Κυριακή 14 Αυγούστου 2022

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: H ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΓΗΣ ΑΠΟ ΨΗΛΑ

Σωκράτης: Λέγεται λοιπόν, σύντροφε, εἶπε, πώς ἡ γῆ εἶναι, ἄν τήν ἔβλεπε κανείς ἀπό ψηλά, σάν τίς σφαῖρες ἐκεῖνες πού εἶναι καμωμένες ἀπό δώδεκα κομμάτια διαφορετικά δέρματα. Δηλαδή εἶναι πολύχρωμη σφαῖρα καί τά μέρη της ξεχωρίζουν ἀπό τά χρώματα πού ἔχει τό καθένα, ἐνῶ τά χρώματα πού χρησιμοποιοῦν οἱ ζωγράφοι μας ἐδῶ δέν εἶναι παρά ἀπομιμήσεις ἐκείνων τῶν χρωμάτων.

᾽Εκεῖ λοιπόν ὅλη ἡ γῆ εἶναι χρωματισμένη ἀπ᾽ αὐτά τά χρώματα, πού εἶναι πιό λαμπερά καί καθαρά ἀπό τά ἐδῶ. Κάποιο μέρος της εἶναι πορφυρό καί καταπληκτικό στήν ὀμορφιά, ἕνα ἄλλο χρυσωπό, ἄλλο λευκότερο κι ἀπό τόν γύψο καί τό χιόνι, καί ἔτσι εἶναι χρωματισμένη καί μέ τ᾽ ἄλλα χρώματα, κι ἀκόμα περισσότερα καί ὡραιότερα ἀπ᾽ ὅσα ἐμεῖς ἔχουμε δεῖ. Γιατί ἀκόμα καί οἱ κοιλότητές της, πού εἶναι γεμᾶτες ἀέρα καί νερό, παίρνουν μιά ἀπόχρωση λαμπερή μέσα στήν ποικιλία τῶν ἄλλων χρωμάτων, ὥστε νά δίνη τήν ἐντύπωση μιᾶς ἐνιαίας εἰκόνας πολύχρωμης.

Σ᾽ αὐτή λοιπόν τήν γῆ, ὅπως εἶναι, ὅ,τι φυτρώνει, φυτρώνει κατ᾽ ἀναλογίαν, τά δέντρα, τά ἄνθη, οἱ καρποί. Καί τά βουνά ἐπίσης, ἔχουν τούς λίθους παρόμοια τελειότερους, ὅσον ἀφορᾶ στήν ὁμαλότητα, τήν λειότητα καί τήν διαφάνεια, καί εἶναι μέ ὡραιότερα χρώματα. Μικρά κομμάτια τους εἶναι τά ἐδῶ πολύτιμα πετράδια, ὅπως τό σάρδιον , ὁ ἴασπις καί τά σμαράγδια καί ὅλα τά ὅμοια. ᾽Εκεῖ τίποτε δέν ὑπάρχει πού νά μήν εἶναι ὅπως αὐτά κι ἀκόμα πιό ὡραῖο. ῾Η αἰτία εἶναι ὅτι ἐκεῖνοι οἱ λίθοι εἶναι καθαροί καί ὄχι καταφαγωμένοι, οὔτε φθαρμένοι ὅπως οἱ ἐδῶ ἀπό τά σάπισμα καί τήν ἁλμύρα καί τά ὑγρά πού συρρέουν, τά ὁποῖα καί στίς πέτρες καί τό χῶμα καί τά ζῶα καί τά φυτά προκαλοῦν ἀσχήμιες καί ἀρρώστιες.

Αὐτή λοιπόν ἡ γῆ εἶναι στολισμένη μέ ὅλα αὐτά καί ἀκόμα μέ χρυσάφι καί ἀσήμι καί ὅλα τά παρόμοια. Γιατί αὐτά εἶναι ὁλοφάνερα, ἐπειδή εὑρίσκονται ἄφθονα καί μεγάλα σέ κάθε σημεῖο τῆς γῆς, ὥστε εἶναι ἀπόλαυση καλότυχων θεατῶν ἡ θέα τους.

ΠΛATΩNOΣ ΦAIΔΩN ή περί ψυχής 110. b - 111. a

Πρωτότυπο: Λέγεται τοίνυν, ἔφη, ὦ ἑταῖρε, πρῶτον μὲν εἶναι τοιαύτη ἡ γῆ αὐτὴ ἰδεῖν, εἴ τις ἄνωθεν θεῶτο, ὥσπερ αἱ δωδεκάσκυτοι σφαῖραι, ποικίλη, χρώμασιν διειλημμένη, ὧν καὶ τὰ ἐνθάδε εἶναι χρώματα ὥσπερ δείγματα, οἷς δὴ οἱ γραφῆς 110.c καταχρῶνται. ἐκεῖ δὲ πᾶσαν τὴν γῆν ἐκ τοιούτων εἶναι, καὶ πολὺ ἔτι ἐκ λαμπροτέρων καὶ καθαρωτέρων ἢ τούτων· τὴν μὲν γὰρ ἁλουργῆ εἶναι [καὶ] θαυμαστὴν τὸ κάλλος, τὴν δὲ χρυσοειδῆ, τὴν δὲ ὅση λευκὴ γύψου ἢ χιόνος λευκοτέραν, καὶ ἐκ τῶν ἄλλων χρωμάτων συγκειμένην ὡσαύτως, καὶ ἔτι πλειόνων καὶ καλλιόνων ἢ ὅσα ἡμεῖς ἑωράκαμεν. καὶ γὰρ αὐτὰ ταῦτα τὰ κοῖλα αὐτῆς, ὕδατός τε καὶ ἀέρος ἔκπλεα 110.d ὄντα, χρώματός τι εἶδος παρέχεσθαι στίλβοντα ἐν τῆ τῶν ἄλλων χρωμάτων ποικιλία, ὥστε ἕν τι αὐτῆς εἶδος συνεχὲς ποικίλον φαντάζεσθαι. ἐν δὲ ταύτη οὔση τοιαύτη ἀνὰ λόγον τὰ φυόμενα φύεσθαι, δένδρα τε καὶ ἄνθη καὶ τοὺς καρπούς· καὶ αὖ τὰ ὄρη ὡσαύτως καὶ τοὺς λίθους ἔχειν ἀνὰ τὸν αὐτὸν λόγον τήν τε λειότητα καὶ τὴν διαφάνειαν καὶ τὰ χρώματα καλλίω· ὧν καὶ τὰ ἐνθάδε λιθίδια εἶναι ταῦτα τὰ ἀγαπώμενα μόρια, σάρδιά τε καὶ ἰάσπιδας καὶ σμαράγδους 110.e καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα· ἐκεῖ δὲ οὐδὲν ὅτι οὐ τοιοῦτον εἶναι καὶ ἔτι τούτων καλλίω. τὸ δ᾽ αἴτιον τούτου εἶναι ὅτι ἐκεῖνοι οἱ λίθοι εἰσὶ καθαροὶ καὶ οὐ κατεδηδεσμένοι οὐδὲ διεφθαρμένοι ὥσπερ οἱ ἐνθάδε ὑπὸ σηπεδόνος καὶ ἅλμης ὑπὸ τῶν δεῦρο συνερρυηκότων, ἃ καὶ λίθοις καὶ γῆ καὶ τοῖς ἄλλοις ζώοις τε καὶ φυτοῖς αἴσχη τε καὶ νόσους παρέχει. τὴν δὲ γῆν αὐτὴν κεκοσμῆσθαι τούτοις τε ἅπασι καὶ ἔτι χρυσῶ τε καὶ ἀργύρω καὶ 111.a τοῖς ἄλλοις αὖ τοῖς τοιούτοις. ἐκφανῆ γὰρ αὐτὰ πεφυκέναι, ὄντα πολλὰ πλήθει καὶ μεγάλα καὶ πανταχοῦ τῆς γῆς, ὥστε αὐτὴν ἰδεῖν εἶναι θέαμα εὐδαιμόνων θεατῶν.

