ΗΡΑΚΛΕΣ: ΥΜΝΟΣ – ΑΠΟΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ

ΣΤΙΧΟΙ: ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΜΠΟΥΣΙΟΥ

ΜΟΥΣΙΚΗ: ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΜΠΟΥΣΙΟΥ - ΔΑΗΜΩΝ ΦΟΥΣΤΕΡΗΣ

ΕΠΙΚΛΗΣΗ: ΑΙΑΚΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ, ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ: ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΜΠΟΥΣΙΟΥ. ΤΡΑΓΟΥΔΙ: ΙΡΙΣ ΜΠΑΛΑΛΑ

ΧΟΡΟΣ: ΙΡΙΣ ΜΠΑΛΑΛΑ, ΑΙΑΚΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ, ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΜΠΟΥΣΙΟΥ, ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ, ΚΑΤΙΑ ΚΡΕΤΣΗ

ΦΟΡΕΙΣ: 

1. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΘΙΑΣΟΣ "ΔΙΟΝΥΣΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΕΥΣ"

2. ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ "ΛΑΒΡΥΣ", http://www.labrys.gr

3. "ΘΥΡΣΟΣ" ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΘΝΙΚΟΙ, https://thyrsos.gr

ΟΡΓΑΝΩΣΗ - ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΟΥΣΤΕΡΗΣ- STUDIO EMPHASIS

Γιάννης Φουστέρης (Studio Emphasis)

ΗΡΑΚΛΕΣ: ΥΜΝΟΣ - ΑΠΟΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ

ΣΤΙΧΟΙ: ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΜΠΟΥΣΙΟΥ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΜΠΟΥΣΙΟΥ - ΔΑΗΜΩΝ ΦΟΥΣΤΕΡΗΣ
ΕΠΙΚΛΗΣΗ: ΑΙΑΚΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ , ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ:ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΜΠΟΥΣΙΟΥ
ΤΡΑΓΟΥΔΙ: ΙΡΙΣ ΜΠΑΛΑΛΑ
ΧΟΡΟΣ: ΙΡΙΣ ΜΠΑΛΑΛΑ , ΑΙΑΚΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ
ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΜΠΟΥΣΙΟΥ , ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ, ΚΑΤΙΑ ΚΡΕΤΣΗ
ΦΟΡΕΙΣ:
1. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΘΙΑΣΟΣ "ΔΙΟΝΥΣΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΕΥΣ"
2. ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ "ΛΑΒΡΥΣ" , http://www.labrys.gr/
3. "ΘΥΡΣΟΣ" ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΘΝΙΚΟΙ , http://thyrsos.gr/
ΟΡΓΑΝΩΣΗ - ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΟΥΣΤΕΡΗΣ - STUDIO EMPHASIS http://www.studioemphasis.gr

Πηγή.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΨΗΛΩΝΕΙ ΤΟΝ ΝΟΥ

Από το βιβλίο του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ, ΣΩΚΡΑΤΗΣ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

Ο Περικλής στράφηκε προς το Σαµιώτη φιλόσοφο κι' είπε:

— «Τώρα που τελειώσαµε τη συµφωνία, θα ήθελα να µού εξηγούσες το βιβλίο σου «Περί του όντος». Άκουσα πολλά για σένα κι' επιθυµώ να µου πης µε λίγα λόγια τη θεωρία σου».

Ο Μέλισσος, µεγαλόσωµος, µέτωπο διανοούµενου, µάτια γαλανά, άρχισε µε νεανικές χειρονοµίες να ξηγά πως εννοούσε τη γέννηση του κόσµου και τι ήταν το «Ον», που δεν έχει µήτ' αρχή µήτε τέλος. Απόσωσε τη θεωρία του µε τη βεβαίωση, πως όλα τούτα τα είχε διδαχτή από το δάσκαλο του Παρµενίδη.

— «Τον Παρµενίδη, είπ' ο αρχιστράτηγος, τον άκουσα, σαν ήρθε γέροντας στην Αθήνα να δη τις εορτές των Παναθηναίων. Κάθησε στο σπίτι του φίλου µου Πυθόδωρου και κει, στα περιβόλια του Έξω Κεραµεικού, τον άκουσα να βγάζη πάγκαλους λόγους. Ήσουνα και συ µαζί µου, Σωκράτη, θυµάσαι;»

— «Και βέβαια θυµάµαι. Όταν έφυγε από κοντά µας ο Παρµενίδης, έλεγα πως είχε ψηλώσει ο νους µου».

Ύστερα ο Περικλής στράφηκε προς τον Αναξαγόρα, που κάτεχε όλες τις γνώσεις της εποχής του, και ρώτησε τη γνώµη του για τη θεωρία του Μέλισσου.

— «Συµφωνώ µαζί του, αποκρίθηκε ο σοφός, πως είν' αδύνατη δηµιουργία και καταστροφή της ύλης. Τίποτα δε χάνεται στο Σύµπαν. Η φύση δεν ξέρει εξαφάνιση, µόνο µεταµόρφωση γνωρίζει. Ωστόσο δεν παραδέχοµαι, σαν το Μέλισσο, πως η ύλη κινήθηκε µόνη της. Πρέπει να βρούµε εξήγηση για την κίνηση της άµορφης µάζας. Ένα χάος ήτανε πριν το Σύµπαν, όσο νάρθη ο «Νους» να του δώση κίνηση και σκοπό. Αυτός το διακόσµησε».

Ο Σωκράτης έκαµε µια διακοπή:

— «Κατά τη γνώµη σου, Αναξαγόρα, ο Νους είναι ένα µε την ύλη;»

— «Ναι. Δε διάβασες, Σωκράτη, τα βιβλία του Ηράκλειτου, που τα εξηγούν όλ' αυτά µε ακρίβεια;»

— «Τα διάβασα, έκανε ο Σωκράτης, µα δεν επείστηκα. Και ξέρεις γιατί; Επειδή ο άνθρωπος έχει ψυχή. Δε χωράει το µυαλό µου, πως είναι δυνατό τέτοιο αιθέριο πράµα σαν την ψυχή να γίνεται από λάσπη. Ολόκληρη την Πλάση αν τη στύψης, δε θα µπορούσε να βγάλη ούτε µια σκέψη. Η ψυχή αποτελεί ενέργεια άλλης, θεϊκής κατηγορίας, αθάνατης».

