Η Σελήνη ως «Άλλη Γη» - Ορφικοί, Πυθαγόρειοι και ο Πλούταρχος Απέναντι στο Κοσμικό Μυστήριο

«μήσατο δ' ἄλλην γαῖαν ἀπείριτον, ἥν τε Σελήνην ἀθάνατοι κλήιζουσιν, ἐπιχθόνιοι δέ τε Μήνην,ἣ πόλλ' οὔρε' ἔχει, πόλλ' ἄστεα, πολλὰ μέλαθρα.»

«Και δημιούργησε (ο Δίας) μια άλλη γη απέραντη, που οι αθάνατοι την ονομάζουν Σελήνη και οι θνητοί Μήνη, η οποία έχει πολλά όρη, πολλές πόλεις και πολλά μέλαθρα (αρχοντικά/παλάτια).»

Το συγκεκριμένο απόσπασμα έχει διασωθεί χάρη στον νεοπλατωνικό φιλόσοφο Πρόκλο. Ο Πρόκλος εισάγει τους στίχους εξηγώντας πώς οι Πυθαγόρειοι και ο Θεολόγος Ορφέας έβλεπαν τα στοιχεία της φύσης στον ουρανό, θεωρώντας τη Σελήνη ως μια ουράνια, αιθέρια εκδοχή της Γης. Η αναφορά αυτή προέρχεται από τα Ορφικά Αποσπάσματα, τα οποία διασώθηκαν και παρατίθενται από τον νεοπλατωνικό φιλόσοφο Πρόκλο στα σχόλιά του στον Τίμαιο του Πλάτωνα

Ο Πρόκλος χρησιμοποιεί αυτούς τους ορφικούς στίχους για να υποστηρίξει τη θεωρία των κοσμικών αναλογιών στον πλανητικό ιστό. Όπως στη Γη υπάρχουν στερεά στοιχεία, έτσι και στον ουρανό υπάρχουν «αιθέριες γαίες» που γεφυρώνουν τον υλικό με τον πνευματικό κόσμο, επιβεβαιώνοντας τη βαθιά ενότητα του πλατωνικού Τιμαίου με τη μυστική ορφική θεολογία. Οι Πυθαγόρειοι πίστευαν ότι η Σελήνη είναι μια γη σαν τη δική μας, κατοικημένη από όντα πιο μεγαλόσωμα και όμορφα.

Ο Ορφέας (Ορφική Θεογονία) στα ορφικά κείμενα αναφέρει ότι η Σελήνη θεωρείται ουράνια γη, πλασμένη από τον Δημιουργό με δικά της φυσικά στοιχεία.

Ο Πλούταρχος αναφέρει εκτενώς τις θεωρίες ότι η Σελήνη διαθέτει γεωγραφία, όρη, χαράδρες και πιθανούς κατοίκους. Από τα Ηθικά του Πλουτάρχου Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της σελήνη (937e – 938c), ακολουθεί το ακριβές Αρχαίο κείμενο και η νεοελληνική του απόδοση.

Το Αρχαίο Κείμενο
[937e] ...πρότερον δ' ἂν ἡδέως ἀκούσαιμι περὶ τῶν οἰκεῖν λεγομένων ἐπὶ τῆς σελήνης, οὐκ εἰ κατοικοῦσί τινες ἀλλ' εἰ δυνατὸν ἐκεῖ κατοικεῖν. εἰ γὰρ οὐ δυνατόν, ἄλογον καὶ τὸ γῆν εἶναι τὴν σελήνην. δόξει γὰρ πρὸς οὐθὲν ἀλλὰ μάτην γεγονέναι μήτε καρποὺς ἐκφέρουσα [937f] μήτ' ἀνθρώποις τισὶν ἕδραν παρέχουσα καὶ γένεσιν καὶ δίαιταν...
[938a] Καὶ γὰρ γελοῖον περὶ μονῆς τῶν ἐκεῖ διαπορεῖν, εἰ μὴ γένεσιν μηδὲ σύστασιν ἔχειν δύνανται. ὅπου γὰρ Αἰγύπτιοι καὶ Τρωγλοδῦται, οἷς ἡμέρας μιᾶς ἀκαρὲς ἵσταται κατὰ κορυφὴν ὁ ἥλιος ἐν τροπαῖς εἶτ' ἄπεισιν, ὀλίγον ἀπέχουσι τοῦ κατακεκαῦσθαι ξηρότητι τοῦ περιέχοντος, ἦπου τοὺς ἐπὶ τῆς σελήνης εἰκός ἐστι δώδεκα θερείας ὑπομένειν ἔτους ἑκάστου, κατὰ μῆνα τοῦ ἡλίου πρὸς κάθετον αὐτοῖς ἐφισταμένου καὶ στηρίζοντος, ὅταν ᾖ πανσέληνος; πνεύματά γε μὴν καὶ νέφη καὶ ὄμβρους, ὧν χωρὶς οὔτε γένεσις φυτῶν ἔστιν οὔτε σωτηρία γενομένοις, [938b] ἀμήχανον ἐκεῖ διανοηθῆναι συνιστάμενα διὰ θερμότητα καὶ λεπτότητα τοῦ περιέχοντος...
[938c] Ταῦτα τοῦ Θέωνος εἰπόντος «κάλλιστα» γε' ἔφην «και ἄριστα τῇ παιδιᾷ τοῦ λόγου τὰς ὀφρῦς ἡμῶν ἔλυσας... εὐθὺς οὖν τὸ πρῶτον οὐκ ἀναγκαῖόν ἐστιν, εἰ μὴ κατοικοῦσιν ἄνθρωποι [938d] τὴν σελήνην, μάτην γεγονέναι καὶ πρὸς μηθέν. οὐδὲ γὰρ τήνδε τὴν γῆν δι' ὅλης ἐνεργὸν οὐδὲ προσοικουμένην ὁρῶμεν, ἀλλὰ μικρὸν αὐτῆς μέρος... γόνιμόν ἐστι ζῴων καὶ φυτῶν... [938e] ...οὐδὲν οὖν κωλύει καὶ τὴν σελήνην ζῴων μὲν ἔρημον εἶναι... [938f] Ἐπεὶ τῶν γ' εἰρημένων οὐδέν, ὦ φίλε Θέων, ἀδύνατον δείκνυσι τὴν λεγομένην ἐπ' αὐτῆς οἴκησιν...»

Νεοελληνική Απόδοση: (Ο Θέων παίρνει τον λόγο και εκφράζει τις αμφιβολίες του): «...Πριν όμως, θα ήθελα πολύ ευχάριστα να ακούσω για όσα λέγονται σχετικά με αυτούς που κατοικούν πάνω στη Σελήνη· όχι αν πράγματι κατοικεί κανείς εκεί, αλλά αν είναι καν δυνατόν να κατοικήσει. Διότι αν αυτό είναι αδύνατο, τότε είναι παράλογο να θεωρούμε ότι η Σελήνη είναι μια γη. Θα φανεί τότε ότι δημιουργήθηκε άσκοπα και μάταια, αφού ούτε καρπούς παράγει, ούτε προσφέρει σε κάποιους ανθρώπους τόπο διαμονής, γέννησης και διατροφής...

Είναι μάλιστα γελοίο να συζητάμε για τη διαμονή των πλασμάτων εκεί, αν αυτά δεν μπορούν καν να γεννηθούν ούτε να υπάρξουν ως οργανισμοί. Διότι, αν οι Αιγύπτιοι και οι Τρωγλοδύτες, πάνω από τα κεφάλια των οποίων ο ήλιος στέκεται έστω και για μια ελάχιστη στιγμή κατά το θερινό ηλιοστάσιο και μετά απομακρύνεται, κοντεύουν να καούν εντελώς από την ξηρασία του περιβάλλοντος, πώς είναι φυσικό οι κάτοικοι της Σελήνης να αντέχουν δώδεκα καλοκαίρια κάθε χρόνο, αφού κάθε μήνα ο ήλιος στέκεται κάθετα ακριβώς από πάνω τους και τους καίει όταν έχει πανσέληνο;
Επιπλέον, είναι αδύνατον να φανταστούμε ότι σχηματίζονται εκεί άνεμοι, σύννεφα και βροχές –χωρίς τα οποία δεν υπάρχει ούτε γέννηση φυτών ούτε σωτηρία για όσα έχουν γεννηθεί– εξαιτίας της μεγάλης θερμότητας και της λεπτότητας της ατμόσφαιρας...»