ΠΛATΩNOΣ ΦAIΔΩN  ή περί ψυχής 110. b - 111. a Τόμος A΄ Απόδοσις-Σημειώσεις: Iωάννης Aθανασόπουλος Eκδόσεις ΓEΩPΓIAΔH - «BIBΛIOΘHKH TΩN EΛΛHNΩN»

Σάββατο 13 Αυγούστου 2022

"ΜΙΑ ΟΛΟΛΑΜΠΡΗ ΑΣΤΡΑΠΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ"

Ο Πλούταρχος μας λέει ότι "Τα αισθητά και τα χειροπιαστά ρούχα, καθώς είναι σε χρήση, επιτρέπουν πολλά ξεδιπλώματα και μπορούμε να τα δούμε, αφού τα εναλλάσσουμε συχνά.

Η αντίληψη όμως του νοητού και του καθαρού και του απλού, σαν μια ολόλαμπρη αστραπή της ψυχής, μια φορά επιτρέπει να το αγγίξουμε και να το δούμε.
Γι' αυτό ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης ονομάζουν αυτό το μέρος της φιλοσοφίας εποπτικό, αφού αυτοί που το προσεγγίζουν όσα ήταν αντιληπτά και μεικτά και κάθε είδους με τον λόγο πηδούν προς εκείνο το πρώτο και το απλό και το άυλο και, ακουμπώντας πράγματι την καθαρή αλήθεια που το περιβάλλει, όπως σε τελετουργία, πιστεύουν ότι κατακτούν ολοκληρωτικά τη φιλοσοφία".

Εποπτεία είναι η επαφή με το άλλο το μη υλικό!!! Το εποπτικό μέρος λοιπόν και στα Ελευσίνια Μυστήρια είναι αυτό που δεν έχει σχέση με τις αισθήσεις και γίνεται αντιληπτό μόνο μέσω του βιώματος της ψυχής.

Είναι κάτι που δεν εξηγείται με λόγια, μόνο βιώνεται στιγμιαία, και η αντίληψή του είναι ιδιωτική και όχι εύκολα μεταδόσιμη. Αυτή η ψυχική επαφή με την αλήθεια είναι, κατά τον Πλούταρχο, το ανώτερο σημείο της φιλοσοφίας αφού φιλοσοφία είναι η αναζήτηση της αλήθειας.
Στον Φαίδρο και στο Συμπόσιο, ο Πλάτων μέσω του Σωκράτους, μιλάει για το υπερβατικό συναίσθημα που ανυψώνει τον άνθρωπο που το νιώθει. Μια αφύπνιση σε σφαίρες που δεν κοινωνούνται με τη γλώσσα του στόματος. 

Ελληνικότητα Ελληνισμός

Παρασκευή 12 Αυγούστου 2022

ΕΧΕΙ ΠΑΝΣΕΛΗΝΟ ΑΠΟΨΕ ΚΙ ΕΙΝ’ ΩΡΑΙΑ...

ΤΑ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ - Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΟΛΥΗΜΕΡΟΣ ΑΤΤΙΚΗ ΕΟΡΤΗ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΗΣ ΠΟΛΙΟΥΧΟΥ ΘΕΑΣ ΑΘΗΝΑΣ

Αν σε γοητεύει η Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας, σίγουρα θα θέλεις να μάθεις περισσότερες λεπτομέρειες για τις συνήθειες και τη ζωή των προγόνων μας. Μία από τις πιο σημαντικές εποχές στην Αθήνα ήταν το καλοκαίρι, γιατί τότε πραγματοποιούνταν τα Παναθήναια, η μεγαλύτερη γιορτή της πόλης (μήνας Εκατομβαιών).

Ο Φειδίας παρακολουθούσε με θαυμασμό αυτή τη λαμπρή γιορτή και αποφάσισε να την αποτυπώσει στη ζωφόρο του Παρθενώνα.

Η θεά Αθηνά, προστάτιδα της πόλης των Αθηνών, ήταν η αγαπημένη θεά των κατοίκων. Προς τιμήν της, οι Αθηναίοι οργάνωναν κάθε καλοκαίρι τα Μικρά Παναθήναια και κάθε τέσσερα χρόνια τα Μεγάλα Παναθήναια που διαρκούσαν δώδεκα μέρες.

Ο εορτασμός των Μεγάλων Παναθηναίων ήταν λαμπρός και μεγαλοπρεπής. Γινόταν μεγάλη γιορτή με μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις, αθλητικούς αγώνες, αλλά και θρησκευτικές τελετές και θυσίες.

Όλο το χρόνο, τέσσερις κοπέλες από καλές οικογένειες της Αθήνας, οι εργαστίνες, ύφαιναν το ιερό πέπλο. Το πέπλο αυτό ήταν κίτρινο και κεντημένο με σκηνές από τη Γιγαντομαχία. Έπειτα το πέπλο μεταφερόταν γύρω-γύρω στην πόλη πάνω σε άρμα με μορφή καραβιού, την οποία ακολουθούσε μία μεγαλοπρεπής, εορταστική πομπή.

Τα Μεγάλα Παναθήναια κρατούσαν δώδεκα ημέρες. Όλος ο κόσμος ξεσηκωνόταν. Άνδρες και γυναίκες από την Αθήνα, αλλά και από άλλα μέρη της Ελλάδας, έρχονταν να τιμήσουν τη θεά Αθηνά και να πάρουν μέρος στη γιορτή.

Κατά τη διάρκεια των δώδεκα αυτών ημερών, γίνονταν αθλητικοί αγώνες, όπως αγώνες δρόμου, πυγμαχία, πένταθλο, πάλη, αρματοδρομίες, ιπποδρομίες, ακοντισμός.
Γίνονταν επίσης και μουσικές εκδηλώσεις, στο περίφημο Ωδείο, που είχε χτίσει ο Περικλής. Σε όλες αυτές τις εκδηλώσεις προσφέρονταν πλούσια έπαθλα, όπως χρήματα, τρόφιμα, στεφάνια από κλαδιά ελιάς στολισμένα με χρυσάφι.

Η πιο σπουδαία μέρα απ' όλες ήταν η τελευταία, γιατί τότε γινόταν η μεγάλη πομπή του ιερού πέπλου προς την Ακρόπολη. Η πομπή ξεκινούσε από το Δίπυλο -κοντά στον Κεραμεικό, τη γειτονιά των αγγειοπλαστών- και προχωρώντας μέσα από την Αγορά έφτανε στους πρόποδες της Ακρόπολης. Εκεί, οι εργαστίνες κατέβαζαν το πέπλο από το "καράβι" και το έδιναν με σεβασμό στους ιερείς, που θα στόλιζαν μ' αυτό το ιερό, άγαλμα της θεάς Αθηνάς.

Η παράδοση του ιερού πέπλου συνοδευόταν από θυσίες και προσευχές στο βωμό της Αθηνάς, όπου βρισκόταν, παλιά, αρχαιότερος ναός της.

http://dim-galat.pel.sch.gr/

(Ο Εκατομβαιών κατά τον οποίον εορτάζονται τα Παναθήναια, είναι ο πρώτος μήνας στο Αττικό ημερολόγιο και αντιστοιχεί με το χρονικό διάστημα από 23 Ιουνίου έως 23 Ιουλίου αφιερωμένος στον Απόλλωνα. Κυριότερες γιορτές στην Αρχαία Αθήνα κατά το μήνα αυτό ήταν τα Παναθήναια τα Κρόνια και τα Συνοίκια.)