Ο Αρχέλαος έπιασε το Σωκράτη απ' το χέρι και τον συµβούλεψε:

— «Αφού πιστεύεις στην αθανασία της ψυχής, είν' ευκαιρία, µια και βρίσκεσαι στη Σάµο, ν' αγοράσης από κανένα µαθητή του Πυθαγόρα τα βιβλία του. Εγώ πολύ ωφελήθηκα από τη σοφία του Πυθαγόρα ».

Γύρω από τους φιλοσόφους άρχισαν να µαζεύωνται ταξίαρχοι και σκληρόκαρδοι πολέµαρχοι, που απορούσαν, αφού τελείωσε η συνθήκη, τι µπορούσε ακόµη να συζητά ο αρχηγός τους. Κι' όταν άκουσαν πως µιλούσε µε τον εχθρό Μέλισσο για το Ον και την Ψυχή, έµειναν µ' ανοιχτό το στόµα.

ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ

ΣΩΚΡΑΤΗΣ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΔΕΚΑΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ Ι. Δ. ΚΟΛΛΑΡΟΥ & ΣΙΑΣ Α. Ε 

----------------------------------------

Μέλισσος ο Σάμιος

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ (-6ος αι.)

ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΠΑΡΜΕΝΙΔΗ

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ - ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ 

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ: ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΩΝ ΟΝΤΩΝ

Η ΥΠΕΡΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΜΕΝΙΔΗ - Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΑ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ

ΔΕΝ ΕΠΑΡΚΩ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΟΥ - ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ – ΔΑΗΜΩΝ

Μέλος: ΔΑΗΜΩΝ (Γιάννης Φουστέρης)

Λόγος: ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΙΩ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ

Απαγγελία: ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΙΩ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ

TheUtubistas

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ - ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ

Ο Παρμενίδης, γεννημένος στην Ελέα της Κάτω Ιταλίας, υπήρξε ο πρώτος προσωκρατικός φιλόσοφος που διατύπωσε τη σκέψη του σε ποίημα γραμμένο σε εξαμέτρους στίχους. Στο σωζόμενο προοίμιο του ποιήματός του ο Παρμενίδης περιγράφει σε γλώσσα σχεδόν θρησκευτική ένα φανταστικό ταξίδι με αλληγορικό περιεχόμενο: ο ίδιος ο ποιητής ταξιδεύει πάνω σε ένα άρμα -σύμβολο της ποιητικής έμπνευσης αλλά και της φιλοσοφικής αναζήτησης της γνώσης- που το συνοδεύουν οι κόρες του Ήλιου· καταφέρνουν να περάσουν τις πύλες απ᾽ όπου ξεκινά το μονοπάτι της Ημέρας και της Νύχτας ξεγελώντας τη Δίκη, η οποία κρατάει τα κλειδιά (που σημαίνει: είναι επιφορτισμένη με την επίβλεψη του χρόνου Ημέρας και Νύχτας), και φτάνουν σε μια φανταστική χώρα, όπου τους υποδέχεται μια ανώνυμη θεά· η θεά προσφωνεί τον ποιητή και υπόσχεται να τον ξεναγήσει στον κόσμο της αλήθειας (του ὄντος) και της φαινομενικής πραγματικόητας (της δόξης). Στους δύο αυτούς δρόμους αντιστοιχούν τα δύο μέρη του ποιήματος, τα οποία παρουσιάζονται ως συμβουλές της θεάς. Σκοπός του προοιμίου είναι να δείξει ότι ο ποιητής κατέχει μια υπερβατική γνώση, άγνωστη και δυσπρόσιτη στους κοινούς θνητούς.

. . .

(Απόσπασμα) Οι φοράδες που με πάνε όσο μακριά ποθεί η ψυχή μου μ᾽ εκτόξευσαν μπροστά, σαν μ᾽ έφεραν στου θεού το ξακουστό στρατί, που σηκώνει τον άνθρωπο τον γνώστη όλων των πόλεων.

Σ᾽ αυτόν λοιπόν βρέθηκα το δρόμο, όπου μ᾽ έφεραν τ᾽ άτια τα σοφά σέρνοντας το άρμα μου, και μπροστά μου κόρες πήγαιναν.

Κι ο άξονας στους τόρμους τσίριζε σα σφυρίχτρα, αναμμένος (γιατί ήταν στριμωγμένος ανάμεσα στις τορνευτές τις ρόδες), καθώς του Ήλιου οι θυγατέρες σπεύδαν να με συνοδέψουν, αφού άφησαν τα δώματα της Νύχτας για το φως και με τα χέρια τους έβγαλαν τα πέπλα απ᾽ τα κεφάλια τους.

Εκεί είναι οι πύλες των μονοπατιών της Νύχτας και της Μέρας, ανάμεσα σ᾽ ένα ανώφλι και ένα κατώφλι πέτρινο.

Ψηλά ορθωμένες στον αέρα, κλείνουν με μεγάλες πόρτες, κι η τιμωρός Δικαιοσύνη κρατάει τους διπλοσύρτες.

Μα οι κόρες την ξεγέλασαν με τα όμορφά τους λόγια και πονηρά την έπεισαν γρήγορα να τραβήξει το μάνταλο απ᾽ τις πύλες. Κι οι πύλες, όταν άνοιξαν, άφησαν ανάμεσά τους ένα τεράστιο χάσμα, διαδοχικά στρίβοντας μες στις θήκες τους τους χαλκόδετους ρεζέδες, τους στερεωμένους με ξυλοκάρφια και πιρτσίνια. Κι ευθύς ανάμεσά τους, στον πλατύ τον δρόμο, πέρασε τ᾽ άρμα οδηγημένο απ᾽ τις κόρες.

