ΟΡΧΗΣΙΣ (ΧΟΡΟΣ)

Η λέξη όρχηση εσφαλμένα σήμερα, συνδέεται με τη μουσική επειδή ταυτίζεται με τη λέξη ορχήστρα. Η λέξη όρχηση που σημαίνει χορός τείνει ως όρος να εκλείψει από την ακαδημαϊκή γλώσσα.

Η όρχηση (ο χορός) στην Αρχαία Ελλάδα δεν ήταν απλώς διασκέδαση, αλλά βασικό στοιχείο της παιδείας και της κοινωνικής ζωής.

Συνδεόταν στενά με τη μουσική και την ποίηση, ιδιαίτερα στο Αρχαίο Ελληνικό δράμα. Στις τραγωδίες και τις κωμωδίες, ο χορός (ομάδα εκτελεστών) χρησιμοποιούσε κινήσεις και χειρονομίες για να εκφράσει συναισθήματα και να αφηγηθεί γεγονότα.

Είδη όρχησης:

Θρησκευτική: σε τελετές προς τιμήν θεών, όπως του Διονύσου

Πολεμική: π.χ. η πυρρίχια, που μιμούνταν κινήσεις μάχης

Κοινωνική/εορταστική: σε γιορτές, γάμους και συμπόσια

Η σχέση της όρχησης με τη θρησκευτική έκφραση στην Αρχαία Ελλάδα ήταν πολύ στενή και ουσιαστική. Ο χορός δεν ήταν απλώς καλλιτεχνική δραστηριότητα, αλλά τρόπος επικοινωνίας με το θείο. Στις λατρευτικές τελετές, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν την όρχηση για να τιμήσουν και να ευχαριστήσουν τους θεούς. Για παράδειγμα, στις γιορτές προς τιμήν του Διονύσου, οι χοροί ήταν έντονοι και εκστατικοί, εκφράζοντας χαρά, μέθη και θρησκευτικό ενθουσιασμό. Μέσα από ρυθμικές κινήσεις και μουσική, οι συμμετέχοντες ένιωθαν ότι πλησιάζουν τον θεό.

Επιπλέον, η όρχηση λειτουργούσε ως:

Μέσο λατρείας: οργανωμένοι χοροί σε ιερά και ναούς

Μορφή μίμησης: αναπαράσταση μύθων και θεϊκών πράξεων

Συλλογική εμπειρία: ενίσχυση της ενότητας της κοινότητας μέσα από κοινή συμμετοχή

Σε πολλές περιπτώσεις, ο χορός είχε και συμβολικό χαρακτήρα: οι κινήσεις μπορούσαν να εκφράζουν προσευχή, ικεσία ή ευγνωμοσύνη προς τους θεούς. Έτσι, η όρχηση ήταν μια «ζωντανή προσευχή», όπου το σώμα γινόταν μέσο θρησκευτικής έκφρασης και επαφής με το θείο.

"ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ ΟΡΧΗΣΙΣ ΣΠΟΥΔΑΙΑ" (ΠΛΑΤΩΝ)

Όπως είπαμε η σημερινή λέξη χορός αποδίδεται στην Αρχαία Ελληνική λέξη, «όρχησις». 

O χορός γεννήθηκε από πολλές και διαφορετικές ανάγκες του ανθρώπου: να ξορκίσει τους φόβους του, να εξευμενίσει τους θεούς, να εκφράσει τον έρωτά και κυρίως να επικοινωνήσει. Ο χορός θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η πρωταρχική καλλιτεχνική έκφραση του ανθρώπου και οι Αρχαίοι Έλληνες αισθανόταν ην ιερότητα του χορού. Στην Αρχαία Ελλάδα, αναφέρεται ότι υπήρχαν περίπου 200 χοροί, θρησκευτικοί, πολεμικοί, εορταστικοί, θεατρικοί. 

Ο Πλάτων, στους Νόμους αναφέρει ότι ο χορός πηγάζει από τη φυσική επιθυμία όλων των νεαρών πλασμάτων, να κινήσουν το σώμα τους, για να εκφράσουν την ιδιαίτερη χαρά τους, δίνοντας μάλιστα και ένα συσχετισμό των εννοιών χορός και χαρά. Χωρίζει την όρχηση στην Διονυσιακή και την Απολλώνια, την οποία την ονομάζει σπουδαία. «Όλη η γη θα χορέψει», όπως έλεγε και ο Ευριπίδης.

ΕΙΚΟΝΑ: Ερυθρόμορφη τριποδική πυξίδα (ΜΘ 9169) που βρέθηκε το 1982 σε τάφο στη Νέα Καλλικράτεια της Χαλκιδικής και χρονολογείται γύρω στο 400 π.Χ. Το σώμα του αγγείου περιτρέχει παράσταση χορού κοριτσιών. Εικονίζονται έξι νεαρές γυναίκες με μακριά πλούσια ενδύματα, στολισμένες με κοσμήματα στον λαιμό και τους καρπούς, και με τα μαλλιά χτενισμένα ψηλά με οπισθοσφενδόνη. Είναι πιασμένες από τα χέρια και χορεύουν με κατεύθυνση προς τα δεξιά, ενώ τα αέρινα ενδύματά τους ανεμίζουν λόγω της έντονης κίνησης. Ο εικονιζόμενος χορός των νεαρών γυναικών λαμβάνει χώρα πιθανώς στο πλαίσιο κάποιας γιορτής, ίσως λατρευτικού χαρακτήρα.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Περισσότερα: https://www.amth.gr

Επιμέλεια Σείριος (Χ.Γ.)

---------------------------------------

ΓΛΕΝΤΑΜΕ ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΑ!!!

Πως οι Αρχαίοι Έλληνες Βίωναν την Ένωση με το Θείο

ΓΕΡΑΝΟΣ «Ο ΧΟΡΟΣ ΤΟΥ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΥ» ΠΟΥ ΕΦΗΥΡΕ Ο ΘΗΣΕΑΣ