-------------------------

ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ

Ω! ΥΠΕΡΤΑΤΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ, ΜΑΚΑΙΡΑ ΘΕΑ, ΠΟΛΕΜΟΚΛΟΝΕ ΟΒΡΙΜΟΘΥΜΕ, ΛΥΤΕΙΡΑ ΚΑΚΩΝ, ΝΙΚΗΦΟΡΕ ΔΑΙΜΟΝ, ΠΟΛΥΛΛΙΣΤΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑ!

ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ - Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΟΛΥΗΜΕΡΟΣ ΑΤΤΙΚΗ ΕΟΡΤΗ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΗΣ ΠΟΛΙΟΥΧΟΥ ΘΕΑΣ ΑΘΗΝΑΣ - ΟΛΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΞΕΣΗΚΩΝΟΤΑΝ. ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΠΟ ΑΛΛΑ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΡΧΟΝΤΑΝ ΝΑ ΤΙΜΗΣΟΥΝ ΤΗ ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΡΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΤΗ ΓΙΟΡΤΗ

Τρίτη 9 Αυγούστου 2022

ΛΥΚΑΙΑ 2022 - 13η Αναβίωση 

Τελετή αφής φλόγας στο Λύκαιο 'Όρος

Αγωνίσματα και απονομές

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΩΚΡΑΤΗΣ: ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΡΕΤΗ; (#7)

Συνέχεια από το Έκτο Μέρος: Άκουσε ποιαν εξήγηση δίνω:

Αν τα όσα είπα παραπάνω είναι σωστά (δηλαδή ότι δεν πρέπει κανένας να μένει αμέτοχος σ’ αυτό το πράγμα, την αρετή, αν είναι να σταθεί μια πολιτεία), δεν έχει θέση καμιά απορία. Γιατί, αν η άποψή μου βρίσκεται κοντά στην αλήθεια — και δεν υπάρχει άποψη πιο κοντά στην αλήθεια απ’ αυτήν — διάλεξε οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα ή μάθημα και σκέψου:

Ας υποθέσομε ότι, αν δεν γινόμασταν όλοι αυλητές, ο καθένας μας όπως μπορούσε, θα ήταν αδύνατο να σταθεί μια πολιτεία· ποιος τότε δεν θα προσπαθούσε να διδάξει αυτή την τέχνη στον καθένα και στο σπίτι και δημόσια, και ποιος δεν θα μάλωνε εκείνον που θα έπαιζε άσχημα τον αυλό; ποιος θ’ αρνιόταν να τη μεταδώσει — όπως καληώρα ποιος αρνιέται και ποιος κρατά κρυφούς τους γραφτούς και τους άγραφους νόμους, όπως τα μυστικά από τις άλλες τέχνες;

(γιατί ο καθένας μας, νομίζω, έχει κέρδος από τη δικαιοσύνη και την αρετή του άλλου· γι’ αυτό κι ο καθένας μας στον καθένα με προθυμία και λέει και διδάσκει τους γραφτούς και τους άγραφους νόμους).

Αν λοιπόν υποθέσομε ότι και στην τέχνη του αυλού με τον ίδιο τρόπο είχαμε όλη την προθυμία και την απλοχεριά να δίνουμε μαθήματα ο ένας στον άλλο, πιστεύεις, Σωκράτη, ότι τα παιδιά των άξιων αυλητών θα είχαν περισσότερες πιθανότητες να βγουν άξιοι αυλητές απ’ ό,τι τα παιδιά των παρακατιανών;

Η γνώμη μου είναι ότι όχι — αλλά εκείνου που ο γιος έτυχε να γεννηθεί πιο προικισμένος για αυλητής, θα ξεχώριζε και θ’ αποχτούσε φήμη· το παιδί όμως εκείνου που το αδίκησε η φύση, θα ‘μενε στην αφάνεια.

Και πολλές φορές από άξιον αυλητή θα έβγαινε γιος παρακατιανός, πολλές φορές πάλι από παρακατιανόν άξιος· όπως και να ‘χε όμως, όλοι θα ήταν αρκετά καλοί αυλητές απέναντι στους ανίδεους κι αυτούς που έχουν μεσάνυχτα από την τέχνη του αυλού.

Πίστεψε ότι κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην περίπτωση μας· πάρε όποιον νομίζεις τον πιο άδικο απ’ όλους όσοι μεγάλωσαν ανάμεσα σ’ ανθρώπους που ζουν με νόμους· ε λοιπόν, τούτος είναι δίκαιος και δάσκαλος πάνω σ’ αυτό, αν είχαμε να τον συγκρίνουμε με ανθρώπους που δεν έχουν ούτε μόρφωση ούτε δικαστήρια ούτε κανέναν τρόπο επιβολής, που να τους επιβάλλει απ’ το πρωί ως το βράδυ να φροντίζουν για την αρετή — άλλα αν ήταν τίποτα άγριοι, σαν κι αυτούς που παρουσίασε ο Φερεκράτης ο ποιητής στο θέατρο πέρσι, στη γιορτή των Ληναίων.

Αλήθεια, αν πέσεις μέσα σε τέτοιους ανθρώπους, σαν εκείνους τους μισανθρώπους που αποτελούσαν το χορό της κωμωδίας, θα ‘λεγες «δόξα σοι ο θεός!» συντυχαίνοντας τον Ευρύβατο και τον Φρυνώνδα και θα στέναζες νοσταλγώντας την κακοψυχία των ανθρώπων του τόπου μας.

Αλλά τώρα κάνεις τον δύσκολο, Σωκράτη, γιατί όλοι είναι δάσκαλοι της αρετής — καθένας κατά τη δύναμή του — και σου φαίνεται ότι κανένας δεν είναι. Να, είναι σαν να ψάχνεις ποιος διδάσκει την ελληνική γλώσσα· θα παρουσιαζόταν κανείς;

Ή πάλι ψάξε να βρεις, φαντάζομαι, ποιος θα δίδασκε στα παιδιά των μαστόρων μας την ίδια τους την τέχνη, που βέβαια την έχουν μάθει από τον πατέρα τους, όσο μπορούσε ο πατέρας κι οι φίλοι του πατέρα που είναι του σιναφιού του· πιστεύω ότι δεν είναι εύκολο να βρεθεί δάσκαλος τους, Σωκράτη, που να τους μάθει περισσότερα, ενώ είναι το ευκολότερο πράγμα να βρεθεί για τους ανίδεους· το ίδιο συμβαίνει και με την αρετή και μ’ όλα τ’ άλλα.

Άρα πρέπει να ‘μαστε ευχαριστημένοι, αν βρίσκεται κάποιος κάπως ανώτερος από μας στο να φέρνει τους άλλους πιο κοντά στην αρετή.

Επιστροφή στο Πρώτο Μέρος.

Απόδοση: Η. Σ. Σπυρόπουλος
gerasimos-politis.blogspot.gr

https://www.proionta-tis-fisis.com/

-----------------------------------

ΠΛ. Πρωτ. 360e–362a Το τέλος της συζήτησης: αντιστροφή των αρχικών απόψεων των δύο συνομιλητών ως προς το διδακτό της αρετής:

ΠΛΑΤΩΝΟΣ - ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ / ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ

Πέμπτη 4 Αυγούστου 2022

ΛΥΚΑΙΑ 2022 - 31 ΙOΥΛΙΟΥ – 7 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ

ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΚΑΙΑ ήταν αθλητικοί και μουσικοί αγώνες του Αρκαδικού λαού αφιερωμένοι στο Λύκαιο Δία και τον Πάνα και καθιερώθηκαν από το μυθικό Λυκάονα που βασίλεψε μετά τον Πελασγό. 

ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΛΥΚΑΙΑ ήταν η πρώτη κοινή γιορτή των ανθρώπων, η πρώτη μαζική ανθρώπινη εκδήλωση και γεννήθηκαν στο μεταίχμιο της απογείωσης του ανθρώπου από τα ζωώδη προς τα πνευματικά ενδιαφέροντα, γι' αυτό εμπλέκονται μυθολογικά και στις δύο αυτές περιόδους. 