Κι η θεά με καλοδέχτηκε, πήρε το χέρι το δεξί μου στο δικό της και με τούτα τα λόγια με προσφώνησε:

«Καλώς όρισες, νέε, εσύ που έρχεσαι στο σπίτι μου συνοδεμένος από αθάνατους ηνίοχους, με τ᾽ άλογα που σε κουβαλούν.

Δεν σ᾽ έβαλε μοίρα κακή σ᾽ αυτό το δρόμο, που τόσο μακριά είναι απ᾽ των ανθρώπων τα βήματα, αλλά η δικαιοσύνη. Πρέπει όλα να τα μάθεις, την ήσυχη καρδιά της στρογγυλής Αλήθειας και τις ιδέες των θνητών τις ψεύτικες.

Αλλά θα μάθεις και πώς πρέπει να ᾽ναι οι γνώμες των ανθρώπων για να έχουν βάση και να διαπερνούν τα πάντα.

(απόδοση Δ. Κούρτοβικ)

http://www.greek-language.gr/

AΠΟΛΛΩΝΟΣ ΥΜΝΩΔΙΑ

ΥΜΝΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΙΣ ΟΡΦΙΚΟΥ ΥΜΝΟΥ: ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΙΩ. ΜΠΟΥΣΙΟΥ

ΑΠΟΔΩΣIΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΠΟΣΥΜΒΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΛΗΣΕΩΣ: ΕΛΛΑΝΘΕΙΑ ΕΦΗ ΠΑΠΠΑ

ΦΩΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΩΔΕΣ: ΙΡΙΣ ΜΠΑΛΑΛΑ

ΠΡΟΤΟΤΥΠΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΡΧΗΣΤΡΩΣΙΣ: ΔΑΗΜΩΝ (Γιάννης Φουστέρης)

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ: STUDIO EMPHASIS

ΣΤΟΥΝΤΙΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΚΟΝΑΣ: EQVUS PRODUCTIONS

ΧΟΡΟΓΡΑΦΟΣ: ΑΡΣΙΝΟΗ ΛΙΛΛΥ ΚΑΡΑΔΗΜΑ

ΧΟΡΕΥΟΥΝ: ΔΙΩΝΗ ΓΚΑΝΑΤΣΙΟΥ,ΝΑΝΣΥ ΘΩΜΑ,

ΕΛΛΑΝΘΕΙΑ ΕΦΗ ΠΑΠΠΑ, ΑΡΣΙΝΟΗ ΛΙΛΛΥ ΚΑΡΑΔΗΜΑ

(ΟΜΑΔΑ ΤΕΧΝΗΣ & ΧΟΡΟΥ "ΑΤΡΑΠΟΣ")

ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ: ΘΗΣΕΑΣ ΑΙΓΕΑΣ

ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ/ ΚΑΜΕΡΑ ΜΟΝΤΑΖ: FALLIS TEAM

EQVUS PRODUCTION

ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ ΥΜΝΩΔΙΑ

Γιάννης Φουστέρης

ΕΛΛΗΝΕΣ ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ

ΟΜΗΡΟΣ ... αφηγείται τη δράση βασιλιάδων και ηρώων, παραδίδοντας γιγαντιαία νοήματα αρίστου τε και κραταιού βίου !

ΗΣΙΟΔΟΣ ... γράφει για γεωργούς και βοσκούς.Περιγράφει τη Θεογονία και τη δημιουργία του Κόσμου. Οι περιγραφές του (Τιτανομαχία, Γιγαντομαχία κλπ) κρύβουν πολλούς συμβολισμούς σχετικά με τη δημιουργία του κόσμου και τις γεωλογικές ανακατατάξεις που ακολούθησαν
ΙΩΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΘΑΛΗΣ ο Μηλίσιος ... αναζητούσε την προέλευση και την ουσία του κόσμου. Πίστευε πως η ύλη δημιούργησε τη γη, αέρα, φωτιά και έτσι σχηματίσθηκε ο κόσμος. Κάτι αντίστοιχο με την θεωρία της "μεγάλης έκρηξης" !

ΑΝΑΞΙΜΑΝΔΡΟΣ ... μαθητής του Θαλή. Πίστευε πως τα πράγματα γεννήθηκαν από το άπειρο και πως όταν καταστραφεί κάτι, ξαναγυρνά σ' εκείνο απ' το οποίο προήλθε. Έτσι ο κόσμος παραμένει αναλλοίωτος και υπάρχουν στο Διάστημα άπειροι κόσμοι που διαδέχονται ο ένας τον άλλον. Εκατοντάδες χρόνια πρν το Λαβουαζιέ και την θεωρία της "αφθαρσίας της ύλης" !

ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ ... μαθητής του Αναξιμάνδρου. Συμφωνεί με το δάσκαλό του για τη θέση της γης στο Διάστημα. Επιπλέον πιστεύει πως η γη αιωρείται στο διάστημα, όπως και τα άλλα άστρα. Προσέξτε! "και αιωρείται στο διάστημα, όπως και τα άλλα άστρα"

ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ... θεωρεί πως όλα τα πράγματα είναι σε αδιάκοπη κίνηση, ροή και εξέλιξη, σε ένα συνεχές γίγνεσθαι : "τα πάντα ρει". Δίνει προταιρεότηταστο στοιχείο της φωτιάς (=ενέργεια ;;;). Τον κόσμο, λέει, δεν το έφτιαξε κανένας Θεός.

ΕΛΕΑΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
ΞΕΝΟΦΑΝΗΣ ... οπαδός του μονοθεϊσμού. Ο Θεός δε μοιάζει στους θνητούς, ούτε στη μορφή, ούτε στη σκέψη. Ο Θεός είναι ένας, αιώνιος, αμετάβλητος, πανταχού παρών, κυβερνώντας τα πάντα άϋλος και αθέατος. Μια θεολογική προσέγγιση πολύ κοντινή, αν όχι ταυτόσημη, με τη χριστιανική αντίληψη για το Θεό, 610 χρόνια πριν τον χριστιανισμό!