(Ο Λαμπρίας —που εκφράζει τις απόψεις του Πλουτάρχου— απαντά):

«Όταν ο Θέων είπε αυτά, του είπα: "Με το χαριτωμένο σου ύφος μας έκανες να γελάσουμε και μας χαλάρωσες... Ευθύς εξαρχής, λοιπόν, δεν είναι καθόλου αναγκαίο, ακόμη κι αν δεν κατοικούν άνθρωποι στη Σελήνη, αυτή να έχει γίνει μάταια και χωρίς σκοπό. Διότι ούτε κι αυτή εδώ τη δική μας Γη τη βλέπουμε να είναι εξ ολοκλήρου αξιοποιημένη ή κατοικημένη. Αντίθετα, μόνο ένα μικρό μέρος της, σαν κάποιες άκρες ή χερσόνησοι που εξέχουν από τον βυθό, είναι γόνιμο για ζώα και φυτά, ενώ τα υπόλοιπα μέρη είναι έρημα και άκαρπα από τους χειμώνες και τις ξηρασίες, και το μεγαλύτερο μέρος της είναι βυθισμένο μέσα στη μεγάλη θάλασσα...
Επομένως, τίποτα δεν εμποδίζει τη Σελήνη, ακόμη κι αν είναι έρημη από ζωντανά πλάσματα, να προσφέρει αντανακλάσεις στο φως που διαχέεται γύρω της... Από όσα είπες όμως, φίλε Θέωνα, κανένα δεν αποδεικνύει ότι είναι αδύνατον να υπάρχει η λεγόμενη κατοίκηση πάνω σε αυτήν...»

Στη συνέχεια του έργου, ο Πλούταρχος αναλύει πώς οι οργανισμοί εκεί, αν υπάρχουν, θα ήταν ανάλαφροι και προσαρμοσμένοι στην παντελή έλλειψη βροχής, τρεφόμενοι από τον καθαρό αιθέρα.

Οι απόψεις του Πλουτάρχου (και του διαλόγου)
Ο Πλούταρχος αντιμετωπίζει το θέμα με επιστημονική επιφύλαξη, αλλά τάσσεται υπέρ της δυνατότητας ύπαρξης ζωής, υποστηρίζοντας ότι η Σελήνη δεν δημιουργήθηκε τυχαία ή ως άγονος βράχος, αλλά για να επιτελεί κάποιο σκοπό στο σύμπαν.
Υποστηρίζει ότι αν υπάρχουν κάτοικοι στη Σελήνη, αυτοί δεν είναι δυνατόν να μοιάζουν με τους ανθρώπους της Γης. Εφόσον οι κλιματικές συνθήκες, η ατμόσφαιρα και το περιβάλλον της Σελήνης είναι εντελώς διαφορετικά, οι οργανισμοί εκεί θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένοι αναλόγως με διαφορετική φύση. Είναι ανάλαφροι, ευκίνητοι και σκληραγωγημένοι, ικανοί να επιβιώνουν με ελάχιστη τροφή ή υγρασία. Τρέφονται ενδεχομένως από τις αναθυμιάσεις και τις ατμοσφαιρικές αναθυμιάσεις όπως υπέθεταν οι Αρχαίοι για ορισμένα ουράνια σώματα.

Απαντώντας σε όσους ισχυρίζονταν ότι το περιβάλλον της Σελήνης είναι υπερβολικά θερμό ή ξηρό για ζωή, ο Πλούταρχος φέρνει παραδείγματα από τη Γη. Όπως υπάρχουν ζώα και φυτά που ζουν στην έρημο ή μέσα σε ακραίες συνθήκες, έτσι και στη Σελήνη η φύση έχει διαμορφώσει κατάλληλες μορφές ζωής προσαρμοσμένες στο περιβάλλον.

Για τον Πλούταρχο, η ύπαρξη κατοίκων δικαιώνει την πρόνοια της Φύσης. Όπως η Γη κατοικείται από γήινα όντα και η θάλασσα από θαλάσσια, έτσι και ο «ουράνιος γεώδης κόσμος» της Σελήνης είναι φυσικό να έχει τους δικούς του κατοίκους δίνοντας θεολογική και κοσμολογική διάσταση.

Οι Πυθαγόρειοι πίστευαν ότι η Σελήνη είναι μια «αντίχθων», μια δεύτερη Γη. Υποστήριζαν ότι οι κάτοικοί της οι Σεληνίτες, είναι 15 φορές μεγαλύτεροι και ομορφότεροι από τους ανθρώπους της Γης, ενώ τα ζώα εκεί δεν αποβάλλουν περιττώματα.

Ο Αναξαγόρας ήταν από τους πρώτους που δίδαξε ότι η Σελήνη έχει πεδιάδες, όρη, χαράδρες και κατοικείται από όντα παρόμοια με τα γήινα.

Οι Στωικοί αντιμετώπιζαν το ζήτημα με σκεπτικισμό, θεωρώντας τη Σελήνη σώμα πύρινο ή αεριώδες, οπότε η ύπαρξη οργανικής ζωής με τη γήινη έννοια ήταν γι' αυτούς αδύνατη.

Οι Μυστηριακές Παραδόσεις των Ορφικών, παρομοίαζαν τη Σελήνη με ουράνια πολιτεία («πολλάς δ' ανά άστεα, πολλά μέλαθρα»), θεωρώντας την τόπο διαμονής ψυχών ή δαιμόνων μετά τον θάνατο.

Η σύνδεση της Σελήνης με τις Ψυχές σε μια Μυθική Διάσταση.

Στο κλείσιμο του έργου (942F κ.ε.), ο Πλούταρχος εισάγει έναν εσχατολογικό μύθο από τον εισαγωγέα Σύλλα, σύμφωνα με τον οποίο η Σελήνη αποτελεί ενδιάμεσο σταθμό των ψυχών. Η Γη παρέχει το σώμα, η Σελήνη την ψυχή και ο Ήλιος τον νου. Οι ψυχές των ενάρετων ανθρώπων μετά τον θάνατο εξαγνίζονται στη Σελήνη πριν ανέβουν ψηλότερα, ενώ ορισμένες παρέχουν προστασία ή χρησμούς στους ανθρώπους ως «δαίμονες».

Η σύγκριση ανάμεσα στον Πλούταρχο και στον Λουκιανό ως προς τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν τη Σελήνη αποτελεί μια συναρπαστική αντιπαράθεση. Από τη μία έχουμε τη φιλοσοφική και επιστημονική προσπάθεια του φιλοσόφου διανοητή Πλουτάρχου και από την άλλη τη φανταστική, λογοτεχνία του ρήτορα, φιλοσόφου, βιογράφου, ποιητή και σαττιρικού συγγραφέα Λουκιανού.