Στην αρχή γινόταν θυσία στο βωμό του Λύκαιου Δία στην κορυφή του Λυκαίου όρους και μετά πραγματοποιούταν πλήθος από αθλητικά και ιππευτικά αγωνίσματα, ανδρών και παίδων, και επιπλέον μουσικοί αγώνες, προσδιορίζονταν δε από το όνομα του αρχιερέα του Δία ή του Πάνα. 

Φέτος είναι η 13η ανά τετραετία Αναβίωσή τους, τελούνται αδιάλειπτα από το 1973, δηλαδή κλείνουν σχεδόν 50 χρόνια από την Αναβίωσή τους!!! 

Η διάρκειά τους είναι από 31 Ιουλίου 2022 μέχρι 7 Αυγούστου 2022 και περιλαμβάνουν πλήθος ποικίλων εκδηλώσεων: θεατρικές παραστάσεις, μουσικές συναυλίες, κινηματογραφική προβολή, ομιλίες για τα Λύκαια και το Παρράσιο Πάρκο πολιτιστικής Κληρονομιάς, και στις 7 Αυγούστου 2022, κορυφαία ημέρα Κυριακή, το τελετουργικό της Αφής της φλόγας στην κορυφή του Λυκαίου όρους με τις Ιέρειες, την μεταφορά της φλόγας από Αθλητές στο Αρχαίο Στάδιο του Λυκαίου Όρους και την τέλεση των Αγώνων. 

Η συμμετοχή στους αγώνες είναι ανοικτή για όλους, αθλητές και μη.

Δήμος Μεγαλόπολης

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΩΚΡΑΤΗΣ: ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΡΕΤΗ; (#6)

Συνέχεια από το Πέμπτο Μέρος: Λοιπόν κάνε αυτόν το συλλογισμό: υπάρχει άραγε ή δεν υπάρχει ένα ορισμένο πράγμα, που σ’ αυτό οπωσδήποτε πρέπει όλοι οι πολίτες να έχουν μερίδιο, αν βέβαια είναι να σταθεί η πολιτεία; Εδώ βρίσκεται η λύση αυτής της απορίας σου, και πουθενά άλλου.

Γιατί αν αληθινά υπάρχει αυτό το ένα, και αυτό δεν είναι ούτε του ξυλουργού ούτε του χαλκιά ούτε του κεραμιδά η τέχνη, αλλά η δικαιοσύνη και η σωφροσύνη και η οσιότητα — που όλα μαζί μ’ ένα όνομα τα λέω αρετή του ανθρώπου — αν αυτό είναι εκείνο, στο όποιο πρέπει όλοι να έχουν το μερίδιο τους, κι ο καθένας σ’ αυτό να βασίζεται, αν θέλει και κάτι άλλο να μάθει ή να κάμει, και όχι να το παραμερίζει·

αλλιώς πρέπει να συμβουλεύουμε και να τιμωρούμε όποιον δεν έχει το μερίδιο του σ’ αυτό, είτε είναι παιδί είτε άντρας είτε γυναίκα, ώσπου να γίνει καλύτερος με την τιμωρία, κι αν πρέπει να πετάμε έξω από τις πολιτείες και να σκοτώνουμε — μια και δεν παίρνει γιατρειά — όποιον δεν βάζει μυαλό με τις τιμωρίες και τις συμβουλές· αν λοιπόν όλ’ αυτά είναι έτσι, και ενώ έτσι τα κανόνισε η φύση, οι άξιοι άντρες μαθαίνουν στα παιδιά τους όλα τ’ άλλα, αυτό όμως όχι, βάλε με το νου σου πόσο παράξενα φέρνονται στην περίπτωση αυτή οι άξιοι.

Γιατί αποδείξαμε ότι και στη δημόσια και στην ιδιωτική τους ζωή πιστεύουν ότι αυτό μπορεί να διδαχτεί.

Και την ώρα που μπορεί να διδαχτεί και να καλλιεργηθεί, τα άλλα βέβαια τα μαθαίνουν στα παιδιά τους, που — κι αν δεν τα μάθουν — κανείς νόμος δεν τα τιμωρεί με θάνατο, κι από την άλλη, εκεί που ο νόμος τιμωρεί με θάνατο και μ’ εξορία τα παιδιά τους — αν δεν μάθουν κι αν δεν καλλιεργηθούν στην αρετή — και, σαν να μην έφτανε αυτό, με δήμευση της περιουσίας και, ας το πούμε έτσι με δυο λόγια, με ξερίζωμα της γενιάς, τι λες, αυτό δεν τους το μαθαίνουν και σ’ αυτό δεν αφιερώνουν όλες τους τις φροντίδες;

Γίνεται να πιστεύεις κάτι τέτοιο, Σωκράτη;

Αρχίζουν από τότε που τα παιδιά τους είναι μικρά και, όσο αυτοί βρίσκονται στη ζωή, τα διδάσκουν και τα συμβουλεύουν. Από τη στιγμή κιόλας που το παιδί καταλαβαίνει τι του λένε, και η παραμάνα και η μητέρα και ο παιδαγωγός κι ο πατέρας ακόμη πασχίζουν για τούτο:

με ποιον τρόπο το παιδί θα γίνει αψεγάδιαστο· έτσι το διδάσκουν και του εξηγούν, ότι το ένα είναι δίκαιο, το άλλο άδικο, το ένα ωραίο το άλλο άσχημο, το ένα όσιο, το άλλο ανόσιο — και τα πρώτα να τα κάνεις, τα δεύτερα να μην τα κάνεις.

Κι αν το παιδί υπακούει με τη θέλησή του, πάει καλά· ειδάλλως σαν βέργα που στραβώνει και καμπουριάζει το σιάζουν με φοβέρες και ξυλιές. Αργότερα το στέλνουν στο δάσκαλο, που του παραγγέλνουν να δώσει πολύ περισσότερη προσοχή στην καλή διαγωγή του παιδιού παρά στα γράμματα και την τέχνη της λύρας.

Με τη σειρά τους οι δάσκαλοι γι’ αυτό φροντίζουν.

Και όταν πια τα παιδιά μάθουν γράμματα και είναι σε θέση να καταλαβαίνουν τα όσα βλέπουν γραμμένα — όπως τότε τα λόγια —, οι δάσκαλοι τα βάζουν όρθια από τη θέση τους να διαβάζουν ποιήματα καλών ποιητών και τ’ αναγκάζουν να τα μαθαίνουν απ’ έξω.

Μες στα ποιήματα αυτά βρίσκει κανείς ένα σωρό συμβουλές κι ένα σωρό διηγήσεις και παινέματα και ύμνους για τους ενάρετους ανθρώπους του παλιού καιρού, για να τους ζηλέψει το παιδί και να τους μιμηθεί και να λαχταρήσει να τους μοιάσει.

Απ’ τη μεριά τους πάλι οι δάσκαλοι της λύρας κάτι παρόμοιο κάνουν, δηλαδή κάνουν ό,τι μπορούν, για να γίνουν οι νέοι φρόνιμοι και να μην κάνουν κανένα κακό· κοντά σ’ αυτά, αφού τους μάθουν την τέχνη της λύρας, στη συνέχεια τους διδάσκουν ποιήματα καλών ποιητών, διαφορετικών από τους προηγούμενους — των λυρικών ποιητών — ταιριάζοντας τη μουσική τους στη φωνή της λύρας·

έτσι υποχρεώνουν τους ρυθμούς και τις αρμονίες να συγγενέψουν με την ψυχή του παιδιού, ώστε να γίνουν και πιο ήμερα και χρήσιμα στα λόγια και στις ενέργειές των, με το να ποτιστούν με το ρυθμό και την αρμονία· γιατί η ζωή του ανθρώπου σε κάθε εκδήλωσή της έχει ανάγκη από ρυθμό και αρμονία.