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ... υποστήριξε αυτά που είπε και ο Ξενοφάνης για το Θεό.Πίστευε πως το μόνο πραγματικά αληθινό που υπάρχει είναι ο Θεός και κατά συνέπεια εμείς και όλα γύρω μας είναι μία παραίσθηση που νομίζουμε πως είναι πραγματικά. Αν μπορούσαμε να σταθούμε μπροστά στο Θεό και τη δόξα του, τα "φαντάσματα" αυτά θα εξαφανίζονταν. Περιττή κάθε επισήμανση για ομοιότητα με την χριστιανική αντίληψη της θείας δύναμης και μεγαλοπρέπειας.

ΖΗΝΩΝ ... διετύπωσε μία σειρά θέσεων υπεράσπισης του Παρμενίδη. Ο τρόπος που ανέπτυξε τις θέσεις αυτές στάθηκε η αιτία να θεωρηθεί ως ο θεμελιωτής της διαλεκτικής.

ΜΕΛΙΣΣΟΣ ... οπαδός του Παρμενίδη, πίστευε πως οι αισθήσεις μας απατούν. Πράγματι ! δεν μπορούμε να δούμε ολόκληρο το φάσμα του φωτός ! βλέπουμε ανάμεσα στο Ιώδες και το Ερυθρό, ενώ πέρα από αυτά όχι (υπεριώδες, υπέρυθρο)

ΕΠΙΧΑΡΜΟΣ ... προσπάθησε να συμβιβάσει τις ιδέες του Ηράκλειτου με αυτές του Ξενοφάνη

ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ... οι αριθμοί και το κενό αποτελούν την αρχή του κόσμου. Βασική πραγματικότητα είναι το "ένα", ο Θεός δηλαδή, και από αυτό το "ένα" προέρχονται όλα .

ΕΜΠΕΔΟΚΛΗΣ ... εξηγεί την κίνηση των πλανητών καθώς και την αιτία έκλειψης του ηλίου. Συμπεραίνει πως χρειάζεται κάποιος χρόνος για να μεταδοθεί το φως στο Διάστημα, τον οποίο δε μπορούμε να υπολογίσουμε εξ αιτίας της μεγάλης ταχύτητας του φωτός (!). πιστεύει ακόμα πως τα φυτά εμφανίστηκαν στη γη πρώτα από τα ζώα και πως ζώα και φυτά διαμορφώθηκαν εξελικτικά σε διάφορα είδη. Ιδέες διατυπωμένες από άνθρωπο που γεννήθηκε 484 χρόνια πριν το Χριστό και περίπου 2.400 πριν τον Δαρβίνο.

ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ δίδασκε πως ο Ήλιος είναι μία διάπυρη πέτρα μεγαλύτερη και από την Πελοπόννησο. Πίστευε πως ο

κόσμος μπορεί να διαιρείται συνεχώς σε άπειρα κομμάτια. Θεωρία διάσπασης του ατόμου, 464 χρόνια πΧ ;
ΟΙ ΥΛΙΣΤΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

ΛΕΥΚΙΠΠΟΣ ... δάσκαλος του Δημόκριτου. Ο κόσμος, γι' αυτόν, αποτελείται από αιώνια, συμπαγή και ποιοτικώς όμοια άτομα που κινούνται σε ένα κενό χώρο. Τα αντικείμενα έχουν διαφορετική μορφή μεταξύ τους γιατί τα άτομά τους έχουν διαφορετική σύνθεση.

ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ... αναγνωρίζει την αμεταβλητότητα και αιωνιότητα της ύλης λέγοντας πως "τίποτα δε γεννιέται από το τίποτα και τίποτα δεν μεταβάλλεται σε τίποτα". Υποστηρίζει τη θεωρία του δασκάλου του για το "άτομον"

ΣΟΦΙΣΤΕΣ
ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ... συμπατριώτης του Δημοκρίτου από τα Άβδηρα της Θράκης. Στήριζε τις θεωρίες του στον Παρμενίδη και τον Ζήνων. Πίστευε πως το μόνο πραγματικό είναι το Ανώτερο Όν και πως όλα τα άλλα είναι πλάσματα της φαντασίας μας. κάλου του

ΠΡΟΔΙΚΟΣ ... ασχολήθηκε με την ηθική και έγραψε το μύθο του Ηρακλή που διαλέγει το δρόμο. Οι σοφιστές υποστήριζαν πως έπρεπε κατ' αρχάς να γνωρίσουμε τη διάνοιά μας και το μηχανισμό της.

ΛΥΚΟΦΡΩΝ και ΑΛΤΑΔΗΜΑΣ ... ανήκουν στους νεώτερους σοφιστές που απέρριπταν την αναγκαιότητα των κοινωνικών τάξεων, θεωρώντας πως η φύση δεν έπλασε κανέναν σκλάβο και πως οι άνθρωποι γεννιούνται ελέυθεροι. 22 αιώνες πριν τους Ευρωπαίους Διαφωτιστές...

ΘΡΑΣΥΜΑΧΟΣ ... μίλησε για τη σχτικότητα των κοινωνικών και ηθικών κανόνων και θεωρούσε πως το δίκαιο εκφράζει το συμφέρον του δυνατότερου. πίστευε πως οι νόμοι είναι αντίστοιχοι του πολιτεύματος από το οποίο εκπορεύονται.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ ... πολέμιος των σοφιστών. Ιδεαλιστής, πολέμιος του υλισμού. Κατέβασε τη φιλοσοφία από τον ουρανό στη γη, μελετώντας όχι μεταφυσικά πράγματα αλλά τον άνθρωπο.

Πίστευε στην αναγκαιότητα πειθαρχίας προς τους νόμους και τη συνεχή αυτοβελτίωση. Σε μία ρωμαιοκαθολική προσευχή υπάρχουν οι εξής στίχοι : Άγιε Σωκράτη, πρέσβευε υπέρ ημών (San Socrates ora pro nobis).