Η Φιλοσοφική Σελήνη του Πλουτάρχου

Στο έργο του «Περὶ τοῦ ἐμφαινομένου προσώπῳ τῷ κύκλῳ τῆς σελήνης», ο Πλούταρχος εξετάζει τη Σελήνη μέσα από το πρίσμα της φυσικής φιλοσοφίας, της αστρονομίας και της θεολογίας. Η βασική του θέση είναι ότι η Σελήνη είναι ένας στερεός, γήινος κόσμος, γεμάτος βουνά, χαράδρες και κοιλάδες, και όχι κάποιο αιθέριο ή τέλειο «θεϊκό» σώμα ασυμβίβαστο με τη φθορά. Χρησιμοποιεί γεωμετρικές αναλογίες, τη θεωρία των σκιών, τις εκλείψεις και τη φυσική των βαρύτερων και ελαφρύτερων σωμάτων για να αποδείξει την υπόθεσή του. Ακόμη και όταν εισάγει μυθολογικά ή εσχατολογικά στοιχεία, όπως τον μύθο για τις ψυχρές ψυχές που καταφτάνουν στη Σελήνη, το κάνει με φιλοσοφική διάθεση, συνδέοντας τη Σελήνη με την κοσμική αρμονία και την Πρόνοια.

Η Φανταστική και Σατιρική Σελήνη του Λουκιανού

Στο έργο του «Αληθινὴ Ἱστορία» ο Λουκιανός γράφει το αρχαιότερο γνωστό δείγμα επιστημονικής φαντασίας και διαστημικού ταξιδιού. Το πλοίο του Λουκιανού παρασύρεται από έναν τεράστιο ανεμοστρόβιλο και φτάνει στη Σελήνη, η οποία αποδεικνύεται κατοικημένη από εξωπραγματικά όντα. Στη Σελήνη βρίσκεται σε εξέλιξη ένας τεράστιος πόλεμος ανάμεσα στον Ενδυμίων (τον βασιλέα των Σεληνιτών) και τον Φαέθοντα (τον βασιλέα του Ήλιου) για την κυριαρχία πάνω στον Εωσφόρο δηλαδή την Αφροδίτη. Στρατιώτες καβαλούν τεράστιους «γύπες-ιππείς», πολεμούν με αραχνοειδή δίκτυα.

Παρά την τεράστια διαφορά στο ύφος, και οι δύο συγγραφείς αξιοποιούν τη φαντασία της Σελήνης ως τόπου. Ο Πλούταρχος τη φαντάζεται ως έναν πραγματικό, φυσικό κόσμο παρόμοιο με τη Γη, δίνοντας ώθηση στην αστρονομική σκέψη. Ενώ ο Λουκιανός παίρνει αυτή την ιδέα, ότι η Σελήνη είναι κόσμος, και την απογειώνει στη σφαίρα του εξωπραγματικού, προφητεύοντας με έναν τρόπο τη σημερινή λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας.

Επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.)

Ηθικά του Πλουτάρχου Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της σελήνη

https://schoolpress.sch.gr/calle8/archives/684

-------------------------------------

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΣΕΛΗΝΗ

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ - ΜΙΑ ΠΑΡΑΔΟΞΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕ ΧΡΥΣΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ

Ο ΦΡΙΞΟΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗ ΕΠΙ ΟΧΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΔΟΞΟΥ - ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΕΝΑΛΙΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ

ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΕΛΗΝΗ… «ΤΟΝ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΓΕΙΤΟΝΑ…»

 Ο ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΜΑΣ ΕΔΙΔΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ ΜΟΛΙΣ ΤΙΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΑΝΤΙΛΗΦΘΗΚΑΜΕ ΤΗΝ ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΤΟΥ

Γιατί η Ρητορική Χρειάζεται τη Φιλοσοφία

Στον έργο "Φαίδρος" του Πλάτωνος, στο σημείο 269e, η συζήτηση στρέφεται στη ρητορική τέχνη και τις προϋποθέσεις για την απόκτησή της, με τον Σωκράτη να επισημαίνει ότι η ρητορική, όπως και η ιατρική, απαιτεί βαθιά κατανόηση της φύσης των πραγμάτων.

Ο Σωκράτης τονίζει ότι αν κάποιος διδάσκει ρητορική χωρίς να γνωρίζει την αλήθεια (τη φύση του θέματος), η τέχνη του θα είναι «άτεχνος». 

Το χωρίο αυτό εντάσσεται στη πλατωνική κριτική προς τους σοφιστές και τη ρητορική της εποχής, η οποία βασιζόταν στο πιθανό και όχι στο αληθινό. 

Ο Πλάτων υποστηρίζει ότι ο αληθινός ρήτορας πρέπει να είναι φιλόσοφος και να γνωρίζει τη φύση της ψυχής. 

(ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ)

----------------------

Πλάτωνος Φαίδρος 269e - 270a

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Διόλου απίθανο, καλέ μου φίλε, να ’ναι ο Περικλής αυτός που απ’ όλους τους ρήτορες έχει αγγίξει την τελειότητα στη ρητορική.

ΦΑΙΔΡΟΣ: Πώς έτσι;

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Όλες οι τέχνες, όσες είναι σπουδαίες, χρειάζονται επιπλέον ατελείωτες συζητήσεις και αιθέριες θεωρητικές αναζητήσεις για τη φύση των πραγμάτων· τούτη η υψηλή πνοή και η καθολική ευστοχία, που τις χαρακτηρίζει, κάπου από εδώ φαίνεται να εισχωρεί μέσα τους. Κι αυτό το πράγμα το απόκτησε και ο Περικλής κοντά στα φυσικά χαρίσματά του. Γιατί από τη συνάντησή του με τον Αναξαγόρα, έναν άνθρωπο τέτοιας, νομίζω, λογής, πήρε υψηλή θεωρητική γνώση και προχώρησε ίσαμε τη φύση του νου και της διάνοιας, αυτά τα ζητήματα που τόσο επίμονα συζητούσε και ο Αναξαγόρας, και από εκεί έφερε στην τέχνη των λόγων ό,τι είναι χρήσιμο γι’ αυτήν.

(Αποδ. Ν.Μ. Σκουτερόπουλος)

Το Αρχαίο Πρωτότυπο

Κινδυνεύει, ὦ ἄριστε, εἰκότως Περικλῆς πάντων τελεώτατος εἰς τὴν ῥητορικὴν γενέσθαι.

–Τί δή;

– Πᾶσαι ὅσαι μεγάλαι τῶν τεχνῶν προσδέονται ἀδολεσχίας καὶ μετεωρολογίας φύσεως πέρι· τὸ γὰρ ὑψηλόνουν τοῦτο καὶ πάντῃ τελεσιουργὸν ἔοικεν ἐντεῦθέν ποθεν εἰσιέναι. ὃ καὶ Περικλῆς τῷ εὐφυὴς εἶναι ἐκτήσατο· προσπεσὼν γὰρ οἶμαι τοιούτῳ ὄντι Ἀναξαγόρᾳ, μετεωρολογίας ἐμπλησθεὶς καὶ ἐπὶ φύσιν νοῦ τε καὶ διανοίας ἀφικόμενος, ὧν δὴ πέρι τὸν πολὺν λόγον ἐποιεῖτο Ἀναξαγόρας, ἐντεῦθεν εἵλκυσεν ἐπὶ τὴν τῶν λόγων τέχνην τὸ πρόσφορον αὐτῇ. 

Πλάτων, Φαίδρος 269e - 270a

Το απόσπασμα προέρχεται από το βιβλίο Οι σοφιστές και ο Σωκράτης Συγγραφή Χλόη Μπάλλα, Καλλιόπη Παπαμανώλη

-------------------------------

ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ

Πώς οι Σοφιστές Επαινούν όσα Διδάσκουν...

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΠΕΡΙΚΛΗΣ - Ο ΠΡΩΤΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Ο ΑΡΙΣΤΟΣ 

Τελεολογικό Επιχείρημα - Το Επιχείρημα του Ευφυούς Σχεδιασμού

Τόσο ο Πλάτωνας όσο και ο Αριστοτέλης, ανέπτυξαν φιλοσοφικές σκέψεις σχετικά με την τάξη του σύμπαντος.