Λοιπόν σαν να μην έφταναν όλα αυτά, τα στέλνουν ακόμα και στους γυμναστές, για να κάμουν κορμί δυνατότερο, κι έτσι το μυαλό τους το φωτισμένο να έχει βοηθό, και να μην αναγκάζονται να δείχνουν δειλία στους πολέμους και στις άλλες πράξεις, επειδή το σώμα τους προδίνει.

Κι αυτά τα κάνουν με το παραπάνω εκείνοι που έχουν στη διάθεσή τους περισσότερα μέσα· και τα περισσότερα μέσα τα διαθέτουν οι πιο πλούσιοι. Αυτών λοιπόν οι γιοι πρώτοι πρώτοι απ’ τα παιδιά της ηλικίας τους αρχίζουν να πηγαίνουν στο σχολείο και σταματούν τις σπουδές χρόνια αργότερα από τους άλλους.

Κι όταν πια φύγουν από τα χέρια των δασκάλων, η πολιτεία με τη σειρά της τα αναγκάζει να μάθουν τους νόμους και να ζουν σύμφωνα μ’ αυτούς, για να μην κάνει το καθένα του κεφαλιού του, αλλά ακριβώς όπως οι δάσκαλοι (για τα παιδιά που ακόμα δεν τα καταφέρνουν στο γράψιμο):

πρώτα με το κοντύλι χαράζουν απαλές γραμμές, και κατόπι τους δίνουν την πλάκα και τα υποχρεώνουν να γράφουν καταπώς τους δείχνουν οι γραμμές, έτσι και η πολιτεία χαράζει τους νόμους, που τους βρήκαν οι καλοί νομοθέτες του παλιού καιρού· τα αναγκάζει και να δίνουν και να παίρνουν διαταγές σύμφωνα μ’ αυτούς.

Όποιος όμως παραστρατίσει απ’ αυτούς, τον τιμωρεί, και η τιμωρία αυτή και στην πόλη σας αλλά και σε πολλά άλλα μέρη ονομάζεται ευθύνες, γιατί η τιμωρία φέρνει τον παραβάτη στον ευθύ δρόμο.

Οικογένεια και πολιτεία λοιπόν τόση φροντίδα δείχνουν για την αρετή — και σένα δεν το χωρεί το μυαλό σου, Σωκράτη, και αναρωτιέσαι αν η αρετή μπορεί να διδαχτεί; Πολύ περισσότερο θα ‘πρεπε να σαστίζεις, αν δεν μπορούσε να διδαχτεί — όχι τώρα.

Μια κι έτσι έχουν τα πράγματα, γιατί από πολλούς άξιους πατέρες βγαίνουν παιδιά παρακατιανά;

Συνεχίζεται στο Έβδομο και Τελευταίο Μέρος

Απόδοση: Η. Σ. Σπυρόπουλος
gerasimos-politis.blogspot.gr

https://www.proionta-tis-fisis.com/

Τετάρτη 3 Αυγούστου 2022

ΛΥΚΑΙΑ 2022: 13η ΑΝΑΒΙΩΣΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΛΥΚΑΙΟ ΟΡΟΣ

ΑΓΩΝΕΣ ΣΤΕΦΑΝΙΤΕΣ – ΟΧΙ ΧΡΗΜΑΤΙΤΕΣ !!! 

Ο Δήμος Μεγαλόπολης, η περιφέρεια Πελοποννήσου και ο πολιτιστικός σύλλογος Άνω Καρυωτών Αρκαδίας “ο Λύκαιος Δίας” ανακοινώνουμε το πρόγραμμα των Λύκαιων 2022 και σας καλούμε να συμμετάσχετε μαζικά στις εκδηλώσεις αθλητισμού και πολιτισμού που έχουμε από κοινού ετοιμάσει για το χρονικό διάστημα από 31 Ιουλίου έως 7 Αυγούστου 2022.

Περισσότερα: https://arcadiaspot.gr/

Κυριακή 31 Ιουλίου 2022

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΩΚΡΑΤΗΣ: ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΡΕΤΗ; (#5)

Συνέχεια από το Τέταρτο Μέρος: Στη συνέχεια θα προσπαθήσω να αποδείξω τούτο: ότι δηλαδή πιστεύουν πως αυτήν δεν μας την δίνει η φύση ή η τύχη αλλά μπορεί να διδαχτεί και να γίνει κτήμα ύστερ’ από φροντίδες, σ’ όποιον την κάνει κτήμα του.

Γιατί, για όσα ελαττώματα πιστεύουν οι άνθρωποι ότι οι όμοιοί τους τα έχουν από τη φύση ή από την τύχη, κανένας δεν θυμώνει ούτε τους δίνει συμβουλές ή μαθήματα, ούτε τιμωρεί αυτούς που τα έχουν, για να πάψουν να είναι τέτοιοι, αλλά τους συμπονούν· έτσι, ποιος είναι τόσο άμυαλος, ώστε να τολμήσει να κάμει κάτι τέτοιο στους άσχημους, τους κοντούληδες ή τους αρρωστιάρηδες;

Επειδή βέβαια ξέρουν, νομίζω, ότι η φύση ή η τύχη δίνουν στους ανθρώπους τα χαρίσματα και τ’ αντίθετά τους. Αν όμως κάποιος δεν έχει τα προτερήματα, που κατά την κοινή αντίληψη οι άνθρωποι τ’ αποχτούν με φροντίδα και άσκηση και διδασκαλία, αλλά έχει τ’ αντίθετά τους ελαττώματα, σ’ αυτή την περίπτωση έχουμε θυμούς, τιμωρίες και συμβουλές.

Σ’ αυτά τα τελευταία ελαττώματα ανήκουν η αδικία και η ασέβεια, και με δυο λόγια καθετί το αντίθετο με την πολιτική αρετή. Λοιπόν σ’ αυτές τις περιπτώσεις ο καθένας θυμώνει με τον άλλον ή του δίνει συμβουλές, ολοφάνερα επειδή έχει τη γνώμη ότι η αρετή μπορεί να γίνει κτήμα με φροντίδα και διδασκαλία.

Γιατί, αν θέλεις να σκεφτείς ποια σημασία μπορεί να έχει η τιμωρία των αδικητών, Σωκράτη, η καθημερινή ζωή θα σου δείξει ότι οι άνθρωποι πιστεύουν πως η αρετή μπορεί να μεταδοθεί.

Γιατί ποιος τιμωρεί τους αδικητές, στρέφοντας τη σκέψη του σ’ αυτό κι αυτό έχοντας κίνητρο: το ότι έκαμαν το αδίκημα; (μη λογαριάζεις εκείνον που τιμωρεί ασυλλόγιστα, σαν θηρίο).

Αντίθετα, εκείνος που έχει έγνοια να τιμωρήσει μυαλωμένα, δεν τιμωρεί για το αδίκημα που έγινε και πάει — γιατί ό,τι έγινε δεν ξεγίνεται — αλλά προνοώντας για το μέλλον, για να μην αδικήσει άλλη φορά ούτε ο ίδιος ο αδικητής ούτε άλλος κανείς απ’ όσους είδαν την τιμωρία του· με το να σκέφτεται λοιπόν έτσι, σκέφτεται ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί· όπως και να ‘χει, σκοπός της τιμωρίας είναι η φοβέρα.

Άρα όλοι, όσοι τιμωρούν και στη δημόσια και στην ιδιωτική ζωή, αυτή τη γνώμη έχουν.

Έτσι και οι άλλοι άνθρωποι και πρώτοι απ’ όλους οι Αθηναίοι, οι συμπολίτες σου, τιμωρούν αυτούς που νομίζουν ότι κάνουν αδικήματα, και για να βρει το δίκιο του ο αδικημένος και για να πληρώσει ο αδικητής. Απ’ αυτό βγαίνει ότι οι Αθηναίοι είναι απ’ εκείνους που πιστεύουν ότι η αρετή μπορεί και να διδαχτεί και να μεταδοθεί.