ΠΛΑΤΩΝ ... πιστεύει πως για κάθε τι που υπάρχει στη γη υπάρχει στο ουρανό το ιδανικό πρότυπό του, το "καλούπι" του. Πίσω από τον κόσμο των αισθήσεων υπάρχει ένας ιδεατός άλλος κόσμος ο οποίος είναι Τέλειος. Και ο κόσμος που ζούμε είναι η αντανάκλαση του πραγματικού. Πιστεύει πως η αθάνατη ψυχή του κάθε ανθρώπου ζει ανάμεσα στα "τέλεια" πρότυπα, ενώ τα φθαρτά σώματά μας ανάμεσα σε ατελείς "σκιές" των προτύπων. Διατύπωσε την πρώτη ολοκληρωμένη άποψη για μια κοινωνία.

Κατά τον Πλάτωνα οι κατέχοντες την εξουσία θα πρέπει να είναι

πρόσωπα αδιάφθορα ,

χωρίς μισθό ,

ικανότατα και αξιόπιστα,

πάνω από υλικές απολαβές,

με περίσσευμα αγάπης προς τον άνθρωπο και την φύση ,

αλλά ακόμα , με γνώσεις και από ευγενικό γένος .

Δηλαδή οι Άριστοι.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ... θεμελιώνει τη Λογική και βάζει σε τάξη τις ανθρώπινες ιδέες. Μελετά τη φύση σε όλες της τις εκφάνεις και συγγράφει 170 έργα από τα οποία διασώθηκαν μόνο τα 47. Είναι ο τελευταίος μεγάλος Έλληνας φιλόσοφος. Οι απόψεις του διαποτίζουν απόλυτα την ευρωπαϊκή σκέψη ως και τον 18ο αι. Είναι αδύνατο μέσα σε 5 γραμμές να δώσουμε μία συνοπτική έστω παρουσίαση από το έργο του μεγάλου φιλοσόφου και πανεπιστήμονα.

---------------------------------------------------------------------------------------

-Φρειδερίκος Νίτσε Nietzsche 1844-1900 Γερμανός φιλόσοφος και ποιητής


Μάς επιβάλεται νά ομολογήσουμε ότι οι Έλληνες κρατάν τά ηνία τού πολιτισμού μας καί κάθε πολιτισμού.

Οι Έλληνες ειναι οπως καί ή μεγαλοφυία απλοί, γι΄αυτό είναι δάσκαλοι αθάνατοι.

Οι Έλληνες εχουνε μέσα τους κάτι από τό έργο τής τέχνης. Ο Κόσμος μπορεί να είναι σκοτεινός, όμως αρκεί να παρεμβάλουμε ένα κομμάτι ελληνικής ζωής γιά να φωτιστεί αμέσως άπλετα.

Θα προσπαθήσουμε να διδαχθούμε από τούς Έλληνες καί θά διδάξουμε μέ οδηγό τα παραδείγματά τους. Αυτό θα είναι τό έργο μας.

Οι Έλληνες είναι αξιοθαύμαστοι, χωρίς σπουδή.

Δέν γνώρισα ποτέ κανέναν, πού νά έχει εμπνεύσει τόσο σεβασμό, όσο οι Έλληνες φιλόσοφοι.

Ολα τά φιλοσοφικά συστήματα είναι ξεπερασμένα. Οί Έλληνες ακτινοβολούν μέ μιά λάμψη δυνατότερη παρά ποτέ.

Ο 'Ελλην είναι ώς τήν ώρα, εκείνος πού έφερε τόν άνθρωπο μακρύτερα.
Γινόμαστε από μέρα σέ μέρα περισσότερο Έλληνες, πρώτα στίς αντιλήψεις καί στίς κλίσεις μας κι ας ελπίσουμε πώς μιά μέρα θά γενούμε καί κατά φύσηΈλληνες. Αυτό είναι κι αυτό ήταν πάντα εκείνο πού ελπίζω από τόν γερμανισμό.

Η γνωριμία μου με τους Έλληνες ήταν ό μεγάλος δασκαλός μου.

Ο χαμός τών έργων τών Έλλήνων κλασσικών είναι καταστροφή πελώρια.

Οι αρχαίοι Έλληνες είναι οι αθάνατοι δάσκαλοι τής ανθρωπότητας.

Μάς επιβάλεται νά ομολογήσουμε ότι οι Έλληνες κρατάν τά ηνία τού πολιτισμού μας καί κάθε πολιτισμού.

άλλοι λαοί έχουν αγίους. Οι Έλληνες έχουν σοφούς.

Πηγή:Ανθολόγιον Πατριδογνωσίας, Μενελάου Παγουλάτου __________________
"Είς οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάτρης".-Όμηρος

Η Θεία Αρχή στον Ηράκλειτο, τον Επίκτητο και τον Παρμενίδη

Λόγος, Πυρ και Ον: Η Θεότητα στην Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, η Ελληνική Σύλληψη του Θείου

ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

Η θεότητα για τον Ηράκλειτο ταυτίζεται με τον Λόγο (την κοσμική τάξη) το αείζωον πυρ και περιγράφεται ως μια ανώτερη, νοητική, ενιαία δύναμη. Δεν είναι συγκεκριμένη μορφή, αλλά η ενότητα των αντιθέτων, μια άυλη/νοητική διεργασία.

Απόσπασμα 102: «Ὁ θεὸς ἡμέρη εὐφρόνη, χειμὼν θέρος, πόλεμος εἰρήνη, κόρος λιμός· ἀλλοιοῦται δὲ ὅκωσπερ <πῦρ>, ὁπόταν συμμιγῇι θυώμασιν, ὀνομάζεται καθ᾽ ἡδονὴν ἑκάστου.»
Απόδοση: «Ο θεός είναι μέρα-νύχτα, χειμώνας-καλοκαίρι, πόλεμος-ειρήνη, κορεσμός-πείνα. Αλλάζει, όπως ακριβώς το [πυρ], όταν ανακατευτεί με αρώματα, ονομάζεται με βάση το άρωμα του καθενός.».

Απόσπασμα DK 22 B30: «κόσμον τόνδε, τὸν αὐτὸν ἁπάντων, οὔτε τις θεῶν οὔτε ἀνθρώπων ἐποίησεν, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ καὶ ἔστιν καὶ ἔσται πῦρ ἀείζωον...»
Απόδοση: «Αυτόν τον κόσμο, τον ίδιο για όλους, δεν τον έφτιαξε κανένας θεός ούτε άνθρωπος, αλλά ήταν πάντα, είναι και θα είναι πυρ αείζωο...».
Το «πυρ» εδώ είναι η κοσμική ενέργεια και ο Λόγος που διέπει τα πάντα.

ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ
Ο Επίκτητος περιγράφει τους θεούς ως λογικές, θεϊκές δυνάμεις που είναι πανταχού παρούσες, αόρατες και ταυτισμένες με τη φύση του σύμπαντος. Στα κείμενά του («Διατριβαί») τονίζει την αόρατη, νοητή και πανταχού παρούσα φύση τους και διδάσκει ότι ο Θεός δεν βρίσκεται εξωτερικά, αλλά μέσα μας.

«Γιατί εσύ, άνθρωπε, είσαι ένα απόσπασμα του Θεού. Έχεις μέσα σου ένα μέρος του...» (Διατριβαί, Α 14.6).
«Παντού κουβαλάς μαζί σου έναν Θεό, ταλαίπωρε και το αγνοείς. Νομίζεις ότι μιλάω για εξωτερικό Θεό, από ασήμι ή χρυσό; Όχι, μέσα σου τον κουβαλάς και δεν καταλαβαίνεις ότι τον βεβηλώνεις...» (Διατριβαί, Β 8.11-14).

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ

Ο Παρμενίδης στο ποίημά του «Περί Φύσεως» περιγράφει το Αληθινό Ον (το οποίο ταυτίζεται με τη θεϊκή/νοητή πραγματικότητα) ως κάτι που δεν έχει σώμα (με την έννοια της μεταβολής), δεν φθείρεται, είναι αγέννητο, αιώνιο και νοητό.

Η βασική ιδέα ότι ό,τι είναι υλικό/αισθητό φθείρεται και άρα είναι «δόξα» (ψευδαίσθηση, γνώμη πίστη), ενώ το Ον είναι αιώνιο.

Αναπτύσσεται κυρίως στο Απόσπασμα 8 (Fr. 8 ), όπου η θεά διδάσκει τον Παρμενίδη:

«...αγένητον εὸν καὶ ἀνώλεθρόν ἐστιν, / οὖλον, μελές, ἀτρεμές, ἀτέλεστόν τε· / οὐδέ ποτ᾽ ἦν οὐδ᾽ ἔσται, ἐπεὶ νῦν ἔστιν ὁμοῦ πᾶν, / ἕν, συνεχές.» (Απόσπασμα 8 )

Απόδοση: ...όντας αγέννητο είναι και ανώλεθρο, / όλο, μοναδικό, ακίνητο και τέλειο. / Ούτε ήταν ποτέ ούτε θα είναι, αφού τώρα είναι όλο μαζί, / ένα, συνεχές.)

Ο Παρμενίδης εξηγεί ότι αν κάτι έχει «γένεση» ή «φθορά», τότε υπόκειται στον χρόνο και την αλλαγή, άρα δεν είναι το αληθινό, αιώνιο Ον. Το Ον, όπως το περιγράφει, είναι ακίνητο, χωρίς αρχή και χωρίς τέλος.

(σ.σ.: «Άπειρον» όπως το ονομάζει ο Αναξίμανδρος: «Φύσις αόριστος και κατ’ είδος και κατά μέγεθος».)

Ελληνική Φιλοσοφική Θρησκεία - Θεοφιλότης

--------------------------------

ΠΛΑΤΩΝ - Η ΑΥΛΗ ΥΠΕΡΒΑΤΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ

ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΠΑΡΜΕΝΙΔΗ

Η σκέψη του Παρμενίδη επηρέασε βαθύτατα τον Πλάτωνα. Θα λέγαμε ότι είναι εκείνος ο Προσωκρατικός φιλόσοφος που το στίγμα του το βρίσκουμε σε όλη τη μεταγενέστερη φιλοσοφία. Η φιλοσοφική του σκέψη είναι αποτυπωμένη με τη μορφή ποιήματος, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου μας έχει διασωθεί.

Το ποίημα του Παρμενίδη είναι γραμμένο σε δακτυλικό εξάμετρο, όπως και τα έπη του Ομήρου. Ο Ελεάτης φιλόσοφος παρουσιάζει τον ήρωα του ποιήματος να συμμετέχει σε ένα φανταστικό ταξίδι με αλληγορικό περιεχόμενο. Μια Θεά, η οποία δεν κατονομάζεται, δείχνει στον ήρωα τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να εξερευνήσουμε τις διαδρομές που ενδεχομένως μας οδηγούν στη γνώση.

Το ποίημα δεν αποκαλύπτει εύκολα τα μυστικά του. Είναι γραμμένο με έναν τρόπο κρυπτικό και για αυτό και οι ερμηνείες είναι ποικίλες και αλληλοσυγκρουόμενες πολλές φορές. Πηγή: Ρίτα Σουλάρη  https://filologiko.edu.gr/

Ο Παρμενίδης, γεννημένος στην Ελέα της Κάτω Ιταλίας, υπήρξε ο πρώτος προσωκρατικός φιλόσοφος που διατύπωσε τη σκέψη του σε ποίημα γραμμένο σε εξαμέτρους στίχους. Στο σωζόμενο προοίμιο του ποιήματός του ο Παρμενίδης περιγράφει σε γλώσσα σχεδόν θρησκευτική ένα φανταστικό ταξίδι με αλληγορικό περιεχόμενο: ο ίδιος ο ποιητής ταξιδεύει πάνω σε ένα άρμα -σύμβολο της ποιητικής έμπνευσης αλλά και της φιλοσοφικής αναζήτησης της γνώσης- που το συνοδεύουν οι κόρες του Ήλιου· καταφέρνουν να περάσουν τις πύλες απ᾽ όπου ξεκινά το μονοπάτι της Ημέρας και της Νύχτας ξεγελώντας τη Δίκη, η οποία κρατάει τα κλειδιά (που σημαίνει: είναι επιφορτισμένη με την επίβλεψη του χρόνου Ημέρας και Νύχτας), και φτάνουν σε μια φανταστική χώρα, όπου τους υποδέχεται μια ανώνυμη θεά· η θεά προσφωνεί τον ποιητή και υπόσχεται να τον ξεναγήσει στον κόσμο της αλήθειας (του ὄντος) και της φαινομενικής πραγματικόητας (της δόξης). Στους δύο αυτούς δρόμους αντιστοιχούν τα δύο μέρη του ποιήματος, τα οποία παρουσιάζονται ως συμβουλές της θεάς. Σκοπός του προοιμίου είναι να δείξει ότι ο ποιητής κατέχει μια υπερβατική γνώση, άγνωστη και δυσπρόσιτη στους κοινούς θνητούς.

Το ποίημα του Παρμενίδη – Απόσπασμα 1 (Diels – Kranz)

Οι φοράδες που με πάνε όσο μακριά ποθεί η ψυχή μου

μ᾽ εκτόξευσαν μπροστά, σαν μ᾽ έφεραν στου θεού το ξακουστό

στρατί, που σηκώνει τον άνθρωπο τον γνώστη όλων των πόλεων.

Σ᾽ αυτόν λοιπόν βρέθηκα το δρόμο, όπου μ᾽ έφεραν τ᾽ άτια τα σοφά

σέρνοντας το άρμα μου, και μπροστά μου κόρες πήγαιναν.5

Κι ο άξονας στους τόρμους1 τσίριζε σα σφυρίχτρα,

αναμμένος (γιατί ήταν στριμωγμένος ανάμεσα στις τορνευτές

τις ρόδες), καθώς του Ήλιου οι θυγατέρες σπεύδαν

να με συνοδέψουν, αφού άφησαν τα δώματα της Νύχτας για το φως

και με τα χέρια τους έβγαλαν τα πέπλα απ᾽ τα κεφάλια τους.10 

Εκεί είναι οι πύλες των μονοπατιών της Νύχτας και της Μέρας,

ανάμεσα σ᾽ ένα ανώφλι και ένα κατώφλι πέτρινο.

Ψηλά ορθωμένες στον αέρα, κλείνουν με μεγάλες πόρτες,

κι η τιμωρός Δικαιοσύνη κρατάει τους διπλοσύρτες.

Μα οι κόρες την ξεγέλασαν με τα όμορφά τους λόγια15

και πονηρά την έπεισαν γρήγορα να τραβήξει το μάνταλο

απ᾽ τις πύλες. Κι οι πύλες, όταν άνοιξαν, άφησαν ανάμεσά τους

ένα τεράστιο χάσμα, διαδοχικά στρίβοντας μες στις θήκες τους

τους χαλκόδετους ρεζέδες,2 τους στερεωμένους

με ξυλοκάρφια και πιρτσίνια.3 Κι ευθύς ανάμεσά τους, στον20

πλατύ το δρόμο, πέρασε τ᾽ άρμα οδηγημένο απ᾽ τις κόρες. 

Κι η θεά με καλοδέχτηκε, πήρε το χέρι το δεξί μου

στο δικό της και με τούτα τα λόγια με προσφώνησε:

«Καλώς όρισες, νέε, εσύ που έρχεσαι στο σπίτι μου συνοδεμένος

από αθάνατους ηνίοχους, με τ᾽ άλογα που σε κουβαλούν.25

Δεν σ᾽ έβαλε μοίρα κακή σ᾽ αυτό το δρόμο, που τόσο μακριά

είναι απ᾽ των ανθρώπων τα βήματα,

αλλά η δικαιοσύνη. Πρέπει όλα να τα μάθεις,

την ήσυχη καρδιά της στρογγυλής Αλήθειας

και τις ιδέες των θνητών τις ψεύτικες.30

Αλλά θα μάθεις και πώς πρέπει να ᾽ναι οι γνώμες των ανθρώπων

για να έχουν βάση και να διαπερνούν τα πάντα.

 (απόδοση Δ. Κούρτοβικ)

1 τόρμος = οπή

2 ρεζές = μεντεσές

3 πιρτσίνι = είδος καρφιού

Πηγή (πρωτότυπο αρχαίο κείμενο): https://www.greek-language.gr/

-----------------------------

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ (-6ος αι.)

ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΟΙ – ΦΥΣΙΚΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

Η ΥΠΕΡΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΜΕΝΙΔΗ - Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΑ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ - Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΥΣ, ΑΠΕΧΘΑΝΕΤΑΙ ΤΙΣ ΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ, ΤΕΙΝΕΙ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ ΛΟΓΟ

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ: ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΩΝ ΟΝΤΩΝ

Ο Εμπεδοκλής και ο Αναξαγόρας, οι πιο σημαντικοί φιλόσοφοι της περιόδου, θα απαντήσουν στον Παρμενίδη με πανομοιότυπο τρόπο. Οι δύο φιλόσοφοι ζουν την ίδια ακριβώς εποχή (περίπου από το -500 ως το -430), αλλά είναι εντελώς διαφορετικές προσωπικότητες. Ο Εμπεδοκλής είναι επηρεασμένος από τον πυθαγόρειο μυστικισμό, ζει με τρόπο μυθιστορηματικό θεωρούμενος ως προφήτης από τους συμπατριώτες του, γράφει σε επικό και υποβλητικό ποιητικό λόγο δύο έργα, το Περί φύσεως και τους Καθαρμούς. Ο Αναξαγόρας από την άλλη μεριά είναι προάγγελος μιας νέας εποχής. Στο φιλοσοφικό ωστόσο επίπεδο υπάρχει μεταξύ τους συμφωνία.

Και οι δύο είναι πεπεισμένοι για το ότι δεν υπάρχει απόλυτη γέννηση και θάνατος. Τη θέση αυτή την εκφράζουν με απόλυτη βεβαιότητα, υιοθετώντας ακόμη και το λεξιλόγιο του Παρμενίδη:

Από όλα τα θνητά κανένα δεν γεννιέται ούτε χάνεται με τον επάρατο θάνατο. Υπάρχει μόνο ανάμειξη και ανταλλαγή των αναμεμειγμένων, και αυτό το ονομάζουν «γέννηση» οι άνθρωποι. Εμπεδοκλής, απόσπ. 8

Γιατί είναι αδύνατο να γεννηθεί κάτι από αυτό που δεν υπάρχει καθόλου, και είναι ακατόρθωτο και ανήκουστο να αφανίζεται αυτό που υπάρχει. Εμπεδοκλής, απόσπ. 12

Κανένα πράγμα δεν γεννιέται ούτε χάνεται, αλλά συντίθεται από πράγματα που υπάρχουν, και μετά αποσυντίθεται. Συνεπώς, θα είχαν δίκιο αν αποκαλούσαν τη γέννηση μείξη και τη φθορά διαχωρισμό. Αναξαγόρας, απόσπ.17

Η γέννηση και ο θάνατος εγκαταλείπονται, στη θέση τους όμως βλέπουμε να εμφανίζονται δύο καινούργιες φιλοσοφικές έννοιες: η ανάμειξη και ο διαχωρισμός. Τίποτε δεν μπορεί να γεννηθεί από κάτι που δεν υπάρχει (από το «μη ον» του Παρμενίδη) ούτε πάλι να αφανιστεί εντελώς. Γεννήσεις όμως και θανάτους βλέπουμε κάθε μέρα δίπλα μας. Τι συμβαίνει λοιπόν;

Η απάντηση του Εμπεδοκλή και του Αναξαγόρα είναι ότι στην πραγματικότητα προϋπάρχει πάντοτε κάποιο υλικό, το οποίο ανασυντίθεται με τέτοιο τρόπο ώστε η ανασύνθεση να εμφανίζεται στους αδαείς ως γέννηση και θάνατος. Για να μπορεί ωστόσο αυτό το προϋπάρχον υλικό να ανασυντίθεται, να αναμειγνύεται και να διαχωρίζεται, σημαίνει ότι δεν είναι κάτι το ενιαίο και μοναδικό αλλά αποτελεί ήδη μια πολλαπλότητα. Στον «μονισμό» των πρώτων Προσωκρατικών, στην αντίληψή τους ότι υπάρχει μια μοναδική πρωταρχική και αμετάβλητη αρχή των πάντων (το νερό του Θαλή, το άπειρο του Αναξίμανδρου, ο αέρας του Αναξιμένη), ο Εμπεδοκλής και ο Αναξαγόρας αντιπαραθέτουν περισσότερες από μία αρχές.

Ο Εμπεδοκλής ισχυρίζεται ότι οι αρχές αυτές είναι τέσσερις: η γη, το νερό, ο αέρας και η φωτιά. Τις τέσσερις αυτές αρχές ο ίδιος τις ονόμασε «ριζώματα», αργότερα όμως καθιερώθηκαν με την ονομασία «τα τέσσερα στοιχεία» και αποτέλεσαν μία από τις πιο γόνιμες ιδέες στην ιστορία της αρχαίας φιλοσοφίας. «Στοιχείο» σημαίνει ελάχιστη μονάδα, κάτι που δεν αναλύεται περισσότερο, και τέτοια ακριβώς είναι τα τέσσερα στοιχεία του Εμπεδοκλή: υπήρχαν πάντοτε και θα υπάρχουν πάντοτε, έχουν τη δυνατότητα να αναμειγνύονται μεταξύ τους και να διαχωρίζονται προκαλώντας όλες τις μεταβολές που παρατηρούνται στη φύση, ακόμη και τις φαινομενικές γεννήσεις και τους θανάτους. Γέννηση ενός όντος είναι στην πραγματικότητα η ανάμειξη των τεσσάρων στοιχείων σε κάποια δεδομένη αναλογία και θάνατος είναι ο διαχωρισμός τους. Μοιάζουν με τα ελάχιστα βασικά χρώματα που χρησιμοποιεί ένας ζωγράφος, για να δημιουργήσει τις άπειρες αποχρώσεις και τις διαφορετικές μορφές ενός πίνακα (Εμπεδοκλής, απόσπ. 23).

Ο Αναξαγόρας από τη μεριά του μιλά και αυτός για πολλές αρχές, αλλά δεν τις προσδιορίζει αριθμητικά. Η θέση του είναι ότι όλα τα βασικά υλικά που παρατηρούμε στο περιβάλλον μας υπήρχαν και θα υπάρχουν πάντοτε. Τα πάντα δημιουργούνται από αναμείξεις παλαιότερων υλικών, μεταβάλλονται από ανασυνθέσεις αυτών των υλικών και διαλύονται από τον διαχωρισμό τους. Κάθε σώμα λοιπόν αποτελεί στην πραγματικότητα ένα μείγμα, που αποτελείται από πολλά μικροσκοπικά υλικά ποικίλης μορφής.

Όλα τα πράγματα ήταν μαζί, άπειρα και στο πλήθος και στο μικρό τους μέγεθος. Αναξαγόρας, απόσπ.1

Στο κάθε πράγμα ενυπάρχει μέρος κάθε άλλου πράγματος. Αναξαγόρας, απόσπ. 12

Η βασική λοιπόν ιδέα είναι κοινή στον Εμπεδοκλή και τον Αναξαγόρα. Η μεταβολή στη φύση υπάρχει, όπως υπάρχει και το αιώνιο και αμετάβλητο παρμενίδειο ον. Μόνο που αυτό το ον δεν είναι ένα αλλά περισσότερα, και η φυσική μεταβολή δεν είναι τίποτε άλλο από ανάμειξη και διαχωρισμός υλικών που προϋπάρχουν.

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