Το επιχείρημα του ευφυούς σχεδιασμού έχει τις ρίζες του στη φυσική φιλοσοφία των προσωκρατικών φιλοσόφων.
Ο Αναξαγόρας ο Κλαζομένιος φέρεται να διατύπωσε πρώτος το ερώτημα, όμως η πρώτη καταγεγραμμένη διατύπωση αποδίδεται στον Σωκράτη, ο οποίος ζήτησε από τους μαθητές του να πάνε στην Αγορά και να παρατηρήσουν αν τα προϊόντα έδειχναν ότι κατασκευάστηκαν από τύχη ή επί σκοπού από έναν σχεδιαστή. Μετά, τους ζήτησε να συγκρίνουν τα ευρήματα τους με τη φύση, και να σκεφτούν αν η φύση ως δημιούργημα απλώς έτυχε. 

Στον Τίμαιο του Πλάτωνα εμφανίζεται ένας διάλογος, στον οποίο ο Τίμαιος εξηγεί την έννοια του Δημιουργού από κάποιον με υπέρτατη σοφία και ευφυΐα ο οποίος, δημιούργησε τον κόσμο. Ο Αριστοτέλης αργότερα, γράφοντας για το πρώτο κινούν (ότι για το υπαρκτό σύμπαν προήλθε από μια αρχική ώθηση από κάποιον ευφυή, την ευφυΐα του οποίου μοιράζονται οι άνθρωποι) επηρέασε την ιστορία της φιλοσοφίας. Ο Αριστοτέλης έβλεπε με κριτικό μάτι τις εξηγήσεις που έδιναν οι υλιστές φιλόσοφοι της εποχής του, όπως ο Δημόκριτος, ο οποίος προσπαθούσε να εξηγήσει τα πάντα μέσα από την ύλη και τις μεταβολές της (όπως η σύγχρονη επιστήμη).

Ήταν όμως οι στωϊκοί που διέδωσαν το επιχείρημα του σχεδιασμού. Ο Κικέρωνας, στο έργο του  De natura deorum (Περί φύσεως θεών) περιγράφει το επιχείρημα τους ως εξής: Όταν βλέπεις ένα ηλιακό ρολόι ή μια κλεψύδρα, βλέπεις ότι σου λέει τον χρόνο επειδή σχεδιάστηκε έτσι, όχι κατά τύχη. Πώς λοιπόν μπορεί κανείς να φανταστεί ότι το σύμπαν στο σύνολό του είναι χωρίς σκοπό και νοημοσύνη, όταν αγκαλιάζει τα πάντα, συμπεριλαμβανομένων των ίδιων αυτών των τεχνουργημάτων και των τεχνιτών που τα έφτιαξαν; 

Παρομοίως, ο Γαληνός, παρόλο που δεν ήταν στωικός ή νεοπλατωνιστής, ήταν υποστηρικτής του επιχειρήματος και στην πολυπλοκότητα της ανατομίας των ζώων, έβλεπε τις αποδείξεις της ύπαρξης Δημιουργού.

https://el.wikipedia.org

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΕΙΧΕ ΔΥΟ ΑΦΕΤΗΡΙΕΣ

Η φιλοσοφία είχε δύο αφετηρίες, μία από τον Αναξίμαν­δρο και μία από τον Πυθαγόρα. Ο Αναξίμανδρος ήταν μα­θητής του Θαλή, του Πυθαγόρα δάσκαλος ήταν ο Φερεκύδης.

Η φιλοσοφία που ξεκίνησε από τον Αναξίμανδρο ονομαζόταν Ιωνική, επειδή ο δάσκαλος του Αναξίμανδρου ο Θαλής ήταν Ίωνας - καταγόταν από τη Μίλητο.

Η φιλοσοφία που ξεκίνη­σε από τον Πυθαγόρα ονομαζόταν Ιταλική, επειδή ο Πυθαγό­ρας στην Ιταλία κυρίως άσκησε τη φιλοσοφία.

Η Ιωνική κατα­λήγει στον Κλειτόμαχο, τον Χρύσιππο και τον Θεόφραστο και η Ιταλική στον Επίκουρο.

Τον Θαλή διαδέχτηκε ο Αναξίμαν­δρος, αυτόν ο Αναξιμένης, αυτόν ο Αναξαγόρας, αυτόν ο Αρχέλαος και αυτόν ο Σωκράτης ο οποίος εισήγαγε την ηθι­κή φιλοσοφία. Τον Σωκράτη διαδέχτηκαν οι λοιποί Σωκρατι­κοί και ο Πλάτων που σύστησε την αρχαία Ακαδημία. Τον Πλάτωνα διαδέχτηκαν ο Σπεύσιππος και ο Ξενοκράτης, αυτόν ο Πολέμων, αυτόν ο Κράντωρ και ο Κράτης και τον Κράτη ο Αρκεσίλαος που ήταν ο εισηγητής της μέσης Ακαδημίας. Τον Αρκεσίλαο διαδέχτηκε ο Λακύδης, ο ιδρυτής της νέας Ακα­δημίας, αυτόν ο Καρνεάδης κι αυτόν ο Κλειτόμαχος. Έτσι καταλήγουμε στον Κλειτόμαχο.

Στον Χρύσιππο καταλήγουμε ως εξής: τον Σωκράτη διαδέ­χτηκε ο Αντισθένης, αυτόν ο Διογένης ο κυνικός, αυτόν ο Κράτης ο Θηβαίος, αυτόν ο Ζήνων ο Κιτιεύς, αυτόν ο Κλεάνθης και αυτόν ο Χρύσιππος.

Στον Θεόφραστο καταλήγουμε έτσι: τον Πλάτωνα διαδέχτηκε ο Αριστοτέλης και αυτόν ο Θεόφραστος. Έτσι καταλήγει η Ιωνική φιλοσοφία.

Η Ιταλική αρχίζει και τελειώνει ως εξής: Τον Φερεκύδη διαδέχτηκε ο Πυθαγόρας, αυτόν ο γιος του Τηλαύγης, αυτόν ο Ξενοφάνης, αυτόν ο Παρμενίδης, αυτόν ο Ζήνων ο Ελεάτης, αυτόν ο Λεύκιππος, αυτόν ο Δημόκριτος, τούτον διαδέ­χτηκαν πολλοί, μεταξύ των οποίων σπουδαιότεροι ήταν ο Ναυσιφάνης και ο Ναυκίδης και τούτους διαδέχτηκε ο Επίκουρος.

ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ ΛΑΕΡΤΙΟΥ – ΒΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ

ΒΙΩΝ ΚΑΙ ΓΝΩΜΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΙ ΕΥΔΟΚΙΜΗΣΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΙΣ ΔΕΚΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟΝ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΑΜΤΕΙΑ «ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ» ΑΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ 1 ΒΙΒΛΙΑ 1-2 ΕΚΔΟΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ

https://pdfcoffee.com/--219-pdf-free.html

-------------------------------

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ - ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ 

ΤΑ ΤΡΙΑ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ - ΟΙ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ

Κάποιοι φιλόσοφοι πήραν το όνομα τους από τις πόλεις, άλλοι από κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, άλλοι από τη στάση ζωής, μερικοί από τους δασκάλους τους.

Κάποιοι φιλόσοφοι πήραν το όνομα τους από τις πόλεις, άλλοι από κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, άλλοι από τη στάση ζωής, μερικοί από τους δασκάλους τους.

Από τους φιλοσόφους άλλοι υπήρξαν δογματικοί και άλλοι σκεπτικοί. Δογματικοί είναι όσοι θεωρούν τα πράγματα καταληπτά και σκεπτικοί όσοι διατηρούν γι' αυτά επιφυλάξεις, επειδή τα θεωρούν ακατάληπτα. 

Μερικοί άφησαν γραπτά έργα, άλλοι δεν έγραψαν τίποτε, όπως, σύμφωνα με μερικούς, ο Σωκράτης, ο Στίλπων, ο Φίλιππος, ο Μενέδημος, ο Πύρρων, ο Θεόδωρος, ο Καρνεάδης, ο Βρύσων, ενώ σύμφωνα με μερι­κούς και ο Πυθαγόρας καθώς επίσης και ο Αρίστων ο Χίος, που έγραψαν μόνο λίγες επιστολές.

Από ένα σύγγραμμα άφησαν ο Μέλισσος, ο Παρμενίδης και ο Αναξαγόρας, ενώ ο Ζήνων άφησε πολλά και ακόμη περισσότερα ο Ξενοφάνης, ο Δημόκριτος, ο Αριστοτέλης, ο Επίκουρος και ο Χρύσιππος.

Κάποιοι φιλόσοφοι πήραν το όνομα τους από τις πόλεις, όπως οι Ηλιακοί, οι Μεγαρικοί, οι Ερετρικοί και οι Κυρηναϊκοί, άλλοι από τόπους, όπως οι Ακαδημαϊκοί και οι Στωικοί, άλλοι από κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως οι Περιπα­τητικοί, άλλοι από περιπαίγματα, όπως οι Κυνικοί, άλλοι από τη στάση τους προς τη ζωή, όπως οι Ευδαιμονικοί, άλλοι από κάποιες υπερβολές στις απόψεις τους, όπως οι Φιλαλήθεις, οι Ελεγκτικοί και οι Αναλογητικοί.

Μερικοί πήραν το όνομα τους από τους δασκάλους τους, όπως οι Σωκρατικοί και οι Επικού­ρειοι, και άλλοι από παρόμοιους λόγους. Όσοι ασχολήθηκαν με τη μελέτη της φύσης ονομάστηκαν φυσικοί, όσοι ασχολή­θηκαν με ηθικά ζητήματα ηθικοί και όσοι καταγίνονταν με τη γοητεία των λόγων διαλεκτικοί.

ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ ΛΑΕΡΤΙΟΥ – ΒΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ

ΒΙΩΝ ΚΑΙ ΓΝΩΜΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΙ ΕΥΔΟΚΙΜΗΣΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΙΣ ΔΕΚΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟΝ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΑΜΤΕΙΑ «ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ» ΑΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ 1 ΒΙΒΛΙΑ 1-2 ΕΚΔΟΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ

https://pdfcoffee.com/--219-pdf-free.html

-----------------------------------

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΕΙΧΕ ΔΥΟ ΑΦΕΤΗΡΙΕΣ

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ - ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ 

ΤΑ ΤΡΙΑ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ - ΟΙ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ

ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ !!!

Ο Αναξαγόρας ήταν γιος του Ηγησιβούλου ή του Ευδούλου και καταγόταν από τις Κλαζομενές. Υπήρξε μαθητής του Αναξιμένη και ήταν ο πρώτος που έβαλε στην ύλη νόηση. Το σύγγραμμα του, που διακρινόταν για τη χάρη και τη μεγαλο­πρέπεια του, άρχιζε έτσι: «Όλα τα πράγματα ήταν μαζί», κατόπιν ήρθε ο νους και έβαλε τάξη. Γι αυτό πήρε την προσω­νυμία Νους και ο Τίμων στους «Σίλλους» λέει γι' αυτόν τα εξής: Ο Αναξαγόρας λέει πως υπάρχει ένας γενναίος ήρωας ο Νους, γιατί σ' αυτόν υπάρχει νους, που σηκώθηκε ξαφνικά και τακτοποίησε τα πάντα που πριν βρίσκονταν σε αταξία.

Ξεχώριζε για την ευγένεια και τον πλούτο του, αλλά και για τη μεγαλοφροσύνη του, αφού είχε παραχωρήσει την πατρική περιουσία στους δικούς του. Όταν τον κατηγόρησαν πως την παραμελεί, τους είπε: «Γιατί δεν την φροντίζετε εσείς;»

Τελικά αποτραβήχτηκε και αφοσιώθηκε στη μελέτη των φυσικών φαινομένων χωρίς να ασχολείται με τις πολιτικές υποθέσεις. Σ' αυτόν που του είπε: «Δεν ενδιαφέρεσαι καθόλου για την πατρίδα;» απάντησε: «Μίλα όμορφα, ενδιαφέρομαι πάρα πολύ», και έδειξε τον ουρανό.

Λένε πως την εποχή της διάβασης του Ξέρξη ήταν είκοσι ετών και έζησε εβδομήντα δύο χρόνια. Ο Απολλόδωρος στα «Χρονικά» αναφέρει πως γεννήθηκε κατά την εβδομηκοστή Ολυμπιάδα και πέθανε τον πρώτο χρόνο της ογδοηκοστής όγδοης.

Άρχισε να φιλοσοφεί στην Αθήνα επί Καλλίου, όταν ήταν είκοσι ετών, όπως αναφέρει ο Δημήτριος ο Φαληρεύς στην «Αναγραφή» των αρχόντων. Στην Αθήνα λένε πως έμεινε τριάντα χρόνια.

Για τη σελήνη έλεγε πως κατοικείται και πως έχει λόφους και φαράγγια. Ως αρχές θεωρούσε τις ομοιομέρειες, υποστήριζε δηλαδή ότι όπως ακριβώς από τα λεγόμενα ψήγματα σχηματίζεται ο χρυσός, έτσι από τα ομοιομερή σωματί­δια σχηματίζεται το σύμπαν. Αρχή της κίνησης θεωρούσε τον νου. Οι άνεμοι δημιουργούνται, όταν ο αέρας αραιώνει από τον ήλιο. Οι βροντές είναι σύγκρουση νεφών, οι αστραπές τρίψιμο των νεφών. Ο σεισμός είναι κα­ταβύθιση αέρα στη γη. Όλα τα ζωντανά δημιουργούνται από ανάμειξη υγρού, θερμού και γεώδους και στη συνέχεια το ένα από το άλλο, τα αρσενικά από δεξιά και τα θηλυκά από αριστερά.

Όταν είχε πάει στην Ολυμπία κάθισε με δερμάτινη κάπα, λες και επρό­κειτο να βρέξει, κάτι που πραγματικά έγινε.

Σ' αυτόν που τον ρώτησε αν τα βουνά της Λαμψάκου θα γίνουν ποτέ θάλασσα, λένε πως απάντησε: «Ναι, αρκεί να περάσει καιρός». Όταν ρωτήθηκε γιατί γεννήθηκε, απάντησε: «Για να μελετώ τον ήλιο, τη σελήνη και τον ουρανό». Σ' αυτόν που του είπε «στε­ρήθηκες τους Αθηναίους», είπε: «Όχι, εκείνοι στερήθηκαν εμένα».

Όταν είδε τον τάφο του Μαυσώλου, είπε: «Ο πολυτε­λής τάφος είναι είδωλο περιουσίας που έγινε πέτρες». Σ' αυτόν που δυσανασχετούσε γιατί πέθαινε σε ξένη χώρα, είπε: «Από παντού είναι όμοια η κάθοδος στον Άδη».

Σύμφωνα με όσα λέει ο Φαβωρίνος στην «Παντοδαπή ιστορία», φαίνεται πως πρώτος διατύπωσε την άποψη ότι η Ομηρική ποίηση αναφέρεται στην αρετή και τη δικαιοσύνη. Την άποψη τούτη ενίσχυσε και ο Μητρόδωρος ο Λαμψακηνός, που ήταν φίλος του και που πρώτος μελέτησε τη φυσική διδασκαλία του ποιητή.

Επίσης ο Αναξαγόρας πρώτος εξέδω­σε βιβλίο με διαγράμματα. Ο Σιληνός στο πρώτο Βιβλίο των «Ιστοριών» λέει ότι την εποχή που ήταν άρχοντας ο Δήμυλος, έπεσε μια πέτρα από τον ουρανό και ο Αναξαγόρας είπε πως ολόκληρος ο ουρανός αποτελείται από πέτρες που κρατιούνται ενωμένες από τη γρήγορη περιστροφή. Αν χαλα­ρώσουν, πέφτουν κάτω. 

Σχετικά με τη δίκη του λέγονται διάφορα. Ο Σωτίων στη «Διαδοχή των φιλοσόφων» λέει πως κατηγορήθηκε από τον Κλέωνα για ασέβεια, επειδή ονόμαζε τον ήλιο πυρακτωμένη πέτρα. Τον υπερασπίστηκε ο Περικλής που ήταν μαθητής του, τιμωρήθηκε όμως με πρόστιμο πέντε τάλαντα και εξορία.

Ο Περικλής είπε μιλώντας δημόσια, αν έχουν λόγους να τον κατηγορούν για οτιδήποτε αφορά τη ζωή του [του Περικλή]. Του απάντησαν πως όχι και τότε είπε: «Είμαι μαθητής του ανθρώπου αυτού. Μην παρασυρθείτε λοιπόν από συκοφαντίες και τον σκοτώσε­τε. Πιστέψτε με και ελευθερώστε τον».

Πράγματι τον ελευθέ­ρωσαν, επειδή όμως δεν μπορούσε να υπομείνει την προσβο­λή, αυτοκτόνησε. 

Ο Ιερώνυμος στο δεύτερο κεφάλαιο των «Σποράδην υπομνημάτων» αναφέρει πως ο Περικλής τον παρουσίασε στο δικαστήριο εξασθενημένο και αδύνατο από κάποια αρρώστια, με αποτέλεσμα να αφεθεί ελεύθερος από λύπηση μάλλον παρά μετά από απόφαση δικαστική. Αυτά σχε­τικά με τη δίκη του.

Όταν οι άρχοντες της πόλης τον ρώτησαν τι χάρη ήθελε να του κάνουν, είπε «Να επιτρέπουν στα παιδιά να παίζουν τον μήνα που θα πεθάνει, κάθε χρόνο». Τούτο το έθιμο διατηρείται μέχρι σήμερα. Όταν πέθανε, οι Λαμψακηνοί τον έθαψαν με τιμές και χάραξαν στον τάφο του το εξής επίγραμμα: Εδώ ενταφιάστηκε ο Αναξαγόρας που βρήκε πολλές αλήθειες για τον ουράνιο κόσμο. 

Το δικό μου επίγραμμα γι' αυτόν είναι: Είπε πως ο ήλιος είναι πέτρα πυρακτωμένη κι αυτό έγινε αιτία θανάτου για τον Αναξαγόρα. Ο φίλος του Περικλής τον έσωσε, το τσακισμένο όμως ηθικό του τον έκανε να αυτοκτονήσει.

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ - ΒΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ - ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΑΜΤΕΙΑ «ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ» ΑΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ 1 ΒΙΒΛΙΑ 1-2 ΕΚΔΟΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ
https://pdfcoffee.com/--219-pdf-free.html

--------------------------------------------

ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ

ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ: Ο ΝΟΥΣ

ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ - Η ΨΥΧΗ ΩΣ ΑΡΧΗ ΖΩΗΣ

ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΕΛΕΑΤΙΚΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ

ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ, ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ, ΦΙΛΟΛΑΟΣ, ΜΕΤΩΝ, ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ… ΑΠΟ ΠΟΥ ΝΑ ΑΡΧΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΕ ΠΟΙΟΝ ΝΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙΣ…

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ: ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΡΧΙΣΕ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΒΙΩΝ ΚΑΙ ΓΝΩΜΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΙ ΕΥΔΟΚΙΜΗΣΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΙΣ ΔΕΚΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟΝ

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ
ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ

Λέγεται πως η ενασχόληση με τη φιλοσοφία άρχισε από τους βαρβάρους, επειδή στους Πέρσες υπήρξαν οι Μάγοι, στους Βαβυλώνιους ή Ασσύριους οι Χαλδαίοι, οι γυμνοσοφιστές στους Ινδούς και στους Κέλτες και Γαλάτες οι ονομαζό­μενοι Δρυΐδες και Σεμνόθεοι.

Αυτοί όμως αγνοούν τελείως τα επιτεύγματα των Ελλή­νων, από τους οποίους άρχισε όχι μόνο η φιλοσοφία αλλά και ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, και τα αποδίδουν στους Βαρ­βάρους.

Και να! Στους Αθηναίους υπήρξε ο Μουσαίος, στους Θηβαίους ο Λίνος. Για τον γιο του Ευμόλπου λένε ότι πρώτος αυτός έγραψε Θεογονία και περί Σφαίρας και ότι είπε πως όλα γίνονται από ένα και στο ίδιο καταλήγουν. Πέθανε στο Φάληρο και στον τάφο του χαράχτηκαν οι εξής ελεγειακοί στίχοι: Το Φαληρικό χώμα έχει τον αγαπημένο γιο του Εύμολπου, τον Μουσαίο, που πέθανε, μέσα στον τάφο τούτο. Από τον πατέρα του Μουσαίου πήραν το όνομα τους οι Ευμολπίδες στην Αθήνα.

Για τον Λίνο λένε πως ήταν γιος του Ερμή και της Μού­σας Ουρανίας. Έγραψε κοσμογονία, για την τροχιά του ήλιου και της σελήνης και για τη γέννηση ζώων και καρπών. Τα ποιήματα του αρχίζουν ως εξής: Ήταν κάποτε μια εποχή που όλα ήταν ενωμένα. Σ' αυτό βασιζόμενος ο Αναξαγόρας είπε πως όλα τα πράγ­ματα ήταν μαζί και κατόπιν ήρθε ο νους και έβαλε τάξη.

Ο Λίνος πέθανε στην Εύβοια από βέλος του Απόλλωνα και στον τάφο του υπάρχει το εξής επίγραμμα: Εδώ δέχτηκε η γη τον νεκρό Θηβαίο Λίνο, τον γιο της καλιστέφανης Μούσας Ουρανίας.

Έτσι άρχισε από τους Έλληνες η φιλοσοφία, της οποίας ακό­μη και το όνομα δεν έχει σχέση με τη γλώσσα των βαρβάρων.

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ - ΒΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΑΜΤΕΙΑ «ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ» ΑΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ 1 ΒΙΒΛΙΑ 1-2 ΕΚΔΟΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ
https://pdfcoffee.com/--219-pdf-free.html

-----------------------------------

ΣΕ ΠΟΙΑ ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ, ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΜΕ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΧΙΛΙΕΤΙΩΝ, ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΟΥΜΕ ΟΤΙ ΕΔΡΑΣΑΝ ΟΙ ΘΕΟΙ ΣΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΤΗ ΓΗ; 

Η ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ - ΟΙ ΑΠΕΙΡΟΙ ΚΟΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΚΕΝΑ

Ο Δημόκριτος υποστηρίζει τα ίδια με τον Λεύκιππο, ότι υπάρχουν άπειροι κόσμοι με διαφορετικά μεγέθη. Σε μερικούς από αυτούς δεν υπάρχει ούτε Ήλιος ούτε Σελήνη, σε άλλους τα δύο αυτά ουράνια αντικείμενα είναι μεγαλύτερα από όσο στον δικό μας κόσμο, και σε άλλους περισσότερα. Τα διαστήματα μεταξύ των κόσμων είναι άνισα, σε μερικά μέρη υπάρχουν περισσότεροι κόσμοι, σε άλλα λιγότεροι, μερικοί αναπτύσσονται, μερικοί είναι στο αποκορύφωμα της ανάπτυξης τους και μερικοί παρακμάζουν. (Ιππόλυτος: [Ελ. Ι, 13, 2 (ΔΚ 68α 40)])

Στα πλαίσια της Κοσμολογίας του Δημόκριτου εμφανίζεται, με μια φυσική τεκμηρίωση, η ιδέα περί ύπαρξης πολλών αισθητών κόσμων σαν τον δικό μας στα πλαίσια των δημιουργούμενων “μεγάλων κενών”. Η ιδέα περί υπάρξεως πολλών “κόσμων” μέσα σε επάλληλους “ουρανούς” αποτελεί μια παλαιότερη προσωκρατική άποψη. Όπως αναφέρουν οι Σιμπλίκιος και Άγιος Αυγουστίνος, ο Αναξίμανδρος διατύπωνε την αυτή άποψη:

[Σιμπλίκιος, εις Φυσ. 24, 17] …(ο Αναξιμένης πίστευε ότι) κάποια άλλη ουσία είναι το άπειρο, από την οποία έγιναν όλοι οι ουρανοί και οι κόσμοι που υπάρχουν σ’ αυτούς…..

[Αυγουστίνος, de civ. Dei VIII, 2] …(Ο Αναξίμανδρος) πίστευε ότι αυτές οι αρχές των επιμέρους πραγμάτων είναι άπειρες, και ότι παράγουν αναρίθμητους κόσμους καθώς και όλα όσα εμφανίζονται μέσα σ’ αυτούς, και αυτοί οι κόσμοι, όπως πίστευε, πότε διαλύονται και πότε ξαναγεννιούνται….

Όμως και οι ιδέες του Αναξαγόρα ήταν παραπλήσιες:

[Σιμπλίκιος, εις Φυσικά 157, 9] …Το ότι υπαινίσσεται (ο Αναξαγόρας) έναν άλλο κόσμο πλάι στο δικό μας φαίνεται από τη φράση “όπως ακριβώς εμείς”, που τη χρησιμοποιεί επανειλημμένα. Και ότι δεν θεωρεί αυτόν τον άλλο κόσμο έναν αισθητό κόσμο που προηγήθηκε χρονικά από το δικό μας φαίνεται από τα λόγια “από τα οποία μαζεύουν τα καλύτερα στα σπίτια τους και τα χρησιμοποιούν”. Γιατί δεν είπε χρησιμοποιούσαν, αλλά χρησιμοποιούν…..

Η πλήρης όμως φυσική τεκμηρίωση και περιγραφή ενός Σύμπαντος το οποίο περιλαμβάνει και περικλείει έναν άπειρο αριθμό αισθητών κόσμων έγινε από τους ατομικούς φιλοσόφους και ιδιαίτερα από τον Δημόκριτο.

O Δημόκριτος, με μεγάλη φυσικότητα τεκμηριώνει λογικά την δυνατότητα ταυτόχρονης ύπαρξης πολλών αισθητών κόσμων, οι οποίοι όμως μπορούν να μην είναι αισθητοί από εμάς, αφού παρεμβάλλεται μεταξύ αυτών και του κόσμου μας το μη αισθητό ενιαίο σύστημα “όντος”+”μη όντος” (άτομα+κενό) (ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ -9-).

Ε. Δανέζης, Ε. Θεοδοσίου, Θ. Γραμμένος, Μ. Σταθοπούλου Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Φυσικής, Τομέας Αστροφυσικής – Αστρονομίας – Μηχανικής (απόσπασμα)

https://www.olympia.gr

Μητρόδωρος ο Χίος

Το να υποθέσουμε ότι η Γη είναι ο μόνος κατοικημένος κόσμος σε άπειρο διάστημα, είναι τόσο παράλογο όσο να το πιστεύεις σε ένα ολόκληρο χωράφι σπαρμένο με σιτάρι, μόνο ένας κόκκος θα φυτρώσει.

Μητρόδωρος ο Χίος

Οι κύριοι Έλληνες φιλόσοφοι οι οποίοι αναφέρθηκαν στην πολλαπλότητα των Κόσμων, είναι οι Αναξαγόρας, Αναξιμένης, Αναξίμανδρος, Ξενοφάνης, Ζήνων ο Ελεάτης, Θαλής, Δημόκριτος, Επίκουρος, Μητρόδωρος.

Ο Μητρόδωρος ο Χίος ήταν Έλληνας φιλόσοφος, που ανήκε στη σχολή του Δημόκριτου, και σημαντικός πρόδρομος του Επίκουρου.

Ο Μητρόδωρος ήταν μαθητής του Νέσσου της Χίου, ή όπως προτιμούν άλλες πηγές, του ίδιου του Δημόκριτου. Λέγεται ότι δίδαξε τον Διογένη το Σμυρναίο, ο οποίος με τη σειρά του ήταν δάσκαλος του Ανάξαρχου.

Ο Μητρόδωρος ήταν πλήρως σκεπτικιστής. Αποδεχόταν τη Δημοκρίτεια θεωρία των ατόμων και του κενού και της πληθώρας των κόσμων. Σύμφωνα με τον Κικέρωνα, είπε ότι, "Δεν ξέρουμε τίποτα, όχι, ούτε καν αν ξέρουμε ή όχι", και πίστευε ότι όλα είναι για κάθε άτομο μόνο αυτό που φαίνεται για εκείνο να είναι.

Η παρακάτω φράση αποδίδεται σε αυτόν και δείχνει ότι ο Μητρόδωρος είχε μια κοσμολογική φιλοσοφία που ήταν μπροστά από την εποχή του: "Το να υποθέσουμε ότι η Γη είναι ο μόνος κατοικημένος κόσμος σε άπειρο διάστημα είναι τόσο παράλογο όσο να το πιστεύεις σε ένα ολόκληρο χωράφι σπαρμένο με σιτάρι, μόνο ένας κόκκος θα φυτρώσει.".

Εν πόλει μήτε ως λέων ανατρέφου μήτε ως κώνωψ. Το μεν γαρ εκπατείται, το δε καιροφυλακτείται.

https://el.wikipedia.org

------------------------------------

ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΚΑΙ ΖΩΗ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΚΟΣΜΟΥΣ

Σιμπλίκιος

ΕΙΚΟΝΑ: Σχολιασμός του Αριστοτέλη De caelo από τον Σιμπλίκιο της Κιλικίας (6ος αιώνας). Το χειρόγραφο αυτό υπογράφεται από έναν πρώην ιδιοκτήτη, τον Καρδινάλιο Βησσαρίωνα, του οποίου το νοικοκυριό στη Ρώμη ήταν σημαντικό κέντρο ελληνικών σπουδών. Αντιγράφηκε τον 14ο αιώνα.

Σιμπλίκιος. Νεοπλατωνικός φιλόσοφος του 6ου αιώνα, μέλος της Πλατωνικής Ακαδημίας στην Αθήνα και σημαντικότατος σχολιαστής έργων του Αριστοτέλη. Προερχόμενος από την Κιλικία, σπούδασε στην Αλεξάνδρεια και στη Αθήνα κοντά στον Αμμώνιο του Ερμείου και τον Δαμάσκιο.

Όταν ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ιουστινιανός το 529, απαγόρεψε σε όσους δασκάλους της επικράτειας του δεν είχαν ασπαστεί τον χριστιανισμό «την ανοσίαν Ελλήνων μανίαν διδάσκεσθαι», ο Σιμπλίκιος, πιστός στις αρχές και τις ιδέες του, έμεινε ως το 532 σε αξιοπρεπή απομόνωση ασχολούμενος κυρίως με τη σύνταξη ενός ερμηνευτικού υπομνήματος στο Εγχειρίδιον του Επικτήτου. Το 532 ακολούθησε έξι από τους συνεργάτες του ακαδημαϊκούς στο ταξίδι του τους στην Περσία, ελπίζοντας, όπως και εκείνοι ότι εκεί θα βρισκόταν φιλόξενη στέγη για την Ελληνική Φιλοσοφία, αλλά ήδη τον επόμενο χρόνο επέστρεψε στην Αθήνα μαζί τους με γενική την απογοήτευση, την οποία μετρίαζε κάποια εγγύηση προσωπικής ασφάλειας, με τη μεσολάβηση του Πέρση μονάρχη Χοσρόη Α΄ στον Ιουστινιανό.

