηλώνει στον πρόλογο πως οι Σκεπτικοί αποτελούσαν φιλοσοφική σχολή, αλλά δεν απαντώνται σε καμιά από τις δυο διαδοχές, παρ' ότι αναφέρονται διεξοδικά στο ένατο βιβλίο. Παράδοξο στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι ενώ οι διαδοχές φθάνουν μέχρι τον πρώτο μετά Χριστόν αιώνα οι Σκεπτικοί φθάνουν μέχρι την εποχή του Διογένη (Αινεσίδημος, Φαβωρίνος, Μηνόδοτος). Το στοιχείο αυτό αντι­κατοπτρίζει, όπως είπαμε, τη χρονολόγηση των πηγών του και όχι μια πιθανή προτίμηση του συγγραφέα προς τη σχολή των Σκεπτικών. Παρ' ότι ο Διογένης αναφέρει εκατοντάδες πηγών, η προτίμηση του προς κάποιες από αυτές είναι προφανής. Πολλοί, μάλιστα, από τους συγγραφείς που αναφέρει δεν είναι καθόλου γνωστοί, όπως, για παράδειγμα, ο Αντίγο­νος ο Καρύστιος, ο Αντισθένης ο Ρόδιος, ο Δημήτριος Μάγνης, ο Διοκλής, ο Ηρακλείδης Λέμβος, ο Έρμιππος, ο Ιερώνυμος Ρόδιος, ο Ιππόβοτος, ο Νεάνθης ο Κυζικηνός, η Παμφίλη και ο Φαβωρίνος. Οι περισσότεροι από τους συγ­γραφείς αυτούς έζησαν είτε τον τρίτο και δεύτερο αιώνα προ Χριστού είτε τον πρώτο μετά Χριστόν. Για την μεταξύ τους περίοδο υπάρχει χαρακτηριστικό κενό τόσο σε πηγές όσο και σε ιστορικά γεγονότα, κενό που υποδηλώνει την επιλογή του συγγραφέα ως προς τις κύριες πηγές του. 

Το βιογραφικό υλικό κατατάσσεται κατά συγκεκριμένα θέματα, όπως παρατήρησε ο Α. Delatte. Τούτα τα θέματα είναι καταγωγή· μόρφωση, φιλοσοφική παιδεία, μετακινή­σεις· θέση στη διαδοχή ή ίδρυση σχολής· χαρακτήρας και ιδιομορφίες· σημαντικά γεγονότα της ζωής· ανέκδοτα περί του θανάτου, επιγράμματα· χρονολογικά στοιχεία, περίο­δος ακμής· έργα· αρχές· έγγραφα, όπως, διαθήκη, επιστο­λές· άλλοι άνθρωποι με το ίδιο όνομα και τέλος διάφορα στοιχεία, όπως κατάλογοι οπαδών, σατιρικοί στίχοι, εφευ­ρέσεις, πολιτική δράση κ.λπ. 

Απ' όλα τα παραπάνω περισσότερο περιγράφεται ο χα­ρακτήρας και οι ιδιομορφίες, πράγμα που δείχνει τις προ­τιμήσεις τόσο του ιδίου όσο και του κοινού του. Στην περι­γραφή περιλαμβάνεται η ενδυμασία, τα φυσικά χαρακτηρι­στικά, η ιδιοσυγκρασία, το ήθος, η ερωτική ζωή (ιδιαίτερα αν ήταν σκανδαλώδης), οι διατροφικές συνήθειες και στοι­χεία της καθημερινής ζωής, καθώς και πλήθος ανεκδότων. 

Δεν γνωρίζουμε από που πήρε ο Διογένης τις δοξογραφικές περιλήψεις του, μερικές από τις οποίες είναι άλλωστε από τις μεγαλύτερες και συνοδεύονται με κατά­λογο έργων των συγγραφέων. Η προσεκτική ανάλυση αποκαλύπτει πως οι περιλήψεις αυτές δεν προέρχονται απαραίτητα από την αντίστοιχη φιλοσοφική σχολή, αλλά πολλές έχουν ακολουθήσει ανορθόδοξες πορείες, όπως, για παράδειγμα, τα δόγματα του Αριστοτέλη που θεωρού­νται από Στωική σκοπιά. Καμιά από τις δοξογραφικές πλη­ροφορίες του Διογένη δεν μπορεί να ληφθεί άκριτα, πρέ­πει οπωσδήποτε να αντιπαραβληθεί με κείμενα και απο­σπάσματα του κάθε φιλοσόφου. 

Άλλο είδος υλικού, που αφθονεί στον Διογένη Λαέρ­τιο, είναι τα αποφθέγματα, τα οποία, σύμφωνα με τον Hope (The Book of Diogenes Laertius, Νέα Υόρκη, 1930) κατα­τάσσονται σε είδη. Παραδείγματος χάριν, περισσότερα από εκατόν είκοσι αποφθέγματα εμφανίζονται ως απαντήσεις σε ερωτήσεις οι οποίες είτε περιέχουν συμπυκνωμένα δόγ­ματα είτε δείχνουν την ευστροφία του φιλοσόφου.