Τώρα μου φαίνεται πως σου δόθηκε ικανοποιητική απόδειξη, Σωκράτη, ότι καλά χάνουν οι συμπολίτες σου και αφήνουν να τους δίνει συμβουλές πάνω σε θέματα της πολιτείας και ο χαλκιάς και ο τσαγκάρης, και ότι πιστεύουν πως η αρετή μπορεί να διδαχτεί και να μεταδοθεί.

Ωστόσο μένει ακόμα η απορία που έχεις για τους άξιους ανθρώπους: τέλος πάντων γιατί οι άξιοι άνθρωποι όλα τ’ άλλα, που είναι στα χέρια των δασκάλων, τα μαθαίνουν στα παιδιά τους και τα κάνουν παντογνώστες, όμως στην αρετή, όπου οι ίδιοι τους ξεχωρίζουν, δεν τα κάνουν ανώτερα από τον άλλο κόσμο; Πάνω σ’ αυτό δεν θα σου πω πια ένα μύθο, Σωκράτη, άλλα ένα λόγο.

Η Συνέχεια στο Έκτο Μέρος.

Απόδοση: Η. Σ. Σπυρόπουλος
gerasimos-politis.blogspot.gr

https://www.proionta-tis-fisis.com/

Σάββατο 30 Ιουλίου 2022

Η ΑΠΙΣΤΕΥΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΤΖΙΤΖΙΚΙΩΝ

Το τζιτζίκι, με μια πρώιμη μορφή, ζει σαν ταπεινό σκουλήκι κάτω από το έδαφος από 4 έως 17 χρόνια ανάλογα με το είδος. Από τη στιγμή που βγαίνει στην επιφάνεια, σκαρφαλώνει στα δέντρα, βγάζει φτερά κι αρχίζει να τραγουδά, έχει ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση. Λίγες εβδομάδες αργότερα, πεθαίνει.

Το τζιτζίκι ή τζίτζικας ή τέττιξ στα Αρχαία Ελληνικά είναι ένα έντομο που ζει συνήθως στα δένδρα και παράγει ένα χαρακτηριστικό ήχο που προδίδει την παρουσία του. Ο τζίτζικας είναι έντομο της οικογένειας των τετιγιδών και υπάρχουν πολλά είδη του. Στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα γνωστό από την ιστορία του Αισώπου, «Ο τζίτζικας και ο μέρμηγκας» (Τέττιξ και μύρμηκες).

Αν και έχουν αρκετά μεγάλο μέγεθος για έντομα (2-5 εκατοστά) είναι δύσκολο να τα εντοπίσει κανείς, γιατί το χρώμα τους είναι παρόμοιο με το χρώμα των κορμών των δένδρων. Το σώμα του είναι πεπλατυσμένο, το κεφάλι του κοντό και πλατύ, έχει πέντε μάτια, δύο μεγάλα, κανονικά και τρία μικρότερα, βοηθητικά. Τα φτερά του είναι φτιαγμένα από λεπτή διαφανή μεμβράνη και τα πόδια του λεπτά και μακριά. Το χρώμα του σε γενικές γραμμές είναι μαύρο. Όμως διακρίνουμε σ' αυτόν και διάφορες αποχρώσεις κίτρινου και καφέ.

Τρέφεται με τη λύμφη των βλαστών, τους οποίους τρυπά με μια ειδική προβοσκίδα, που μοιάζει με έμβολο. Η θηλυκή γεννά τα αυγά της μέσα σε τρύπες που κάνει πάνω στους μαλακούς βλαστούς. Αυτό γίνεται κατά τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο. Από τα αβγά βγαίνουν οι προνύμφες, περίπου κατά το τέλος του καλοκαιριού, οι οποίες κατεβαίνουν από τα δέντρα, κάνουν τρύπες μέσα στη γη, κοντά στις ρίζες κι εκεί μπορούν να ζήσουν και τέσσερα χρόνια (αλλού 17 ή 13 χρόνια) μέχρι που να μετατραπούν σε κανονικές νύμφες.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το τζιτζίκι, για την ειδική ηχητική συσκευή που υπάρχει ανάμεσα στο θώρακα και την κοιλιά του τζιτζικιού μέσω της οποίας δημιουργείται αυτό το ιδιόμορφο τερέτισμα, που ακούγεται τις ζεστές καλοκαιρινές μέρες. Η συσκευή αποτελείται από δύο κοιλότητες που χωρίζονται από μια λεπτή μεμβράνη τεντωμένη. Κάθε φορά που δονείται η μεμβράνη αυτή, παράγεται ο ήχος.

Από εδώ ξετρυπώνουν τα τζιτζίκια!!!
Με το τζιτζίκι είναι συνδεδεμένος και ο μύθος του Τιθωνού. Ο Τιθωνός ήταν θνητός που είχε γίνει αθάνατος από τους θεούς μετά από παράκληση της Ηούς, η οποία όμως ξέχασε να ζητήσει να παραμείνει και νέος. Όταν λοιπόν ο Τιθωνός έφθασε σε έσχατο γήρας, η Ηώς, που ως θεά ήταν και αθάνατη και πάντα νέα, δεν μπορούσε πια να τον βλέπει. Τότε οι θεοί τον λυπήθηκαν και τον μεταμόρφωσαν σε ένα ζαρωμένο έντομο που μιλά ακατάπαυστα, το τζιτζίκι.

Στο πανέμορφο και πολύ συγκινητικό βίντεο, που μπορείς να δεις στο τέλος του άρθρου, μαθαίνεις τον κύκλο ζωής του ταπεινού και γνώριμου τζιτζικιού, που αυτόν τον καιρό τραγουδάει έξω απ' τα παράθυρά μας. 

Παρασκευή 29 Ιουλίου 2022

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ - ΟΤΑΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΙΟΙΚΟΥΣΑΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Με την Συγγραφέα Δήμητρα Λιάτσα

Η Δήμητρα Λιάτσα γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη. Έκανε φιλολογικές σπουδές. Ξένες γλώσσες: Αγγλικά, Γαλλικά και Ιταλικά. Εργάστηκε επί σειρά ετών στην επιμέλεια βιβλίων. Μετέφρασε άνω των 30 τίτλων κυρίως από την Αγγλική γλώσσα. Έγραψε άρθρα σε περιοδικά και εφημερίδες, με αντικείμενο την Ελληνική Γραμματεία. Έδωσε σειρά ομιλιών προσκεκλημένη από το Ινστιτούτο Αριστοτέλης, με θέμα την Ελληνική Γραμματεία, την Ιστορία και την παιδεία. Από το 2009 ασχολείται με την συστηματική μελέτη του Ομήρου και από το 2014 με την ανάγνωση, τον σχολιασμό και την ανάρτηση στο διαδίκτυο ολόκληρης της Οδύσσειας. Από το 2017 έχει ξεκινήσει και την ανάγνωση, τον σχολιασμό και την ανάρτηση στο διαδίκτυο ολόκληρης της Ιλιάδος.

Η Δήμητρα Λιάτσα είναι συγγραφεύς των βιβλίων: «Τα ψέματα που λένε για την Ελλάδα» (2004) και «Η Ελληνική καταγωγή του Χριστιανικού μύθου» (2013), τα οποία κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Δήλιος.

Λόγοι και Ομιλίες της Δήμητρας Λιάτσα: ΕΔΩ

Ομήρου Ιλιάς: ΕΔΩ

Ομήρου Οδύσσεια: ΕΔΩ

Από «Φρυκτωρίες» και «Βισάλτη»: ΕΔΩ

Ομηρικός Κύκλος

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΩΚΡΑΤΗΣ: ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΡΕΤΗ; (#4)

Συνέχεια από το Τρίτο Μέρος: Λοιπόν, μια και ο άνθρωπος πήρε κι αυτός μερίδιο από τον κλήρο των θεών, πρώτα πρώτα αυτός μόνο απ’ όλα τα ζωντανά, σαν συγγενής των θεών βέβαια, πίστεψε σε θεούς και άρχισε να χτίζει βωμούς και αγάλματα των θεών κατόπι με την αξιοσύνη του γρήγορα σχημάτισε γλώσσα και λέξεις, συνταιριάζοντας τις συλλαβές, και βρήκε τα ρούχα και τα παπούτσια και τα σκεπάσματα και τις τροφές που δίνει η γη.

Μ’ αυτά λοιπόν τα εφόδια οι άνθρωποι τον πρώτο καιρό ζούσαν σκόρπιοι, πολιτείες όμως δεν υπήρχαν.

Έτσι τους αφάνιζαν τα θηρία, γιατί, όπου κι αν πήγαιναν, ήταν πιο δυνατά απ’ αυτούς· κι η βιοτεχνία τους τους βοηθούσε βέβαια σ’ ό,τι χρειάζονταν για να βρουν την τροφή τους, όμως δεν μπορούσε να τους σώσει στον πόλεμο με τα θηρία· κι αιτία ήταν που δεν κατείχαν ακόμη την πολιτική τέχνη, που ένα μέρος της είναι η τέχνη του πολέμου· τότε ένιωσαν την ανάγκη να συγκεντρώνονται και να χτίζουν πολιτείες, για να σωθούν.

Όμως, όποτε συγκεντρώνονταν, αδικούσε ο ένας τον άλλο, μια και δεν είχαν την πολιτική τέχνη, κι έτσι πάλι σκορπίζονταν και τους έτρωγαν τα θηρία.

Τότε ο Δίας ανησύχησε μήπως χαθεί η ράτσα μας από το πρόσωπο της γης και στέλνει τον Έρμη να φέρει στους ανθρώπους την αιδώ και τη δικαιοσύνη, για να δημιουργηθούν μονοιασμένες πολιτείες και δεσμοί που να δένουν με φιλία τους ανθρώπους.

Όμως ρωτά ο Ερμής τον Δία με ποιόν τρόπο τέλος πάντων να δώσει στους ανθρώπους την αιδώ και τη δικαιοσύνη: «Με ποιο τρόπο, όπως έχουν μοιραστεί τα επαγγέλματα, έτσι να τις μοιράσω κι αυτές;

Ξέρεις πώς έχουν μοιραστεί εκείνα: ένας γιατρός εξυπηρετεί πολύν κόσμο, το ίδιο και οι άλλοι τεχνίτες. Με τον ίδιο τρόπο να βάλω στους ανθρώπους και τη δικαιοσύνη και την αιδώ, ή να τις μοιράσω σ’ όλους;».

«Σε όλους, είπε ο Δίας, και ο καθένας να έχει το μερίδιο του· γιατί πώς θα σταθούν πολιτείες, αν — όπως έγινε με τα άλλα επαγγέλματα — λίγοι έχουν μερίδιο απ’ αυτές; Και βάλε ένα νόμο με την σφραγίδα μου: Όποιος είναι ανίκανος να κρατήσει το μερίδιο του στην αιδώ και τη δικαιοσύνη, να τον σκοτώνουν, γιατί είναι πανούκλα της πολιτείας.»

Να λοιπόν, Σωκράτη, πώς και γιατί και οι άλλοι και οι Αθηναίοι, όταν γίνεται συζήτηση για θέμα που χρειάζεται αξιοσύνη αρχιτέκτονα ή κάποιου άλλου τεχνίτη, νομίζουν ότι λίγοι έχουν το δικαίωμα να συμβουλεύουν κι αν πάει να δώσει συμβουλή κάποιος έξω απ’ αυτούς τους λίγους, χαλούν τον κόσμο, όπως λες — με το δίκιο τους, νομίζω.

Όταν όμως είναι να δώσουν γνώμη για θέμα, που χρειάζεται πολιτικήν αξιοσύνη, και που πρέπει απ’ την αρχή ως το τέλος να το πραγματευθούν με δικαιοσύνη και σωφροσύνη, δίνουν το ελεύτερο να μιλήσει ο καθένας, και μ’ όλο τους το δίκιο· γιατί όλοι πρέπει να ΄χουν το μερίδιο τους σ’ αυτή την αρετή, αλλιώς δεν στέκονται οι πολιτείες.

Αυτή είναι η αιτία για ό,τι συμβαίνει, Σωκράτη.

Και, για να μη σου μπει στο μυαλό ότι σ’ εξαπάτησα λέγοντας πως όλοι πιστεύουν πραγματικά ότι ο κάθε άνθρωπος έχει μερίδιο στη δικαιοσύνη και γενικά σε κάθε πολιτικήν αρετή, άκουσε αυτή την καινούρια απόδειξη.

Δηλαδή στ’ άλλα χαρίσματα — κατά τα λεγόμενά σου — αν κάποιος λόγου χάρη καμαρώνει ότι είναι καλός στο παίξιμο του αυλού ή σε κάθε άλλη τέχνη, ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι, οι άλλοι ή τον παίρνουν στο ψιλό ή θυμώνουν, και οι συγγενείς του τον παίρνουν κατά μέρος και τον συμβουλεύουν, σαν να είναι τρελός.

Το αντίθετο όμως συμβαίνει με τη δικαιοσύνη και τις άλλες πολιτικές αρετές:

πες ότι ξέρουν πώς κάποιος είναι άδικος· ε, μολοντούτο, αν αυτός λέει την αλήθεια για το άτομό του μπροστά σ’ όλον τον κόσμο, αυτό το οποίο στην προηγούμενη περίπτωση το θεωρούσαν φρονιμάδα — το να λέει κανείς την αλήθεια — τώρα το θεωρούν τρέλα· και λένε ότι όλοι πρέπει να ισχυρίζονται πως είναι δίκαιοι — είναι δεν είναι — διαφορετικά, ότι είναι τρελός αυτός που δεν παριστάνει τον δίκαιο.

Τόσο πολύ είναι απαραίτητο όλοι χωρίς εξαίρεση να έχουν με κάποιο τρόπο το μερίδιο τους σ’ αυτήν ή, στην αντίθετη περίπτωση, ν’ αποκλειστούν από την κοινωνία.

Λοιπόν, πάνω στο ότι οι Αθηναίοι δέχονται με τον πιο φυσικό τρόπο να τους συμβουλεύει ο καθένας για πράγματα που έχουν σχέση μ’ αυτήν την αρετή, επειδή πιστεύουν ότι όλοι έχουν το μερίδιο τους σ’ αυτήν, αυτά είχα να πω.

Η Συνέχεια στο Πέμπτο Μέρος.

Απόδοση: Η. Σ. Σπυρόπουλος
gerasimos-politis.blogspot.gr

https://www.proionta-tis-fisis.com/

Τετάρτη 27 Ιουλίου 2022

ΤΟ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ

Με την Συγγραφέα Δήμητρα Λιάτσα

Η Δήμητρα Λιάτσα γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη. Έκανε φιλολογικές σπουδές. Ξένες γλώσσες: Αγγλικά, Γαλλικά και Ιταλικά. Εργάστηκε επί σειρά ετών στην επιμέλεια βιβλίων. Μετέφρασε άνω των 30 τίτλων κυρίως από την Αγγλική γλώσσα. Έγραψε άρθρα σε περιοδικά και εφημερίδες, με αντικείμενο την Ελληνική Γραμματεία. Έδωσε σειρά ομιλιών προσκεκλημένη από το Ινστιτούτο Αριστοτέλης, με θέμα την Ελληνική Γραμματεία, την Ιστορία και την παιδεία. Από το 2009 ασχολείται με την συστηματική μελέτη του Ομήρου και από το 2014 με την ανάγνωση, τον σχολιασμό και την ανάρτηση στο διαδίκτυο ολόκληρης της Οδύσσειας. Από το 2017 έχει ξεκινήσει και την ανάγνωση, τον σχολιασμό και την ανάρτηση στο διαδίκτυο ολόκληρης της Ιλιάδος.

Η Δήμητρα Λιάτσα είναι συγγραφεύς των βιβλίων: «Τα ψέματα που λένε για την Ελλάδα» (2004) και «Η Ελληνική καταγωγή του Χριστιανικού μύθου» (2013), τα οποία κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Δήλιος.

Λόγοι και Ομιλίες της Δήμητρας Λιάτσα: ΕΔΩ

Ομήρου Ιλιάς: ΕΔΩ

Ομήρου Οδύσσεια: ΕΔΩ

Από «Φρυκτωρίες» και «Βισάλτη»: ΕΔΩ

Ομηρικός Κύκλος

Τρίτη 26 Ιουλίου 2022

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΩΚΡΑΤΗΣ: ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΡΕΤΗ; (#3)

Η Συνέχεια από το Δεύτερο Μέρος: Μόνο τι προτιμάτε, να σας το αποδείξω λέγοντας ένα μύθο, σαν μεγαλύτερος σε νέους, ή να το αναπτύξω με λόγο; Που λες, πολλοί από τους ακροατές του έδωσαν το ελεύθερο να πραγματευθεί το θέμα του όπως θέλει. Ε τότε, είπε εκείνος, νομίζω πώς είναι πιο ευχάριστο να σας διηγηθώ ένα μύθο.

Ήταν κάποτε μια εποχή, που υπήρχαν θεοί, αλλά δεν υπήρχαν ζώα καμίας ράτσας πάνω στη γη. Και όταν ήρθε η ώρα που όρισε και γι’ αυτά η μοίρα να ‘ρθούν στον κόσμο, τα πλάθουν οι θεοί μέσα στη γη από ένα μείγμα που έκαναν από χώμα και φωτιά και απ’ ό,τι μπορεί να ενωθεί με χώμα και φωτιά.

Λοιπόν, την ώρα που ήταν να τ’ ανεβάσουν στο φως του ήλιου, έδωσαν εντολή στον Προμηθέα και τον Επιμηθέα να τα φροντίσουν και να τους μοιράσουν αξιοσύνες, τέτοιες που να ταιριάζουν στο καθένα τους. Τότε ο Επιμηθέας ζητά από τον Προμηθέα τη χάρη, μόνος του να κάμει τη μοιρασιά: «Κάνω εγώ τη μοιρασιά, του είπε, και συ έρχεσαι μετά και κάνεις επιθεώρηση».

Μ’ αυτά τον πείθει, και κάνει αυτός τη μοιρασιά.

Αρχίζει λοιπόν αυτός τη μοιρασιά, και σε μερικά έδινε δύναμη, όχι όμως και γρηγοράδα, τα πιο αδύνατα τα εφοδίαζε με γρηγοράδα· σ’ άλλα έδινε όπλα, για όσα όμως άφηνε χωρίς αρματωσιά σοφιζόταν κάποια άλλη ικανότητα, για να κρατιούνται στη ζωή.

Δηλαδή αυτά που τα έκλεισε μέσα σε μικρό σώμα, τους χάριζε γοργά φτερά η υπόγεια κατοικία· όσα πάλι τα προίκιζε με μεγάλο σώμα, σ’ αυτό το ίδιο εμπιστεύθηκε να τα διαφεντεύει· και τις άλλες χάρες τις μοίραζε κρατώντας αυτό το δίκαιο μέτρο.

Και αν τα σοφιζόταν όλ’ αυτά, ήταν γιατί είχε την έγνοια μήπως καμιά ράτσα χαθεί από το πρόσωπο της γης.

Ύστερα, αφού τα εφοδίασε μ’ όσα χρειάζονταν, για να μην αφανίσουν το ένα το άλλο, σοφιζόταν τρόπους να τα προστατέψει από τις αλλαγές του καιρού — που είναι στο χέρι του Δία — ντύνοντάς τα με πυκνό τρίχωμα και χοντρές προβιές, που να μπορούν να τα φυλάξουν από το κρύο, μα μπορούν κι από τη ζέστη· κι όταν ήταν να πάνε για ύπνο, φρόντισε πάλι το καθένα τους να έχει σκεπάσματα ταιριαστά και δοσμένα από τη φύση· και έδωσε σε άλλα οπλές, άλλα δέρματα χοντρά και χωρίς αίμα.

Νοιάστηκε ακόμη το καθένα τους να βρίσκει διαφορετική τροφή, άλλο χόρτα της γης, άλλο καρπούς δέντρων κι άλλο ρίζες· μάλιστα σε μερικά έδωσε για τροφή τη σάρκα άλλων ζώων τα ‘φερε έτσι, ώστε αυτά τα τελευταία να γεννούν από ένα δυο, τα θύματά τους όμως να γεννοβολούν πολλά μικρά — αυτόν τον τρόπο βρήκε για να σωθεί η ράτσα τους.

Που λες, ο Επιμηθέας βέβαια δεν ήταν και πολύ σοφός· έτσι δεν πήρε είδηση πως ξόδεψε όλες τις χάρες στα άλογα ζώα· του έμενε ωστόσο αφρόντιστη ακόμα η ράτσα των ανθρώπων — και δεν ήξερε τι να κάνει.

Την ώρα που εκείνος καθόταν με τα χέρια σταυρωμένα, έρχεται ο Προμηθέας για να επιθεωρήσει τη μοιρασιά.

Και βλέπει τα άλλα ζώα εφοδιασμένα με όλα κι όπως τους ταίριαζε, τον άνθρωπο όμως γυμνό και ξυπόλυτο, δίχως σκεπάσματα και αρματωσιά· είχε φτάσει κιόλας η μέρα που όρισε η μοίρα να βγει κι ο άνθρωπος από τη γη στο φως του ήλιου.

Τότε, καθώς έζωνε τον Προμηθέα η δυσκολία, ποιον τρόπο να βρει για να κρατηθεί ο άνθρωπος στη ζωή, του ήρθε στο νου να κλέψει του Ηφαίστου και της Αθηνάς τη σοφή τέχνη μαζί και τη φωτιά — γιατί δίχως φωτιά η τέχνη αυτή δεν μπορεί να γίνει κτήμα κανενός ούτε να του σταθεί χρήσιμη — και έτσι την κάνει δώρο στον άνθρωπο.

Ο άνθρωπος λοιπόν μ’ αυτόν τον τρόπο πήρε στα χέρια του την τέχνη που τον βοηθά για να ζήσει, αλλά του έλειπε η άλλη τέχνη, η πολιτική· γιατί αυτή βρισκόταν δίπλα στον θρόνο του Δία.

Όμως ο Προμηθέας δεν είχε πια καιρό να μπει στην ακρόπολη του Δία — ας μην ξεχνάμε ότι ο Δίας είχε φοβερούς καστροφύλακες.

Μπήκε όμως κρυφά στο συνεταιρικό εργαστήρι της Αθήνας και του Ηφαίστου, που μέσα εκεί δούλευαν — με τι μεράκι! — τις τέχνες τους· κλέβει λοιπόν και του Ηφαίστου την τέχνη, που δουλεύει με τη φωτιά, και τις υπόλοιπες τέχνες, που είναι της Αθηνάς, και τις δίνει στον άνθρωπο.

Και έτσι ο άνθρωπος απόχτησε εφόδια για να ζήσει, ο Προμηθέας όμως, όπως λεν, σε λίγο δικάστηκε για κλοπή.

Η Συνέχεια στο Τέταρτο Μέρος

Απόδοση: Η. Σ. Σπυρόπουλος
gerasimos-politis.blogspot.gr

https://www.proionta-tis-fisis.com/

Φόρμα επικοινωνίας

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Αρχειοθήκη ιστολογίου