Ο Σιμπλίκιος, εκτός από το «Εγχειρίδιον» του Επικτήτου, συνέγραψε υπομνήματα στα «Στοιχεία» του Ευκλείδη, καθώς και στα έργα του Αριστοτέλη «Φυσικά», «Κατηγορίες», «Περί ψυχής» και «Περί ουρανού», όπου επιχειρείται η εναρμόνιση των διδασκαλιών του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη στα κύρια σημεία τους. Μέσα από τα έργα του διασώθηκε ένα μεγάλο πλήθος αποσπασμάτων των Φυσικών ή «Προσωκρατικών» Φιλοσόφων.

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια.

-----------------

Η ιδέα περί υπάρξεως πολλών "κόσμων" μέσα σε επάλληλους "ουρανούς" αποτελεί μια παλαιότερη προσωκρατική άποψη. Όπως αναφέρουν  ο Σιμπλίκιος και ο Αυγουστίνος, ο Αναξίμανδρος διατύπωνε την αυτή άποψη:
[Σιμπλίκιος, εις Φυσ. 24, 17]... (ο Αναξιμένης πίστευε ότι) κάποια άλλη ουσία είναι το άπειρο, από την οποία έγιναν όλοι οι ουρανοί και οι κόσμοι που υπάρχουν σ' αυτούς.....

[Σιμπλίκιος, εις Φυσικά 157, 9]...Το ότι υπαινίσσεται (ο Αναξαγόρας) έναν άλλο κόσμο πλάι στο δικό μας φαίνεται από τη φράση "όπως ακριβώς εμείς", που τη χρησιμοποιεί επανειλημμένα. Και ότι δεν θεωρεί αυτόν τον άλλο κόσμο έναν αισθητό κόσμο που προηγήθηκε χρονικά από το δικό μας φαίνεται από τα λόγια "από τα οποία μαζεύουν τα καλύτερα στα σπίτια τους και τα χρησιμοποιούν". Γιατί δεν είπε χρησιμοποιούσαν, αλλά χρησιμοποιούν.....
Η πλήρης όμως φυσική τεκμηρίωση και περιγραφή ενός Σύμπαντος το οποίο περιλαμβάνει και περικλείει έναν άπειρο αριθμό αισθητών κόσμων έγινε από τους ατομικούς φιλοσόφους και ιδιαίτερα από τον Δημόκριτο.

Όπως μας πληροφορεί ο Σιμπλίκιος, στο «Σχόλιά στο Περί Ουρανού» του Αριστοτέλους (7.468.21-469.30), «Οι Πυθαγόρειοι έλεγαν, ότι ένας αρμονικός ήχος παράγεται από την κίνηση των Ουρανίων Σωμάτων, και το συνελογίζονταν αυτό επιστημονικώς από την αναλογία των αποστάσεών τους• πράγματι όχι μόνον οι αναλογίες των αποστάσεων μεταξύ Ηλίου και Σελήνης, και Αφροδίτης και Ερμού, αλλά επίσης και των άλλων αστέρων, ανεκαλύφθησαν απ’ αυτούς».

Ο Σιμπλίκιος, ένας νεοπλατωνιστής φιλόσοφος του 6^ου αιώνα, παραθέτει το μοναδικό σωζόμενο απόσπασμα του Αναξίμανδρου στο έργο του Εις Φυσικά. «Ο Αναξίμανδρος είπε ότι αρχή των όντων είναι το άπειρο από το οποίο έγιναν όλοι οι ουρανοί και οι κόσμοι που υπάρχουν. Και απ' όπου προέρχεται η γένεση των όντων εκεί ακριβώς συντελείται και η διάλυση τους σύμφωνα με την ανάγκη, γιατί τιμωρούνται και επανορθώνουν αμοιβαία για την αδικία, σύμφωνα με την τάξη του χρόνου».

Κυριότεροι των Νεο-Πλατωνιστών ήταν οι: Πλωτίνος, Πορφύριος, Ιάμβλιχος, Πλούταρχος ο Αθηναίος, Πρόκλος, Μαρίνος, Ισίδωρος, Στοβαίος, Δαμάσκιος, Σιμπλίκιος, Σαλλούστιος, Θέων ο Αλεξανδρεύς, Υπατία, Συνέσιος, Ιεροκλής, Λογγίνος.

Οι τελευταίοι φιλόσοφοι οποίοι ακολούθησαν τον Δαμάσκιο στην αναζήτηση ελεύθερης έκφρασης στην Περσία:

«ου πολλώ γαρ έμπροσθεν Δαμάσκιος ο Σύρος και Σιμπλίκιος ο Κίλιξ Ευλάμιός τε ο Φρύξ και Πρισκιανός ο Λυδός Ερμείας τε και Διογένης οι εκ Φοινίκης και Ισίδωρος ο Γαζαίος» Σιμπλίκιος ο Κίλιξ, Ευλάμιος ο Φρυξ, Πρισκιανός ο Λυδός, Ερμείας εκ Φοινίκης, Διογένης εκ Φοινίκης, Ισίδωρος ο Γαζαίος.

ΕΝΝΕΑ ΕΤΗ ΦΩΤΟΣ

ΕΞΩΓΗΙΝΗ ΖΩΗ - ΕΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ

Είναι γεγονός πως πολλοί Έλληνες φιλόσοφοι, που ήταν και αστρονόμοι συγχρόνως, πίστευαν πως η Γη δεν είναι η μοναδική κατοικία λογικών όντων. Και ήταν καταπληκτική η πρωτοτυπία σκέψεως και ευφυΐα των Ελλήνων της εποχής εκείνης.

Ο Αναξίμανδρος βεβαίωνε πως οι κόσμοι μπορούσαν να δημιουργηθούν και να καταστραφούν, κάτι που διαπιστώνουμε σήμερα.

Ο Αναξαγόρας πίστευε πως η Σελήνη κατοικείται, δίδασκε μάλιστα πως «αόρατοι σπόροι ζωής», από τους οποίους προέρχονται όλα τα ζωντανά όντα υπάρχουν σε ολόκληρο το Σύμπαν. Ο Αναξαγόρας δηλαδή ήταν ο δημιουργός της θεωρίας της «πανσπερμίας» που προτάθηκε και στην εποχή μας ακόμη από πολλούς επιστήμονες που προσπαθούσαν να εξηγήσουν τον τρόπο δημιουργίας ζωής στον πλανήτη μας.

Οι Επικούρειοι δίδασκαν πως στο διάστημα υπήρχαν πολλοί κατοικήσιμοι κόσμοι, παρόμοιοι με την Γη.

Και άλλοι ακόμη Έλληνες φιλόσοφοι δίδασκαν πως υπάρχει ζωή σε άλλα άστρα, όπως ο Ανάξαρχος, που αναφέρει ο Πλούταρχος, ότι μιλούσε προ του Μ. Αλεξάνδρου «περί πολλών κόσμων». 

Τότε ο Αλέξανδρος δάκρυσε γιατί σκεπτόταν πως «επί απείρων όντων στον κόσμον, δεν ήδυνήθη ακόμη να κατακτήσει τoν ένα και μόνον, τον παρόντα». 

Αργότερα τους Έλληνες αντέγραψαν οι Ρωμαίοι και ιδίως ο Λουκρήτιος που στο ποίημα του «Περί Φύσεως των πραγμάτων» αναφέρει: «Η Φύση δεν είναι μοναδική στον ορατό κόσμο. Πρέπει να πιστεύουμε πως σε άλλες περιοχές του διαστήματος υπάρχουν και άλλες γαίες, κατοικημένες από άλλους ανθρώπους και άλλα ζώα».

---------------------------------------

Η ΑΣΤΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΠΑΝΣΠΕΡΜΙΑΣ

ΕΠΟΙΚΙΣΜΟΣ ΓΗΣ - ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣΗ - ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