Ο Διο­γένης ήταν μεθοδικός και έντιμος στο έργο του· όταν δη­λώνει πως έχει αναθεωρήσει την κύρια πηγή του, έτσι ακριβώς έχει κάνει. Του λείπει όμως σε μεγάλο βαθμό η κριτική θεώρηση, όπως αποδεικνύει ο Hope στο έργο του. Παραδείγματος χάριν, για την αστρονομία γίνονται παρα­ πομπές στον Εύδημο (αξιόπιστη πηγή) αλλά και στους Φαδωρίνο, Παρμενίδη, Θεόφραστο, Ησίοδο (μέσω του Ζήνωνα, παρ' ότι ο ίδιος διέθετε το πρωτότυπο), στον Ευ­ριπίδη, στους Ίαμβους του Καλλίμαχου και στον Τίμωνα τον Φλιάσιο. Είναι σαφές πως απευθυνόταν σε ευρύ κοινό με γενική μόρφωση, γι' αυτό δεν θα έπρεπε να κατηγορεί­ται, αν δεν καταφέρνει να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις του μελετητή της φιλοσοφίας.

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ - ΒΙΩΝ ΚΑΙ ΓΝΩΜΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΙ ΕΥΔΟΚΙΜΗΣΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΙΣ ΔΕΚΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟΝ - ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΑΜΤΕΙΑ «ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ» ΑΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ 1 ΒΙΒΛΙΑ 1-2 ΕΚΔΟΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ

https://pdfcoffee.com/--219-pdf-free.html

ΕΧΟΥΜΕ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΟΥΛΗΣΗ;

Διανοητές όπως ο Αναξίμανδρος και ο Ηράκλειτος πίστευαν στον λόγο πίσω από τη φύση, ενώ οι υλιστές φιλόσοφοι Δημόκριτος και ο μέντοράς του Λεύκιππος ισχυρίστηκαν ότι: Όλα τα πράγματα, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, ήταν φτιαγμένα από άτομα σε ένα κενό, με μεμονωμένες ατομικές κινήσεις αυστηρά ελεγχόμενες από αιτιακούς νόμους.

Ο Σωκράτης ισχυρίστηκε περίφημα ότι η άγνοια ήταν η αιτία του κακού (καθώς κανένας άνθρωπος δεν κάνει κακό με τη θέλησή του) παρά η ατομική πράξη, ενώ ο Αριστοτέλης, στη Φυσική και τα Μετά τα φυσικά του, είπε: υπήρξαν "ατυχήματα" που προκλήθηκαν "τυχαία".

[Ο Αριστοτέλης ταξινόμησε τα ενδεχόμενα σε τρεις κατηγορίες: βέβαια ενδεχόμενα τα οποία συμβαίνουν αναγκαία, πιθανά ενδεχόμενα που συμβαίνουν τις περισσότερες φορές, και μη προβλέψιμα ενδεχόμενα που συμβαίνουν από καθαρή τύχη. Θεώρησε το αποτέλεσμα των τυχερών παιχνιδιών ως μη προβλέψιμο. https://el.wikipedia.org ]

Τότε ο Επίκουρος και οι Στωικοί ήρθαν στο προσκήνιο και διατύπωσαν σαφείς ακαθοριστικές και ντετερμινιστικές θέσεις.

Ο Επίκουρος, στο γιατί συμβαίνουν τα πράγματα πρόσθεσε μερικές άλλες αιτίες: «…κάποια πράγματα συμβαίνουν αναγκαστικά, άλλα τυχαία, άλλα μέσω της δικής μας αντιπροσωπείας. Η αναγκαιότητα καταστρέφει την ευθύνη και η πιθανότητα είναι αδιάκοπη. Ενώ οι δικές μας πράξεις είναι αυτόνομες, και σε αυτές αποδίδεται φυσικά ο έπαινος ή η κατηγορία».

Μόλις ο περιπατητικός φιλόσοφος Αλέξανδρος της Αφροδισιάδας (περίπου +200) υπερασπίστηκε την άποψη περί ηθικής ευθύνης, βρήκαμε κάτι που θα ονομάζαμε ελευθεριασμό σήμερα.

Ενώ η Ελληνική Φιλοσοφία δεν είχε ακριβή όρο για την «ελεύθερη βούληση» όπως τα λατινικά ( liberum arbitrium ή libera voluntas ), ο Αλέξανδρος ονόμασε τη συζήτηση σε σχέση με την ευθύνη, (εξαρτάται από εμάς)...

Ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για τις αυτοπροκαλούμενες αποφάσεις, υποστήριξε ο Αλέξανδρος, και μπορεί να επιλέξει να κάνει ή να μην κάνει κάτι, συμπληρώνοντας τον Στωικό φιλόσοφο Χρύσιππο .

Πού μας οδηγεί λοιπόν αυτό, αγαπητέ αναγνώστη;

Ταξινομώντας τη σοφία του παρελθόντος και την επιστήμη του σήμερα, πρέπει να κάνουμε ένα βήμα πίσω κοιτάζοντας βαθιά μέσα στις σκέψεις και τις αποφάσεις μας και να ρωτήσουμε: Έχουμε ελεύθερη βούληση;

by plato May 11, 2021 from ClassicalWisdom Website

μέσω https://www.bibliotecapleyades.net

-------------------------------------------

Ελεύθερη Βούληση ή Αυταπάτη;

Τι Λέει η Θεωρία των Υπερχορδών για την Ελεύθερη Βούληση;

Η ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΟΥΛΗΣΗ